شنبه 1 دیماه

وب 3.0 و پزشکی

در شرایطی که هنوز در کشورمان به درستی متوجه ربط اینترنت و پزشکی در مرحله وب 1.0 هم نشده‌ایم و در حالی که من هنوز فرصت نکرده‌ام، درباره جلوه‌های مختلف پیوند پزشکی و وب 2.0 را را بنویسم. کم‌کم در مجلات و وبلاگ‌ها، سر و کله نوشته‌هایی در مورد وب 3.0 و پزشکی نمایان می‌شود.

مجله معتبر BMJ در آخرین شماره خود مقاله‌ای دارد با عنوان وب 3.0 و پزشکی، من علاقه زیادی به خواندن اینگونه مقاله‌های آینده‌نگرانه توصیفی دارم.

نویسنده این مقاله می‌نویسد که سال قبل در ایام کریمس، وبلاگ‌های پزشکی و خوراک (rss feed) ، موضوعات داغی برای بحث و تبادل نظر بودند و همه درباره راه‌های جدید انتشار محتوا در قالب‌های وب دویی مانند ویکی‌ها صحبت می‌کردند ولی حالا باید درباره وب 3.0 صحبت کرد.

اخیرا یک نورولوژیست، استعاره جالبی به کار برده است، او نوشته است که ارتقای وب گرافیکی سال‌ 1995 به وب اجتماعی اواخر سال 2007، قابل تشبیه به تکامل مغز است. وب 1.0 و 2.0 را می‌توان در مقام مقایسه با وب 3.0، شکل‌های رویانی فناوری دانست، وب 3.0 راه‌های ارتباطی بهتری برای دستیابی به اطلاعات تولید شده،‌ ایجاد می‌کند و ظرفیت بیشتری برای پردازش شناختی اطلاعات دارد.

به راستی وب 3.0 چیست و چرا معنایی semantic نامیده می‌شود؟ گرچه اصطلاح وب 3.0 و وب معنایی به جای هم استعمال می‌شوند ولی مفهوم اندک متفاوتی دارند. این دو اصطلاح به صورت مکمل هم، نماهایی از وب جدید به دست می‌دهند.

معمولا وقتی می‌خواهیم درباره رویداد بزرگ دیگری که در وب شاهدش خواهیم بود، صحبت کنیم، از اصطلاح وب 3.0 استفاده می‌کنیم. یک ویژگی مهم وب 3.0 این است که گفتگوی بی‌واسطه کامپیوترها را با هم ممکن می‌سازد و آنها را قادر می‌کند که کارهایمان را انجام دهند. یک ویژگی ابتدایی وب 3.0 استفاده از متادیتاها یعنی «اطلاعاتی درباره اطلاعات» است، چنین چیزی وب را به یک پایگاه داده‌های بزرگ مبدل می‌کند و آن را هماهنگ با PubMed -یکی از مورد اعتمادترین مجموعه‌های کتابخانه‌ای- سازمان‌دهی می‌کند.

اما اصطلاح وب معنایی نخستین بار به وسیله یک متخصص مورد اعتماد اینترنت یعنی سر تیم برنزلی Tim Berners-Lee در مقاله‌ای در مجله ساینتفیک امریکن ابداع شد. او ابراز نظر کرد که برای توصیف معنی و مفهوم اسناد در وب آینده، آنها باید حاشیه‌نویسی معنایی شوند.

کتابداران پزشکی عقیده دارند که باید راه‌های بهتری برای دسترسی به اطلاعات ابداع شود. نویسنده مقاله BMJ‌ از قول همکارش نقل قول کرده است که:
"we need findengines, not search engines." یعنی ما به موتورهای یابنده اطلاعات نیاز داریم و نه موتورهای جستجو.

مقایسه وب 2.0 و وب 3.0:

در حال حاضر ما با یک سرریز اطلاعات روبرو هستیم و پیدا کردن اطلاعات روز به روز دشوارتر می‌شود. نتایج جستجو در گوگل چنین چیزی را تأیید می‌کنند. به همین خاطر است که کتابدارهای پزشکی، پزشکان را تشویق می‌کنند که از منابع قابل اعتمادتری مثل PubMed استفاده کنند.

در بیوانفورماتیک که پردازش اطلاعاتی با حجم زیاد معمول‌تر است، پژوهشگران قدم‌هایی برای ایجاد ابزارهای ارتباطی ربط‌دهنده معنایی اطلاعات  برداشته‌اند.

پزشکانی که با وب 3.0 سر و کار خواهند داشت، چالش‌هایی در پیش رو دارند، آنها باید مشکلات سلامت بیمارنشان را بر طبق پروفایل ژنتیک آنها درمان کنند و برای چنین کاری باید به آخرین اطلاعات دسترسی داشته باشند. پزشکی، در آینده به مراتب شخصی‌تر خواهد بود.

هواخواهان نرم‌افزارهای اجتماعی وب جدید را زمین حاصل‌خیزی برای ایجاد دانش می‌دانند. در وب 3.0 از ویکی‌ها که هم‌اکنون هم از آنها استفاده می‌کنیم به عنوان یک پلت‌فرم استفاده خواهد شد. مثالی که در مورد نقش ویکی‌ها در دانش پزشکی می‌توان زد، مورد ویکی‌پروتئین Wikiproteins است که از فناوری‌های معنایی استفاده می‌کند. این ویکی ، اطلاعات چنیدن پایگاه داده برجسته زیست‌پزشکی را مانند PubMed، UniProt و کتابخانه ملی پزشکی را در هم می‌آمیزد.

هر نسخه جدید وب باید تعامل بهتری با کاربرانش نسبت به نسخه‌های قبلی‌تر فراهم کند. به طور همزمان با تولید دانش، باید توانایی خود را برای پیدا کردن اطلاعات بالینی قابل اعتماد افزایس بدهیم. در وب 3.0 دسترسی به اطلاعات باید به جای اینکه بر کلیدواژه‌های متکی باشد، بر یک چهارچوب معنایی تکیه کند. البته در چنین وب هوشمندی هیچگاه نباید کتابخانه‌های کاغذی خودمان را فراموش کنیم.

