سرطان پستان: عوامل مستعدکننده و شیوه تشخیص و درمان آن

سرطان پستان

خانمها بیشتر از هر سرطان دیگری به سرطان پستان دچار می شوند. در بریتانیا از هر ۱۲ خانم، یک نفر به سرطان پستان دچار می گردد. هر ۱۰ سالی که از سن یک خانم می گذرد، احتمال خطر پیدایش سرطان پستان در او دو برابر می شود. این بیماری در دخترها و خانمهای جوان تر بسیار نادر می باشد.

با وجود نادر بودن نسبی این بیماری در خانمهای جوانتر، سرطان پستان شایع ترین علت مرگ در خانمها در سنین ۳۵ تا ۵۰ سال می باشد، گرچه بسیاری از خانمها (شامل خانمهایی که زیر ۵۰ سال سن دارند) با موفقیت بیماریشان تشخیص و به خوبی درمان می شوند. همچنین لازم است بدانیم که از هر ۱۰ توده یا غدهای که در پستان یافت می شود، ۹ تای آن خوش خیم بوده و سرطانی نمی باشد. در مواردی هم که غده های سرطانی و بدخیم وجود دارد، هر چه زودتر آنها تشخیص داده شوند و درمان گردند، احتمال زنده ماندن بیشتر این خانمها وجود دارد.

چرا سرطان یک مشکل است؟

سلول های بدن به طور طبیعی همیشه در حال رشد و تکثیر هستند، اما این رشد دقیقا تحت کنترل می باشد بطوریکه تعداد سلولهایی که تولید می شوند برابر تعداد سلولهایی است که از بین می روند و این سلولها جای آنها را می گیرند. سرطان عبارتست از رشد و تکثیر سلولها | با سرعت خیلی بیشتر، بطوریکه این سلولهای تولید شده اضافی، بصورت یک توده یا غده در بدن ایجاد می شوند که اندازه آنها بزرگ و بزرگتر می گردد. همچنان که این توده سلولها بزرگتر می گردد، تعدادی از این سلولها کنده شده و به جاهای دیگری از بدن می روند و یک توده سرطانی دیگر در جای دیگری از بدن تشکیل می دهند. این پخش شدن سلولهای سرطانی به جاهای دیگر بدن را اصطلاحا “متاستاز” می گویند. اگر این سلولهای سرطانی به جاهای مهم بدن، مثل ریه ها، کبد یا مغز و یا قسمتهای مختلف استخوان بروند، می توانند باعث بروز مشکلات بزرگی شوند.

عوامل خطرزای بروز سرطان پستان

از آنجایی که عوامل بسیاری در بروز سرطان پستان نقش دارند، کار ساده ای نخواهد بود که تمام این عوامل را در مورد هر فردی پیدا | نماییم. در هر حال، هر خانمی بر روی اکثر این عوامل خطرزا کنترلی ندارد و یا اینکه کنترل کمی بر روی آنها می تواند داشته باشد. اگر شما متوجه شدید که نسبت به میانگین خانمها، بیشتر احتمال ابتلاء به سرطان پستان را دارید، باید بیشتر مراقب پستانهای خود باشید و به طور منظم با مراجعه به پزشک، اقدام به معاینه پستانها نمایید. حتی اگر شما بدانید که نسبت به بقیه خانمها، بیشتر احتمال دچار شدن به سرطان پستان را دارید، در صورت پیدا شدن یک توده در پستانتان، باز هم احتمال اینکه این توده خوش خیم باشد بیشتر از این است که این توده بدخیم یا سرطانی باشد.


خرید کتاب از نزدیک‌ترین کتاب فروشی شهر

متخصصین پزشکی بر روی عوامل خطرزایی که به نظر می رسد باعث بروز سرطان پستان در خانمها می شود تحقیقات زیادی کرده اند، اما همیشه باید این نکته را به خاطر داشته باشید که حتی اگر خانمی دارای تمام این عوامل خطرزا باشد، باز هم ممکن است هیچگاه به سرطان پستان دچار نشود. عوامل خطرزای بروز سرطان پستان عبارتند از:

بالا رفتن سن: هر چه سن خانمها بیشتر شود، احتمال بروز سرطان پستان در آنها بیشتر می گردد. هر ده سالی که به سن خانمها اضافه می شود، احتمال بروز این بیماری دو برابر می گردد.

زمان شروع و پایان پریودها: به نظر می رسد که هر چه زمان پریود (قاعدگی) در دخترها زودتر در سنین پایین تری شروع شود و هر چه زمان یائسگی در سنین دیرتری آغاز گردد، احتمال خطر سرطان پستان بیشتر می شود.

حاملگی در سنین بالاتر: خانمهایی که تا سن بعد از ۳۰ سالگی حامله نشده اند و خانمهایی که اصلا بچه دار نشده اند، نسبت به بقیه

خانمها احتمال بیشتری دارد که به سرطان پستان دچار شوند.

شیر دادن به نوزاد: خانمی که به یک یا چند بچه اش شیر داده است، احتمال کمتری نسبت به خانمی که هیچگاه این کار را نکرده است، برای ابتلاء به سرطان پستان دارد. |

سلولهای غیر طبیعی پستان: در تعداد کمی از خانمهایی که یک بیماری غیرسرطانی پستان داشته اند، دیده شده است که در بعضی از سلولهای پستانشان، اختلالاتی وجود دارد که ممکن است در آینده باعث بروز سرطان شود. گرچه این وضعیت که اصطلاحا به آن “هیپرپلازی آتیپیک” گفته می شود، چندان شایع نمی باشد، اما خانمهای دچار آن، باید به طور منظم تحت نظر پزشک باشند. سایر انواع غیر سرطانی بیماریهای پستان، باعث افزایش خطر بروز سرطان پستان نمی گردند.

چاقی و اضافه وزن، افزایش بیش از حد وزن بدن به میزان بیش از یک و نیم برابر حد طبیعی، باعث افزایش خطر بروز سرطان پستان می گردد. همچنین بین داشتن یک رژیم غذایی با چربی زیاد و بروز سرطان پستان، ارتباطاتی دیده شده است اما هنوز علت واقعی آن مشخص نشده است.

مصرف سیگار و مشروبات الکلی در تحقیقاتی که به عمل آمده است دیده شده که بین مصرف زیاد مشروبات الکلی و افزایش بروز سرطان پستان، ارتباطی وجود دارد. سیگار کشیدن به طور مستقیم باعث خطر سرطان پستان نمی شود، اما از اثر سوء آن در بروز سایر بیماریها نمی توان چشم پوشی کرد.

