خون‌ریزی ساب‌آراکنوئید یا SAH چگونه ایجاد می‌شود و چه علائم و نشانه‌هایی دارد؟

چه بیماری‌های دیگری شبیه خون‌ریزی ساب‌آراکنوئید هستند؟

  • میگرن
  • سردرد خوشه‌ای
  • سردرد تنشی
  • سنکوپ
  • تشنج
  • خون‌ریزی مغزی هیپرتانسیو
  • مننژیت

چگونگی ایجاد و علت‌های خون‌ریزی ساب‌آراکنوئید

  • شایع‌ترین علت SAH تروما است.
  • حداقل ۸۰% خون‌ریزی‌های ساب‌آراکنوئید غیرتروماتیک ناشی از پاره‌شدن آنوریسم‌های ساکولر («berry») مغزی ناحیهٔ حلقهٔ ویلیس هستند.
  • میزان بروز مشخص نیست اما تخمین زده می‌شود که در حدود ۵% جمعیت باشد.
  • به احتمال زیاد در اثر وجود نقص در مدیای یک شریان مغزی در هنگام تولد و بزرگ‌شدن پیشروندهٔ آن ناشی از آترواسکلروز، ایجاد می‌شود.
  • %۵ آنوریسم‌ها پاره می‌شوند و سبب افزایش ناگهانی فشار داخل جمجمه می‌شوند.
  • %۲۵ در شریان‌های مغزی قدامی یا ارتباطی قدامی، ۲۵% در شریان‌های مغزی قدامی یا ارتباطی خلفی، ۲۵% در جریان خون مغزی میانی، و ۲۵% در جریان خون خلفی اتفاق می‌افتد.
  • %۱۵-۲۰ موارد متعدد هستند.
  • %۱۰-۱۵ موارد خانوادگی هستند.
  • مالفورماسیون شریانی وریدی علت کمتر شایع SAH است.
  • آنوریسم‌های مایکوتیک نادر هستند و در اندوکاردیت به دنبال متاستاز مواد عفونی از دریچه‌های قلبی به دیوارهٔ شریان‌های مغزی دیده می‌شوند.
  • همچنین به‌ندرت در اثر دیسکسیون یا واسکولیت شریانی اتفاق می‌افتد.
  • خون‌ریزی پری‌مزانسفالیک ممکن است در اثر خون‌ریزی وریدی رخ دهد که پیش‌آگهی خوبی دارد.

علایم و نشانه‌های بالینی خون‌ریزی ساب‌آراکنوئید

  • سردرد ناگهانی با شروع انفجاری («بدترین سردردی که در زندگی داشته‌ام»)
  • ممکن است سنکوپ یا تشنج رخ دهد.
  • در ۵۰% موارد، تغییر وضعیت هوشیاری شامل استوپور یا کما دیده می‌شود.
  • اغلب مننژیسم وجود دارد.
  • ادم پاپی
  • فتوفوبی (ترس از نور)
  • خون‌ریزی‌های ساب‌هیالوئید در سطح شبکیه قابل مشاهده هستند.
  • همی یا کوآدری پارزی
  • تهوع/ استفراغ
  • در صورت وجود آنوریسم پاره نشدهٔ کاروتید داخلی – ارتباطی خلفی، ممکن است فلج عصب سوم کرانیال (احتمالاً شامل میدریاز) اتفاق بیفتد.

چگونه بیماری خون‌ریزی ساب‌آراکنوئید را تشخیص بدهیم؟ روند و شیوه بررسی

  • CT سر بدون کنتراست در ۹۵% موارد خون در فضای ساب آراکنوئید را نشان خوهد داد.
  • در صورتی که علی‌رغم CT منفی، همچنان ظن بالینی وجود داشت، برای دیدن گزانتوکرومی (مایعی صورتی – زرد) که در طی ۱۰-۲ ساعت بعد از SAH در تمام موارد دیده می‌شود، انجام پونکسیون لومبار اندیکاسیون دارد.
  • تغییر رنگ CSF ناشی از اکسی‌هموگلوبین و بیلی‌روبین تا ۳ هفته باقی خواهد ماند.
  • سایر یافته‌ها عبارتند از: افزایش شمارش RBC، افزایش فشار گشایش، افزایش پروتئین، و لکوسیتوز CSF.
  • برای تشخیص یک آنوریسم پاره‌شده، CTA و MRA استانداردهای طلایی هستند.
  • در صورتی که همچنان تشخیص بیماری در ابهام باشد، آنژیوگرافی با کاتتر اندیکاسیون دارد؛ ممکن است در ۲۰% موارد در اثر اسپاسم یا تشکیل لخته منفی باشد.

