علت‌های عرق کردن زیاد چیست؟ افزایش عرق ریزش چطور درمان می‌شود؟

در یکی از پست‌های قبلی «یک پزشک» برایتان در مورد دلایل علاقه پشه‌ها به نیش زدن برخی‌ها نوشتم! حالا در این پست به سؤالات تابستانه دیگری پاسخ می‌دهم، این بار در مورد عرق کردن.

آیا عرق کردن حد مشخص دارد؟ یک انسان حداکثر چقدر می‌تواند عرق کند؟!

میزان عرقی که یک نفر از خود پس می‌دهد، بستگی به عواملی دارد، مانند:

– اندازه جثه او
– میزان آمادگی بدنی‌اش
– و میزان آب ذخیره شده در بدن یا اصلاحا میزان هیدراته بودن او.


خرید کتاب با ۱۰٪ تخفیف(همه کتاب‌ها)

بدن هر انسان حدود سه میلیون غده عرق دارد، بیشترین تراکم این غدد در کف دست‌هاست.

یک انسان در حال فعالیت شدید در گرما، به طور متوسط هر ساعت بین ۰٫۷ تا ۱٫۵ لیتر آب به صورت عرق از دست می‌دهد.

از نظر تئویک اگر کسی را پیوسته در حال ورزش یا فعالیت نگه داریم و مدام آب به او برسانیم، عرق کردن او می‌تواند همیشه ادامه پیدا کند.

عرق‌ریزش

حداکثر میزان عرق یک انسان فعال عادی، ۱٫۵ تا ۱٫۸ لیتر در ساعت است، اما یک ورزشکار رقابت ورزشی سه‌گانه می‌تواند در همین زمان ۴ لیتر عرق کند. مثلا بررسی‌ها نشان داده‌اند که در حین یک مسابقه سه‌گانه که متشکل از یک دوی ماراتون، ۲٫۴ مایل شنا و ۱۱۲ مایل دوچرخه‌سواری است، یک ورزشکار ۱۵ لیتر عرق می‌کند!

البته در حین ورزش، زمانی که ما ۳ تا ۵ درصد وزن خود را از دست دادیم، روند عرق کردن تا حدی کند می‌شود.

اگر شما گرسنه باشید، بدن سوخت و سازش را پایین می‌آورد و کمتر کالری مصرف می‌کند، اما وقتی بدن شما کم‌آب باشد، این کم‌آبی باعث متوقف کردن یا کند کردن عرق‌ریزش شما نمی‌شود. در واقع تا زمانی که هیپوتالاموس به اعصاب کنترل‌کننده عرقع پیام عصبی می‌فرستد، عرق کردن ادامه یابد، آخر هیپوتالاموس مرکز کنترل دمای بدن است.

07-18-2013 06-04-31 AM

حالا سؤال اینجاست که چه پیش می‌آید، اگر بدن ما عرق نکند؟

حوادث خیلی وحشتاک! اگر دمای بدن از حد مشخصی بالاتر برود، پروتئین‌های بدن شروع به تجزیه شدن یا اصلاحا دناتوره شدن می‌کنند، غشای سلول‌ها از هم می‌پاشد و هر آنچه در داخل سلول‌هاست، به بیرون راه پیدا می‌کند. باکتری‌های داخل روده‌ها به خون راه پیدا می‌کنند و بدن دچار شوک می‌شود.

کل روند ترشح عرق برای این صورت می‌گیرد که بدن ما خنک نگاه داشته شود.


من حس می‌کنم که به طور متوسط بیش از دیگران عرق می‌کنم، آیا بیماری خاصی دارم؟

ممکن است شما تنها بعد از پنج دقیقه ورزش متوسط خیس عرق شوید، در حالی که دوستتان هیچ تظاهری ار عرق کردن نباشد. بعضی از افراد بیشتر از دیگران عرق می‌کنند که به این حالت هایپرهیدروز گفته می‌شود.

کلا  نباید زیاد هم نگران باشید، عرق کردن زیاد در گرما، معمولا ناشی از بیماری خاصی نیست و به صورت ذاتی برخی‌ها بیشتر از دیگران عرق می‌کنند. اما در برخی از موارد عرق‌ریزش زیاد ناشی از بیماری‌ها خاصی مثل بیماری‌‌های غده تیروئید، دیابت یا عفونت است. البته افرادی که اضافه وزن دارند یا از آمادگی بدنی خارج شده‌اند، هم بیشتر عرق می‌کنند.