مصرف قرصهای ضد بارداری: افزایش اندکی در خطر بروز سرطان پستان در خانمهایی که از قرصهای ضد بارداری مصرف می کنند دیده شده است. این خطر، کوتاه مدت بوده و بعد از ده سال که از قطع مصرف این قرصها گذشت، از بین خواهد رفت.

هورمون درمانی: در طی ده سال اول هورمون درمانی در خانمها و در زمان یائسگی، مزایای این کار برای سلامت خانمها بیشتر از اندک افزایش خطر بروز سرطان پستان در آنها می باشد اما بعد از این مدت، خطر بروز سرطان پستان خیلی بیشتر می گردد. برای یک خانم ۵۰ ساله، در طی ۲۰ سال آینده حدود یک در ۲۲ احتمال بروز سرطان پستان وجود دارد، در صورتی که اگر این خانم ۱۰ سال تحت هورمون درمانی قرار گیرد این خطر کمی افزایش یافته و به یک در ۲۰ خواهد رسید. حال اگر به میزان ۱۵ سال هورمون درمانی طول بکشد، خطر بروز سرطان پستان به یک در ۱۷ افزایش خواهد یافت.

تصمیم در مورد اینکه هورمون درمانی در خانمهای یائسه به مدت بیش از ۱۰ سال طول بکشد، در هر فردی متفاوت خواهد بود و بر اساس منافع و مضرات آن سنجیده خواهد شد. در خانمهایی که دارای سابقه وجود سرطان پستان در چند نفر از اعضای خانواده شان هستند، فقط در صورتی که مشکلات عمده ای در یائسگی شان وجود داشته باشد، اقدام به هورمون درمانی خواهند کرد.

سابقه وجود سرطان پستان در خانواده: حدود ده درصد خانمهای دچار سرطان پستان، دارای اختلالات ژنتیکی هستند که آن را به ارث برده اند و آنها را بیشتر مستعد ابتلاء به سرطان پستان می کند. روشهای مختلفی وجود دارد که خانمهایی که چنین اختلالات ژنتیکی دارند را شناسایی نماییم.

اگر شما به علت وجود مشکلی در پستانتان به پزشک مراجعه می نمایید، لازم است به پزشک در مورد سرطانهایی که در افراد خانواده تان وجود دارد (نه فقط سرطانهای پستان) اطلاعاتی را بدهید. بسیار مفید خواهد بود که در مورد نوع سرطان، سن ابتلاء به آن و یا زمان مرگ آنها به پزشکتان مطالبی را ارایه دهید.

ژن های سرطانی می توانند از طریق پدر و مادر به فرزندان به ارث برسند، حتی اگر خود پدر و مادر به سرطان مبتلا نشده باشند. هیچ کسی هنوز نمی داند که چند نوع ژن سرطان پستان وجود دارد، اما تا امروز، پنج ژن مسئول سرطان پستان شناسایی شده اند. حدود یک سوم از سرطانهای پستان ارثی به علت اختلال در ژنی به نام ۱-BRCA می باشد و به همین میزان نیز به علت اختلال در ژن ۲-BRCA است. مسئول بقیه سرطانهای ارثی پستان نیز، سه ژن دیگر به همراه سایر ژنهایی که هنوز کشف نشده اند می باشد. آزمایش و پیدا کردن ژنهای مسئول بروز سرطان پستان، در حال حاضر فقط در بعضی از آزمایشگاههای مجهز ژنتیکی امکان پذیر است. قبل از اینکه پزشک، هر خانمی را برای انجام این آزمایشهای ژنتیکی به آزمایشگاه معرفی نماید، باید مشخص کند که آیا در خانواده این فرد، بیمار مبتلا به سرطان پستان وجود داشته است یا خیر.

خانمهایی که در خانواده شان، افراد دیگری به سرطان پستان دچار شده اند، در صورت انجام آزمایش ژنتیکی و مشخص شدن اینکه آنها هم دارای این ژن می باشند، خواهند فهمید که آنها هم در خطر ابتلاء به این بیماری قرار دارند. این خانمها در حدود ۶۰ تا ۸۵ درصد احتمال دارد که بعدها دچار سرطان پستان شوند. چنین افرادی ممکن است بخواهند اقداماتی انجام دهند که از خطر بروز این بیماری کم کنند. معمولا برای انجام این کار از معاینات و آزمایشهای منظم دوره ای از سنین پایین تر استفاده می کنند و یا در خانمهایی که سابقه خانوادگی شان، نشان دهنده خطر زیاد بروز سرطان پستان می باشد یا اینکه دارای اختلالات ژنی هستند، می توانند قبل از اینکه سرطان پستان ایجاد شود، اقدام به برداشتن هر دو پستان نمایند و بجای آنها از پستانهای مصنوعی استفاده کنند.

همانگونه که ملاحظه می کنید، برای پیشگیری از بسیاری از عوامل خطرزای سرطان پستان، کار زیادی نمیشود کرد. با این حال، ارزشش را خواهد داشت که شما در صورتی که اضافه وزن دارید، اقدام به کم کردن وزنتان نمایید و در رژیم غذایی تان کمتر از چربی ها استفاده نمایید تا به غیر از اینکه یکی از عوامل خطرزای سرطان پستان را از بین می برید، به سلامت قلب خود نیز کمک نمایید.

نحوه تشخیص سرطان پستان

معمولا خود خانمها ابتدا متوجه وجود یک توده یا تغییراتی در پستان می شوند و یا اینکه در آزمایش ماموگرافی که توسط پزشک درخواست می گردد یک توده در پستان دیده می شود. اهمیت زیادی دارد که شما از وضعیت پستانها در حالت طبیعی اطلاع داشته باشید تا هر گونه تغییری که در آنها ایجاد می شود را بتوانید به سرعت شناسایی نمایید.

هر خانمی که یک توده یا تغییری در پستان مشاهده نماید، از این وضعیت دچار نگرانی خواهد شد، اما هر چه زودتر به پزشک مراجعه نموده و مشخص نماید که این توده پستانی چه چیزی می باشد، بهتر خواهد بود.

نکات اصلی

از هر ۱۲ خانم در بریتانیا، یک نفر به سرطان پستان دچار می شود.

به احتمال بروز سرطان پستان در خانمها با هر ۱۰ سالی که بر سن آنها افزوده می شود دو برابر می گردد.