آیا در وب 3.0 برچسب‌گذاری اجتماعی Social tagging و اندکس کردن کارایی فعلی را خواهد داشت؟ برچسب‌گذاری اطلاعات به خاطر برچسب‌های هم‌معنی و هم‌آوا ، تفاوت‌های زبان‌شناختی و مشکلات هجا، با محدودیت‌هایی روبرو است. برای مثال برای توصیف حمله قلبی و برچسب‌گذاری مقالاتی درباره این بیماری، ما از اصطلاحات بی‌شماری با یک معنی استفاده می‌کنیم، طبیعی است که کارمان هنگام جستجوی موضوعی درباره حمله قلبی دشوار می‌شود.

در انتظار وب هوشمندتری هستیم، وبی که دو ویژگی بارزش، سازماندهی بهتر اسناد و به کاربری ژرف‌تر دانش است.

در زمینه جستجو، وب معنایی باید شبیه یه کاتالوگ کتابخانه باشد یعنی اینکه باید بتواند اسناد راتوصیف کند و امکان دسترسی با معنی به آنها را فراهم سازد.

وب 3.0 باید بتواند همان امکاناتی را برای کاربران وب قرن 21 فراهم کند که دکتر جان شاو بیلینگ با بنا کردن Index Medicus در قرن نوزدهم برای پژوهشگران پزشکی ممکن ساخت.

09:06 PM | Comments (9)

سه شنبه 27 آذرماه

یوتیوب، آریتمی ونکه‌باخ و جاستین تیمبرلیک!

نه حالم کاملا خوب است! داستان از این قرار است که جمعی از دانشجویان دانشکده پزشکی آلبرتا که نام گروهشان را کلاس پزشکی 2010 گذاشته‌اند، با هجو یکی از آهنگ‌های «جاستین تیمبرلیک»، یکی از انواع بی‌نظمی ریتم قلب (آریتمی یا دیس‌ریتمی) را به صورت هنرمندانه و فراموش‌نشدنی توضیح داده‌اند.
این ویدئو را می‌توانید در اینجا ببینید.

اگر سرعت اینترنت شما پایین است، می‌توانید صدای این شبه‌ترانه را با رفتن یه این صفحه دانلود کنید و گوش کنید، گرچه لطف ویدئو را ندارد! (830 کیلوبایت)

آریتمی ونکه‌باخ Wenckebach، نام آریتمی مورد بحث است. به این آریتمی، موبیتز نوع I یا بلوک درجه دوم تیپ 1 هم گفته می‌شود.

در بلوک درجه دوم یک یا تعداد بیشتری از تکانه‌های عصبی از دهلیز به بطن قلب نمی‌رسد. در نوع یک بلوک درجه دوم، فاصله PR رفته‌رفته طولانی و طولانی‌تر می‌شود تا جایی که سرانجام یک تکانه به بطن نمی‌رسد. محل بلوک در آریتمی ونکه‌باخ، گره دهیلیزی-بطنی است. در بلوک ونکه‌باخ گذاشتن پیس به ندرت اندیکاسیون دارد. این بلوک غالبا در هنگام خواب و افزایش تون واگ رخ می‌دهد.

 

کاشف این آریتمی آقای کارل فردریک ونکه‌باخ بود، این پزشک داخلی اطریشی در آلمان زاده شد. (1864- 1940) ، او در سال 1899 این نوع آریتمی را توصیف کرد.

 

اما، دکتر ونکه‌باخ که نامش به واسطه کشف این نوع آریتمی در تاریخ پزشکی جاودانه شده است، در لنست به نکته مهمی اشاره کرد:
«شهرتم را مدیون استفاده از داروی دیژیتال در دوزهایی می‌دانم که متون پزشکی آن را خطرناک و نامناسب می‌دانند.»

جالب است که اگر الان گوگل را برای بلوک ونکه‌باخ جستجو کنید، این ویدئو در صدر نتایج جستجو به شما پیشنهاد می‌شود!

11:38 AM | Comments (3)

شنبه 24 آذرماه

گوگلیدن برای عرق سبز!

پزشکان چینی اخیرا با یک مورد جالب و عجیب و غریب بیماری برخورد کرده‌اند: مردی که عرق سبز از خود ترشح می‌کند!

«چنگ شونگئو»ی 52 ساله ، ساکن شهر «ووهان» به پزشکان گفته است که از نیمه نوامبر رنگ عرقش، سبز شده است. او به یکی از خبرگزاری‌ها گته است که متوجه شده است، رنگ زیرپوش و ملافه‌‌ رختخوابش و حتی آب در حین استحمام، سبز رنگ می‌شود.

«چنگ» گفته است که احساس ناراحتی نمی‌کند، ولی به خاطر رنگ نامعمول عرقش به بیمارستان رفته است.

پزشکان در هنگام معاینه، زیربغل «چنگ» را تمیز کردند و متوجه شدند که تنها ظرف 10 دقیقه عرق ترشح شده از این بیمار می‌تواند یک گاز را سبزرنگ کند.

 

پزشکان، آزمایش‌های خونی هم در مورد او انجام دادند ولی همه آزمایشات طبیعی بودند و سرانجام اعتراف کردند که نتوانسته‌اند علت بیماری «چنگ» را پیدا کنند.

اما بد نیست کمی در مورد رنگی شدن عرق، گوگل کنیم و ببینیم اینترنت می‌تواند در مورد کیس‌های نامعمول به ما کمک کند یا نه. یک جستجوی مختصر در گوگل ما را به نتایج زیر می‌رساند:

Chromhidrosis: یک بیماری نادر است که در آن بیماران عرق رنگی ترشح می‌کنند. رنگ عرق به خاطر وجود مواد اکسیدان و همچنین رنگدانه لیپوفوشین ایجاد می‌شود. این رنگدانه‌ها به وسیله غدد عرق آپوکرین ایجاد می‌شود. در اینجا می‌توانید یک گزارش مورد را در مورد بیماری کروم‌هیدروزیس بخوانید. در اینجا هم می توانید یک مقاله در مورد این بیماری را در مجله آکادمی آمریکایی طب اطفال بخوانید.

