چشم دل: بیماری مردی که دیگر نمی‌توانست در ذهنش تصاویر را مجسم کند!

  • توسط علیرضا مجیدی
  • ۸ فروردین ۱۳۸۹
  • ۵ دیدگاه

هاتف اصفهانی، ترجیع بند معروفی دارد که در آن می‌گوید:

چشم دل باز کن که جان بینی، آن چه نادیدنی است آن بینی

نمی‌دانم، چرا امروز وقتی داشتم، یکی از مقالات مجله دیسکاور را می‌خواندم، یاد این حرف افتادم!

شاید برایتان جالب باشد که بدانید که علاوه بر کوری معمولی که می‌شناسید و به معنی فقدان توانایی دیدن اشیا است، کوری‌های ذهنی هم داریم. مجله دیسکاور در یک مقاله جالب یک گزارش مورد جالب در مورد یکی از این موارد کورهای‌ ذهنی داده است. در قشر یا کورتکس مغز نواحی اولیه و ثانویه برای پردازش سیگنال‌های ورودی از حواس محتلف وجود دارد. اختلال در مناطق ثانویه پردازش حواس، باعث ناتوانی‌های حسی می‌شود که پچییده‌تر ناتوانایی‌های ساده حسی هستند.

یکی از روزهای سال ۲۰۰۵، یک ارزیاب ساختمانی بازنشسته در ادینبورگ، به خاطر یک مشکل عجیب نزد پزشک رفت: او نمی‌توانست تصاویر را در ذهنش ببینید.

بیمار، مرد ۶۵ ساله‌ای بود که اتفاقا پیش از آن همیشه به خاطر داشتن قدرت استثنایی تصویرسازی ذهنی از اشیا، افتخار می‌کرد و خودش را یک نابغه می‌دانست. او از این توانایی در حرفه‌اش استفاده می‌کرد و جزئیات دقیق ساختمان‌ها را می‌توانست با استفاده از این قدرت، به خاطر آورد. به علاوه یک تفریح خصوصی، او این بود که شب‌ها قبل از خواب، صحنه‌های جالب فیلم‌هایی را که دیده، در ذهنش مرور کند. او می‌توانست چهره اعضای خانواده، دوستان و حتی کاراکترهای تخیلی کتاب‌ها، را در ذهنش با جزئیات تصور کند.

اما زمانی که این مرد که بعد از این اسمش را آقای ایکس می‌گذاریم، برای حل کردن مشکل شریان‌های بسته شدن قبلش، به بیمارستان رفت، این تصاویر ناگهان محو شد. او چند روز بعد از عمل دریافت که توانایی ذهنی محبوبش را از دست داده است.

آقای ایکس نزد نورولوژیستی به نام «آدام زمان» رفت در دانشکده پزشکی پنیسولا Peninsula انگلیس رفت. این مورد بیماری، برای این پزشک آنقدر مهم و جالب بود که از «سرجیو دلا سلا»، یک عصب‌شناس شناختی در دانشگاه ادینبورگ هم دعوت کرد که با هم روی این مورد کار کنند.

با اینکه زمان و دلا سرا، هیچ یک، نتوانستند، آقای ایکس را مداوا کنند، اما متوجه شدند که فرصت نادری برای مطالعه کارکرد چشم ذهنی آدمی یافته‌اند.

وقتی چهره کسی را با چشممان می‌بینیم، قسمت‌هایی از مغز سیگنال‌های خام را پردازش می‌کنند، اما برای شناسایی چهره‌ها و تمیز دادن آنها، باید مناطق دیگری از مغز هم روی این سیگنال‌ها کار کنند، همین نواحی ثانویه در هنگامی که با چشم ذهن، تصویرسازی می‌کنید، فعال می‌شوند.

اختلال در این نواحی باعث این نوع خاص کوری می‌شود. در باقی مقاله، نویسنده در مورد آزمایشات جالبی که روی این مرد انجام شده، توضیح داده است که تصور می‌کنید، خواندش چندان در حوصله خوانندگان این وبلاگ نباشد.

و شاید باز هم برایتان جالب باشد که بدانید که بیماری‌ای به نام Prosopagnosia وجود دارد که در آن افراد با وجود اینکه توان تشخیص همه اشیا و دیدن همه مناظر را دارند، نمی‌توانند چهره‌ها را از هم افتراق بدهند. این بیماری اشکال و شدت‌های مختلف دارد و دو و نیم درصد مردم مبتلا به آن هستند.