به حدود ۱۰ درصد خانمهایی که به سرطان پستان دچار می شوند، دارای یک ژن غیر طبیعی هستند که آن را به ارث برده اند و در

خانواده آنها نیز یک یا چند نفر دچار سرطان پستان شده اند.

خانمهایی که در خطر زیاد ابتلاء به سرطان پستان هستند، از سنین پایین تر باید اقدام به معاینات و آزمایشهای منظم دورهای نمایند.

آزمایشهای ژنتیکی در همه آزمایشگاهها انجام نمی شوند و فقط در بعضی آزمایشگاههای مجهز صورت می گیرند.

در طی ۱۰ سال اولی که خانمها در هنگام یائسگی تحت هورمون درمانی قرار می گیرند، مزایای آن از معایب آن که افزایش اندک خطر بروز سرطان پستان است بیشتر می باشد.


انواع سرطان پستان

بسیاری از مردم نمی دانند که سرطان پستان فقط یک بیماری نمی باشد که همیشه دارای یک روش درمانی باشد، بلکه بر اساس نوع و وسعت آن، درمان و عواقب آن در هر کسی متفاوت می باشد.

جنبه های مختلفی از سرطان پستان وجود دارد که در تعیین وضعیت بیمار و عواقب درمان آن نقش مهمی بازی می کند. عواملی که باید در نظر گرفته شوند عبارتند از: اندازه غده، نوع آن و اینکه آیا توانایی انتشار به خارج از پستان را دارد یا خیر.

ارزیابی مسئله

سرطانهای پستان از سلولهای پوشاننده لبول های پستان و مجاری تخلیه کننده منشاء می گیرند، سلولهای سرطانی که محدود به لبولها و مجاری باشند را اصطلاحا “درجا” (in situ یا غیر تهاجمی می نامند. آنها را همچنین به نام “پیش سرطانی” ( Pre- cancers ) نیز می گویند، زیرا این سلولها قادر به انتشار به سایر قسمتهای بدن نمی باشند. یک سرطان تهاجمی پستان، به سرطانی گفته می شود که سلولهای آن قادر به خروج از مجاری و لبولها بوده و به بافت پستانی اطراف منتشر می گردند.

در صورتی که سرطانهای غیر تهاجمی پستان را بدون درمان به حال خود رها کنیم، آنها می توانند به سرطان تهاجمی تبدیل شوند. سرطان های تهاجمی، این قدرت را دارند که منتشر شوند و قادرند که وارد مجاری لنفاوی پستان شده و به غدد لنفاوی زیر بغل فرستاده شوند. این غدد لنفاوی زیر بغل، شایع ترین جایی هستند که سلولهای سرطانی پستان به آنجا فرستاده می شوند و از آنجا از طریق وارد شدن به جریان خون، به هر جایی از بدن منتشر گردند. سیستم لنفاوی، شبکه ای از مجاری و غدد لنفاوی می باشد که در سرتاسر بدن وجود داشته و کار آن، مبارزه علیه عفونتهای بدن است. اگر یک میکروب وارد بدن شود، از طریق مجاری لنفاوی به غدد لنفاوی می رود و در آنجا توسط سلولهای خاصی، این میکروب ها از بین خواهند رفت. سلولهایی که در غدد لنفاوی وجود دارند یا خودشان مستقیما میکروب را می کشند و یا اینکه با تولید ماده ای به نام آنتی بادی (پادتن) که به جریان خون ترشح می شود، اقدام به از بین بردن میکروب می کنند. غدد لنفاوی که کار تخلیه و زهکشی پستان را بر عهده دارند، در زیر بغل قرار گرفته اند، بنابراین وقتی که سلولهای سرطانی وارد مجاری لنفاوی می شوند، به این عدد در زیر بغل انتقال می یابند.

هم سرطانهای تهاجمی و هم سرطانهای غیر تهاجمی بر اساس بعضی از معیارها به زیر گروههای دیگری تقسیم می شوند. در سرطانهای تهاجمی، مهم ترین تمایز آنها در تفاوت روش رشد و انتشار آنها و نوع سلولهای درگیر می باشد.

وقتی سلولهای سرطانی در زیر میکروسکوپ بررسی می شوند، متخصصین می توانند میزان تهاجمی بودن آن را ارزیابی کنند و بفهمند که چقدر سریع این سلولها می توانند رشد و انتشار یابند. بر اساس این ارزیابی ها، می توان غده سرطانی را به سه درجه تقسیم بندی نمود. هر چه این درجه بالاتر باشد، وخامت وضعیت بیشتر خواهد بود. با توجه به نوع، شدت و درجه هر غده ای، درمان آن در هر فردی متفاوت خواهد بود.

نکته دیگری که پزشکان قبل از شروع درمان باید بدانند این است که آیا سرطان به قسمتهای دیگر بدن انتشار یافته است یا خیر و شدت این انتشار چقدر می باشد. در صورتی که در یک خانم، تشخیص سرطان پستان داده شود، معمولا معاینات بالینی، آزمایش خون و رادیوگرافی از سینه انجام خواهد شد تا مشخص گردد که آیا سرطان به سایر قسمتهای بدن منتشر شده است یا خیر و آیا بدن برای انجام عمل جراحی آمادگی دارد.

قبل از شروع هر گونه درمانی برای سرطان پستان، شما باید آزمایشهای کلی شامل رادیوگرافی از سینه را به عمل آورید.

گاهی اوقات، پزشک ممکن است تصمیم بگیرد که یک اسکن استخوان برای بررسی استخوانهای شما و یک اسکن کبد برای مشاهده جزئیات کبد درخواست کند. این اطلاعات به پزشک اجازه می دهد که مرحله ای که سرطان در آن قرار دارد را ارزیابی نموده و بهترین راه درمان آن را برگزیند. به این اقدامات اصطلاحا “مرحله بندی” (Staging) سرطان گفته می شود و سرطان را به سه مرحله تقسیم می کند:

اسکن کردن با استفاده از دوربین گاما، روشی است که برای جستجوی سلولهای سرطانی در سایر قسمتهای بدن بکار می رود.

مرحله اولیه یا زودرس: در این مرحله، سرطان فقط محدود به خود پستان و یا غدد لنفاوی زیر بغل همان سمت پستان می باشد.

گسترش موضعی: در این مرحله، سرطان به نظر نمی رسد که به جاهایی غیر از پستان یا زیر بغل گسترش یافته باشد اما با جراحی اولیه به خوبی درمان نشده است. در این موارد، پوست روی پستان معمولا غیر طبیعی بوده و متورم یا قرمز شده است و یا اینکه سرطان مستقیما به پوست حمله کرده است. این سرطانها سابقا ابتدا با عمل جراحی درمان می شدند، اما پزشکان متوجه شدند که فقط در ۵۰ درصد موارد، این کار موفقیت آمیز است و در بقیه افراد، سرطان دوباره در قسمتهای اطراف محل جراحی عود می کرد.

