افسردگی‌های خاص زنان: افسردگی دوره قاعدگی، هنگام حاملگی و پس از آن و در هنگام یائسگی

زنان و افسردگی

احتمال ابتلا به افسردگی در زنان دو برابر مردان است. احتمالا دلایلی برای این واقعیت وجود دارد. مثلا ممکن است به این دلیل باشد که زنان بیشتر از مردان تسلیم احساسات خود می شوند.

شاید هم پزشکان مرد تصور کنند زنان بیشتر مستعد ابتلا به افسردگی هستند، پس این بیماری را در زنان بیش از مردان تشخیص میدهند. شاید هم این عقیده فقط انعکاسی از این حقیقت باشد که زنان بیش از مردان به پزشک مراجعه می کنند و به همین دلیل، احتمال تشخیص افسردگی توسط پزشکان بیشتر می شود.

همه این عوامل حائز اهمیت هستند اما تفاوت های جسمی، بین مردان و زنان باید وجود داشته باشد که ظاهرأ آنان را بیشتر مستعد ابتلا به افسردگی می سازد. مهم ترین عامل، سطح هورمون های جنسی استروژن و پروژسترون می باشد. سطح این هورمون ها در زنان بیشتر است و سطوح این هورمونها هنگام دوره قاعدگی و در خلال حاملگی و تولد نوزاد و هنگام یائسگی تغییر می کند. قرص های حاوی هورمون های جنسی ممکن است موجب بروز افسردگی شوند.

افسردگی‌ دوره قاعدگی

سطح هورمون پروژسترون و استروژن در دوران قاعدگی تغییر می کند. پروژسترون فقط به مدت ده روز قبل از قاعدگی تولید میشود و سپس سطح آن کاهش می یابد. علت بروز این سندرم پیش قاعدگی با همین تغییرات مرتبط می دانند. این سندرم چند روز قبل از قاعدگی شروع می شود و معمولا مدتی پس از شروع قاعدگی پایان می پذیرد. بعضی از این علائم به محض شروع قاعدگی از بین می روند. علائم سندرم پیش قاعدگی در همه زنان یکسان نیست، اما تحریک پذیری پستان های بزرگ شدگی شکم، تندخویی، اضطراب و افسردگی به طور آشکار رایج است.

بعضی از پزشکان علائم سندرم پیش قاعدگی را نتیجه تغییر سطح هورمون پروژسترون می دادند و بعضی معتقدند اضطراب و نگرانی باعث بروز این علائم می شود و معتقدند زنانی که بسیار خواهان فرزند هستند، ممکن است مدام به این امید هستند که قاعده نشوند و زنانی که فرزند نمی خواهند به این امید می باشند که قاعده شوند. این دو گروه هر دو در فاصله زمانی که به قاعدگی مانده است، دچار نگرانی خواهند شد. با این حال این نظریه ها از نظر روان شناسی هرگز ثابت نشده است! |

درمان هایی که برای سندرم پیش قاعدگی استفاده می شوند، شامل هورمون درمانی و استفاده قرص های مدر (ادرارآور) می باشند؛ اما این نوع درمان ها اغلب به صورت مناسب نتیجه بخش نیستند. در اکثر موارد، درک بیماری و حمایت از بیمار مؤثرتر است. این نوع درمان را فقط برای افرادی با علائم افسردگی شدید به کار می رود.

بعضی از مراکز تخصصی همگانی در انگلستان مبتلایان به سندرم پیش قاعدگی را درمان می کنند که در بعضی مواقع بهبودی قابل توجهی دیده شده است.

افسردگی‌ هنگام حاملگی

هنگام حاملگی سطح هورمون استروژن و پروژسترون بسیار بالا است، و پس از زایمان به طور قابل ملاحظه ای کاهش می یابد. این تغییر گاهی باعث بروز افسردگی می شود. تقریبا نیمی از تمام مادرانی که تازه زایمان کرده اند به افسردگی زایمانی یا افسردگی پس از زایمان مبتلا می شوند. ۱۵ درصد آنها به افسردگی خفیف یا متوسط و از هر ۵۰۰ نفر یک نفر به افسردگی شدید مبتلا می شوند.