در یک مورد هم گزارش شده است که یک بیمار مبتلا به هایپربیلی‌روبینمی (بیلی‌روبین بالای خون)، ترشح سبز از دست و پا داشته است. در این گزارش مورد بیماری یک مرد 56 ساله گزارش شده است که با درد اپیگاستر، یرقان و تب متناوب و ماکول‌هایی در دست و پا بستری شده است. در آخر این گزارش مورد نوشته شده است که افزایش بیلی‌روبین می تواند باعث تغییر رنگ موقت ترشحات غدد عرق شود.

 

- عفونت با سودومونا

- عرق قرمز: Bleeding diathesis

- عرق آبی: تماس با مس

- آلودگی با کورینه‌باکتریوم، رنگ، مواد شیمیایی و رنگ البسه

منبع: ScienceRoll و ananova

12:05 AM | Comments (3)

یکشنبه 18 آذرماه

مشکل یک پزشک با «ملکه همه گوگلرها»!

یک ماه پیش، «تایم» مقاله‌ای نوشته بود با عنوان When the Patient Is a Googler یا وقتی یک بیمار گوگلر است. (اهل جستجو در گوگل است)

این مقاله به وسیله دکتر اسکات هیگ Scott Haig، استادیار ارتوپدی دانشگاه کلمبیا نوشته شده بود. او مقاله‌اش را با توصیف «سوزان»، بیماری که که به نظر می‌رسید هنگام صحبت تلفنی با دکتر هیگ مشغول گوگل کردن این پزشک است، شروع کرده است.

 

دکتر هیگ این خانم را به سبب اطلاعاتی که از اینترنت به دست آورده بود، تحقیر کرده بود، فرزندش را یک هیولای کوچک و خود سوزان را به سبب سؤال‌های زیادی که بعد از مطالعه منابع اینترنتی داشت، یک مزاحم نامید.

سوزان حتی دکتر هیگ را با جستجوهای اینترنتی انتخاب کرده بود، او اطلاعات خوبی در مورد تحصیلات این پزشک داشت، یک مقاله او را خوانده بود، وابستگی او را به دانشگاه می‌دانست و می‌دانست او در کجا زندگی می‌کند.

اما مشکل اصلی دکتر هیگ با این بیمار، اطلاعاتش نبود. این روزها به سادگی می‌شود اطلاعات زیادی را با جستجوی اینترنتی علایم و نشانه‌های بیماری‌ها به دست آورد. اما آیا هر کسی مهارت و تجربه فهم این اطلاعات را دارد؟

مقاله دکتر هیگ، خشم اشخاصی را که باور داشتند بیماران می‌توانند و باید خود را به اسلحه دانش مجهز کنند، برانگیخت. یکی از این افراد خانم «مری شامون»، صاحب یک وبلاگ محبوب در مورد بیماری‌های تیروئید در سایت About.com بود. او در این وبلاگ نوشت که پزشکانی نظیر دکتر هیگ احساس می‌کنند که از جانب بیمارانی که اطلاعات زیادی از اینترنت به دست آورده‌اند، تهدید می‌شوند.

دکتر هیگ در آخر مقاله‌اش در تایم نوشت که طبابت بیمار خانم سوزان را نپذیرفت و او را به پزشک ارتوپد دیگری معرفی کرد.

اما همه پزشکان مثل دکتر هیگ عمل نمی‌کنند، پزشکانی هم مثل دکتر «وس دیموف» دارنده وبلاگ Clinical Cases and Images هم هستند که بیماران را تشویق می‌کنند، در مورد بیماری‌شان تحقیق کنند.

این بلاگر پزشک در پستی که در مورد همین مطلب نوشته، لینکی هم به این پست وبلاگ رسمی گوگل داده است که در آن نوشته شده است که خود گوگل چندان با استفاده از «گوگل» به عنوان یک فعل موافق نیست. این را می‌دانستید؟

12:48 AM | Comments (10)

شنبه 10 آذرماه

وقتی یک عاشق وب 2.0، دیابت می‌گیرد!

مؤسس وبلاگ خوب read write web ، آقایی به نام ریچارد مک‌مانوس است. وی اهل ولینگتون نیوزیلند است. او قبل از به راه انداختن این وبلاگ، پژوهشگر، تحلیل‌گر و توسعه دهنده محصولات شرکت‌های «سیلیکون ولی» بوده است.

به تازگی پزشکان آقای مک‌مانوس تشخیص دادند که وب مبتلا به دیابت شده است و به احتمال زیاد دیابت نوع یک دارد.

فکر می‌کنید یک گیک، یک عاشق وب 2.0 و کسی که در وبلاگش همواره تحلیل‌های متفاوت و دقیقی از تحولات وب دارد، وقتی می‌شنود مبتلا به دیابت است چه عکس‌العملی نشان می‌دهد؟!

سابقه دیایت در افراد خانواده مک‌مانوس وجود نداشت، به علاوه علایم دیابت تیپ یک غالبا در سنین پایین‌تری تظاهر پیدا می‌کند و این نوع دیابت در سن پایین‌تری از سن و سال آقای مک‌مانوس که ظاهر سی سالگی را پشت سر گذاشته، تشخیص داده می‌شود. پس طبیعی است که او تا حدی غافلگیر شود.

اما پس از این مرحله بدیهی است که شورع می‌کند به جستجوهای همه جانبه در اینترنت:

- اول او کشف می‌کند که 240 میلیون نفر در سراسر جهان مبتلا به دیابت هستند. پس باید اطلاعات، شبکه‌های اجتماعی و حتی سرویس‌های اینترنتی زیادی در مورد دیابت وجود داشته باشند.

- مک‌مانوس سپس به مفهوم سلامت 2.0 یا health 2.0 علاقمند می‌شود. مانند وب 2.0 حرف و حدیث‌های زیادی درباره مفهوم سلامت 2.0 وجود دارد و ابعاد مختلفی مثل جستجوع جوامع اینترنتی و ابزارهای اینترنتی را فرامی‌گیرد.

