چرا همیشه احساس خستگی می‌کنم؟ خستگی مزمن شدید – راه‌های کاهش و پرهیز از خستگی مفرط

عارضه خستگی مزمن

دانستنی‌های مفید  درباره خستگی مزمن و علل و عوامل پیدایش، و راه‌های درمان آن.

نشانگان خستگی مزمن شامل مجموعه‌ای از علائم است که به صورت خستگی طولانی‌مدت شدید و ناتوان‌کننده ظاهر می‌شود، بدون اینکه ضعف واقعی در عضلات یا مفاصل وجود داشته باشد. برای این بیماری به‌شدت ناتوان کننده، تاکنون علت زمینه‌ای و عامل ایجاد کننده برشمرده نشده است.

میزان شیوع این بیماری، بین ۷ تا ۳۸ درصد نفر، گزارش شده است. این تفاوت در میزان شیوع را می‌توان به الگوی اجتماعی، مذهبی و فرهنگی جوامع، خطرهای محیطی مثل آلودگی هوا، مسمومیت‌های ناشی از آب و غذای آلوده، شیوع بالای عفونت‌ها، استرس‌های اجتماعی مثل افزایش قیمت‌ها، سیل، قحطی و جنگ و آشوب‌ها، نسبت داد.

علل خستگی مزمن

علل و عواملی که خستگی مزمن را به وجود می‌آورند، می‌توان چنین عنوان کرد:

  1. استرس ناشی از شغل، یکی از علل احتمالی و مهم در ایجاد عارضه خستگی مزمن است. برای نمونه در بررسی انجام شده به مدت پانزده سال در کشورهای اروپایی، فشار کاری پراسترس در کنار شیوه زندگی ناسالم، یکی از علل مهم در ایجاد فرسودگی و خستگی مزمن و همچنین، بیماری عروق کرونر قلبی محسوب شده است. همچنین مطالعه دیگر بر روی پزشکان آمریکایی نشان داده است که نشانگان خستگی مزمن در این گروه شغلی، از متوسط جامعه بالاتر و در حدود پنجاه درصد است.

داروهای ضد افسردگی در کاهش درد و بهبود خواب مؤثرند، هرچند عوارضی مانند تاری دید، سرگیجه، خواب‌آلودگی و خشکی دهان را به همراه دارند. این داروها ممکن است سبب تشدید بیماری‌های قلبی شوند، لذا باید زیر نظر پزشک، مصرف شوند.

  1. از علل احتمالی دیگر در بروز این عارضه، افسردگی و اضطراب را بر شمرده‌اند.
  2. ابتلا به عفونت‌های ویروسی مانند بیماری آنفلوآنزا، ابتلا به ویروس هرپس (۲) و اپشتاین بار (۳) نیز مطرح شده‌اند. مشخص شده است که پس از ابتلا به عفونت‌های ویروسی، نشانگان خستگی مزمن بیشتر رخ می‌دهد.
  3. از علل احتمالی دیگر، سابقه حساسیت و بروز واکنش‌های آلرژیک است. مشخص شده است که شصت و پنج درصد مبتلایان به خستگی مزمن، سابقه آلرژی‌های قبلی را داشته‌اند و این افراد، در مقایسه با جمعیت عادی، در بیش از پنجاه درصد موارد، آزمایش حساسیت‌سنجی مثبت داشته‌اند.
  4. ناهنجاری‌های سیستم ایمنی بدن، اعم از اختلال در سلول‌های دخیل در ایمنی و یا مواد شیمیایی موجود در گردش خون، از سایر علل احتمالی‌اند. مشخص شده است که کم‌خوابی یا بدخوابی، با ایجاد اختلال در سیستم ایمنی، موجب تشدید علائم خستگی مزمن می‌شود.
  1. برخی، اختلالات عصبی – هورمونی (۴) و سطوح غیرطبیعی واسطهای انتقال‌دهنده پیام عصبی را در بروز نشانگان خستگی مزمن، مطرح نموده‌اند.
  2. عده‌ای نیز اختلال در جریان خون مغزی را عامل ایجاد این نشانگان دانسته‌اند.
  3. شیوع بالاتر در خانواده‌های مبتلا، نقش وراثت را نیز به میان کشیده است، با وجود این، تاکنون علت قطعی ایجاد این نشانگان، مشخص نشده است.

علائم

شروع این بیماری، ناگهانی و سریع است. بیمار با علائم ابتلا به بیماری‌های ویروسی مثل خستگی مزمن و تورم غدد لنفاوی گردن و علائم عفونت تنفسی فوقانی مانند سرخه و گلودرد، مراجعه می‌کند.

علامت اصلی: خستگی شدید است که فرد را از پا می‌اندازد و کارهای روزمره وی مختل می‌شود. این خستگی شش ماه یا بیشتر به طول می‌انجامد، توجیه‌پذیر نیست، مداوم یا عود کننده است. علائم دیگر شامل اختلال در حافظه کوتاه مدت و سردرد است. در معاینه، معمولاً هیچ نوع اختلال عملکرد در عضلات و مفاصل دیده نمی‌شود. معاینات عصبی طبیعی است و بررسی‌های آزمایشگاهی هیچ نوع اختلالی را نشان نمی‌دهند.

گاه تب خفیف، التهاب گلو بدون ترشح و دردناک شدن غدد لنفی گردن و زیر بغل وجود دارد. تشخیص، بنابر آنچه ذکر شد، بر اساس اخذ شرح حال بیمار و بررسی علائم بالینی است و بررسی‌های آزمایشگاهی، تنها برای رد نمودن سایر بیماری‌هاست. پزشک برای

اطمینان از عدم ابتلا به سایر بیماری‌ها، آزمایش‌های معمولی مثل شمارش گلوبول‌های قرمز و سفید خون، اندازه‌گیری املاح خون، آزمایش‌های عملکرد غده تیروئید، رادیوگرافی قفسه صدری و تست‌های تشخیص هپاتیت و ایدز را درخواست می‌کند.

درمان

تمامی روش‌های درمانی، در راستای کاهش علائم هستند وگرنه خود بیماری، علت ناشناخته دارد و نمی‌توان آن را، کاملاً بهبود بخشید.

داروهای ضد افسردگی در کاهش درد و بهبود خواب مؤثرند، هرچند عوارضی مانند تاری دید، سرگیجه، خواب‌آلودگی و خشکی دهان را به همراه دارند. این داروها ممکن است سبب تشدید بیماری‌های قلبی شوند، لذا باید زیر نظر پزشک، مصرف شوند.

خواب کافی و به‌موقع لازمه بهبود است. اگر با به موقع رفتن به رختخواب، پرهیز از چای و قهوه و سیگار و الکل قبل از خواب و فعالیت فکری نکردن و کار نکردن با کامپیوتر پیش از خواب، نتوانستیم به خواب برویم، لازم است از داروهای خواب‌آور، زیر نظر پزشک استفاده کنیم. کم‌خوابی و پرخوابی، هردو موجب تشدید علائم خستگی مزمن می‌شوند

استفاده از داروهای تقویت‌کننده سیستم ایمنی مانند ایمنوگلوبولین‌ها و همچنین داروهای ضدویروسی مانند اینترفرون‌ها در برخی، اثر مثبت به همراه داشته است. مسکن‌ها در کوتاه مدت به روند بهبود بیمار، کمک می‌کنند.

مشاوره روانپزشکی و بهره‌مندی از درمان رفتاری-شناختی در بهبود این وضعیت، مفید است. در این روش، شیوه تفکر و رفتار فرد تغییر می‌یابد و از شدت علائم و درد و رنج ناشی از آن کاسته می‌شود. روان‌درمانگر، مشکلات پیچیده و شدید را به مشکلات کوچک تجزیه می‌کند و خود را از چرخه معیوب افکار و احساسات منفی، خارج می‌سازد و بیمار، به جای برون‌فکنی و آشکارکردن بیماری، قبول می‌کند که دچار اختلال شده است و افکاری را که موجب این اختلال شده‌اند، شناسایی و مدیریت می‌کند.

فیزیوتراپی روش درمانی مؤثری است که در آن، فیزیوتراپیست ماهر، به تدریج سطح فعالیت فرد را، با کمک ورزش‌های هوازی که موجب افزایش ضربان قلب می‌شوند، افزایش می‌دهد و پس از چند ماه، فرد می‌تواند به زندگی عادی بازگردد.

مراجعه به کلینیک‌های درد که معمولاً توسط متخصصین رشته بیهوشی اداره می‌شوند، در بسیاری از بیماران موجب بهبود نسبی و بازگشت به زندگی عادی می‌شود. تغییر سبک زندگی شاید مهمترین روش درمانی در این اختلال به حساب آید.

پرهیز از موقعیت‌های تنش‌زا، برنامه‌ریزی برای کاهش فعالیت‌های پراسترس و افزایش دادن میزان استراحت، همچنین آموختن » نه گفتن«محترمانه، زمانی که درخواستی خارج از برنامه، از بیمار می‌شود و وی می‌داند که اجابت آن، موجب تشدید مشکلات خواهد شد، در بهبود بیمار مؤثرند. داشتن جیره غذایی سالم، سرشار از میوه و سبزی و پرهیز از چربی و قند و سیگار، به بهبود کمک می‌کند.

نکته آخر این‌که خواب کافی و به‌موقع لازمه بهبود است. اگر با به موقع رفتن به رختخواب، پرهیز از چای و قهوه و سیگار و الکل قبل از خواب و فعالیت فکری نکردن و کار نکردن با کامپیوتر پیش از خواب، نتوانستیم به خواب برویم، لازم است از داروهای خواب‌آور، زیر نظر پزشک استفاده کنیم. کم‌خوابی و پرخوابی، هردو موجب تشدید علائم خستگی مزمن می‌شوند.