اما اگر حرارت ملایم باشد، شما عصبی نباشید، تب نداشته باشید و مثلا در حین تماشای یک فیلم عرق زیاد کنید، این را دیگر باید پیگیری کنید.

در ادامه به صورت کامل‌تری توضیح می‌دهم که چه زمانی باید عرق‌ریزش را پیگیری کنید.


چیز دیگری که باید به آن توجه کنید این است که عرق‌ریزش شما موضعی است، یا عرق از همه بدنتان بیرون می‌زند.

در یک تا سه درصد مردم، عرق‌ریزش بیش از حد از یک نقطه خاص بدن دیده می‌شود، مثلا آنها دچار عرق‌ریزش زیاد از زیربغل، کشاله ران، سر، صورت، کف دست و کف پا هستند.

این حالت نشان یک بیماری خاص نیست، فقط ناراحت‌کننده است و اصلاحا به آن primary focal hyperhidrosis می‌گویند.

عرق‌ریزش

علت این حالت، را اختلال کارکرد جزئی سیستم عصبی می‌دانند. همان طور که گفتیم از نظر پزشکی این عرق‌ریزش موضعی خطری برایتان ندارد، اما می‌تواند کیفیت زندگی شما را برهم بزند.

در مقابل عرق‌ریزش موضعی، حالتی داریم که در آن شخص دچار عرق‌ریزش بیش از حد از همه بدن است. همان طور که اشاره کردم بیشتر این موارد این موارد نشاندهنده بیماری خاصی نستند، اما در تعداد محدودی یک بیماری در کار است.

در اینجا من فهرستی از تعدادی از بیماری‌ها و حالاتی را که می‌توانند منجر به عرق‌ریزش زیاد شوند، می‌آورم:

– یائسگی
– حاملگی
– بیماری‌ها تیروئید
– دیابت
– الکلسیم
– بیماری‌های عفونی مثل سل
– پارکینسون
– آرتریت روماتوئید
– نارسایی قلبی
– سرطان‌های مثل لوسمی و لنفوم
– اضطراب
– داروهایی مثل داروهای روانپزشکی، داروهای فشار خون، آنتی‌بیوتیک‌ها و مکمل‌ها

در هر کدام از این بیماری‌ها مسلما، عرق کردن بیش از حد تنها علامت بیماری نیست و شما نباید به صرف عرق‌ریزش زیاد نگران باشید که یکی از این بیماری‌ها را دارید.

07-18-2013 05-58-32 AM

مربی سابق تیم ملی فوتبال اسپانیا -کاماچو- که حین مسابقات فوتبال بدجور عرق می‌کرد!


به صورت خلاصه در چه مواردی باید عرق‌ریزش زیاد را جدی‌تر بگیریم؟

– عرق‌ریزش زیاد در حین شب: مثلا شما برخیزید و ببینید بستر و بالشتان غرق عرق شده

– عرق‌ریزش از کل بدن و نه فقط از نواحی شایع عرق مثل سر  صورت، زیربغل، کشاله و کف دست و پا

– عرق‌ریزش به صورت نامتقارن در یک نیمه بدن

– تغییر ناگهانی در عرق کردن، یعنی شمایی که قبلا زیاد عرق نمی‌کردید، یک دفعه زیاد عرق کنید. یا شروع عرق‌ریزش زیاد در میانسالی و پیری.

– تغییر میزان عرق‌ریزش بعد از تغییر داروی مصرفی

– عرق‌ریزش با علایم دیگر مثل خستگی، بی‌خوابی، تشنگی زیاد، افزایش ادرار یا سرفه.

اما همان طور که گفتیم حتی اگر هیچ بیماری خاصی هم مطرح نباشد، خود عرق کردن زیاد، در صورتی که کیفیت زندگی شما را بر هم بزند، باید درمان شود.

07-18-2013 05-56-23 AM


اینجا است که می‌رسیم به داروها و درمان‌هایی برای کم کردن عرق‌ریزش:

– رایج‌ترین داروهایی که بدون نسخه هم استفاده می‌شوند اسپری‌ها و لوسیون‌هایی هستند که به صورت موضعی استفاده می‌شوند و حاوی کلرید آلومینیوم هستند. معمولا برای دیدن اثر مثبت آنها باید ۳ تا ۵ روز صبر کرد. ممکن است در برخی از موارد این درمان‌های موضوعی، باعث التهاب پوست شوند.