راه‌های درمان خون‌ریزی ساب‌آراکنوئید

  • درمان‌های اولیه عبارتند از: استراحت، کنترل فشار خون (هیپرتانسیون می‌تواند سبب خون‌ریزی مجدد آنوریسم و هیپوتانسیون سبب ایسکمی مغزی شود)، آرام‌بخشی، و کنترل فشار داخل جمجمه (بالابردن سر، مانیتول، هیپرونتیلاسیون، کشیدن CSF، یا کارگذاشتن دِرَن داخل بطنی)
  • پیش‌گیری از تشنج به وسیله فنی‌توئین وریدی
  • می‌توان آنوریسم‌های بدون علامت را در صورتی که کوچک‌تر از mm 10 باشند، به‌وسیله CTA های سریال پیگیری کرد.
  • آنوریسم‌های پاره‌نشدهٔ بزرگ‌تر را می‌توان با گذاشتن فنر (coil) داخل عروقی درمان کرد.
  • در صورتی که وضعیت بیمار پایدار باشد، آنوریسم‌های پاره‌شده باید به صورت اورژانسی به روش جراحی کلیپ‌گذاری شوند.
  • فشار خون را به دقت کنترل کنید و حجم مایع را به وسیله محلول نرمال سالین یا رینگرلاکتات حفظ کنید.
  • بیماران باید آرام‌بخش و مسکن دریافت کنند.
  • برای پیش‌گیری از وازواسپاسم و سکتهٔ ثانویه، باید نیمودیپین تجویز شود.

پیش‌آگهی/ عوارض

  • مرگ و میر در مجموع ۵۰% است؛ ۲۵% بیماران دچار اختلالات دایمی می‌شوند.
  • در صورتی که بیمار در کما نباشد، پیش‌آگهی بهتر خواهد بود.
  • پارگی مجدد ممکن در طی ۳ هفتهٔ اول رخ دهد.
  • در مجموع، میزان پارگی آنوریسم پاره‌نشده حدود ۳% در سال است.
  • آنوریسم کلیپ‌شده نه هرگز اما به‌ندرت خون‌ریزی می‌کند.
  • فنرگذاری آنوریسم‌ها درمانی است امیدوارکننده اما میزان علاج (cure rate) معلوم نیست.
  • %۲۰ بیماران آنژیوگرام طبیعی دارند.
  • پیش‌آگهی در این بیماران بهتر است.
  • تکرار آنژیوگرافی بعد از ۱ هفته توصیه می‌شود.
  • یکی از عوارض هراس‌انگیز، وازواسپاسم ثانویه است که در حدود ۳۰% موارد (معمولاً بعد از روز سوم) اتفاق می‌افتد و می‌تواند سبب سکته یا کما شود.
  • ممکن است در طی ۲۴-۱۲ ساعت هیدروسفالی ارتباطی ایجاد شود و نیاز به شانت یا درن‌گذاری داشته باشد.
  • ممکن است SIADH همراه هیپوناترمی رخ دهد.

دیدگاه خود را با ما اشتراک بگذارید:

ایمیل شما نزد ما محفوظ است و از آن تنها برای پاسخگویی احتمالی استفاده می‌شود و در سایت درج نخواهد شد.
نوشتن نام و ایمیل ضروری است. اما لازم نیست که کادر نشانی وب‌سایت پر شود.
لطفا تنها در مورد همین نوشته اظهار نظر بفرمایید و اگر درخواست و فرمایش دیگری دارید، از طریق فرم تماس مطرح کنید.