سرطان پیشرفته: سرطانی که به غیر از پستان و زیر بغل به سایر قسمتهای بدن هم گسترش یافته است.

نکات اصلی

انواع مختلفی از سرطان پستان وجود دارد.

سلولهای سرطانی محدود به لبول ها و مجاری شیری پستان را اصطلاحا سرطان “درجا” (in situ) یا “پیش سرطانی” می نامند.

شایع ترین محل گسترش یک سرطان تهاجمی پستان، غدد لنفاوی زیر بغل می باشد.


درمان سرطان پستان

به محض اینکه آزمایشات و ارزیابی کل بدن انجام شد، پزشک می تواند بهترین درمان را برای هر بیماری انتخاب نماید. درمان سرطان پستان شامل: جراحی، رادیوتراپی، هورمون درمانی، شیمی درمانی و یا ترکیبی از آنها می باشد.

در اکثر موارد سرطان پستان، جراحی به تنهایی یا جراحی همراه با رادیوتراپی و بدنبال آن، درمان دارویی برای کشتن سلولهای سرطانی که ممکن است به سایر قسمتهای بدن فرار کرده باشند، صورت می گیرد.

از تمام انواع سرطان ها، سرطان پستان یکی از قابل درمان ترین آنها می باشد. درمانهای سرطان پستان امروزه در حال پیشرفت است و بنابراین عمر این بیماران نیز افزایش می یابد. با وجود این حقیقت که هر ساله خانمهای بیشتری به سرطان پستان دچار می شوند، تعداد افرادی که بر اثر سرطان پستان فوت می کنند رو به کاهش است که این امر نشان دهنده تأثیر خوب درمان های امروزه است.

عمل جراحی

وقتی که توده موجود در پستان، نسبتا کوچک می باشد (کمتر از ۴ سانتیمتر)، جراحان معمولا فقط غده را همراه با کمی از بافت اطرافش برمی دارند و به بقیه پستان کاری ندارند. در مواردی که غده بزرگ می باشد، بهتر است که تمام پستان برداشته شود. گاهی اوقات نیز با وجود اینکه غده کوچک است (کمتر از چهار سانتیمتر)، جراح مجبور است که تمام پستان را بردارد. در واقع در یک سوم موارد سرطان پستان، تمام پستان طی عمل جراحی برداشته می شود. به عمل برداشتن تمام پستان، “ماستکتومی” گفته می شود.

خوشبختانه، امروزه روش جراحی پستان نسبت به زمانی که جراحی رادیکال ماستکتومی” به وفور انجام می شد، پیشرفتهای زیادی کرده است. در روش رادیکال ماستکتومی، تمام پستان، غدد لنفاوی زیر بغل و عضلات سینه ای برداشته می شد و باعث تغییر شکل شدیدی در سینه می گردید و باعث می شد که خانمها نتوانند بخوبی از دست و بازوی خود استفاده کنند. شما ممکن است چنین افرادی را دیده باشید و یا برای شما تعریف کرده باشند، اما اگر شما هم قرار است تحت عمل جراحی قرار بگیرد، لازم نیست که نگران چنین وضعیتی باشید

چون روشهای جراحی امروزه بسیار تغییر کرده اند و چنین مشکلاتی را ایجاد نمی کنند. امروزه حتی بعضی از خانمها در حالی که می توانند روش برداشتن فقط غده به همراه بافت اطرافش را انتخاب نمایند اما ترجیح می دهند که به طور کامل پستانشان برداشته شود تا خیالشان راحت تر شود. همچنین مواردی هم وجود دارد که با وجود کوچک بدن غده (کوچکتر از ۴ سانتیمتر)، لازم است که عمل برداشتن تمام پستان انجام شود. این موارد عبارتند از:

وقتی که بیش از یک غده در پستان وجود داشته باشد. تحقیقات نشان داده است که حتی اگر تمام غده های یک پستان برداشته شود، احتمال زیادی دارد که بعدها در همان پستان، غده های دیگری ایجاد شود. |

وقتی که غده درست در زیر نوک پستان قرار گرفته باشد و جراح مجبور باشد که نوک پستان را هم بردارد. در چنین مواردی بهتر است که تمام پستان برداشته شود تا اینکه پستان بدون نوک پستان را باقی بگذارد.

گاهی اوقات بافت اطراف غده ممکن است غیر طبیعی باشد که بعدها ممکن است سرطانی گردد، در چنین مواردی هم بهتر است کل پستان برداشته شود.

جراح، چند عدد یا تمام غدد لنفاوی زیر بغل را هم بیرون می آورد. حدود ۲۰ غده لنفاوی در زیر بغل وجود دارد که شایع ترین محلی است که سرطان ابتدا به آنجا گسترش می یابد. دانستن این موضوع که آیا غدد لنفاوی زیر بغل نیز گرفتار سرطان شده اند یا خیر و اگر گرفتار شده اند چند تا از آنها دچار شده اند، برای ارزیابی شدت وخامت سرطان و نوع دارویی که باید داده شود بسیار اهمیت دارد. اگر جراح فقط بخواهد بداند که آیا سرطان به غدد لنفاوی زیر بغل گسترش یافته است برداشتن فقط یک یا چند تا از این غدد کافی خواهد بود اما اگر بخواهد ببیند که چند غده گرفتار شده اند باید تمام آنها را بیرون بیاورد. اگر یک یا چند غده لنفاوی زیر بغل در آزمایشگاه مشخص شد که سرطانی شده اند، می توان با رادیوتراپی بقیه غدد لنفاوی را که بیرون آورده نشده اند را درمان نمود. در هر صورت، اکثر خانمها بعد از عمل جراحی که فقط غده و قسمتی از بافت و اطراف آن برداشته می شود نیاز به یک دوره درمان با رادیوتراپی خواهند داشت حتی اگر غدد النفاوی زیر بغل آنها گرفتار نشده باشد.

گاهی اوقات عمل جراحی در زیر بغل می تواند باعث آسیب به اعصابی که در قسمت بالایی بازو قرار دارد بشود و بنابراین بعد از عمل جراحی، بیمار احساس گزگز شدن و بی حسی در دست و بازویش نماید. این مشکل زیاد طول نخواهد کشید و بعد از مدتی برطرف خواهد شد.