– صد البته چشم دلی که هاتف به آن اشاره دارد با تصویرسازی ذهنی تفاوت دارد، اما به طریق مشابه در زندگی آنلاین و آفلاین، گاه با دیدن افرادی که در عین دیدن و خواندن و گوش دادن، از فعال کردن چشم دل، ناتوان هستند، تعجب می‌کنم و گاه از خود می‌پرسم که آیا روزی به یاری نوع خاصی از اسکن مغزی می‌توان دریافت که مدارهای نورونی چشم دل در کدام قسمت کورتکس و در کدام جایروس قرار دارند و برای چه در بعضی، هرگز فعال نمی‌شوند!

قبلی «
بعدی »

نظرات

  1. دنیای ذهنی انسان پر از شگفتی های ویژه است که تا اختلالی نباشد، ارزش آن مشخص نمی شود.در یک بیماری به نام «سین استزیا» یا «هم حسی» حواس مخلوط می شوند. مثلا فرد با شنیدن یک موسیقی خاص از موزارت، طعم شکلات در دهانش حس می کند! در «نابغه های ابله یا دانشمندان درخودمانده» که گروه کوچکی از بیماران اوتیستیک هستند نیز توانائی های خاصی بروز می کند. مانند توانائی نواختن یک کنسرتو پیانو پس از تنها یکبار شنیدن آن یا بخاطر سپردن تمامی کتابهای شکسپیر یا تمامی تلفن های یک راهنمای تلفن شهری با یک بار خواندن آن. فیلم «رین من» را به خاطر دارید؟مقاله ی «نابغه های ابله» در سایتم در مورد چنین توانائی های خارق العاده ای است.

  2. سلام جناب آقای دکتر
    ۱ . سال نو مبارک
    ۲ . در این پست و پست قبلی غلط املائی داشتی و البته کمی بی دقتی، مثل :آقای ایکس” زرد “نورولوژیستی…که احتمالا” نزد بوده . یا : پنیسولای Peninsula انگلیس رفت که اگر یکبار دیگه نگاه کنید متوجه میشید و یا :…و یک گوشی ۱٫۳ مگاپیکسلی در جلو دارد…که احتمالا” منظورتان دوربین میباشد.
    ۳ . ضمنا با غلط و یا بدون غلط دوستتان داریم.

  3. نوشته شما رو که خوندم یاد یک فیلمی افتادم که دقیقا این مشکل رو درش بنمایش میگذاره
    فیلمی احساسی هست بنام AT FIRST SIGHT با بازی val kilmer
    دختری پولدار عاشق پسری کور میشود و هزینه عمل چشم پسره را میدهد تا عشقش بینایی چشمش رو بدست بیاره
    بعد از اینکه پسره بینا میشود میبینند که دچار مشکل کوری ذهنی هم هست
    (چون که همیشه از طریق لمس کردن اشیا رو میشناخته یعنی مثلا سیب رو توی دستش که لمس میکرده از روی شکلش که احساس میکرده میفهمیده این سیبه – ولی حالا که خود سیب رو میبینه یا عکسش رو بهش نشون میدن نمی فهمه و نمیتونه تشخیص بده که این چیه )
    اگه ا دیدن فیلمهای احساسی لذت میبرید این فیلم رو حتما ببینید
    اطلاعات فیلم در ویکی : http://en.wikipedia.org/wiki/At_First_Sight
    اطلاعات فیلم در imdb:http://www.imdb.com/title/tt0132512

  4. درک مکانیزم دقیق چشم دل بسیار دشواره ولی با توجه به اینکه “تفاوت” دو حالت دیدن و تصور *غالبا* در پریاتال و فرونتال لب هست منبع چشم دل رو میشه پیدا کرد !

  5. پاسخ: نوشته های پراکنده یک مسعود » رویایی در رویا

دیدگاه خود را با ما اشتراک بگذارید:

ایمیل شما نزد ما محفوظ است و از آن تنها برای پاسخگویی احتمالی استفاده می‌شود و در سایت درج نخواهد شد.
نوشتن نام و ایمیل ضروری است. اما لازم نیست که کادر نشانی وب‌سایت پر شود.
لطفا تنها در مورد همین نوشته اظهار نظر بفرمایید و اگر درخواست و فرمایش دیگری دارید، از طریق فرم تماس مطرح کنید.

اینستاگرام ما را لطفا دنبال کنید!

پیشنهاد می‌کنیم