نباید این طور باشد، اما باید اعتراف کنیم که نیروی محرک اصلی خیلی از ماها برای انجام کار در ساعت‌های متوالی و با فشار زیاد، نه عشق به کار و پیشرفت، بلکه ترس و اجبار است. ترس از اینکه کس دیگری پیدا شود و کار شما را بهتر انجام دهد یا ترس از اینکه در یک زمینه شایستگی و بهره‌وری کامل را نداشته باشید و به موقع ارتقای کاری یا تحصیلی پیدا نکنید، جامعه یا خانواده در عمل کنارتان می‌گذارد.

خستگی مفرط  در چنین شرایطی تأثیری منفی بر سلامت احساسی و فیزیکی دارد. هنگامی‌که بسیار خسته هستید نمی‌توانید در مورد مسائل احساس صحبت کنید یا زندگی را به‌طور مؤثر مدیریت کنید.

علایم خستگی شدید و تشخیص آن

احساس خستگی در پایان یک روز پرمشغله امری طبیعی است، ولی اگر صبح‌ها از خواب بیدار می‌شوید و دائم احساس خستگی شدید، نبود تیروی کافی یا حالتی دارید که انگار نمی‌توانید از عهدهٔ کارها برآیید، باید بی‌درنگ اقدام به رسیدگی به نیازهای‌تان بکنید. پیشگیری بهتر از درمان است. پس پی‌بردن به علائم اولیهٔ خستگی و در پیش گرفتن استراتژی‌هایی جهت اجتناب از بار اضافی به شما امکان می‌دهد تا با آرامش مسلط بمانید.

نسبت به علائم هشدار دهندهٔ خستگی مزمن آگاه باشید. بدنی که دائماً در حالت آماده‌باش قرار دارد می‌تواند دچار انواع علائم فیزیکی شود، از جمله:

-ناراحتی روده

-درد قفسهٔ سینه

-دست‌ها و پاهای عرق‌کرده

-تپش قلب

-احساس هیجان

-احساس خستگی صبح‌ها هنگام بیدارشدن

-دندان قروچه هنگام خواب

-سردرد

-انقباض عضلات

-تنش فیزیکی، به‌ویژه در گردن و شانه‌ها

-تمرکز ضعیف و اضطراب

-خمیازه

-چانهٔ فشرده یا گلوی گرفته

-اختلالات بینایی، سرگیجه یا حواس پرتی

بدن و ذهن شما دربارهٔ حالت خستگی مفرط هشدار می‌دهند. علائم و نشانه‌های خستگی را جدی بگیرید. اگر دائمی هستند، این موضوع را با یک متخصص درمیان بگذارید و هنگامی‌که این کار را انجام می‌دهید، زمانی را به فکرکردن در مورد وضع زندگی‌تان اختصاص دهید و ببینید آیا خستگی مزمن‌تان مربوط به فشار محیطی و احساسی است که از حد توان و اضطراب شما فراتر رفته یا نه.

خستگی مزمن

چه جیزهایی بیشتر ما را خسته می‌کنند؟

به مسائلی که با آن سروکار دارید یا تجربیاتی که طی روز داشته‌اید، توجه کنید. موارد بسیاری می‌توانند بر شما فشار وارد کنند. به عنوان مثال ممکن است موارد زیر برای شما خسته‌کننده باشند:

-ارتباط تلفنی یا حضوری

-انجام امور یا کارهای خانه

-رویارویی با نیازهای داشتن کودک، طفل یا نوجوانی خشن

-رانندگی یا سفر

-ورزش‌کردن، احساس گناه از ورزش نکردن یا انجام بیش از حد آن

-برآوردن انتظارات جنسی زناشویی

-مدیریت صفوف و شلوغی‌ها

-فشارهای کاری اهداف، جلسات و مصاحبه‌ها

با اینکه نمی‌توانید بسیاری از عوامل یادشده را از زندگی‌تان حذف کنید، ولی می‌توانید مدتی درنگ کنید و علت ایجاد تنش بعضی فعالیت‌ها را بررسی کنید. شما حق انتخاب دارید که واکنش مغزی‌تان را نسبت به یک مسئله تغییر دهید و توانای حفظ خونسردی درونی‌تان را حتی زمانی که درمیان هرج و مرج قرار دارید، تقویت کنید. هم‌چنین می‌توانید فعالیت‌هایی را که تقویت‌تان می‌کنند، دوباره تعریف کنید تا کمک‌تان کند آمادگی بیشتری برای واکنش به جنبه‌های چالش انگیزتر زندگی داشته باشید.

رهایی از خستگی مفرط

تنش مزمن به این معناست که بدن و ذهن در حالت آماده‌باش دائم قرار دارند و این فشار در نهایت شما را ضعیف می‌کند. آماده‌شدن برای امتحانات مهم، کشمکش با نارضایتی‌های درازمدت ازدواج، ازدست‌دادن فردی عزیز، یا رویارویی با تنش شغلی می‌تواند ذخایر بدن‌تان را تخلیه کند.

دقت کنید و از فشار درازمدت اجتناب کنید. این فشارها شاید برای هرکس پیش بیاید، پس انکارشان نکنید. سعی نکنید آقا یا خانم شگفت‌انگیز باشید! زیرا این کار عملی نیست. متأسفانه وقتی تحت فشار قرار دارید، احتمال دارد گرفتار نیاز به ادامه‌دادن کارها شوید. بهبود درد احساسی (خواه کهنه یا نو) دشوار است، زیر ذهن بیش از حد هوشیار است و دلیل نهفته‌ای را که باید احساسات را به‌طور مفید مدیریت کنید، پیدا نمی‌کند.

اجتناب از خستگی مفرط، حکایت از آگاهی شما دربارهٔ وضع درونی‌تان دارد. شما باید آهنگ درونی‌تان را پیدا کنید و وقتی احساس می‌کنید که قادر به کنترل نیستید، دست از کار بکشید. به‌عنوان فرد بالغ، باید مسئولیت یادآوری استراحت در هر زمان که به آن نیاز دارید را به عهده بگیرید. وقتی خشمگین، ناراحت یا بیمار هستید، هیچ سودی برای خانواده یا شغل‌تان ندارید و مجاب‌کردن خود به ادامه‌دادن در واقع می‌تواند به تشدید خستگی مفرط یا حتی بیماری منجر شود.

مراقبت از خود همان‌گونه که از دیگران مراقبت می‌کنید

افراد بسیاری هستند که انرژی فراوانی را برای مراقبت از عزیزان‌شان صرف می‌کنند. بزرگ‌کردن کودکی مبتلا به یک بیماری خاص مثلا اوتیسم یا مراقبت از همسری که مشکل روانپزشکی شدید دارد، در هر حال دشوار است. تحقیقات نشان می‌دهد که مراقبت واقعاً شما را خسته می‌کند.

پروفسور استافورد لایتمن از دانشگاه بریستول در مطالعه‌ای بررسی کرد که مراقبین چقدر مستعد بیماری هستند. این مطالعه نشان داده است به جای ایجاد یک واکنش مقاوم و مؤثر در برابر عفونت یا بعد از یک واکسن آنفولانزا، بیش از نیمی از شرکت‌کنندگان، پادتن‌های لازم برای حفاظت از خود را تولید نکردند. پس هنگامی‌که زمان و انرژی زیادی را صرف مراقبت از شخص می‌کنید، باید اطمینان حاصل کنید که زمانی را به مواظبت از خود اختصاص دهید. درغیر این‌صورت ممکن است بیمار شوید و این برای شما و برای شخصی که برای‌تان مهم است، مفید نیست.

برای کمک به کاهش احساس خستگی، نکات زیر را به خاطر بسپارید:

-مکانی شاد پیدا کنید: با تصور یک لبخند درونی در حین اندیشیدن به موقعیت خاصی، چیز یا شخصی که دوستش دارید یا شما را می‌خنداند، بر احساسات مثبت تمرکز کنید. با چیزهایی که به شما انرژی می‌دهند، همسو شوید.

-به احساسات‌تان گوش کنید: سعی نکنید که احساس‌تان را انکار کنید. احساسات را بپذیرید و کاری برای عنوان‌کردن نیازهای احساسی‌تان انجام دهید. ممکن است نیاز به گفت‌وگوی دوستانه داشته باشید یا اگر غمگین و بی‌حال هستید، شاید به استراحت بیشتری نیاز دارید.

-این سه مورد را تمرین کنید: اجتناب از انجام امور غیرضروری؛ اصلاح واکنش‌تان نسبت به یک مسئلهٔ تنش‌زا و پذیرفتن آنچه امکان تغییرش وجود ندارد. به‌عنوان مثال:

-از جست‌وجو در اینترنت برای اطلاعات یا سرگرمی که واقعاً نیازی به آن ندارید در اوقات دیر شب اجتناب کنید.

-طرز فکرتان دربارهٔ مشکلات را عوض کنید تا تمرکزتان را بر آنچه کارساز است، نه بر آنچه میسر نیست، معطوف کنید. (اگر نوجوان شما با دیروقت به خانه آمدن شما را از خواب بیدار می‌کند، خشمگین نشوید، به خودتان یادآوری کنید که او سالم است.)

-این واقعیت را قبول کنید که شما هم ممکن است گاه‌گاه در ترافیم گرفتار شوید و تصمیم بگیرید که آرام باشید.