از هر ۲۰ خانمی که تمام غدد لنفاوی زیر بغلش بیرون آورده شده و یا اینکه با رادیوتراپی معالجه شده است، یک نفر دچار ورم کردن دست و بازویش می شود که اصطلاحا به آن “لنف ادم” گفته می شود. معمولا می توان با درمان آن، مشکل را کاهش داد اما همیشه نمی توان به طور کامل از دست آن رهایی یافت. ماساژ دست و بازو، بستن نوارهای کشی قابل ارتجاع و بالا نگهداشتن دست و بازو با استفاده از چند بالش در هنگام نشستن، می تواند مفید باشد. همچنین لازم است که از زخم شدن یا ایجاد عفونت در دست و بازو در هنگام کار کردن (مثلا در هنگام باغبانی) پیشگیری کنید، زیرا می تواند باعث ورم کردن بیشتر دست حتی وقتی که عفونت برطرف شده است شود.

بازسازی پستان

اگر شما و جراحتان تصمیم گرفته اید که با عمل جراحی ماستکتومی، گل پستان برداشته شود، ممکن است بخواهید که در همان هنگام عمل جراحی، برایتان یک پستان مصنوعی ساخته شود. این عمل وقتی که در همان هنگام برداشتن پستان انجام می گردد موفقیت آمیزتر از وقتی خواهد بود که چند ماه بعد اقدام به انجام آن شود.

آسان ترین روش بازسازی پستان، قرار دادن یک ایمپلنت (Implant) در زیر پوست می باشد، اما این کار معمولا نیاز به وسایلی برای کشش باقمیانده پوستی دارد که در هنگام عمل جراحی ماستکتومی برداشته شده است. این کار ممکن است در دو مرحله انجام شود، بطوریکه پوست قبل از اینکه ایمپلنت در زیر آن قرار داده شود، کشیده می شود یا اینکه از ترکیبی از یک کشش دهنده پوست و ایمپلنت استفاده می شود.

اکثر ایمپلنت ها دارای یک محفظه یا پاکت پلاستیکی هستند که با ژل سیلیکون پر شده است. ایمپلنت های قدیمی بعلت اینکه پلاستیک آنها نازک بود، مقداری از ژل سیلیکون گاهی اوقات به بیرون أن نشت می کرد. ایمپلنت های جدید دارای پلاستیک ضخیم تری هستند و احتمال کمی وجود دارد که ژل سیلیکون آن به خارج نشت کند.

گاهی اوقات، سیلیکونی که به خارج نشت می کند، تولید تحریکات و مشکلاتی برای خانمها می کند. ایمپلنت های دیگری هم وجود دارند که به جای ژل سیلیکون، حاوی نمک و آب یا روغن سویا هستند.

بدن در اطراف ایمپلنت، تولید بافتی به نام کپسول می کند. در حدود ۱۰ درصد موارد، این کپسول تنگ و سفت شده و باعث تغییر شکل ایمپلنت و درد می شود. ایمپلنت های قدیمی دارای سطح صافی بودند اما ایمپلنت های جدیدتر دارای سطح زبر و ناهمواری هستند تا احتمال تنگ و سفت شدن کپسول کمتر گردد.

جراحی

گاهی اوقات ممکن است عفونت هم به خاطر این ایمپلنت ها ایجاد شود، گرچه با تجویز آنتی بیوتیک در حین و بعد از عمل می توان از بروز آن جلوگیری نمود.

راه دیگری به غیر از استفاده از ایمپلنت های مصنوعی به تنهایی، استفاده از پیوند پوست و عضلات سایر قسمتهای دیگر بدن برای قرار دادن در محل پستان برداشته شده است. این کار را می توان از قسمت پشت بدن یا از شکم انجام داد. در پشت بدن عضله ای به نام “لاتیسموس دورسی” وجود دارد که از آن استفاده می شود. گاهی اوقات وقتی که از عضله شکم برای این کار استفاده می شود از چربی های آن نیز استفاده می گردد که در چنین مواردی معمولا نیاز به ایمپلنت وجود ندارد.

عیب بزرگ استفاده از این روش، آن است که بافتهایی که از سایر قسمتهای بدن به قسمت پستان آورده می شود، همیشه باقی و پابرجا نمی مانند. از هر صد پیوندی که از عضلات پشت برداشته می شود، یک پیوند و از هر ۲۰ پیوندی که از عضلات شکم برداشته می شود یک پیوند دچار مشکل خواهد شد.

خواه جراحان از عضله یا از ایمپلنت برای بازسازی پستان استفاده کنند، نیاز خواهند داشت که بعد از مدتی به بازسازی نوک پستان نیز اقدام کنند. برای ساختن رنگ تیره نوک پستان، یا از پوست تیره رنگ قسمت بالایی و داخلی ران استفاده می شود و یا اینکه به روشی مانند خالکوبی، یک قسمت تیره در نوک پستان ایجاد می کنند. راه حل ساده تری هم برای این کار وجود دارد و آن انتخاب یک نوک پستان چسبنده مصنوعی می باشد که انواع مختلفی هم دارد.

رادیوتراپی

شواهد خوبی وجود دارد که نشان می دهد که تمام خانمهایی که در طی عمل جراحی فقط غده و مقداری از بافت اطراف آن برداشته شده و به بقیه پستان کاری نداشته اند، از درمان با رادیوتراپی سود خواهند برد اما فقط یک چهارم خانمهایی که تمام پستانشان برداشته شده است نیاز به انجام رادیوتراپی دارند.

رادیوتراپی باعث کشته شدن سلولهایی که رشد کرده اند می شود. در یک پستان طبیعی، فقط تعداد کمی از سلولها در بعضی مواقع رشد می کنند، اما در سرطان، سلولها در تمام مواقع رشد خواهند نمود. در هنگام رادیوتراپی به طور اجتناب ناپذیری صدمات کمی به سایر بافتهای اطراف وارد خواهد شد و می تواند باعث بروز جای زخم خفیفی در پستان شود.

نحوه انجام رادیوتراپی

برای انجام رادیوتراپی، شما باید هر روز (به غیر از روزهای تعطیل) و به مدت چهار یا پنج هفته به محل رادیوتراپی بروید. در هر بار فقط چند دقیقه رادیوتراپی طول می کشد که کاملا بدون درد می باشد. این کار تا حدودی شبیه عکسبرداری با اشعه ایکس است و شما نباید نگران باشید که رادیواکتیو میشوید. قبل از اینکه برای اولین بار رادیوتراپی شما انجام شود، با یک ماده رنگی، بر روی قسمتهایی از بدنتان که قرار است، اشعه رادیوتراپی تابانده شود، علامتهایی گذاشته می شود. با این کار، هر بار که شما اقدام به رادیوتراپی می کنید مطمئن خواهید بود که دقیقا اشعه به همان نقاط علامت گذاری شده، تابانده خواهد شد. در هنگام رادیوتراپی، شما باید کاملا بی حرکت باشید.