افسردگی پس از زایمان

نیمی از مادرانی که تازه زایمان کرده اند، ممکن است به افسردگی پس از زایمان مبتلا شوند. معمولا روز سوم پس از زایمان ممکن است مادر تحریک پذیر شده و مقداری گریه کند. این افراد معمولا در پایان هفته اول پس از زایمان دوباره به حالت قبلی خود باز می گردند و همه آنها مدتی به حمایت، درک و ابراز محبت نیاز دارند.

افسردگی متوسط پس از زایمان

افسردگی دراز مدت پس از زایمان رایج است و این نوع افسردگی اغلب مورد بی توجهی قرار می گیرد چرا که آن را به پای سازگاری با مسئولیت های جدید یا بیداری های شبانه برای محافظت کودک می گذارند. شدیدترین نوع افسردگی مدت کوتاهی پس از تولد بروز می کند. اما افسردگی هایی که زیاد شدید نیستند و از همه رایج تر هستند، در فاصله بین دو هفته تا یکسال بعد بروز می کنند. گاهی نیز تقریبا زمانی آغاز می شود که حمایت و توجه دوستان و خانواده به تدریج کاهش می یابد.

ممکن است علائم این افسردگی نسبت به انواع دیگر آن نامشخص تر باشد. مادران اغلب بسیار مضطرب و نگران هستند، خصوصأ نگران وضعیت سلامتی و تغذیه مناسب نوزادشان و به نظر می رسد که مادر خود را کاملا مقصر می داند و علاوه بر خستگی و زودرنجی مداوم، از خود نیز انتقاد می کند. افسردگی پس از زایمان را نمی توان تنها با تغییرات هورمونی توجیه کرد؛ زیرا تغییرات هورمونی اغلب مدت زیادی قبل از شروع افسردگی به وجود می آید. این تغییرات ممکن است مادر را برای ابتلا به افسردگی مستعد سازد. با این حال، عوامل اجتماعی نیز در این امر بسیار اهمیت دارند.

به طور کلی، خصوصا پس از زایمان یا حاملگی سخت و زمانی که واقعیت مادر شدن یا تغییر نقش مادر شدن) مطابق با انتظارات مادر نباشد و یا وقتی که با تولد نوزاد مشکلاتی در روابط خانوادگی ایجاد شود، خطر ابتلا به افسردگی پس از زایمان افزایش می یابد.

افسردگی پس از زایمان در اکثر مواقع به درمان نیاز دارد. تحقیقات نشان داده است که داروهای ضد افسردگی و درمان شناختی – رفتاری هر دو مؤثر می باشند. اکثر داروهای ضد افسردگی را می توان هنگام شیردهی مصرف کرد.

هنگام درمان افسردگی پس از زایمان، همکاری همسر و درک اتفاقات پیش آمده توسط او معمولا مفید خواهد بود. در بعضی مواقع، پدران نیز به حمایت نیاز دارند. خطر ابتلا به افسردگی در پدرانی که دارای همسرانی افسرده هستند وجود دارد.

درمان باعث تغییرات قابل ملاحظه ای در روند بهبودی می شود. مادرانی که تحت درمان افسردگی پس از زایمان قرار می گیرند، غالبا به طور کامل بهبود می یابند؛ اما احتمال بهبودی مادرانی که تحت درمان قرار نگرفته اند ۵۰٪ است.

افسردگی شدید پس از زایمان

معدودی از مادران در دو هفته اول بعد از تولد نوزاد، به طور غیر عادی به نوعی افسردگی شدید پس از زایمان می شوند. این بیماری بیشتر پس از اولین حاملگی و در مادرانی که قبلا به بیماری روانی مبتلا بوده اند، یا در خانواده بیمار روانی داشته اند، دیده می شود. اعتقاد بر این است که تغییرات هورمونی ممکن است در افراد مستعد به افسردگی باعث تحریک این بیماری شود.