-به نیازهای بدن‌تان پاسخ دهید: وقتی که تشنه هستید نوشیدنی بنوشید، وقتی که گرسنه هستیدغذا بخورید، وقتی که نیاز به تحرک دارید ورزش کنید و هر وقت که نیاز دارید به دستشویی بروید.

-آرام باشید: سرعت زندگی مدرن افزایش یافته است. با شلوغ‌تر شدن جاده‌ها و قطارها، مسافرت پرتنش‌تر شده است. طبق تحقیقات شورای بریتانیا سرعت پیاده‌روی در لندن طی ده سال گذشته ۱۰ درصد افزایش یافته است. این فشار هنگام مسافرت می‌تواند منجر به طغیان شود، نظیر درگیری‌های جاده‌ای که خشم و یاس، مغز احساسی را فرا می‌گیرند. سعی کنید آرام باشید، نفس‌های عمیق بکشید، آهسته حرکت کنید و بر خود مسلط باشید.

-به خود استراحت دهید: هنگامی‌که از یک بدن دردناک یا حس خستگی مفرط آگاه می‌شوید، توقف کنید. حتی یک استراحت ۵ یا ۱۰ دقیقه‌ای می‌تواند به شما روحیه‌ای تازه ببخشد. بر صندلی خود بنشینید و کار دیگری انجام دهید یا چرتی کوتاه بزنید. روزتان را با وقت‌های استراحت و زمانی مناسب برای صرف ناهار برنامه‌ریزی کنید. تلفن همراه یا کامپیوترتان را تنظیم کنید تا هر ۴۵ دقیقه یادآوری کند که به مدت ۵ دقیقه استراحت کنید.

-یک روز مرخصی بگیرید: تمام روز در رختخواب بمانید. این کار می‌تواند در بهبود معجزه کند!

منبع: کتاب بهبود احساسات – انتشارات آوند دانش


آیا شما هم از آن دسته افرادی هستید که همیشه احساس خستگی می کنند؟ شما تنها نیستید. خیلی از افراد این احساس را دارند و به این دلیل به پزشک مراجعه می کنند.

موقع خستگی، اولین فکری که به سر ما می زند، کمی استراحت است، مثلا تصمیم می گیریم بخوابیم تا بعد از بیدار شدن، سرحال کارمان را انجام دهیم. اما بعد از بیدار شدن بازهم کسل و خسته ایم. پس شاید واقعا مساله فقط یک خستگی ساده نباشد!

در اینجا به ۱۰ دلیل شایع احساس خستگی مزمن اشاره می کنیم که سه تای اول، از بقیه شایع تر هستند:

۱- غذایی که می خورید

همانطور که می دانید یکی از بهترین مواد خوراکی انرژی زا ، قند و شکر، قهوه و مواد غذایی کافئین دار است. اما مساله آنجاست که بعد از مصرف این مواد غذایی و انرژی زایی آن، یک خستگی شدید و نیز نوسانات قند خون به وجود می آید.

لذا به دنبال یک برنامه غذایی سالم باشید، یعنی رژیمی حاوی میوه و سبزی و پروتئین های خالص و بدون چربی.

به گفته پزشکان، داشتن یک برنامه غذایی متعادل و سالم تاثیر واقعا مثبتی در کاهش خستگی شما دارد و داشتن یک برنامه غذایی نامتناسب، تاثیری عکس.

۲- مدتی که می خوابید

خیلی از افراد به دلیل زندگی پر مشغله و یا به هر دلیل دیگری به اندازه کافی نمی خوابند. اگر شما یکی از آنها هستید، لازم است از مصرف نوشیدنی های کافئینی چند ساعت قبل از خواب جدا خودداری کنید. قبل از خوابیدن تلویزیون را خاموش کرده و محل خوابتان را آرام و بدون استرس نمایید.

کم خونی یکی از شایع ترین دلایل احساس خستگی دائمی است که با انجام یک آزمایش خون ساده می توان به آن پی برد. این مشکل بیشتر در زنان وجود دارد، مخصوصا خانم هایی که قاعدگی سخت و طولانی مدت را تجربه می کنند

۳- میزان ورزش و فعالیت بدنی شما

ورزش های روزانه مثل پیاده روی، اگرچه نقش موثری در افزایش سطح انرژی و شادابی روحی و جسمی شما دارند، اما لازم است برنامه های ورزشی را به گونه ای تنظیم کنید که حداقل سه ساعت با زمان خواب شب شما فاصله داشته باشند، مخصوصا ورزش ها بدنسازی و ورزش های سنگین. لازم است حداقل ۳ تا ۴ ساعت قبل از خواب این ورزش ها تمام شده باشند.

توجه: درست است که شروع ورزش، حتی ورزش سبکی نظیر پیاده روی در افرادی که تا به حال کم تحرک بوده اند، عامل اصلی خستگی آنها می شود، اما واقعیت آن است که تداوم این ورزش ها به مرور به یک عامل انرژی دهنده تبدیل خواهد شد.

اما آیا دلایل جدی تری هم برای خستگی وجود دارند؟

دلایل خستگی که در بالا به آنها اشاره کردیم به نظر ساده می آیند و با تغییرات ساده ای در سبک زندگی قابل دسترس هستند. اما شایع ترین دلایل احساس خستگی آنهایی هستند که در ادامه می خواهیم به آنها بپردازیم.

پس اگر شما بعد از اصلاح سه علت بالا، همچنان احساس خستگی مزمن را داشتید، ممکن است پای یکی از مشکلات زیر در میان باشد:

۴- کم خونی

کم خونی یکی از شایع ترین دلایل احساس خستگی دائمی است که با انجام یک آزمایش خون ساده می توان به آن پی برد. این مشکل بیشتر در زنان وجود دارد، مخصوصا خانم هایی که قاعدگی سخت و طولانی مدت را تجربه می کنند.

درمان کم خونی به علت اصلی کم خونی و نوع آن بستگی دارد. اما از آنجایی که شایع ترین نوع کم خونی در جامعه ما کم خونی ناشی از فقر آهن است یک رژیم غنی از مواد غذایی آهن دار و یا مصرف شربت و قرص آهن می تواند درمان کننده باشد. البته باید به پزشک مراجعه کنید تا علت کم خونی شما را تشخیص دهد و نباید خودسرانه قرص آهن بخورید.

۵- کمبود مواد مغذی

مواد مغذی مانند پتاسیم و منیزیم نقش مهمی در سوخت و ساز بدن و انرژی زایی دارند. کمبود این مواد مغذی در بدن را نیز می توان با انجام آزمایش خون تعیین کرد.

۶- مشکلات غده تیروئید

پر کاری و کم کاری تیروئید هر دو باعث احساس خستگی می شوند. با توجه به شیوع بالای بیماری های تیروئید، لازم است با انجام یک آزمایش خون از وضعیت هورمون های تیروئید خود مطلع شوید.

۷- دیابت

گروهی از بیماران دیابتی که همواره قند خون تنظیم نشده دارند، چه آنهایی که دارو مصرف می کنند و چه آنهایی که داروی خاصی را استفاده نمی کنند، معمولا در ملاقات با پزشک خود احساس خستگی و بی حالی را گزارش می کنند.

پس اگر شما احساس بی حالی و خستگی دائمی، تاری دید، پر ادراری و پرنوشی دارید، به شما توصیه می کنیم که آزمایش قند خون ناشتا را حتما انجام دهید.

۸- افسردگی

اگر شما احساس خستگی و کسالت دارید و این احساس همراه است با احساس ناامیدی، غم و اندوه و کاهش اشتها، احساس می کنید چیزی شما را خوشحال نمی کند و دلیلی برای خوشحالی و شادی نمی بینید، ممکن است به افسردگی مبتلا شده باشید.

پس این احساس را دست کم نگیرید و با مراجعه به روانپزشک، از تشدید این علائم و جدی تر شدن بیماری افسردگی خود پیشگیری کنید.

۹- اختلالات خواب

اگر هیچ وقت احساس سرزندگی و پر انرژی بودن ندارید، یکی از علت های ممکن، اختلالات خواب است، مخصوصا اگر در زمان خواب خر و پف هم می کنید. خور و پف می تواند یکی از علائم بیماری آپنه خواب باشد.

آپنه خواب یکی از شایع ترین اختلالات خواب است. مبتلایان به این بیماری در خواب دچار قطع و وصل شدن تنفس می شوند، اما برای این بیماری درمان نیز وجود دارد.

۱۰- بیماری قلبی تشخیص داده نشده

خستگی می تواند علامت بیماری قلبی نیز باشد، مخصوصا در زنان. محققان می گویند اگر شما با ورزش کردن مشکل دارید، ورزش را از سطح سبک شروع کنید.

اما اگر بعد از مدتی حتی با کاهش شدت ورزش، شما همچنان احساس ناراحتی می کردید، ممکن است بیماری قلبی تشخیص داده نشده علت خستگی شما باشد.

در آخر یک بار دیگر تاکید می کنیم:

در درجه اول لازم است سه علت اول ذکر شده در بالا را بررسی کرده و آنها را اصلاح کنید. اگر بعد از اصلاح این مشکلات، وضعیت خستگی و کسالت شما همچنان ادامه داشت، علت را در سایر موارد جستجو کنید.


برخی از افراد همیشه احساس خستگی و کمبود انرژی دارند. این احساس می تواند بر تمامی ابعادد زندگی این افراد سایه افکنده و حتی ریتم زندگی آنان را مختل کند بنابراین برای درمان احساس خستگی دائم باید به فکر برخی راهکارها بود.

