چرا احساس سبکی سر می‌کنیم؟ راه‌های تشخیص و درمان آن

چه بیماری‌های دیگری شبیه سبکی سر هستند؟

  • اتیولوژی گوش (مثل سرگیجه وضعیتی، بیماری منیر)
  • علل CNS (مثل ایسکمی ورتبروبازیلر، انفارکتوس ساقه مغز یا مخچه، خون‌ریزی مخچه، تومور زاویهٔ پلی مخچه‌ای)
  • دیگر علل سیستمیک شامل آریتمی‌ها، هیپوتانسیون وضعیتی، مسمومیت حاد یا مزمن با الکل، مسمومیت با سالیسیلات‌ها، مسمومیت با داروهای ضد تشنج، اورمی، دیابت و بیماری تیروئید می‌شود.
  • مصرف هم‌زمان داروهای متعدد

چگونگی ایجاد و علت‌های سبکی سر

  • سبکی سر یکی از شایع‌ترین علامت‌های بالینی بوده و شیوع آن با سن بالا افزایش می‌یابد.
  • این واژه دقیق نبوده و ممکن است شامل علایم گیجی، سرگیجه، سبکی سر، پره‌سنکوپ یا عدم تعادل باشد.
  • علل آن زیاد بوده: به صورت بسیار شایع به وسیله شرایطی که سبب کاهش نسبی در جریان خون مغز می‌شوند ایجاد می‌شود.
  • گیجی به طور مناسب‌تر سرگیجه نامیده می‌شود که در واقع یک احساس کاذبی از حرکت بوده و به طور بسیار تیپیک به صورت احساس چرخش است. علل آن شامل اختلال وستیبولر محیطی یا بیماری CNS است.
  • پره‌سنکوپ یک سندرم دقیق شامل سبکی سر در ارتباط با تیرگی دید، وزوز گوش و این احساس که سنکوپ را در پی خواهد داشت است. معمولاً ثانویه به هیپوپرفیوژن مغزی در نتیجهٔ کاهش برون‌ده قلبی یا کاهش مقاومت عروق محیطی ایجاد می‌شود.
  • عدم تعادل یک حس بی‌تعادلی است که به طور تیپیک زمانی اتفاق می‌افتد که فرد در حال راه رفتن بوده و می‌تواند ناشی از اختلالات حس درک عمقی با سیستم مخچه‌ای باشد.
  • هیپوتانسیون وضعیتی، فاکتورهای کاردیوژنیک و مکانیسم‌های مختل‌کنندهٔ وازوپرسور در افراد مسن شایع‌تر هستند.

 علایم و نشانه‌های بالینی سبکی سر

  • سرگیجهٔ حاد با گیجی چرخشی شدید، تهوع، استفراغ، تعریق و تاکیکاردی تظاهر می‌کند.
  • معاینه نیستاگموس برجسته‌ای را نشان می‌دهد.
  • وستیبولر محیطی: افقی و یک طرفه؛ و اغلب به وسیلهٔ ثبوت بینایی مهار می‌شود؛ با چرخش سر ایجاد می‌شود.
  • مرکزی: افقی یا عمودی؛ ممکن است با انحراف چشم‌ها همراه باشد؛ به وسیلهٔ فیکساسیون چشم‌ها مهار نمی‌شود، ممکن است به وسیلهٔ چرخش سر ایجاد و تشدید شود یا نه.
  • علایم گوشی با علل وستیبولر (مثل احساس پری در گوش، درد، وزوز گوش)
  • علایم CNS (به‌خصوص V و VII) یا علایم ساقهٔ مغز (مثل کرختی صورت/ اندام‌ها، دیس‌متری یک‌طرفه) ممکن است با بیماری CNS اتفاق افتد.

چگونه بیماری سبکی سر را تشخیص بدهیم؟ روند و شیوه بررسی

  • ارزیابی به وسیله یک شرح حال دقیق و معاینهٔ نورولوژیک و عمومی خوب انجام می‌شود.
  • هیپوتانسیون ارتوستاتیک ممکن است وجود داشته باشد.
  • باید شامل مانور چرخش سر و گردن هالپایک – دیکس جهت برانگیختن علایم و نیستاگموس باشد.
  • اگر یک منشأ محیطی مدنظر باشد ارزیابی باید شامل ادیوگرام با تمیز گفتار و ثبت وضعیت (posturography)، الکترونیستاگموگرافی، تست تحریک کالریک، یا آزمون صندلی چرخشی باشد
  • اگر یک منشأ CNS حدس زده می‌شود، یک CT اسکن یا MRI مغز با نماهای حفرهٔ خلفی، ساقه مغز و زاویه پلی مغزی اندیکاسیون دارد.
  • علل سیستمیک را می‌توان با مطالعات آزمایشگاهی (CBC، بیوشیمی، آزمون عملکرد تیروئید، سطح ویتامین B12)، ECG، مونیتورینگ قلبی هولتر، چک فشار خون وضعیتی، و / یا اکوکاردیوگرافی بررسی کرد.
  • تست Tilt-table ممکن است جهت تعیین ارتوستاز به کار رود.

راه‌های درمان سبکی سر

  • وستیبولوپاتی محیطی حاد می‌تواند به وسیله مهارکننده‌های وستیبولر، استراحت در بستر و مایعات درمان شود.
  • Particle Repositioning برای سرگیجهٔ وضعیتی استفاده می‌شود (مانور Epley متعادل شده)
  • وستیبولوپاتی محیطی مزمن معمولاً با توانبخشی وستیبولر بهبود می‌یابد؛ به هر حال، تعدادی از وضعیت‌های پایدار یا پیش‌رونده (مثل بیماری منیر، فیستول لابیرنتی) نیاز به مداخله جراحی دارند.
  • علل مرکزی به طور تیپیک به مهارکننده‌های وستیبولر پاسخ نمی‌دهند؛ درمان بر اساس ادارهٔ علت زمینه‌ای خاص است.
  • علل سیستمیک نیز به طور خاص درمان می‌شوند (مثلاً داروهای ضد آریتمی یا پیس میکر برای آریتمی‌ها و مایعات یا افزایش‌دهنده‌های حجم داخل عروقی برای هیپوتانسیون آرتوستاتیک و تنظیم دوز داروها جهت محدودکردن گیجی ناشی از داروها).

پیش‌آگهی/ عوارض

  • پیش‌آگهی بستگی به اتیولوژی زمینه‌ای دارد.
  • گیجی دوره‌ای و حاد به طور تیپیک از نظر زمانی کوتاه بوده و با بهبود کامل همراه است؛ تعدادی از پاتولوژی‌های لابیرنتی راجعه بوده و در ارتباط با کاهش شنوایی هستند.
  • در صورتی که درمان صورت نگیرد و اتیولوژی خاصی معین نشود گیجی مزمن ممکن است پایدار بماند.
  • پیش‌آگهی تومورهای CNS بستگی به نوع، محل و اندازهٔ آنها دارد.
  • بیماری نورولوژیک دژنراتیو (مثل آتاکسی اسپینوسربلار، آتاکسی فردریش) در حال حاضر درمان مؤثری ندارند.

دیدگاه خود را با ما اشتراک بگذارید:

ایمیل شما نزد ما محفوظ است و از آن تنها برای پاسخگویی احتمالی استفاده می‌شود و در سایت درج نخواهد شد.
نوشتن نام و ایمیل ضروری است. اما لازم نیست که کادر نشانی وب‌سایت پر شود.
لطفا تنها در مورد همین نوشته اظهار نظر بفرمایید و اگر درخواست و فرمایش دیگری دارید، از طریق فرم تماس مطرح کنید.