جستجو
پزشک آقای مک‌مانوس به اندازه کافی درباره دیابت به او اتوضیح داده بود، مثلا به او گفته بود که شخصی که دیابت نوع یک دارد باید روزانه چند باز قند خونش را اندازه بگیرد، چند بار انسولین تزریق کند، میزان دریافت قند را از غذاهاو نوشیدنی‌ها کنرل کند و مرتب ورزش کند. فعلا درمانی برای دیابت وجود ندارد و او بایستی به طور مرتب مورد پایش پزشکی قرار بگیرد.

اما او ترجیح می‌دهد خودش در وب در مورد بیماری‌اش جستجو کند:

- نخست، او گوگل کرد و مقاله سایت ویکی‌پدیا را درباره دیابت شیرین پیدا کرد. او می‌بیند که گرچه برخی در مورد اعتبار مقالات ویکی‌پیدا شک و تردید دارند ولی این مقاله که از اطلاعات بیش از 50 منبع برای نوشتنش استفاده شده، حاوی اطلاعات ارزشمندی است.

- سپس او ترجیح داد که از جستجوگرهای تخصصی پزشکی هم استفاده کند. او از Helia‌ استفاده کرد. Helia یک جستجوگر تخصصی پزشکی است که به کاربرانش امکانات خوبی می‌دهد. مثلا بعد از جستجوی هر بیماری، گزینه‌هایی برای جستجوی درمان، پیشگیری، عوامل خطر و راه‌های تشخیص بیماری به ماربر ارائه می‌شود که کاربر با کلیک بر روی آنها می تواند جستجویش را بر جنبه خاصی از بیماری متمرکز کند.

 

- اطلاعات سایت WebMD هم بد نیستند!

- سپس او از موتور جستجوی «عمودی» Kosmix لستفاده کرد. با جستجوی کلیدواژه «دیابت» ، او  به صورت یک جا عکس‌ها، ویدئوها، اخبار ، پرسش و پاسخ‌ها و منابع معتبری را در مورد دیابت دید.

 

revolutionhealth، CognitionSearch، Healthline و TauMed هم سایت‌ها و جستجوگرهای جالبی هستند.

وبلاگ‌ها:
- جستجوهای مک‌مانوس منجر به پیدا کردن یک وبلاگ جالب به نام diabetesmine هم شد، ولاگی که هر روز پست‌هایی در مورد دیابت و جنبه‌های مختلفش می‌نویسد.

dlife یک پورتال خوب در مورد دیابت است.

 

شبکه‌های اجتماعی
در فیس‌بوک 500 گروه در مورد دیابت وجود دارد. بزرگ‌ترین آنها 5470 عضو دارد.

- اما Tu Diabetes یک شبکه اجتماعی بسیار جالب است که با استفاده از سیستم نینگ درست شده، در این شبکه اجتماعی مبتلایان با دیابت تجارب شخصی خود را با هم مبادله می‌کنند و یکدیگر را در مورد دیابت آموزش می‌دهند.

ابزارهای اینترنتی
شخصی به نام مارستون آلفرد، که از 15 سال پیش دیابت نوع یک دارد، سایتی به نام Sugar Stats درست کرده است، این سایت که نسخه موبایل و حتی توییتری هم دارد! به کاربرانش اجازه می‌دهد سطح قند خون خود را وارد سایت کنند و آن را در قالب نمودارهای گرافیکی جالب ببینند و این اعداد را با بقیه به اشتراک بگذارند.

نتیجه‌گیری
پست آقای مک‌مانوس نشان‌دهنده اهمیت وب به عنوان یک منبع اطلاعاتی و یاری‌رساننده بیماران و خانواده آنها است. کافی است شخصی آشنایی مقدماتی با اینترنت داشته باشد تا بتواند از اطلاعات وب استفاده کند.

اما در ایران استفاده از اینترنت برای پیدا کردن اطلاعات پزشکی با چالش‌های زیادی روبرو است:
- نبود سایت‌های استاندارد و معتبر پزشکی درباره بیماری‌ها و سلامت به فارسی.
- کیفیت بد اتصال به اینترنت.
- آشنایی کم کاربران با زیان انگلیسی و یا دست کم واژه‌های مربوط به پزشکی و بیماری‌ها
- نبود روح جستجوگری و اتکا به شیوه‌های سنتی کسب اطلاعات

به عنوان یک پزشک هر روز از اینترنت برای جستجوی مطالب پرشکی استفاده می‌کنم. رژیم‌های تازه درمانی برای هلیکوباکتر پیلوری و اطلاعاتی درباره چند داروی شیمی درمانی تازه‌ترین جستجوهای من در اینترنت بودند. با استفاده از مطالبی که پیدا کردم توانستم راهنمایی خوبی به خانواده یک بیمار بکنم و عفونت اچ پیلوری یکی از نزدیکان را به شیوه بهتری درمان کنم.

شما به عنوان یک بیمار، یکی از اعضای خانواده بیمار، یک علاقمند مطالب حوزه پزشکی و سلامت و یا یک پزشک چگونه از اینترنت استفاده می‌کنید؟

 

10:49 PM | Comments (9)

جمعه 11 آبانماه

یوتیوب و پزشکی

روز سه‌شنبه ، 24 خرداد 84 بود که سایت جالبی پیدا کردم ، آنقدر جالب که به عنوان یک وبلاگ‌نویس تازه‌کار بلافاصله در وبلاگ قدیمی‌ام در بلاگر در موردش نوشتم:

«چند روزی نتوانستم اینجا مطلب بگذارم.خوب الان سیستمم را عوض کرده‌ام و از دست ارورهای جانفرسا و کندی خسته‌کننده سیستم قبلیم راحت شده‌ام.زندگی گاهی چقدر زیباست! با ورود فلیکر و جادوی اشتراک عکس توسط این سایت بسیار خوشحال شدیم ،اما چه می‌شد ، اگر فایلهای ویدیویی خود را هم می توانستیم به اشتراک بگذاریم. این آرزو توسط این سایت برآورده شده است. بعد از نوشتن این پست می خواهم تستش کنم. اینترفیسش که من را تا حدودی به یاد فلیکر می‌اندازد.»

گرچه سایت جالب بود ولی نمی‌شد پیش‌بینی کرد که سایتی که برای تماشای هر ویدئویش باید کلی وقت صرف کرد و با قطع و وصل‌های مکرر ویدئوها را دید ، ‌به اندازه امروز تأثیرگذار شود.