به گزارش سرویس خواندنی های انتخاب، احساس خستگی می تواند به برخی عوامل مرتبط باشد بنابراین با توجه به این موارد احساس خستگی خود را کنترل کنید:

_سعی کنید برای مبارزه با سستی و احساس ضعف کمی ورزش کنید

_ویتامین های بیشتری به بدنتان برسانید گاهی احساس خستگی نتیجه کمبود ویتامین های بدن است

_وابستگی بیش از حد به قند مصنوعی بدن را وارد حالت رخوت و بی انرژی بودن می کند

_سعی کنید بیشتر سبزیجات بخورید و گوشت قرمز را محدود کنید

_اگر عادت دارید مرتب پیراشکی، چیپس و پفک مصرف کنید بهتر است بدانید این مواد در چاقی و کمبود انرژی شما بی تاثیری نیستند

_رژیم های سخت که فاقد کالری کافی هستند باعث می شوند بدنتان ضعیف و کم انرژی باشد

_کمبود کلسیم و منیزیم می تواند باعث ضعف بدن شود

_مصرف مدام کافئین باعث می شود بدن رفته رفته به کافئین معتاد شده و دیگر نیسبت به کافئین واکنش مناسب نداشته باشد و شما مرتب احساس خستگی کنید

_خودتان را عادت دهید وعده های غذایی مهم مثل صبحانه را حتما مصرف کنید


چرا تا این حد خسته هستید؟ چرا پس از بیدارشدن از خواب هم احساس خستگی می‌کنید؟ چرا خیلی زود انرژی‌تان تمام می‌شود؟چرا نسبت به قبل احساس فرسودگی و تحلیل رفتن می‌کنید؟ ۷ علت که می‌تواند علت اصلی خستگی شما باشد را برشمردیم.

یکی از ۵ مشکل اصلی زنان

در سال ۲۰۱۰، در مطالعه‌ای گسترده در سرتاسر آمریکا از دختران و زنان این کشور خواسته شد تا ۵ دغدغه اصلی خود در مورد سلامت و مشکلات جسمی و روحی خود را نام ببرند. جالب این‌که «خستگی مفرط و مزمن» یکی از این ۵ مورد بود.

(موارد دیگر عبارت بودند از مشکلات مربوط به دوره‌های ماهانه، بهترین غذاهای در دسترس برای داشتن تغذیه سالم، مشکلات تیروئید و مشکلات روان‌شناسی مربوط به ارتباط با جنس مخالف.) همین مسئله می‌تواند اهمیت پرداختن به موضوعی به نام خستگی را آشکار کند. شما در این مطلب در مورد علت‌های احتمالی خستگی و چگونگی برخورد با آن‌ها اطلاعات لازم را کسب خواهید کرد.

وقتی سوخت بدن‌تان تمام می‌شود

تیروئید غده‌ای پروانه‌ای شکل در گردن است که هورمون‌هایی ترشح می‌کند که مسئول تنظیم سوخت و ساز بدن هستند. چه تیروئید پرکار باشد و چه کم‌کار، شما احساس خستگی و ضعف و کمبود انرژی خواهید داشت. دکتر ساندرا فرای هوفر، پروفسور طب داخلی در دانشگاه پزشکی آتلانتا توضیح می‌دهد: «اگر تیروئید شما کم‌کار باشد بدن شما کمتر مواد‌غذایی را خواهد سوزاند و آن را به انرژی تبدیل می‌کند. در واقع این حالت مثل موتوری است که نمی‌تواند بنزین را بسوزاند، در حالتی هم که تیروئید شما پرکار باشد بدن تمام منبع انرژی خود را مصرف می‌کند.

این حالت مثل اتومبیلی است که موتور آن تمام بنزینش را بسوزاند و خاموش شود.» مشکلات تیروئید در زنان شایع‌تر است اما توضیحی در این مورد وجود ندارد. دکتر حسین قریب، پروفسور طب داخلی در مایوکلینیک در روچستر می‌گوید: «این مورد هنوز یک راز است، یک راز بزرگ شاید ناشی از ژنتیک باشد یا هورمون‌ها، هنوز نمی‌توان در این مورد نظر قطعی داد.»

چه کار کنیم: با یک آزمایش خون و درصورت نیاز اسکن غده تیروئید (یا سونوگرافی آن) می‌توان مشکل تیروئید را متوجه شد و درمان مناسب برای آن را تجویز کرد.
مشکلات قلبی

دکتر ترای هوفر، می‌گوید: «همه زن‌ها با شنیدن اسم سکته قلبی یا مشکل قلبی می‌گویند، این به ما ربطی ندارد، این بیماری خاص آقایان است اما واقعیت این است که مشکلات قلبی یک خطر جدی و برای زنان از تمام سرطان‌ها بیشتر است.» آمار انجمن ملی قلب آمریکا نشان می‌دهد، شمار زنانی که به‌دلیل سکته‌های قلبی یا مغزی یا مشکلات عروقی طی یک سال فوت می‌کنند، ۲ برابر تعداد افراد در گذشته به‌دلیل ابتلا به تمام انواع سرطان است. اگر قلب شما نتواند خوب خون را پمپاژ کند خون کافی به اعضای بدن نمی‌رسد و شما احساس خستگی خواهید کرد. دکتر آنابلا ولگمن، فوق‌تخصص قلب در مرکز قلب دانشگاه شیکاگو می‌گوید: «خستگی و احساس بی‌حالی و ضعف یکی از اصلی‌ترین شکایت‌های زنان مبتلا به مشکلات و بیماری‌های قلبی است.»

چه کار کنیم: اگر عوامل خطر ابتلا به مشکلات قلبی را دارید (مثل چاقی، بالا بودن فشار خون، سابقه خانوادگی، مشکلات قلبی) باید به‌طور منظم توسط پزشک متخصص معاینه شوید. گرفتن فشار خون، نوار قلب و انجام تست‌های آزمایشگاهی می‌تواند اطلاعات بسیاری را در اختیار پزشک شما قرار دهد و همچنین درصورت بروز مشکل هم پزشک شما درمان لازم را در نظر خواهد گرفت.

ترس از آفتاب و کمبود ویتامین D

دکتر مارتین نیورمن، فوق‌تخصص غدد در مرکز طبی نیوآرک‌ می‌گوید: «طی سال‌های اخیر، ترس از بروز سرطان پوست باعث شده که بسیاری از زنان و مردان به‌دلیل قرار نگرفتن در معرض نور خورشید دچار کمبود ویتامین D شوند.» در عین حال آلرژی نسبت به محصولات لبنی و برخی از رژیم‌های غذایی غلط و حتی داشتن پوست‌های بسیار تیره هم از عواملی هستند که ممکن است باعث کمبود ویتامین D در بدن شوند. یادتان باشد در افرادی که اضافه وزن زیادی دارند هم مکانیسم عملکرد ویتامین D کامل نمی‌شود. به هر حال کمبود ویتامین D جدا از این‌که باعث ضعف در ساختار استخوان می‌شود، می‌تواند باعث احساس خستگی مزمن هم شود.

چه کار کنیم: با یک تست آزمایشگاهی مشخص می‌شود که شما کمبود ویتامین D دارید یا نه، اگر کمبود داشتید می‌توانید با خوردن مکمل‌های ویتامین D مشکل را برطرف کنید. در سال ۲۰۱۰ انجمن پزشکی داخلی آمریکا اعلام کرد، هر زن جوان باید روزانه ۶۰۰ واحد و هر زن بالای ۶۰ سال باید روزانه ۸۰۰ واحد ویتامین D دریافت کند. البته بدانید که اگر ویتامین D را بیش از حد مورد نیاز بدن مصرف کنید، می‌تواند باعث بروز مشکلات کلیوی شود.

کم‌خونی (از نوع فقر آهن)

زمانی که بدن نتواند اکسیژن کافی را به تمام سلول‌های خود برساند احساس‌هایی مثل ضعف، بی‌حالی و گیجی، شایع‌ است. دکتر فرای هوفر می‌گوید: «کم‌خونی بیشتر از آن‌که یک بیماری باشد، نشانه یک بیماری است، برای مثال ممکن است میزان خونریزی شما در دوره‌های ماهانه آنقدر زیاد باشد که بدن شما دچار کم‌خونی شود. در این‌جا مشکل، اختلال دوره‌های ماهانه شماست یا اگر مشکلات جذب در دستگاه گوارش داشته باشید هم ممکن است دچار کم‌خونی ‌شوید.»

چه کار کنیم: پزشک شما با یک آزمایش ساده خون متوجه خواهد شد که شما دچار کم‌خونی هستید یا نه، درمان انواع کم‌خونی‌ها هم عموما ساده است و با همین درمان‌های ساده، بسیاری از مبتلایان احساس بهبود و سرحالی مشهودی پیدا می‌کنند.

وقتی نفس‌تان در خواب می‌گیرد

ممکن است همسر شما با شما شوخی کند و بگوید در خواب ناگهان صدای تنفس شما «خرخر» مانند می‌شود. حواس‌تان باشد که این خرخر‌کردن، یا خروپف‌های عجیب و غریب می‌تواند علامت قطع تنفس در خواب باشد. در این حالت تنفس شما طی خواب‌ برای چند ثانیه قطع می‌شود و مغز به شما دستور بیدار شدن می‌دهد، شما چند ثانیه بیدار می‌شوید و سپس دوباره می‌خوابید و این حالت چند بار تکرار می‌شود اما ممکن است فردای آن روز اصلا این موضوع را به خاطر نیاورید. دکتر فرای‌هوفر می‌گوید: «در این حالت شما هیچگاه نمی‌توانید یک خواب شبانه خوب داشته باشید و این باعث می‌شود، بدن شما همیشه خسته و فاقد انرژی باشد.»