بعد از چند روز که از رادیوتراپی بگذرد، پوست شما ممکن است قرمز شده و کمی بسوزد، درست مثل وقتی که به مدت طولانی در زیر نور آفتاب قرار گرفته اید. همچنان که به روزهای پایانی درمان با رادیوتراپی نزدیک می شوید، شما همچنین دچار تاولهایی بر روی پوست خواهید شد. همانند وقتی که شما بر روی پوست آفتاب خورده، آب می ریزید و باعث سوزش پوست می شوید، در اینجا نیز همین اتفاق خواهد افتاد. بعضی از متخصصین رادیوتراپی (رادیوتراپیستها) ترجیح می دهند که بیماران، محل اشعه خورده را خشک نگه دارند و از آب زدن آن پرهیز نمایند و فقط از کرم ها استفاده کنند. شما باید توصیه هایی که متخصص رادیوتراپی به شما می کند را پیگیری نمایید زیرا او بهترین تصمیم را برای شما خواهد گرفت. شما همچنین باید محل مورد نظر را از تابش آفتاب حفظ نمایید. امروزه با دستگاههای جدید رادیوتراپی، امکان وقوع عوارض جانبی خیلی کم می باشد، برای مثال، عوارضی مثل ریزش موها و ایجاد حالت تهوع دیگر دیده نمی شوند اما هر چه به سمت پایان دوره درمان با رادیوتراپی نزدیک می شویم، کمی احساس خستگی در شما ایجاد خواهد شد. بعضی از بیمارانی که رادیوتراپی پستان انجام می دهند، دچار سرفه خفیفی خواهند شد زیرا در هنگام رادیوتراپی پستان، ریه ها نیز که در زیر پستان قرار دارند ممکن است کمی دچار صدمه شوند. گاهی اوقات حتی امکان بروز تنگی نفس هم وجود دارد. درمانهای خاصی برای چنین مواقعی وجود دارد و در صورتی که شما به این مشکلات دچار شدید، حتما به پزشک خود اطلاع دهید.

پیگیریهای بعدی

اگر در عمل جراحی شما، فقط غده و کمی از بافت اطراف آن برداشته شده و خود پستان سیرجایش باقی است، احتما لازم است که در طی یکی دو سال اول، هر ۶ ماه اقدام به معاینات و چک آپ نمایید و سپس هر سال یک بار این چک آپ را انجام دهید. شما همچنین باید هر یک یا دو سال اقدام به ماموگرافی نمایید.

اگر در عمل جراحی شما، تمام پستان برداشته شده است، شما باید در سال اول، هر ۶ ماه اقدام به چک آپ نمایید و سپس سالی یک بار اقدام به این کار کنید. ماموگرافی از پستان دیگرتان نیز باید هر یک یا دو سال یکبار انجام شود.

درمان دارویی سرطان پستان

یک مزیتی که درمان دارویی نسبت به سایر درمانها، مثل جراحی و رادیوتراپی دارد این است که داروها به تمام قسمتهای بدن خواهند رسید، یعنی می توانند اثر خود را بر روی سلولهای سرطانی که به قسمتهای دیگری از بدن فرار کرده اند، بگذارند. بنابراین، مصرف این داروها باعث میشود که از عود دوباره سرطان به مدت چند ماه یا چند سال بعد از درمان جلوگیری شود. اگر سرطان قبل از اینکه بیمار متوجه آن شود و برای اولین بار تشخیص داده شود، به سایر قسمتهای بدن گسترش یابد، داروها ممکن است تنها راه عملی درمان آنها باشد.

درمان دارویی سرطان پستان به دو گروه تقسیم بندی می شود: ۱) هورمون درمانی و ۲) شیمی درمانی.

هورمون درمانی

اکثر سرطانهای پستان در اثر هورمونها و بخصوص هورمون استروژن ایجاد شده اند. سایر هورمونهای دیگری که بر روی سرطان پستان تأثیر می گذارند، پروژسترونها می باشند. در مقادیر کم این هورمونها، به نظر نمی رسد که نفوذ زیادی بر روی سرطان داشته باشند، اما در مقادیر زیاد، پروژسترون ها می توانند باعث کوچک شدن سرطان شوند و اثر آنها همانند مصرف داروهای ضد استروژن می باشد.

می توان با انجام آزمایش خاصی، تعیین نمود که آیا غده به هورمون ها حساس می باشد یا خیر. اکثر سرطان های پستان به هورمون استروژن حساس هستند. با این حال، خانمهای جوانتر بیشتر به سرطانهای مقاوم به هورمون و خانمهای مسن تر (بعد از یائسگی بیشتر به سرطانهای حساس به هورمون مبتلا می گردند.

/ غده های حساس به استروژن: حدود دو سوم خانمهایی که پس از یائسگی به سرطان پستان مبتلا شده اند، غده های حساس به استروژن دارند اما در خانمهای جوانتر این مقدار به حدود یک سوم می رسد. این سلولهای سرطانی حساس به هورمون، دارای گیرنده هایی

بر روی سطحشان می باشند که به هورمون استروژن واکنش نشان میدهند و باعث می شوند که سلولهای سرطانی سریع تر تکثیر پیدا کرده و زیاد شوند.

قرص تاموکسیفن، دارویی است که با مسدود کردن اثرات استروژن بر روی غده سرطانی، اثر خود را اعمال می کند. در بعضی بیماران، اثر این قرص باعث می شود که غده منهدم شود و در بعضی دیگر باعث جلوگیری از رشد بیشتر آن می گردد. هر دوی این اثرات می تواند باعث منافع زیادی در کنترل بیماری و از بین رفتن علایم سرطان گردد. اثر تاموکسیفن می تواند به مدت چندین ماه یا چندین سال در بیماران باقی بماند، گرچه پیش بینی این نکته که اثر آن در هر فردی چقدر طول می کشد، غیر ممکن می باشد.

تنها عارضه جانبی جدی این دارو آن است که تاموکسیفن می تواند احتمال وقوع سرطان آندومتر رحم را دو برابر نماید.