هر روز تقریبا 100 میلیون بار ویدئوهای یوتیوب توسط کاربرانش مورد مشاهده قرار می‌گیرند ، یوتیوب -سرویس اشتراک ویدئویی- که در سال 2005 به وسیله سه علاقمند تأسیس شد و در سال 2006 به مبلغ 1.65 میلیارد دلار به وسیله گوگل خریداری شد ، این روزها کاربردهای تازه‌تری پیدا کرده است.

 

واقعیت این است که یوتیوب فقط برای دیدن موزیک‌ویدئو یا تکه‌های کوتاه و جالب ویدئویی نیست ، و جستجویی هدفمندانه در آن می‌تواند دانش‌آموخته هر رشته‌ای را شگفت‌زده کند ، مثلا شما می‌توانید تاریخ را با یوتیوب به صورت ویدئویی ورق بزنید و یا اگر پزشک ، بیمار و یا یک فرد علاقمند آموختن مطالب مربوط به بهداشت و سلامت باشید ، از یوتیوب یاد بگیرید.

من ، در ادامه پست‌های کاتگوری پزشکی 2.0 یا Medicine 2.0 می‌خواهم ، امروز کمی در مورد تأثیرگذاری و کاربرد یوتیوب در پزشکی می‌نویسم ، کاربردی که تصور می‌کنم از دید اکثر پزشکان پنهان مانده است.

جراحی و یوتیوب
هری بلشر Harry Belcher -یک پزشک جراح- ویدئوی جراحی‌هایش را در یوتیوب می‌گذارد. وی تا به حال 5 فیلم کوتاه که نشان‌دهنده جزئیات جراحی دست هستند ، ‌در یوتیوب گذاشته است.

 
دکتر بلشر

دکتر بلشر که در بیمارستان «کویین ویکتوریا» کار می‌کند می‌گوید که بیمارانش را از انتشار این ویدئوها آگاه می‌کند و بنابراین خللی در اعتماد بیماران به خاطر انتشار این ویدئوها به وجود نمی‌آید.
او می‌گوید:
« بعضی‌ها فکر می‌کنند که کار من عجیب است ، ولی من این کار با هدف اطلاع‌رسانی انجام می‌دهم. بیمارانم به جراحی‌شان در وب در نگاه می‌کنند و از اینکه اجازه چه کاری را به جراح می‌دهند ، آگاه می‌شوند. این ویدئوها حاوی تصاویر دقیق جراحی هستند ، بنابراین به افرادی که علاقه‌ای به دیدن صحنه‌های جراحی ندارند ، توصیه نمی‌کنم ‌آنها را ببینند.»

 

ویدئوهایی که دکتر بلشر در یوتیوب می‌گذارد هم برای همکاران جوانترش و هم برای بیماران جالب است.

این پزشک جراح مکانیسم‌های حفظ کپی‌رایت و همچنین شناخته‌تر شدن یوتیوب را نسبت به دیگر سایت‌های اشتراک ویدئو ، دلیل اصلی انتخاب یوتیوب می‌داند.

شارون کرنز - رئیس بیمارستان کویین ویکتوریا- هم کار جراح بیمارستان را تأیید می‌کند و می‌گوید که این ویدئوها در عین حال که یک منبع اطلاعاتی خوب هستند ، نشان‌دهنده شفافیت و اطمینان عملکرد بیمارستان هستند.
منبع

گمان نکنید که ویدئوهای جراحی در یوتیوب محدود به همین چند ویدئوی دکتر بلشر می‌شود ، کافی است به کانال سایت OR-Live.com در یوتیوب بروید تا متوجه شوید ، یوتیوب چه منبع غنی و جالبی در  مورد جراحی است.

در این کانال تا به حال 378 ویدئو آپلود شده. این کانال را من درست در حال نوشتن این پست پیدا کردم و دقیقا نمی‌دانم تماشای ویدئوهایش را از کجا شروع کنم!

جراحی آنوریسم آئورت ، جراحی بای‌پس Roux-en-Y معده ، آرتروسکوپی شانه ، جراحی ترمیم دریچه میترال ، هیسترکتومی لاپاراسکوپیک ، جراحی حلزون گوش و صدها ویدئوی دیگر، بعضی از ویدئوها بسیار کوتاه هستند ، ولی برخی دیگر در مدت زمان طولانی آپلود شده‌اند ، مثلا همین جراحی حلزون گوش در مدت 54 دقیقه روی یوتیوب قرار گرفته.

ویدئوهای مرتبط با جراحی در یوتیوب محدود به این موارد نیست ، پیدا کردنشان فقط محتاج یک کاربر جستجوگر علاقمند و البته متصل به اینترنت کمی پرسرعت است!

 

یوتیوب و آموزش تکنیک‌های پزشکی
مشتاق هستید به جای خواندن مطالبی در مورد احیای قبلی ریوی ، ویدئوهای آن را ببینید؟! یوتیوب انتخاب خوبی است، همانطور که در مورد شیوه گذاشتن لوله بینی-معدی NG tube ، کاتتر وریدی و گرفتن نمونه گاز خون شریانی  ABG  ، منبع خوب و شاید منحصر به فردی باشد.

 

تکنیک گذاشتن کاتتر ورید مرکزی central line ، هم یکی دیگر از تکنیک‌هایی است که  واقعا به صورت حرفه‌ای در یوتیوب آموزش داده شده. شما می توانید در 5 قسمت همه ترفندهای این کار را یاد بگیرید:
1 ، 2 ، 3 ، 4 ، 5

یوتیوب و اکوکاردیوگرافی
در یوتیوب ، حتی می‌شود ویدئوهای تخصصی‌تری پیدا کرد ، مثلا ویدئوهایی مربوط به اکوکاردیوگرافی (+ و +)

 

یوتیوب و آسیب‌شناسی
یک پاتولوژیست 60 ساله آمریکایی در اقدامی قابل تحسین ، تا به حال 642 ویدئوی حرفه‌ای مربوط به آسیب‌شناسی را با توضیحات بسیار خوب در یوتیوب آپلود کرده است.