چه کار کنیم: اضافه وزن داشتن می‌تواند فشار روی مجرای تنفسی شما را بیشتر کند برای همین بهتر است وزن مناسب داشته باشید. اگر این حالت شدید باشد ممکن است برای شما ماسک اکسیژن با فشار مثبت (CPAP) در نظر گرفته شود که اگر بتوانید با ماسکی روی صورت خود بخوابید آن وقت متوجه ایجاد تفاوت در کیفیت خواب‌تان خواهید شد.

برای خوابیدن هم برنامه داشته باشید

کم‌خوابی

اضطراب‌ها (شغلی، خانوادگی، اقتصادی و…) یکی از عوامل مهم تاثیرگذار روی کیفیت و کمیت خواب هستند و می‌توانند باعث شوند فرد نتواند ۷ ساعت خواب مناسب روزانه را تجربه کند. دکتر هاوین‌جافی، پروفسور روان‌پزشکی در دانشگاه هاروارد می‌گوید: «بسیاری از زنان و دختران جوان شیوه زندگی نامنظم دارند و این باعث می‌شود که برنامه خواب منظم و مناسبی نداشته باشند و این یکی از اصلی‌ترین علت‌های خستگی مزمن در آن‌هاست.»

چه کار کنیم: دکتر جافی می‌گوید:‌ «باید برای خوابیدن یک برنامه منظم داشته باشیم، اتاق خواب خودتان را تاریک و بی‌صدا و خالی از هر گونه وسیله الکتریکی کنید. بوهایی مثل بوی اسطوخودوس در بخور یا در بالش شما می‌تواند باعث آرام‌شدن سیستم عصبی شما و کمک به خواب رفتن شما بکند. در ضمن چند ساعت قبل از خواب قهوه یا چای ننوشید.» اگر با رعایت همه این مسائل باز‌هم خواب‌تان نبرد، بلند شوید به اتاق دیگری بروید، ۱۵‌‌دقیقه مطالعه کنید و سپس به تختخواب بگردید و بخوابید.
وقتی حال روح‌تان خوب نیست

افسردگی

هم افسردگی و هم خستگی مزمن در زنان و دختران شایع‌ هستند و هر کدام می‌تواند دیگری را باعث شود. احساس خستگی در زنان افسرده ۴ برابر سایر زنان است و زنانی که از خستگی مزمن رنج می‌برند هم ۳ برابر بیشتر به افسردگی مبتلا می‌شوند. اضطراب و نگرانی عوارض افسردگی هستند که باعث بدخوابی شده و در مجموع باعث تشدید حالت کم‌انرژی‌بودن و بی‌حالی مزمن می‌شوند.

چه کار کنیم: دکتر فرای‌هوفر می‌گوید: «درمان افسردگی کم‌انرژی‌بودن شما را برطرف می‌کند و سطح انرژی شما را بالا می‌برد.» باید تمام علامت‌ها و مشکلات خودتان را به پزشک معالج خودتان بگویید تا او بداند مشکلات شما چه زمانی شروع می‌شود، چقدر به طول می‌انجامد، چه زمانی تشدید می‌شود و… روان‌پزشک شما همراه با خودتان به بهترین شیوه درمان ـ که مناسب حالت شماست ـ خواهد رسید.


همه ما معمولاً خستگی زیادمان را به گردن زندگی پرمشغله‌مان می‌اندازیم و خیلی وقت‌ها حق هم داریم. اگر همیشه احساس خستگی می‌کنید، باید فکری کرد.

به گزارش افکار نیوز، اگر نمی‌دانید چرا اینقدر خسته‌اید، این تست‌ها کمک‌تان می‌کند دلیل خستگی همیشگی‌تان را بفهمید.

وقتی فقط خستگی نیست …

همه ما معمولاً خستگی زیادمان را به گردن زندگی پرمشغله‌مان می‌اندازیم و خیلی وقت‌ها حق هم داریم. اگر همیشه احساس خستگی می‌کنید، بد نیست ۲ تا ۳ هفته کمی در سبک زندگیتان تغییر ایجاد کنید، بیشتر بخوابید، برنامه‌های اجتماعی‌تان را کمتر کنید، غذاهای مغذی بیشتری بخورید، مایعات بیشتری بنوشید، مولتی‌ویتامین بخورید و مصرف کافئین  را پایین بیاورید.

اگر باز هم علائم خستگی را بعد از این تغییرات مشاهده کردید، دیگر نیاز به کمک متخصص دارید، خستگی بیش از حد می‌تواند نشانه یک مشکل جسمی حادتر باشد که نیاز به درمان دارد، در زیر به ۷ مشکل مرتبط با خستگی اشاره می‌کنیم.

۱٫ کم‌خونی (آنمی)

این مشکل در خانم‌هایی که دچار عادات ماهیانه سنگین می‌شوند یا آنها که به اندازه کافی آهن مصرف نمی‌کنند بیشتر است.

خستگی ناشی از کم‌خونی نتیجه کمبود گلوبول‌های قرمز خون است که اکسیژن را از ریه به بافت‌ها و سلول‌ها می‌رساند، ممکن است احساس ضعف و تنگی‌نفس کنید، کم‌خونی می‌تواند در نتیجه کمبود آهن یا ویتامین‌ها، از دست رفتن خون، خونریزی داخلی یا یک بیماری مزمن مثل آرتروز روماتوئید، سرطان یا نارسایی کلیه ایجاد شود، زنانی که در سن بچه‌زایی هستند، به خاطر از دست دادن خون طی عادات ماهیانه و نیاز بدن به آهن بیشتر در دوران بارداری و شیردهی بیشتر در معرض کمبود آهن قرار دارند.

علائم: خستگی یکی از اصلی‌ترین علائم آن است و بقیه علائم شامل ضعف شدید، مشکل در خوابیدن، نداشتن تمرکز کافی، تند شدن ضربان قلب، درد سینه و سردرد، ورزش‌های ساده مثل پله‌نوردی یا پیاده‌روی‌های کوتاه می‌تواند موجب خستگی فرد شود.

آزمایشات: یک ارزیابی کامل برای کم‌خونی یا آنمی شامل آزمایش و معاینه جسمی و آزمایشات کامل خون برای بررسی سطح گلوبول‌های قرمز است. همچنین آزمایش مدفوع برای بررسی وجود خون در آن نیز معمولاً انجام می‌گیرد.

۲٫ دیابت

هر ساله بیماری دیابت برای بیش از یک میلیون نفر در سراسر جهان تشخیص داده می‌شود اما خیلی بیشتر از این تعداد بدون دانستن آن به این بیماری دچارند،‌ قند که گلوکز نیز نامیده می‌شود سوختی است که انرژی بدن را تأمین می‌کند و این یعنی مشکل برای افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ که نمی‌توانند از گلوکز به درستی استفاده کنند و این باعث می‌شود به عنوان یکی از اولین نشانه‌های بیماری خود دچار خستگی مفرط شوند.

علائم: جدا از خستگی، نشانه‌های دیگر آن تشنگی زیاد، ادرار مکرر، گرسنگی، کاهش وزن، آسیب‌پذیری، عفونت‌های قارچی واژن و تار شدن دید است.

آزمایشات: برای دیابت دو تست اصلی انجام می‌شود، یکی تست گلوکز پلاسما ناشتا که متداول‌تر است و سطح گلوکز خون را بعد از ۸ ساعت غذا نخوردن بررسی می‌کند که معمولاً صبح ناشتا انجام می‌شود و دیگری تست تحمل گلوکز خوراکی (OGTT) است که دو بار خون گرفته می‌شود، یکی قبل از نوشیدن شربت گلوکز و دیگر دو ساعت بعد از آن.

۳٫ بیماری تیروئید

وقتی هورمون‌های تیروئید شما از حالت نرمال خارج می‌شوند، حتی فعالیت‌های ساده روزمره هم خسته‌تان می‌کند، غده تیروئید که در جلو گردن قرار دارد، هورمون‌هایی را ترشح می‌کند که سوخت‌وساز بدن را تنظیم می‌کنند، زیاد بودن بیش از اندازه این هورمون‌ها (پُرکاری تیروئید) سوخت‌وساز را بالا می‌برد، کم بودن این هورمون‌ها (کم‌کاری تیروئید) سوخت‌وساز را پایین می‌آورد.

علائم: پُرکاری تیروئید موجب خستگی عضلانی و ضعف می‌شود که ابتدا در پاها نمودار می‌شود، تمرینات و ورزش‌هایی مثل دوچرخه‌سواری و بالا و پایین رفتن از پله برای فرد سخت‌تر خواهد شد، نشانه‌های دیگر آن شامل کاهش وزن بی‌دلیل، احساس گرمای همیشگی، بالا رفتن ضربان‌قلب، کم شدن عادت‌ماهیانه و افزایش تشنگی است.

پُرکاری تیروئید معمولاً زنان ۲۰ تا ۴۰ سال را درگیر می‌کند اما برای زنان در سنین بالاتر و همچنین مردان نیز اتفاق می‌افتد، کم‌کاری تیروئید نیز احساس خستگی و ناتوانی تمرکز، ضعف و درد عضلانی حتی با فعالیت بسیار سبک ایجاد می‌کند، علائم دیگر آن شامل افزایش وزن بی‌دلیل به علت احتباس آب، احساس سرمای همیشگی (حتی در هوای گرم)، سنگین شدن عادت‌ماهیانه و یبوست می‌باشد،  کم‌کاری تیروئید معمولاً در زنان بالای ۵۰ سال اتفاق می‌افتد طوریکه حداقل ۱۰ درصد از زنان بالای این سن، کم‌کاری تیروئد خفیف پیدا می‌کنند.