اکثر شواهد بیان می دارند که برای محافظت بهتر در مقابل سرطان پستان، قرصهای تاموکسیفن باید حدود ۵ سال مصرف شوند.

سایر داروها

در چند سال اخیر، گروه جدیدی از داروها به نام “مهارکنندگان آروماتاز” در دسترس قرار گرفته اند که اثرات درمانی خوبی داشته اند. به طور اساسی این داروها در خانمهایی که در سنین بعد از یائسگی قرار دارند مصرف می شوند و عمل آنها با جلوگیری از تولید استروژن می باشد که در نتیجه سلولهای سرطانی از رسیدن به استروژن محروم می گردند و دیگر برای رشد و تکثیر، تحریک نمی شوند. در این روش، عمل آنها شبیه اثر تاموکسیفن می باشد، اما در مواقعی که تاموکسیفن قادر به کنترل غده سرطانی نمی باشد، این داروها می توانند اثرات خوبی داشته باشند. مهارکنندگان آروماتاز بخوبی توسط بیماران تحمل می شوند و امروزه به آنها به عنوان جایگزینی برای تاموکسیفن در درمان اولیه بیماری نگاه می شود.

پروژسترون ها نیز برای درمان سرطان پستان در تعداد زیادی از بیماران استفاده میشوند و اغلب بعد از اینکه استفاده از تاموکسیفن یا مهار کنندگان آروماتاز با شکست مواجه می گردد از آنها استفاده می شود. شیوه عمل پروژسترون پیچیده می باشد و هنوز بخوبی شناسایی نشده است اما در طی چند سالی که از استفاده آنها می گذرد، اثرات خیلی خوبی در درمان سرطان پستان در بیماران دیده شده است.

دلایل اصلی که چرا از تاموکسیفن یا مهار کنندگان آروماتاز قبل از پروژسترونها استفاده می گردد، وجود عوارض جانبی پروژسترونها می باشد. پروژسترونهای امروزه نسبت به سابق دارای عوارض کمتری هستند اما می توانند مشکلاتی مثل افزایش وزن، خونریزی واژینال (مهبلی) و ترومبوآمبولی ایجاد نمایند.

شیمی درمانی

در شیمی درمانی از ترکیبی از داروهای ضد سرطان (معمولا سه دارو) استفاده می شود. هدف اصلی از مصرف این داروها، شناسایی و کشتن سلولهایی است که به طور فعالی رشد و تکثیر می یابند. متأسفانه، داروهای ضد سرطان قادر به تشخیص سلولهای سرطانی به طور اختصاصی نمی باشند و در نتیجه سایر سلولهای فعال از نظر رشد و تکثیر مثل سلولها یا گلبولهای خون، مغز استخوان و مو را نیز از بین می برند. مغز استخوان، یک بافت خیلی مهم در بدن می باشد زیرا تولید سلولها یا گلبولهای خون و سلولهای سیستم ایمنی بدن که با عفونتها مبارزه می کنند را به عهده دارد. داروهایی که باعث تخریب و از بین رفتن این سلولها می شوند موجب بروز عوارضی مثل کم خونی، | ایجاد عفونتها و مشکلاتی در لخته شدن خون می کنند به طوریکه با هر ضربه کوچکی، امکان خونریزی وجود دارد.

با این حال، مشکل اصلی در خون، گلبولهای سفید آن می باشد که قسمتی از دفاع بدن در مقابل عفونتها است.

هنر و علمی که در درمان موفقیت آمیز سرطان با استفاده از شیمی درمانی وجود دارد، استفاده از بهترین ترکیب از داروهای ضد سرطان می باشد که حداقل آسیب را به سلولهای خون وارد آورده و در همان حال، حداکثر صدمه را به سلولهای سرطانی بزند.

گاهی اوقات به منظور کوچکتر کردن غده سرطانی، قبل از عمل جراحی از یک دوره شیمی درمانی استفاده می شود. در چنین مواردی، جراح می تواند قسمت بیشتری از پستان را دست نخورده باقی بگذارد. داروهای شیمی درمانی را معمولا در سرم ریخته و از طریق ورید تزریق می کنند. گاهی اوقات لازم است که بیمار یک شب را در بیمارستان بستری شود. درمانهای شیمی درمانی متفاوت هستند اما معمولا هر جلسه آن حدود نیم ساعت طول می کشد و هر سه هفته یکبار تکرار می گردد. بعضی از بیماران از انجام شیمی درمانی وحشت دارند زیرا آنها شنیده اند که این کار باعث عوارض جانبی بدی مثل تهوع، استفراغ و ریزش موها می شود. در واقع، همه افرادی که شیمی درمانی می کنند به همه یا بعضی از این عوارض دچار نمی شوند. بعضی از داروهای ضد سرطان خیلی کم باعث ریزش مو می شوند و یا اصلا در ریزش مو مشکلی ایجاد نمی کنند. داروهای ضد تهوع و استفراغ که در هنگام شیمی درمانی داده می شود، بسیار موثر بوده و جلوی تهوع بیماران را می گیرد. در صورت نیاز، داروهای آرام بخش و یا ضد تهوع را می توان در داخل همان سرمی که داروهای ضد سرطان ریخته می شود تزریق نمود.

یکی از عوارض جانبی شیمی درمانی که کمتر شناخته شده است ایجاد یائسگی زودرس در خانمهایی می باشد که هنوز دارای قاعدگی هستند. این وضعیت بخصوص در خانمهای حدود ۳۰ یا ۴۰ ساله احتمال زیادی دارد که رخ دهد، اما حتی در بیماران جوانتر نیز ممکن است به طور موقتی قاعدگی آنها متوقف شود که به خاطر اثرات شیمی درمانی بر روی تولید هورمونهای ترشح شده از تخمدان می باشد.

تمام این موارد نشان دهنده این است که به غیر از خانمهای جوان، شیمی درمانی می تواند در باروری خانمها اختلال ایجاد کرده و موجب نازایی شود. در خانمهایی که تمایل به بچه دار شدن در آینده دارند، قبل از اقدام به شیمی درمانی، تخمک آنها برداشته شده و ذخیره می گردد تا بعد از درمان سرطان پستان آنها، با استفاده از این تخمک ذخیره شده، اقدام به باروری مصنوعی شود. قابل اطمینان ترین روش برای انجام این کار، استفاده از IVF می باشد. با این حال، همه خانمهایی که شیمی درمانی می کنند دچار اختلال در باروری نمی گردند، بنابراین عاقلانه است که توصیه نماییم برای اینکه این خانمها بخواهند از حاملگی جلوگیری نمایند بهتر است که از کاندوم استفاده کنند زیرا مصرف قرصهای ضدبارداری در این خانمها می تواند اثر نامطلوبی بر روی سرطان پستان داشته باشد.