 

زندگی بیماران در یوتیوب
پزشکان و پرستاران علایم و نشانه‌های بیماری‌ها را در کتاب‌ها می‌خوانند ، اما هر چقدر هم با تجربه باشند ، نمی‌توانند تأثیر بیماری را در همه زوایای زندگی شخصی یک بیمار به خوبی درک کنند ، چرا که خود بیمار نیستند.

یک کاربر یوتیوب با نام کاربری Gustine ، که از سال 1978 به علت نارسایی مزمن کلیه مورد دیالیز قرار می‌گیرد ، ویدئوی جالبی در یوتیوب آپلود کرده است.
او دیالیزهایش را در منزل و در کنار دو سگ محبوبش انجام می‌دهد.

یوتیوب و گذر از شرم‌های غیرموجه
شرم‌های بی‌دلیل چیزی نیست که فقط منحصر به فرهنگ جامعه ایران باشد. در رسانه‌ها در مورد غربالگری و تشخیص زودهنگام بیماری‌های بسیار صحبت می‌شود ، اما برای نمونه ، کمتر فرد عادی را می‌شود پیدا کرد که دسترسی آسان به تصاویر شماتیک و یا ویدئوهای مربوط به معاینه شخصی پستان و یا بیضه داشته باشد.

یوتیوب حساسیت زیادی در مورد انتشار ویدئوهایی دارد که به نوعی محتوی تصاویر پورنو باشند ، به یاد می‌آورم در یکی دو سال اول یوتیوب ویدئوهای آموزشی پزشکی که حاوی تصاویر برهنه بودند را حذف می‌کرد. اما گویا با استدلال پزشکان ، مسئولان یوتیوب متوجه شدند که پنهان‌کاری و سانسور در این موارد ، در جامعه جهانی امروز چیزی نیست که قابل پذیرفتن باشد.

یوتیوب و ویدئوهای پزشکی غیرحرفه‌ای
همانطور که به همه منابع نوشتاری اینترنت از لحاظ صحت و دقت در انتشار مطالب پزشکی نمی‌توان اعتماد کرد ، به همه ویدئوهای یوتیوب نیز نمی‌توان اطمینانی صد در صد داشت.

هم‌اکنون بسیاری از کاربران ویدئوهایی مرتبط با پزشکی در یوتیوب آپلود کرده‌اند ، که شاید توصیه‌های داده شده در بعضی از آنها ، از لحاظ علمی درست نباشند.

مثلا بعضی از ویدئوهای منتشر شده در یوتیوب در مورد چگونگی رفتار با کودکان مبتلا به اوتیسم ، در تضاد با توصیه‌های متخصصین این بیماری قرار دارد.

سخن پایانی
اینترنت و وب 2.0 چهره پزشکی را دگرگون کرده است. در پست‌های آینده تعریف دقیقی خواهم داشت از پزشکی 2.0 و اهدافش.

God bless YouTube!

چگونه دانلود کنم؟ : پزشکان علاقمند اگر در مورد دانلود ویدئو از یوتیوب مشکل دارند ، می‌توانند این پست من را بخوانند:
مروری بر شیوه‌های مختلف دانلود ویدئو از سایت‌های اشتراک ویدئو

01:19 PM | Comments (7)

دوشنبه 30 مهرماه

طبابت غیرمعمول دکتر جی پارکینسون

دکتر جی پارکینسون Jay Parkinson یک پزشک عمومی 31 ساله ، با تخصص در پزشکی پیشگیرانه است. این پزشک و عکاس باذوق ، از آنجا که از محیط بیمارستان و کلینیک‌ها چندان خوشش نمی‌آید ، مدتی است که شیوه جدیدی از ویزیت بیماران را ابداع کرده است.

 

او از شیوه خاصی از پزشکی از راه دور یا «تله‌مدیسین» استفاده می‌کند. پزشکی از راه دور ، هنوز محدودیت‌هایی دارد و جای شیوه ویزیت و معاینه چهره به چهره را نمی‌گیرد ، بنابراین دکتر پارکینسون محدودیت‌هایی در بیمارانی که می‌پذیرد ، ایجاد کرده است.
با این همه و با وجود این محدودیت‌ها ، باید درنظر گرفت که بسیاری از افراد جوان سالم که بیمه ندارند ، تمایل دارند مشکلات پزشکی خود را به سرعت از طریق ویزیت‌های مجازی برطرف کنند.

دکتر جی پارکینسون  مطبی ندارد ، او قرارهایش را از طریق sms ، ایمیل و یا پیام‌‌رسان‌های فوری هماهنگ می‌کند و با آنها چت ویدئویی می‌کند. وی بیماران گروه سنی 18 تا 40 ساله‌ای را که بیمه پزشکی ندارند  و از مشکلات جدی پزشکی رنج نمی‌برند  و همچنین ساکن منهتن یا بروکلین هستند ، می‌پذیرد. او از لپ‌تاپ ،  آی‌فون  و سیستم لایف ریکورد برای ارتباط و ذخیره و پردازش اطلاعات پزشکی بیمارانش استفاده می‌کند.

 

هدف دکتر جی پارکینسون از این نوع طبابت این است که شیوه بسیار قدیمی و تقریبا فراموش‌شده‌ای را که در آن برای درخواست ویزیت خانگی با خانه پزشکان از طریق تلفن ارتباط برقرار می‌شد ، امروزی کند و با فناوری‌های نوع ترکیب کند. دکتر پارکینسون از این طرق می‌خواهد ، هم بیمارانش را سالم نگه دارد و هم حساب بانکی آنها را! او لیستی از پزشکانی را در اختیار دارد که با کمترین هزینه بهترین خدمات پزشکی را ارئه می‌دهند و با شماری از داروخانه‌ها ، رادیولوژیست‌ها و آزمایشگاه‌ها قرارداد بسته است.

برای استفاده از خدمات دکتر پارکینسون باید وارد سایت وی شوید و مبلغی حدود 500 دلار در سال را بپردازید. با پرداخت این مبلغ دکتر پارکینسون متعهد می‌شود که دو ویزیت فیزیکی چهره به چهره در آپارتمان ، محل کار یا هر جای راحت دیگر از شما انجام دهد. البته ویزیت‌های مجازی از طریق ایمیل ، تماس تلفنی ، چت ویدئویی و چت نوشتاری ، نامحدود خواهند بود.