آزمایشات: بیماری تیروئید با آزمایش خون قابل تشخیص است، این بیماری به راحتی قابل درمان است و برای همه آنهایی که از خستگی و ضعف عضلانی شکایت دارند لازم است که آزمایش خون انجام دهند.

۴٫ افسردگی

افسردگی بیماری است که در وضعیت خوابیدن، غذا خوردن و احساسمان نسبت به خود و دیگران تأثیر می‌گذارد، علائم افسردگی بدون درمان ممکن است هفته‌ها، ماه‌ها یا حتی سال‌ها بر جای بماند، به همین دلیل خیلی مهم است که علائم هشدار آن را تشخیص دهیم و کمک بگیریم.

علائم: همه آدم‌ها به یک صورت دچار افسردگی نمی‌شوند، اما معمولاً افسردگی موجب پایین آمدن انرژی، تغییر در وضعیت خوابیدن و غذا خوردن، مشکلات حافظه و تمرکز و احساس ناامیدی، بی‌ارزشی و منفی بودن می‌شود.

آزمایشات: برای تشخیص افسردگی آزمایش خون لازم نیست اما دکتر می‌تواند با پرسیدن یکسری سؤالات این بیماری را در شما تشخیص ده، اگر ۵ مورد یا بیشتر از علائم افسردگی را بیشتر از دو هفته در خود مشاهده کردید یا اگر این علائم در زندگی شما تداخل ایجاد کرد، حتماً به پزشک متخصص مراجعه کنید، دکتر برای بررسی سایر مشکلات، یک آزمایش و معاینه دقیق و کامل برایتان انجام خواهد داد. خستگی یا پایین آمدن انرژی، کم خوابیدن یا زیاد خوابیدن، ناراحتی و اضطراب مداوم، کاهش اشتها و کاهش وزن یا افزایش اشتها و افزایش وزن، نشان ندادن علاقه به فعالیت‌هایی که قبلا‌ً از آنها لذت برده می‌شد، بی‌قراری و آسیب‌پذیری، علائم جسمی که به درمان جواب نمی‌دهند مثل سردرد، دردهای مزمن یا یبوست و سایر اختلالات گوارشی، مشکل در تمرکز یا به خاطر آوردن، مشکل در تصمیم‌گیری، احساس گناه، بی‌پناهی و ناامیدی، فکر مرگ یا خودکشی ازجمله علائم متداول افسردگی هستند.

۵٫ آرتروز روماتوئید

تشخیص این بیماری خودایمن همیشه آسان نیست اما علائمی وجود دارد که می‌تواند به تشخیص آن کمک کند، این بیماری زمانی اتفاق می‌افتد که سیستم ایمنی بدن بر علیه خود کار می‌کند و به بافت‌های مفصلی سالم حمله می‌کند و گاهی‌اوقات باعث ایجاد تخریب‌های غیرقابل برگشت به استخوان‌ها و غضروف‌ها می‌شود.

علائم: بسیاری از علائم (مثل خستگی، پایین آمدن انرژی، بی‌اشتهایی و درد مفصلی) با سایر مشکلات مثل سایر انواع آرتروز مشترک است، همچنین کم‌خونی و بیماری تیوروئید که موجب خستگی می‌شوند نیز در افراد مبتلا به آرتروز روماتوئید متداول است.

روماتولوژیست‌ها به دنبال حداقل چهار مورد از این معیارها برای تشخیص آرتروز روماتوئید هستند، خشکی بدن در ناحیه مفصلی در صبح، تورم همزمان حداقل سه ناحیه مفصلی در بدن، حداقل یک تورم مفصلی در ناحیه مچ، قوزک پا یا مفصل وسطی یکی از انگشتان، درگیر شدن همزمان دو مفصل یکسان از دو طرف بدن، توده‌های بافت زیر پوست، ساییدگی استخوان مچ یا مفصل‌های دست که با رادیولوژی تشخیص داده شود.

آزمایشات: معاینه فیزیکی کامل توسط متخصص روماتولوژیست می‌تواند شواهد خوبی از بیماری را آشکار کند اما تستی هم برای اثبات وجود فاکتور روماتوئید که پادتنی در خون است وجود دارد، جواب این تست برای حدود ۸۰ درصد از افراد مبتلا به آرتروز روماتوئید مثبت است.

۶٫ آپنه خواب

اگر وجود اینکه فکر می‌کنید به اندازه کافی استراحت داشته‌اید، با احساس خستگی از خواب بیدار می‌شوید ممکن است دچار این اختلال خواب باشید.

آپنه خواب اختلالی است که با وقفه‌های کوتاه تنفس در طول خواب شناخته می‌شود، در متداول‌ترین نوع آن، آپنه خواب انسدادی، مجاری بالایی هوا برای چند لحظه بسته می‌شوند که به مغزتان هشدار می‌دهد که بیدار شوید و دوباره تنفس کنید، فرد مبتلا به آپنه خواب انسدادی ممکن است در طول یک شب ده‌ها یا حتی صدها بار دچار این وقفه تنفسی شود.

علائم: آپنه خواب معمولاً با خمیازه کشیدن شناخته می‌شود که معمولاً با خستگی عمومی بدن در روز بعد دنبال می‌شود، از آنجاکه آپنه خواب می‌تواند منجر به بروز بیماری‌های قلبی، فشارخون بالا و سکته شود، آزمایش دادن برای آن خیلی مهم است.

آزمایشات: تشخیص آن نیازمند یک شب خوابیدن کامل در یک کلینیک یا بیمارستان است که در طول آن پلی‌سومنوگرام برای شما انجام می‌شود که تستی بدون درد است که بر الگوی خواب شما، تغییرات تنفسی و فعالیت مغزتان نظارت می‌کند.

۷٫ سندرم خستگی مزمن

این مشکل خستگی بسیار زیاد و شدید است که سریع اتفاق می‌افتد، افرادیکه از این بیماری رنج می‌برند آنقدر احساس خستگی می‌کنند که انرژی لازم برای انجام فعالیت‌های نرمال روزانه خود را ندارند و با کمی فعالیت خیلی زود خسته می‌شوند.

علائم: نشانه‌های دیگر این بیماری سردرد، درد عضلانی و مفصلی، ضعف، حساس شدن گره‌های لنفاوی و ناتوانی در تمرکز است، سندرم خستگی مزمن بیماری بسیار گیج‌کننده است زیرا هیچ علت خاصی ندارد.

آزمایشات: هیچ آزمایشی برای تشخیص آن وجود ندارد، دکتر باید قبل از تشخیص این بیماری، عدم وجود مشکلات دیگر که علائم مشابهی دارند مثل لوپوس و مالتیپل اسکلروزیس یا همان MS را ثابت کند.


دلایل اصلی و شایع خستگی دائم در زنان

برخی از خانم ها با اینکه همواره خواب و استراحت کافی دارند اما همیشه خسته هستند که این نوع خستگی، می تواند نشانه ای از بروز یک مشکل در تندرستی باشد . در این بخش از سلامت نمناک درباره دلیل اصلی این خستگی های مبهم  توضیح خواهیم داد ، اگر شما نیز جزو این زنان هستید با ما همراه شوید تا بتوانید علت مشکل خود را ریشه یابی کنید.

چرا برخی از خانم ها همواره احساس خستگی می کنند

۷ دلیل مزمن و دائمی خستگی در زنان
خستگی های دائم در خانم ها دلایلی به جزسبک زندگی و فعالیت بدنی زیاد دارد و خستگی بیش از حد می تواند از علائم یک بیماری بسیار جدی پزشکی باشد که نگران کننده نیست و قابل درمان است.

خستگی مداوم خانم ها ممکن است به علت کمبود آهن، فولیک اسید یا ویتامین B12 وبیماری های مزمنی مانند ناراحتی های کلیوی باشد. در ادامه مطلب متداول ترین مشکلاتی که باید درباره اش بدانید، آورده شده است ، این مشکلات عبارتند از:

مصرف زیاد کافئین یکی از علل خستگی دائم در خانم ها
همیشه مصرف قهوه و به طور کلی نوشیدنی های کافئین دار موجب رفع خستگی نمی شود و ممکن است در بسیاری از موارد نتیجه عکس داشته باشد و بیشتر ایجاد خستگی کند .بنابراین لازم است خانم هایی که از این نوشیدنی ها به علت رفع خستگی استفاده می کنند اما همیشه خسته اند بهتر است کمتر کاکائو، چای و بعضی از داروهای حاوی کافئین را مصرف کنند.

خستگی مداوم زنان به علت مصرف زیاد کافئین
غذای آلرژی زا ازعواملی که ایجاد خستگی دائمی می کند
خوردن برخی از غذاها ایجاد خستگی می کنند که غذاهای آلرژی زا جزو این دسته از غذاها هستند ، اولین نشانه از بروز خستگی بعد از مصرف این نوع غذاها خمیازه کشیدن است . اگر شما همواره احساس خستگی می کنید پیشنهاد می کنیم با حذف این غذاها از برنامه غذایی تان از احساس خستگی خود بکاهید.