در افسردگی شدید، مادر نمی تواند واقعیات را درک کند و ممکن است دچار توهم و خیالات باطل شود. در این وضعیت، نوزاد در معرض خطری حتمی قرار می گیرد؛ و دیده شده است که مادران مبتلا به افسردگی شدید، نوزادان خود را کشته اند. بعضی از مادران افسرده فکر می کنند که دنیا آنقدر بد است که باید فرزندشان را از بدبختی دنیا نجات دهند. برخی دیگر از این مادران فکر می کنند، کودکشان عیب و ایرادی دارد، در نتیجه مرگ ترحم آمیزی را برای او فراهم می کنند. هنگامی که شرایط تا این حد خطرناک و جدی می شود، ممکن است مادر را برای درمان در بیمارستان بستری کنند؛ بخصوص وقتی که خطر آسیب رساندن مادر به خورش یا به نوزاد احساس شود. مکان ایده آل برای درمان، بخش مادر و نوزادان بیمارستان است که او می تواند در کنار نوزادش باشد و پرستاران می توانند او را در مراقبت از نوزاد یاری کنند.

درمان معمولا به وسیله داروهای افسردگی انجام می شود و ممکن است توهمات و کژپنداری مادران را با انواع دیگر درمان ها، درمان کنند.

معمولا در طول درمان دارویی، می توان نوزاد را از طریق شیر مادر تغدیه کرد؛ اما حتما باید مقدار کمی از دارو در شیر مادر وارد شود. در صورت نیاز به دز دارویی بالا، یا در صورت حساسیت آشکار نوزاد به داروها و عدم امکان استفاده از داروی دیگر، ممکن است تغذیه از راه | شیرمادر قطع و نوزاد را از طریق شیشه تغذیه کنند. به دلیل حساسیت شدید نوزاد به لیتیم، مادرانی که تحت درمان با لیتیم هستند باید تغذیه نوزاد را با شیر مادر قطع کنند. بعضی از پزشکان، برای درمان افسردگی شدید پس از زایمان، شوک درمانی را پیشنهاد می کنند. این درمان به سرعت تأثیر خواهد گذشت و مادر را قادر خواهد ساخت تا با فرزندش ارتباط عاطفی برقرار کند. اکثریت کثیری از مادران با قرص درمان می شوند.

اگر مادری به افسردگی پس از زایمان مبتلا شود، به احتمال زیاد به خوبی معالجه خواهد شد. اما، پس از حاملگی های بعدی بازهم خطر ابتلا به افسردگی وجود دارد. مادرانی که پس از زایمان به افسردگی مبتلا می شوند، باید قبل از آوردن نوزاد بعدی پزشک خود یا ماما را از موضوع با خبر سازند تا آنها را معاینه و در صورت نیاز، تحت درمان پیشگیرانه و فوری قرار دهند.