البته توجه داشته باشید که شیوه کار دکتر پارکینسون بیشتر راهنمایی الکترونیک و ارجاع شما به بهترین پزشکان و کلینیک‌هاست ، پزشکان و کلینیک‌هایی که خدمات خوبی می‌دهند و هزینه منصفانه‌ای دریافت می‌کنند. مثال:

مچ دست شما ضربه می‌بیند و شما تصور می‌کنید که ممکن است شکسته باشد ، به جای اینکه به نزدیک‌ترین واحد اورژانس بروید و در صورتی که بیمه نداشته باشید ، مبلغ 2000 دلار (باز هم بگویید کیفیت خدمات پزشکی در ایران بد است!) هزینه کنید ، دکتر پارکینسون رادیولوژیستی را می‌شناسد که با مبلغ تنها 80 دلار از شما یک عکس اشعه ایکس برای تشخیص می‌گیرد.
اگر دست شما شکسته باشد ، در عرض یک ساعت به یک ارتوپد که هزینه‌اش فقط 400 دلار است ، راهنمایی می‌شوید.
بنابراین اگر مچ شما تنها ضربه دیده باشد ، 1920 دلار صرفه‌جویی کرده‌اید و در بدترین حالت ممکن و در صورت شکستگی ، 1520 دلار را حفظ کرده‌اید.

مثال دوم : سایت دکتر جی پارکینسون در مورد آکنه یک برنامه ویزیت الکترونیک می دهد که در آن مبتلایان به آکنه می‌توانند برای تشخیص و درمان عکس دیجیتال خود را ایمیل کنند و بعد ، مؤثر بودن درمان را چند هفته بعد از طریق عکس دیگری که ارسال می‌کنند ، پیگیری کنند.

 قانونی در مورد تشخیص‌های دیجیتال و از راه دور وجود ندارد ، اما رئیس آکادمی آمریکایی پزشکان خانواده ، دکتر ریک کالرمن Rick Kellerman در این مورد هشدار می‌دهد :
«باید در مورد تشخیص‌هایی که صرفا از طریق اینترنت داده می‌شود ، محتاط بود. ایمیل‌ها و ارتبط ویدئویی اینترنتی تنها باید یک وسیله باشند و نه عامل اصلی تشخیص. »

دکتر کالرمن به بیماران توصیه می‌کند در مورد دادن اطلاعات پزشکی از طریق پیام‌رسان‌فوری و یا ایمیل‌هایی که رمز‌نگاری نشده‌اند ، محتاط باشند.

پزشکی جالب دکتر پارکینسون ، بازتاب زیادی در رسانه‌ها و سایت‌های اینترنتی پیدا کرده است ، مثلا اخبار abc ، فاکس‌نیوز ، روزنامه‌های وال استریت ژورنال و نیویورک پست ، مقاله‌ها و گزارشاتی در مورد او تهیه کرده‌اند ، مخصوصا کسانی که در آمریکا بیمه پزشکی ندارند این شیوه را آلترناتیو خوبی برای کاهش هزینه‌های پزشکی می‌دانند و از آن استقبال کرده‌اند.

سایت دکتر جی پارکینسون
وبلاگ دکتر جی پارکینسون
پروفایل دکتر جی پارکینسون در فیس‌بوک
بازتاب رسانه‌ای طبابت خاص دکتر پارکینسون (منابع این پست)
عکس‌های دکتر جی پارکینسون ( این پزشک اهل دل!)

08:36 PM | Comments (3)

پنجشنبه 19 مهرماه

پزشکان و سکند لایف

زندگی دوم یا Second Life‏ را میتوان به معنی واقعی کلمه ‏سرزمینی نو دانست. سکند لایف ، دنیایی دقیقا به مشابه دنیایی است که ما در آن ‏زندگی ‏میکنیم ، تنها فرق آن این است که زندگی در سرزمین «سکند لایف» بصورت ‏مجازی در جریان است.‏

 

سکند لایف شبیه‌سازی دنیای واقعی در عالم اینترنت است ، سایت و دنیای مجازی ‏سکند لایف به وسله شرکت ‏Linden Research‏ بنا نهاده شد ، در سال 2003 ورود به این ‏دنیا برای همه به سادگی یک کلیک ناقابل ، ممکن شد.‏

در لحظه‌ای که در حال نگارش این سطور هستم ، 9,972,982 ساکن این دنیای مجازی ‏هستند و ساکنان این دنیا در 24 ساعت گذشته حدود 1,166,793 دلار پول خرج کرده‌اند.‏ چیزی به 10 میلیونی شدن این جهان مجازی نمانده است.

سکونت در این دنیای مجازی مثل بازی در گیم‌ها نیست ، کسی که وارد این دنیا ‏می‌شود به معنی واقعی کلمه در ان «زندگی» و «شهروندی» می‌کند ، شما نخست در ‏این سایت «همزاد» یا «آواتاری» باید برای خود برگزینید و بعد می‌توانید شروع کنید به ‏معاشرت با مردم ، پول دراوردن ، شرکت در مهمانی‌ها ، خوردن و نوشیدن و خلاصه همه ‏کارهایی که در دنیای واقعی انجام می‌دهید.‏

سکند لایف با عنوان چالش‌برانگیزش ، توانسته تا به حال توانسته منشأ بحث‌های ‏فلسفی و مذهبی هم بشود. فیلسوفان وب‌گرد از ما می‌پرسند از کجا می‌دانید که خود ‏شما در این دنیا شمایل و آواتاری برای همزادهای واقعی خود نیستید. مطمئن هستید ‏خودتان در «دنیای واقعی» هستید!‏

پزشکان در سکند لایف  
طبیعی است که یک دنیای 10 میلیون نفری بدون پزشک و بیمارستان قابل تصور نیست! پزشکان و بیمارستان‌های مجازی پزشکان غربی از سکند لایف هم استفاده خاص پزشکی کرده‌اند. در سکند لایف ‏بیمارستان‌های مجازی زیادی می‌توان پیدا کرد. یکی از این بیمارستان‌ها که به وسیله یک ‏پزشک انگلیسی به نام دکتر جود لاندکوئیست . ‏Jude Lundquist‏ بنا نهاده شده است. او ‏در بیمارستان مجازی خود به ساکنان سکند لایف توصیه‌های رایگان پزشکی می‌کند.‏