– شیوه‌ای موسوم به Iontophoresis که در آن با جریان الکتریکی با شدت کم، به صورت موقت غدد عرق را غیرفعال می‌کنند.

– داروهای آنتی کولینرژیک مثل اکسی‌بوتینین، گلایکوپیرولات، پروپانتلین، بنزتروپین.

– بوتوکس: از تزریق بوتوکس هم می‌شود استفاده کرد.

– جراحی: قطع اعصاب دخیل در عرق‌ریزش مثلا با شیوه endoscopic thoracic sympathectomy.

بدیهی است که در مواردی که یک بیماری مثل بیماری تیروئید، بیماری عفونی یا دیابت مطرح باشد، درمان عرق‌ریزش زیاد، درمان بیماری اصلی است و نه درمان علامتی.

منابع: + و +

نظرات

  1. ممنون دکتر جان.

  2. این مطالب پزشکی که می نویسید خیلی خوبه!

    مچکریم.

  3. هایپرهیدروز، او کی پس من و نادال 😉 هم به هایپرهیدروز مبتلا هستیم

  4. تعریق من زیادتر از حد عادیه، آزمایش تیروئید هم دادم ولی مشکلی نداشتم.ولی کلسترولم بالاست، میتونه مشکل ما گلسترول بالام باشه؟

  5. سلام.کف دست، کشاله ران و زیر بغلم خیلی عرق می کنه و براش دکتر رفتم ک بعد از چک کردن و آزمایش نوشتن مشخص شد ک بیماری ندارم و این مساله عادی هست.می خواستم بدونم ک عوارض جانبی مصرف داروهای آنتی کولینرژیک چیه؟اثرش خوب هست؟در کل خیلی آزاردهنده هست مخصوصا وقتی ک آدم تو جمع باشه 🙁

    • مقدار کمی گیجی و خواب آلودگی، خشکی دهان، اختلال دید. البته هیچ کدوم شدید نیست، در افراد مختلف هم شدت عوارض جانبی فرق می‌کنه. ولی برای مصرف طولانی فکر کنم چندان مناسب نباشه. واقعا اگر شدید نیست، از داروها و اسپری‌ها و لوسیونها استفاده کنین. اگر شدید هست برین متخصص پوست تا در مورد شیوه‌های دیگر براتون تصمیم بگیره.

  6. ممنون از این پست جالبتون
    راه هایی که برای درمان اومدن در واقع اقدام به حذف صورت مساله هستند! و در کل با غیر فعال کردن غدد عرق و بستن منافذ اونها جلوی عرق کردن بیش از حد رو میگیرند.
    آیا بهتر نیست بجای کاهش عوارض و علایم دنبال علت این عرق ریزش زیاد رفت؟ مثلاً همون عدم عملکرد صحیح هیپوتالاموس یا سیستم عصبی و خون رسانی و …

  7. آخیش! این مطلب خیلی خوب بود. بعد از مدتی یه چیز باب میلم تو یک پزشک خوندم. دستتوون درد نکنه.

  8. سلام دکتر
    دلیل بوی بد عرق مخصوصا زیر بغل که در افراد مختلف متفاوته چیه؟
    ممنون

    • فک کنم بخاطر وجود باکتری ها و قارچ های روی پوست هست که زمانی عرق رو تجزیه میکنن این بو حاصل میشه
      راستی یکجا خوندم که شستن محل با شامپو کتوکنازول باعث کم شدن بو عرق میشه. تا حدودی منطقی هست چون این شامپو ضد قارچ هست.

  9. سلام
    امروز این مطلب خواندنی شما را خواندیم و چند دقیقه بعد کپیِ بدون کم و کاستش را در بولتن نیوز دیدیم!!! متأسفانه هیچ اشاره ای هم به سایت شما نشده و فقط دو وبسایت انگلیسی زبان به عنوان منبع معرفی شده اند.

    http://www.bultannews.com/fa/news/157637/%DB%8C%DA%A9-%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%82%D8%AF%D8%B1-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AF-%D8%B9%D8%B1%D9%82-%DA%A9%D9%86%D8%AF

    چکار میشود کرد؟!