عوامل خطرساز افسردگی پس از زایمان

قبل از تولد نوزاد

مشکلات مربوط به باروری

وجود مشکلات روانی در گذشته

بیماری روانی در خانواده

جدایی از همسر

مشکلات جدی مالی

بچه دار شدن در سنین پایین (زیر ۱۶ سال

بچه دار شدن در سنین پس از ۳۵ سالگی

نامشخص بودن اینکه کودک ناخواسته است یا خواسته

نگرانی از عدم سلامتی نوزاد

اضطراب خفیف یا متوسط در سه ماه آخر حاملگی

زایمان سخت

پس از تولد

زایمان زودرس

بیماری جسمی

انزوای اجتماعی

فقدان حمایت همسر

برگشت به کار در مرتبه پایین تر از ارشدیت

افسردگی‌ هنگام یائسگی

خانم های میان سال، بیشتر در صدد درمان افسردگی خود برمی آیند. پزشکان معتقدند که یائسگی علت افسردگی آنهاست. بنابر نظر پزشکان، تغییرات ایجاد شده در سطح هورمونها، همانند تأثیری که پس از تولد نوزاد داشت و نیز همانطور که باعث بروز علائم پیش قاعدگی می شد، باعث تحریک افسردگی می شود. با این حال، شواهد معتبری وجود ندارد که نشان دهد افسردگی به طور حتم در زمان یائسگی رایج تر می باشد. البته تغییرات دیگری نیز در زندگی زنان میان سال رخ می دهد که ممکن است در تحریک افسردگی آنها نقش داشته باشد. مثلا ممکن است فرزندان آنها خانه را ترک کنند، روابط زناشویی تغییر کند یا والدین خود آنها بیمار شوند.

در انگلستان زنانی را که به افسردگی دچار می شوند و افسردگی آنها در حول و حوش زمان یائسگی اتفاق افتاده است، مانند افراد دیگری که مبتلا شده اند، با قرص تحت درمان قرار می دهند.

با این حال، روان شناسان آمریکا اغلب معتقدند که هورمون ها باعث افسردگی می شوند و بعضی پزشکان درمان با استروژن را تجویز می کنند. تأثیر این نوع درمان هنوز نامشخص است؛ اما بعضی از زنانی که در این کشور به خاطر علائم یائسگی تحت درمان هورمونی (از جمله استروژن) قرار گرفته اند، اظهار می دارند که هنگام درمان هورمونی احساس افسردگی کمتری داشته اند.

افسردگی‌ پس از عمل جراحی

در تحقیقات چند سال گذشته ادعا شده بود که ابتلا به افسردگی در زنان، پس از عقیم کردن خود یا برداشتن رحم به وسیله جراحی افزایش می یابد. اما، تحقیقات اخیر این ادعا را مورد تردید قرار داده است. تخمدان ها شماری از هورمون ها را تولید می کنند که عملکردشان نامشخص است؛ و بعضی از دکترها در آمریکا برداشتن تخمدان ها را موجب افسردگی می دانند. از نظر عده دیگری از پزشکان، برداشتن رحم تنها در زنانی که قبلا بیماری روانی را بروز داده اند باعث بروز افسردگی می شود، در همین حال، کارشناسانی هم گزارش کرده اند که بعضی از زنان پس از برداشتن رحم واقعا از علائم بیماری روانی نجات یافته اند.

همین نکته، درباره عقیم کردن نیز صدق می کند. به عبارت دیگر، شاید فقط زنانی که در وهله اول در معرض ابتلا به افسردگی هستند پس از بستن لوله رحم این بیماری را بروز می دهند.

ماندن زنان در خانه

علت میزان بالای افسردگی در زنان ممکن است نه به خاطر تأثیر هورمون ها، بلکه به خاطر موقعیت اجتماعی آنها باشد. در تحقیقی برجسته محققان از زنانی که در طول روز در خانه به سر می بردند را مورد بررسی قرار دادند. آنها دریافتند زنانی که بیشتر دچار افسردگی می شدند، زنان جوانی بودند که سه یا چند کودک زیر ده سال داشتند، از حمایت شوهرانشان برخوردار نبودند، هیچ کس دیگری نبود که به او اعتماد کنند، سرپناه مناسبی نداشتند و هیچ کاری خارج از خانه هم انجام نمی دادند.

دیدگاه خود را با ما اشتراک بگذارید:

ایمیل شما نزد ما محفوظ است و از آن تنها برای پاسخگویی احتمالی استفاده می‌شود و در سایت درج نخواهد شد.
نوشتن نام و ایمیل ضروری است. اما لازم نیست که کادر نشانی وب‌سایت پر شود.
لطفا تنها در مورد همین نوشته اظهار نظر بفرمایید و اگر درخواست و فرمایش دیگری دارید، از طریق فرم تماس مطرح کنید.