ولی بیمارستان دکتر جود لاندکوئیست تنها بیمارستان جهان سکند لایف نیست ، در مرکز ‏پزشکی «ان مایرز» ‏Ann Myers‏ دکتر «ان بوکانن» ‏Ann Buchanan‏ مکانی را ایجاد کرده ‏است که در آن پزشکان ، اینترن‌ها و پرستاران می‌توانند بیماران مجازی را ببینند و درمان ‏کنند. دیدن یک مرکز پزشکی مجازی با اتاق‌ها و وسایل پزشکی زیاد می‌تواند برای هر ‏کسی جالب باشد. ‏

 

به گفته بانیان مرکز پزشکی ان مایرز ، هدف اصلی آنها از ایجاد این مرکز این نیست که از ‏پزشکان جراحان ورزیده درست کنند بلکه قصد دارند با شبیه‌سازی بیماری‌ها و ‏موقعیت‌های بحرانی به پزشکان امکان دهند که در موقعیت‌های پیچپیده سازمان‌دهی ‏پیدا کنند.‏

در مرکز آموزش مجازی نورولوژی ، دانشجویان پزشکی می‌توانند به صورت آنلاین بیماران را ‏از لحاظ نورولوژی معاینه کنند:‏

 

اما در سکند لایف پزشکان به جز تأسیس بیمارستان ، ابتکارات دیگری هم به خرج ‏داده‌اند. آنها این امکان را فراهم آورده‌اند که پزشکان بتوانند در نشست‌های مجازی ‏شرکت کنند. گرد هم آوردن پزشکان هم دشوار و هم هزینه‌بر است ، پس مسلما ‏نشست‌های مجازی آن هم با استفاده از امکانات سکند لایف کار جالبی است.‏

 

در این نشست‌های مجازی پزشکان با آواتارهای دلخواه خود شرکت می‌کنند و حتی ‏می‌توانند از پرزنتیشن هم استفاده کنند.‏

گمان نکنید که ابتکار برخی از پزشکان در سکند لایف یک چیز تفننی است ، ‌ابتکار آنها ‏مورد توجه «جامعه سرطان آمریکا» و همچنین «مرکز کنترل بیماری‌های آمریکا» ‏CDC‏ قرار ‏گرفته است. ‏

پزشکان قدم‌های اولیه را برای ایجاد یک دنیای مجازی که فرصت‌های خوبی برای آموختن ‏بیشتر به آنها می‌دهد ، برداشته‌اند. به یاری سکند لایف حتی می‌توان کتابخانه و مراکز ‏داده ایجاد کرد. ‏

04:52 PM | Comments (6)

ویکی‌ها ، آینده پزشکی؟

ویکی‌های پزشکی می‌توانند در آینده جایگاه بهتری نسبت به حال حاضر در آموزش ‏پزشکی داشته باشند. کافی است تعداد اعضای فعال آنها بیشتر شود ، راهنمای خوبی ‏داشته باشند و صفحه‌آرایی بهتری پیدا کنند. در حال حاضر حدود 30 ویکی پزکی فعال ‏ایجاد شده‌اند.‏

بیایید نگاهی بیندازیم به تعدادی از ویکی‌ها فعال پزشکی:‏

پزشکی در ویکی‌پدیا : بیش از 100 عضو فعال در ویکی‌پدیا کار نگارش و ایجاد ‏مقاله‌های پزشکی در موضوعات مختلف را برعهده دارند. البته هر کسی بسته به دانش ‏پزشکی خود می‌تواند در تکمیل این دانشنامه آمنلاین مشارکتی ، سهیم شود.‏

در حال حاضر حدود 1200 مقاله پزشکی در ویکی‌پیدا جمع‌آوری شده است ، شماری از ‏این مقاله‌ها ، جزو بهترین مقاله‌های آنلاین در مورد موضوع مورد جستجو هستند.‏

بارها پیش آمده که من موضوعی پزشکی را جستجو کرده‌ام و با مطالعه مقاله‌ای در ‏ویکی‌پدیا در مورد همان موضوع دریافته‌ام که کامل‌ترین مقاله مروری ، همان مقاله بوده ‏است. به خصوص که بیشتر مقاله‌های پزشکی ویکی‌پدیا حاشیه‌های تاریخی و اجتماعی ‏خوبی در مورد بیماری و یا موضوع پزشکی مورد بحث دارند.‏

هدف اعضای ویکی‌پدیای پزشکی ، رساندن مقاله‌های پزشکی ویکی‌پدیا به 300 هزار ‏عنوان است.‏
آدرس : ‏http://en.wikipedia.org/wiki/Portal:Medicine
اطلاعات بیشتر در مورد ‏WikiProject Medicine‏ 

Ask Dr Wiki‏ : دکتر ویکی یک سایت پزشکی مشارکتی است که به وسیله پزشکان و ‏برای پزشکان ، دانشجویان پزشکی و همه افرادی که در بهداشت و سلامت دخیل ‏هستند ، ساخته شده است. ‏ هدف این سایت این است که یک مخزن آنلاین اطلاعات پزشکی را برای خوانندگانش ‏فراهم آورد. ‏ 

Radiopaedia‏ : یکی ویکی رادیولوژی است و هدف از ایجاد آن فراهم آوردن یک ‏درسنامه آنلاین و به‌روز رادیولوژی است.‏

 

Flu Wiki‏ : یک ویکی پزشکی که به آنفلوآنزای پرندگان و پاندمی آنفلوآنزا اختصاص دارد. 

Wikisurgery‏ : یک ویکی در مورد جراحی

Ganfyd.org‏ : یکی ویکی پزشکی 

ویکی انفورماتیک بالینی 

ویکی ایدز : یکی ویکی بسیار غنی با بیش از 130 مقاله در مورد ایدز 

ویکی نفرولوژی ، ویکی پرستاری  ، ویکی کنسر

04:46 PM | Comments (3)