خستگی زنان و عوارض کم کاری تیروئید زنان

کم کاری تیروئید از دلایل خستگی مداوم زنان

غده تیروئید، در جلوی گردن قرار دارد و هورمون هایی را ترشح می کند که سوخت و ساز بدن را کنترل می کنند. ترشح بیش از حد هورمون تیروئید (پرکاری تیروئید)، افزایش سوخت و ساز بدن وهورمون تیروئید خیلی کم کار (کم کاری تیروئید)، کاهش سوخت و ساز بدن را در پی دارد. از عوارض کم کاری تیروئید می توان :افسردگی ، تنبلی و کم تحرکی ، پف آلودگی سر و صورت، چهره زرد رنگ،ورم دست و پا و احساس سرما حتی در هوای گرم، حرکات کند، یبوست، حرف زدن کند، ضربان قلب کند، بی حوصلگی، احساس ضعف و خستگی و تمایل به خواب را نام برد که می توان با مراجعه به پزشک و درمان این بیماری و گنجاندن میوه و سبزی در رژیم غذتیی خود از خستگی ناشی از این اختلال کاست.

کم خونی دلیل خستگی زنان
از علت های اصلی خستگی های دائمی کمبود هموگلوبین و کم خونی است زیرا هموگلوبین اکسیژن رسانی از ریه به سایر بخش ها را بر عهده دارد و اگر اکسیژن به بافت ها نرسد بدن احساس خستگی می کند. همچنین کم خونی می تواند به علت کمبود آهن یا ویتامین، از دست دادن خون، خونریزی داخلی یا یک بیماری های مزمن از قبیل آرتریت روماتوئید، سرطان یا نارسایی کلیه ایجاد شود . اما از عمده ترین علل خستگی در زنان خونریزی های شدید ماهانه و یا بعد از زایمان است که به علت آن داشتن تومور فیبروئید یا پولیپ رحمی می باشد.بنابر این خانم ها با دادن آزمایش خون و تشخیص کم خونی بهتر است در کنار مصرف قرص آهن ،غذاهای دارای آهن مانند اسفناج، بروکلی و گوشت قرمز را نیز مصرف کنند تا کم خونی درمان و احساس خستگی ناشی ازآن برطرف شود .

احساس خستگی در زنان و عفونت دستگاه ادراری

علت خستگی و بی حال در خانم ها

یکی ازعلت های بروز خستگی در زنان ابتلا به عفونت های دستگاه ادراری است . این عفونت ها معمولا به صورت تکرر و سوزش ادارا خود را نشان می دهند و تنها راه تشخیص آن آزمایش ادرار است . درمان عفونت های ادراری معمولا مصرف آنتی بیوتیک می باشد، با درمان این عفونت های ادراری احساس خستگی نیز رفع می شود.

آپنه در خواب از علل ایجاد خستگی دائمی در زنان
اختلال در چرخه خواب از عواملی است که موجب ایجاد احساس خستگی می شود.آپنه یا تنگی نفس در خواب یکی ازعواملی است که موجب اختلال در خواب می گردد و موجب می شود شما مرتبا از خواب بیدار شوید و احساس خستگی بعد از خواب می کنید به این علت که خواب درستی در طول شب نداشته اید.

سیگار کشیدن و چاقی از جمله مواردی هستند که موجب آپنه و تنگی نفس در خواب می شوند و در خواب شبانه اختلال ایجاد می کنند بنابر این بهتر است این افراد وزن خود را کم و سیگار را ترک کنند.همچنین باید در مواجهه با چنین مشکلی به پزشک مراجعه کرد زیرا عدم درمان این مشکل سبب بروز حمله قلبی می گردد.

بیماری قلبی از علت های خستگی در زنان

خستگی مداوم زنان به دلیل مشکلات قلبی

در برخی از مواقع خستگی ناشی از کارهای سبکی مانند جارو زدن به علت ناراحتی های قلبی بروز می کند . اگر احساس کردید که با انجام فعالیت های سبک روزانه دچار خستگی می شوید لازم است به یک پزشک قلب و عروق مراجعه کنید تا با تجویز دارو مشکلتان را رفع کند و با رفع ناراحتی قلبی تان دوباره انرژی تان افزایش یابد.


اگر همیشه احساس خستگی می‌کنید و در طول روز انرژی کمی دارید اصلاً تعجب نکنید؛ چون فقط شما نیستید که چنین احساساتی دارید.

امروزه، بسیاری از آدم‌ها درگیر این مشکل هستند.

برای کسب موفقیت در زندگی شخصی و شغلی، نیاز به انرژی داریم؛ بنابراین، بهتر است هر طور شده راه حلی برای این مسئله پیدا کنیم و انرژی و توانمان را افزایش دهیم.

پس بیایید مهم‌ترین دلایل خستگی و کمبود انرژی را با هم مرور کنیم.

شاید به این دلیل همیشه خسته‌ایم که؛
شب‌ها خوب نمی‌خوابیم
به ساعت نگاه می‌کنیم. ساعت ۹ شب است؛ اما هنوز کارهای زیادی برای انجام دادن داریم.

بعد به خودمان می‌گوییم تنبلی نکن. الآن وقت خواب نیست. باید باز هم کار کنی.

همین باعث می‌شود که دیرتر به رختخواب برویم و از آن طرف هم مجبور هستیم صبح زود از خواب بیدار شویم.

غافل از اینکه خواب شبانه برای سلامت جسمی و روحی ما اهمیت زیادی دارد و بیدار ماندن تا دیر وقت و شب زنده داری، عواقب خطرناکی را در پی خواهد داشت.

فرایندهای فیزیولوژیکی بدن ما دارای یک چرخه ۲۴ ساعته است که توسط نور آفتاب تنظیم می‌شود و چرت زدن یا خوابیدن در طول روز می‌تواند این ریتم طبیعی روزانه بدن ما را مختل کند.

برای داشتن خواب عمیق و راحت در شب، لازم است چرت زدن در طول روز را کنار بگذاریم و یک برنامه زمانی مناسب برای خواب خودمان داشته باشیم.

استرس داریم
اگر شما زندگی پر استرسی دارید، احتمالاً بیشتر از بقیه دچار کمبود انرژی و خستگی می‌شوید.

استرس و تنش در زندگی بیشتر ما وجود دارد؛ اما برخی از آدم‌ها می‌دانند چطور استرس خود را مدیریت کنند، به طوری که تأثیر منفی بر سلامت آن‌ها نداشته باشد.

رایج‌ترین عواملی که باعث ایجاد استرس می‌شوند، حتی اگر خودمان هم ندانیم، خانواده، شبکه‌های اجتماعی و شغلمان هستند.

نوشیدنی‌های انرژی زا مصرف می‌کنیم
مصرف بیش از اندازه کافئین، مخصوصاً در بعد از ظهر، باعث ایجاد اختلال در خواب شما می‌شود.

نوشیدنی‌های انرژی زا کافئین بیشتری نسبت به یک فنجان قهوه دارند و پر از شکر هستند.

میزان بالای ویتامین B در نوشیدنی‌های انرژی زا شاید در کوتاه مدت تغییری ایجاد کند اما پس از مدتی، انرژی بدن به شدت کاهش خواهد یافت.

به قدر کافی آب نمی‌نوشیم
هیدراتاسیون ناکافی یا سطح الکترولیت نامناسب، تأثیر منفی بر عملکرد مغز ما دارد.

این خیلی مهم است که بتوانیم آب کافی را جایگزین آبی که به دلایل مختلف از جمله ادرار کردن، مصرف برخی داروها، قرار گرفتن در معرض هوای گرم در بیرون از خانه یا ورزش کردن از دست داده‌ایم، کنیم.

همچنین، از دست دادن آب بدن منجر به عدم تعادل در سطح الکترولیت‌ها و در نتیجه، کاهش انرژی بدن می‌شود.

حتی اگر بدن شما به مقدار کمی دهیدارته شود (وقتی که آب بدن کم می‌شود، بدن دهیدراته می‌شود) مشکل تمرکز و خستگی را تجربه خواهید کرد.

پروتئین کافی مصرف نمی‌کنیم
اگر جای پروتئین با کیفیت بالا در رژیم غذایی روزانه شما خالی است، امکان دارد سطح انرژی شما کاهش پیدا کند.

مصرف غذاهای غنی از پروتئین که دارای آمینو اسیدهای زنجیره‌ای هستند باعث پایداری انرژی شما در تمام طول روز می‌شوند.

غذاهایی مانند مرغ، ماهی، تخم مرغ، لوبیا لیما، ذرت و عدس خواص و ارزش غذایی بالایی دارند و با تأمین پروتئین بدن کمک می‌کنند تا کمتر احساس خستگی کنیم.

رژیم غذایی سالم و مؤثری نداریم
زیاده روی در مصرف کربوهیدرات و خوراکی‌هایی که ارزش غذایی ندارند باعث ایجاد یک انرژی ناگهانی در بدن می‌شوند و خیلی سریع هم این انرژی از بین می‌رود.

اگر به دلیل عادتهای روزانه یا سبک زندگی‌تان، زیاد و به طور مدام غذاهای بیرون را می‌خورید بهتر است تا دیر نشده این کار را متوقف کنید؛ چون نمی‌دانید با این کار چه بلایی بر سر بدنتان می‌آورید!

بنابراین پیروی از یک رژیم غذایی سالم و مؤثر را جز اولویت‌های مهم زندگی‌تان قرار دهید؛ البته اگر می‌خواهید انرژی کافی برای انجام کارهای مهم و تحقق رؤیاهایتان را داشته باشید.

پشت میز نشین هستیم
بیشتر ما، به واسطه شغلی که داریم مجبوریم هر روز ساعت‌ها پشت میزمان بنشینیم.