شیمی درمانی با شدت: در بعضی مواقع، شیمی درمانی معمولی برای درمان سرطان کافی نمی باشد و لازم است برای سرطانهایی که تهاجمی هستند از درمان های خیلی شدیدتری استفاده شود. در این موارد، مقدار داروی تزریقی خیلی زیاد می شود بطوریکه سلولهای موجود در مغز استخوان هم از بین خواهند رفت. برای مقابله با این وضعیت، سلولهای سالم مغز استخوان قبل از شیمی درمانی از بدن بیمار بیرون آورده می شوند و پس از انجام شیمی درمانی، این سلولها دوباره به بیمار تزریق می گردد.

در خانمهایی که می خواهند شیمی درمانی کنند و این کار باعث عقیم شدن آنها می شود، می توان قبل از انجام شیمی درمانی، یک تخمک از آنها گرفت و ذخیره کرد تا بعدا بتوانند صاحب فرزند شوند.

گرچه انجام شیمی درمانی شدید دارای خطراتی برای بیمار می باشد، اما برای درمان سرطانهای خیلی تهاجمی، بهترین روش می باشد و در حال حاضر، مراکز متعددی از این روش استفاده می کنند.

بنابراین شیمی درمانی و هورمون درمانی می توانند باعث بروز علایم یائسگی شده و ممکن است حقیقتا به طور مصنوعی یائسگی دایمی را موجب شوند. بسیاری از بیماران سؤال می کنند که آیا می توانند برای تسکین علایم یائسگی از درمان جایگزینی هورمون(HRT) که بقیه خانمها در هنگام یائسگی استفاده می کنند، بهره ببرند یا خیر. توصیه ای که در اکثر مراکز می شود این است که بهتر است از این درمان استفاده نشود. مشکل اینجاست که در HRT مقادیر کمی هورمون استروژن وجود دارد و این هورمون در تئوری می تواند باعث تحریک بعضی از انواع سرطان پستان و رشد دوباره آنها شود. هنوز به طور قطعی مشخص نشده است که درمان جایگزینی هورمون HRT واقعا می تواند باعث اثرات بدی روی سرطان پستان شود و در حال حاضر تحقیقاتی بر روی این موضوع در جریان است. برای برطرف کردن علایم یائسگی در خانمهایی که تحت درمان ضد سرطان قرار گرفته اند، گاهی اوقات از داروهایی مثل مقادیر کم پروژسترون استفاده می شود. همچنین گاهی اوقات سعی می شود که در نحوه زندگی این افراد تغییراتی بوجود آید و مثلا این خانمها از لباسهایی که کمتر موجب عرق ریزش می شود استفاده نمایند زیرا یکی از علایم مزاحم یائسگی، برافروختگی و عرق ریزش می باشد.

نکات اصلی

داروهای هورمونی در درمان سرطان پستان حساس به هورمون بسیار مؤثر می باشند.

مقدار داروهای شیمی درمانی و تعداد جلسات آن باید طوری تنظیم شوند که بهترین اثر را در کشتن سلولهای سرطانی داشته باشد

در همان حال از صدمه دیدن به بافت سالم بدن جلوگیری نماید.

مشکلات روانی بیماران

هر گونه مشکلی که در پستان ایجاد می شود، حتی اگر مشکل کوچک و بی اهمیتی هم باشد، احتمال زیادی دارد که باعث بروز اختلالات روانی و هیجانی در خانمها شود. بسیاری از خانمها به شکل و اندازه پستان هایشان حساس هستند و البته پستانها نیز یک جنبه بسیار مهم در فعالیت جنسی خانمها می باشد. از نظر خانمها، هر گونه اشکالی که در پستان ها ایجاد شود ممکن است باعث صدمه زدن به اعتماد به نفس و تصور از خود شود. البته هیچ دو خانمی دارای واکنشهای دقیقا شبیه به هم نیستند و واکنش شما به مشکل پستانی تان منحصر به خودتان می باشد، اما دانستن این نکته که وجود این نگرانی ها طبیعی می باشد ممکن است تا حدودی از مشکلات کم نماید. پزشکان و پرستارانی که در درمان خانمهای دچار مشکل پستان انجام وظیفه می کنند از جنبه های روانی بیماری پستان در این افراد آگاهی خوبی دارند.

معمولا آنها درباره واکنشهای هیجانی شما سؤال می پرسند و اینکه آیا شما نگرانی خاصی دارید که بخواهید در مورد آن صحبت نمایید. در چنین مواقعی، فرصت خوبی است که شما در مورد نگرانی ها و چیزهایی که در مغزتان می گذرد با آنها مشورت نمایید. بسیاری از خانمها، این کار را مشکل می دانند، شاید احساس می کنند که هیچکس نمی تواند به آنها کمک کند یا اینکه آنها باعث می شوند که وقت پزشکان با این سوال ها گرفته شود.

به غیر از کمکهایی که پزشکان و پرستاران می توانند از نظر روانی به بیماران بکنند، وجود جلساتی با بیمارانی که دارای همین مشکلات می باشند می تواند بسیار کمک کننده باشد. در چنین جلساتی بیمار از وضعیت سایر بیماران مطلع خواهد شد و خواهد دید که تنها او نیست که دچار این بیماری شده است.

صحبت کردن با سایر خانمهایی که دچار مشکل سرطان پستان شده اند می تواند اثرات روانی خیلی خوبی برای فرد داشته باشد

نکات اصلی

به بیماریهای پستان می توانند اغلب باعث بروز مشکلات روانی و هیجانی در خانمها شوند.

هیچگاه نگرانی ها و مشکلات را برای خودتان نگه ندارید و با سؤال کردن از پزشکان، پرستاران و سایر بیماران، سعی نمایید که از نگرانیهای خود کم نمایید.

دیدگاه خود را با ما اشتراک بگذارید:

ایمیل شما نزد ما محفوظ است و از آن تنها برای پاسخگویی احتمالی استفاده می‌شود و در سایت درج نخواهد شد.
نوشتن نام و ایمیل ضروری است. اما لازم نیست که کادر نشانی وب‌سایت پر شود.
لطفا تنها در مورد همین نوشته اظهار نظر بفرمایید و اگر درخواست و فرمایش دیگری دارید، از طریق فرم تماس مطرح کنید.