    با تشکر از شما. موفق باشید.

    • در ایران علاوه بر پیدا کردن کالای مصرفی اصل که (حتی چینی ۱fr ) غیر ممکن، پیدا کردن مطلب اصل (منبع اصلی) هم بسیار سخته ای کاش به جای کپی با هدف های 🙂 کمی فقط کمی اخلاق نشر میدادند
      “چکار میشود کرد؟!

      با تشکر از شما. موفق باشید.”

    • دکترجان دمت گرم.
      بی انصاف زحمت نکشیده عکسا رو هم تو هاستش اپلود کنه! قربون دست دکتر ادرس عکسا رو عوض کن بخندیم.. :خخخخ

      مرسی اقا مجیدی

  10. مطلب خوب و متناسب فصلی بود ممنون. یه سوال دارم. من فکر میکردم این حالتی که اغلب دارم چیز زیاد مهمی نباشه ولی شما جزو موارد قابل توجه گذاشتینش. تقریبا همیشه (چه توی هوای گرم چه هوای سرد) بیدار شدن برای من مساویه با خیس عرق شدن .انگار که لحظه ی بیدار شدن به اندازه ی یک فعالیت شدید بدنی انرژی مصرف میکنه بدنم! چیه ماجرا به نظر شما؟

  11. دکتر جان ممنون از مطالب خوبتون

    من به طور معمول از سر و پیشونی خیلی عرق میکنم. هم وقتی که هوا گرمه و هم در حین یه فعالیت ورزشی.
    جوری که حالت موهام به کل به هم می ریزه و اذیت کننده است.
    باید چه کنم؟ راهنمایی بفرمایید لطفاً

    ممنون

  12. بلاخره ما نفهمیدیم این اسپری ها و لوسیون های موضعی قابل اعتماد هستن یا نه.چند بار اطلاعات ضد و نقیضی خوندم درباره اینکه این اسپری ها خطرناک هستند و بعضا گفته شده که سرطان زا هستند.شما اطلاعات دقیقی دارید دکتر مجیدی؟

  13. سلام .

    بهترین و شاید تنها درمان تعریق زیاد ، اگر در بررسی های پزشکی معلوم شد که بیماری خاصی ندارید ؛ طب سوزنی ست . به طور کلی هر کجا که متخصصان برای مشکل شما علتی نیافتند یا گفتند که عصبی ست ، حتما” سری به یک پزشک طب سوزنی بزنید .
    سپاس .
    شاد باشید …

  14. اگر کسی خیلی کم عرق کنه چی؟
    البته همراه با کهیر و خارش زیاد، آزمایش هم داده شده و به نظر همه چی آرومه!!

  15. البته یه درمان موقت دیگه هم هست
    محلول بارو که از الکل و کلرید آلمینیوم ساخته میشه و به نام درای سول هم شناخته میشه
    با مصرف موضعیش حدود یک هفته درمان میکنه

  16. مرسی از راهنمایی شما دکتر

  17. با سلام
    خانمی ۳۴ ساله هستم و اکثر اوقات تعریق دقیقا در نصف صورتم دارم به طوریکه به راحتی رطوبت در یک سمت صورتم مشهود است . لطفا راهنمایی بفرمایید. آیا این یک بیماری خاص است. باید به چه متخصصی مراجعه کنم؟ ممنون.

  18. سلام
    تعرق بدن من زیاد است خصوصن از ناحیه سر به شدت عرق میکنم این را اولین بار زمانی که سرباز بودم متوجه شدم. در مراسم صبحگاه پس از ورزش عرق سرم شروع به تبخیر می کردو توجه همه سربازها رو به خود جلب کرده بود یعنی در یک جمع چند صد نفری فقط سر من بود که شبیه کتری ای که جوش آمده بخار می کرد. ضمنن من دچار ریزش مو هم هستم و تقریبن وسط سرم کچل شده.
    فکر می کنم این ریزش مو به تعرق زیاد سرم ربط داشته باشه. اضافه بر اینها گاهی در خواب هم به شدت سرم عرق می کند.
    به نظر شما این به بیماری خاصی ربط دارد