به این مورد، نشستن طولانی مدت برای تماشای تلویزیون یا انجام بازی‌های ویدئویی را هم اضافه کنید.

همه این موارد دست به دست هم می‌دهند تا ما یک شیوه زندگی بدون تحرک و خسته کننده داشته باشیم.

با توجه به موانعی که وجود دارد حتی اگر بخواهیم در طول روز فعال‌تر باشیم هم نمی‌توانیم.

معمولاً پس از یک روز کاری طولانی، بیشتر ترجیح می‌دهیم به خانه برگردیم و استراحت کنیم تا اینکه به باشگاه برویم یا بزنیم بیرون و با دیگران معاشرت داشته باشیم.

ولی مشکل این است که بدن ما برای نشستن طولانی مدت طراحی نشده است؛ بنابراین، وقتی این اتفاق می‌افتد دچار حس کسالت،بی‌حوصلگی و خستگی می‌شویم.

حساسیت غذایی داریم
گاهی نسبت به یک غذای خاص حساسیت داریم، اما خودمان هم نمی‌دانیم.

بعضی اوقات، حساسیت‌های غذایی می‌تواند سطح انرژی ما را کاهش دهد و موجب ایجاد خستگی و بی‌حالی در طول روز می‌شود.

پس مراقب باشید چه غذایی می‌خورید. شاید همین الآن مشغول خوردن چیزی باشید که به آن حساسیت دارید و شما را خسته و کم انرژی می‌کند.

به بدنمان مواد مغذی و کالری کافی نمی‌رسانیم
کالری‌های موجود در غذا به انرژی تبدیل می‌شوند تا شما بتوانید برای انجام کارهای روزانه خود از آن استفاده کنید.

اما اگر به اندازه کافی غذا نخورید، بدن کالری کمتری می‌سوزاند و سرعت متابولیزم و سوخت و ساز بدن کاهش پیدا می‌کند.

به عبارت دیگر، کم خوری بیش از حد منجر به کاهش انرژی و افزایش وزن می‌شود.

به خستگی آدرنال مبتلا هستیم
بسیاری از افراد- به خصوص زنان در ۴۰ تا ۵۰ سالگی- اختلالات هورمونی را تجربه می‌کنند که همین امر باعث ایجاد احساس خستگی می‌شود.

اگر بدن شما دارای عدم تعادل هورمونی باشد بسته به میزان استرستان، بسیاری از هورمون‌های کلیدی در بدن شما بالا و پایین می‌روند.

به همین دلیل، رابطه نزدیکی بین سطوح بالای استرس و علائم خستگی آدرنال وجود دارد.

تیروئید ما مشکل دارد
یکی از علائم شایع هیپوتیروئیدیسم (کم‌کاری تیروئید)، کاهش سطح انرژی بدن و خستگی مفرط است.

این بیماری زمانی ایجاد می‌شود که غده‌ی تیروئید ما به اندازه‌ی کافی هورمون ترشح نکند.

بنابراین، مهم است که تیروئید خودتان را چک کنید تا به موقع از علائم این بیماری مثل خستگی، افسردگی و افزایش وزن مطلع شوید.

مبتلا به سندرم روده چکه کن هستیم
سندرم روده چکه کن وضعیتی است که در آن پوشش دیواره روده، آسیب دیده و در نتیجه ذرات غذا، باکتری‌ها و سموم مختلف وارد جریان خون می‌شود.

وقتی مواد غذایی مورد نیاز، به جای هضم و جذب شدن وارد جریان خون شوند مسلم است که بدن با کمبود انرژی مواجه می‌شود.

کم‌خونی یا آنمی داریم
خستگی، ناتوانی، احساس ضعف و کمبود انرژی از مهم‌ترین علائم کم خونی هستند.

اگر کم خونی داشته باشید بالا نگه داشتن سطح انرژی برای انجام کارهای عادی روزانه‌تان کار دشواری است؛ حتی اگر به موقع و به اندازه کافی بخوابید.

گلبول‌های قرمز خون از طریق اکسیژن رسانی به اندام‌های مختلف بدن، کمک می‌کنند تا انرژی لازم برای بدن تأمین شود. کم‌خونی یا آنمی زمانی ایجاد می‌شود که گلبول‌های قرمز کافی در خون وجود نداشته باشد و در نتیجه، بدن دچار کمبود انرژی می‌شود.

اگر می‌خواهید از پیامدهای آنمی مثل خستگی و ضعف در امان بمانید بهتر است به فکر پیشگیری یا درمان این بیماری باشید.

به افسردگی دچار شده‌ایم
افراد افسرده همواره از پایین بودن سطح انرژی رنج می‌برند و به قدری احساس خستگی و ناتوانی می‌کنند که صبح‌ها به زور از رختخواب جدا می‌شوند.

کسی که افسرده است اغلب دوست دارد تمام روز بخوابد و هیچ کاری انجام ندهد.

اگر می‌خواهید جز این افراد نباشید بهتر است از یک رژیم غذایی سالم پیروی کنید و راهکارهای مؤثر برای جلوگیری از افسردگی را بیاموزید.

مشکل قند خون داریم
دو چیز باعث عدم تعادل قند خون در بدن می‌شود:

مقاومت به انسولین که باعث افزایش قند خون می‌شود
هیپوگلیسمی که باعث کاهش قند خون می‌شود
عدم تعادل قند خون می‌تواند به دلیل مصرف کربوهیدرات‌های تصفیه شده ایجاد شود و قند خون افراد را افزایش دهد.

بنابراین، اگر می‌خواهیم انرژی بیشتری داشته باشیم و نوسانات خلقی کمتری را تجربه کنیم لازم است مصرف کربوهیدرات‌های تصفیه شده را کاهش دهیم.

به آپنه ی خواب مبتلا هستیم
مطالعات نشان می‌دهد (+) افرادی که مبتلا به آپنه‌ی خواب هستند و تنفس آن‌ها در حین خواب منقطع می‌شود معمولاً خواب آلوده نیستند اما از کمبود انرژی شکایت می‌کنند.

این اختلال در خواب همچنین می‌تواند منجر به سردرد صبحگاهی، مشکلات حافظه و عدم تمرکز شود.

بهتر است بدانید که در صورت عدم درمان، آپنه‌ی خواب ممکن است منجر به بیماری قلبی شود.

بیماری قلبی داریم
افرادی که به بیماری قلبی مبتلا هستند، قلب آن‌ها قادر به تأمین خون کافی برای بدن نیست.

به همین دلیل این افراد فعالیت‌هایی مثل پیاده روی، ورزش و یا حتی رانندگی را به سختی انجام می‌دهند و از درد قفسه سینه رنج می‌برند.

هپاتیت داریم
هپاتیت ناشی از التهاب کبد است.

کبد عضو مهمی از بدن است که مواد شیمیایی مورد نیاز بدن را می‌سازد و مواد سمی را از خون خارج می‌کند.

بسیاری از افراد مبتلا به هپاتیت از خستگی و کمبود شدید انرژی رنج می‌برند.

داروی خاصی مصرف می‌کنیم
خستگی یکی از عوارض جانبی مصرف داروهای خاص است.

داروهایی که اغلب باعث کاهش سطح انرژی می‌شوند عبارت‌اند از داروهای ضد اضطراب، داروهای ضد افسردگی، داروهای کاهش دهنده کلسترول خون و داروهای کاهنده فشار خون.

قبل از شروع مصرف یک داروی جدید، حتماً عوارض جانبی احتمالی آن دارو را بررسی کنید.

مبتلا به اضطراب و دلشوره شده‌ایم
اضطراب و دلشوره باعث می‌شود شب‌ها تا دیر وقت بیدار بمانیم و به مشکلاتمان فکر کنیم. در نتیجه نمی‌توانیم به موقع و به اندازه کافی بخواهیم و روزمان را با خستگی و کمبود انرژی آغاز می‌کنیم.

دچار ترومای عاطفی هستیم
شکست‌های عشقی و عاطفی یا مرگ عزیزان اگر موجب استرس و اختلال اضطرابی شود، به طوری که ما را از خواب کافی و عمیق شبانه محروم کند می‌تواند باعث کاهش شدید سطح انرژی شود.

ورزش نمی‌کنیم
شاید خیلی غیر عادی به نظر برسد، اما ورزش کردن باعث افزایش انرژی می‌شود.

ورزش باعث آمادگی بیشتر ذهن و بدن ما می‌شود؛ به شرط اینکه فقط به فکر استراحت کردن نباشیم.

افرادی که به طور منظم و افزایشی، تمرینات ورزشی را انجام می‌دهند در طول روز احساس بهتری دارند و پرانرژی و شاداب هستند.

امیدوارم این مطلب توانسته باشد به این پرسش که چرا همیشه خسته هستیم؟ به درستی پاسخ دهد.

اگر عادتهای ناسالم خودتان را با عادتهای سالم و سبک زندگی مثبت و مناسب جایگزین کنید، سطح انرژی شما به سرعت افزایش خواهد یافت و شما می‌توانید در طول روز، کارهای بیشتر و بهتری را انجام دهید.

قبلی «
بعدی »

دیدگاه خود را با ما اشتراک بگذارید:

ایمیل شما نزد ما محفوظ است و از آن تنها برای پاسخگویی احتمالی استفاده می‌شود و در سایت درج نخواهد شد.
نوشتن نام و ایمیل ضروری است. اما لازم نیست که کادر نشانی وب‌سایت پر شود.
لطفا تنها در مورد همین نوشته اظهار نظر بفرمایید و اگر درخواست و فرمایش دیگری دارید، از طریق فرم تماس مطرح کنید.