  19. سلام. خیلی ممنون از اطلاعات خوبتون. من سوالی داشتم…
    متاسفانه من هم جزء افرادی هستم که تعرق بیش از اندازه آزارم میده. ولی تفاوت تعرق من اینجاست که من توی شرایط نرمال هم ممکنه خیلی ناگهانی عرق کنم که دیگه بند هم نمیاد. به عنوان مثال، من اصلا آدم معذب و خجالتی ای نیستم. اما ممکنه توی یک مهمونی کمی هوا گرم بشه و من عرق کنم، بعد از اون به هیچ عنوان دیگه نمیتونم جلوی عرق کردنم رو بگیرم و ممکن حتی تا ۴۵ دقیق همینطور عرق بریزم. توی پیاده روی های خیلی آروم و ساده و حتی در هوای خنک هم بلافاصله عرق میکنم….
    و این موضوع واقعا باعث عذابم شده. البته من خیلی به بهداشت شخصی میرسم و از انواع اسپری ها و مام ها هم استفاده میکنم ولی توی شرایطی که افراد عادی عرق نمیکنن من بی دلیل تعرق دارم… لطفا راهنماییم کنید.
    در ضمن من پسر هستم و ۲۸ ساله، گفتم شاید این اطلاعات کمکی کنه.

  20. با سلا م وخسته نباشید،من هنگام فعالیت مثل ورزش کردن یا فعالیتهاى دیگر که موجب عرق کردن بدنم میشود یکمرتبه تمام بدنم بخصوص صورتم متورم شده ودانه هاى ریز میزنه مانتد کهیر وهمینطور چشمام هم متورم میشه تمام بدنم به خارش میفته علتش را اگه ممکن هست بفرمایید ممنونم از راهنماییتون.

  21. با عرض سلام و تشکر از مطلب خوبتون
    راستش مطلبتون رو خوندم و یه خورده نگران شدم البته برام جای سوال شده که من چرا همیشه از ناحیه زیربغل سمت چپ عرق می کنم و خیلی هم به سرعت بوی بدی می گیره و آزارم می ده، به طوری که وسواس پیدا کردم و همیشه مشغول استحمام و عوض کردن لباس هستم. آیا اینکه یک طرف این طورهست، می تونه نشانه بیماری خاصی باشه؟ و البته اینکه اگر نیاز است که به پزشک مراجعه کنم باید به کدوم متخصص مراجعه کنم؟
    با تشکر از لطف شما

  22. سلام .من همیشه به خاطر تعریق زیر بغل مشکل داشتم و از مام و دءودورانت استفاده میکردم و در سفری که به خارج از ایران داشتم با یک محلول ضد عرق به اسم درایسول آشنا شدم که عین معجزه بود و با اولین استفاده دیگه عرق نداشتم و عالی بود و خیلی هم ازش راضیم و به همه دوستان هم پیشنهاد میدم به نظر من هر کی که مشکل داره حتما استفاده کنه عالیه فقط تو ایران من پیدا نکردم از کانادا برام میفرستن .من ۵ سال هستش که استفاده میکنم و با دکتر هم مشورت کردم که گفتن هیچ مشکلی نداره از مام هم بهتره چون ده روز یه بار استفاده میکنم.

  23. سلام
    منم مشکل عرق کردن زیاد کف دستام و پاهام و زیر بغل و حتی صورتمو دارم…
    نمیدونم چیکار کنم یا اینکه چه ازمایشی بدم و چی بخورم و چی نخورم، من میخوام ازدواج کنم اما خیلی میترسم و نمیدونم باید این مشکلو به طرف مقابلم بگم یا نگم؟میترسم اگه بگم دیگه دلش نخواد با من ازدواج کنه ، و از طرفی نمیدونم اصلا با این شرایط کار درستی میکنم که ازدواج کنم یا نه ؟
    میشه راهنماییم کنید ؟؟

پاسخ دادن به شهاب الدین لغو پاسخ

ایمیل شما نزد ما محفوظ است و از آن تنها برای پاسخگویی احتمالی استفاده می‌شود و در سایت درج نخواهد شد.
نوشتن نام و ایمیل ضروری است. اما لازم نیست که کادر نشانی وب‌سایت پر شود.
لطفا تنها در مورد همین نوشته اظهار نظر بفرمایید و اگر درخواست و فرمایش دیگری دارید، از طریق فرم تماس مطرح کنید.