فیلم بیگانگان در قطار – بررسی ، نقد و تحلیل و داستان کلی – Strangers on a Train (1951)

کارگردان: آلفرد هیچکاک. نویسنده فیلمنامه: ریموند چندلر؛ بر اساس کتاب پاتریشیا های اسمیت. بازیگران: فارلی گرانجر (گای هینز)، روث رومن (آن مورتون)، رابرت واکر (برونو آنتونی)، لئو جی. کارول (سناتور مورتون)، پاتریسیا هیچکاک (باربارا مورتون)، لورا الیوت (میریام جویس هینز)، ماریون لورن (خانم آنتونی)، جاناتان هیل (آقای آنتونی)، هاوارد سینت جان (کارآگاه ترلی)، جان براون (پروفسور کالینز)، نورما واردن (خانم کانینگهام). تهیه کننده: کمپانی برادران وارنر. مدت: ۱۰۱ دقیقه. بودجه: ۲/۱ میلیون دلار. فروش: ۲۴ میلیون دلار.

نامزدی‌های اسکار:

  • بهترین فیلمبرداری سیاه و سفید: رابرت برکس.

سایر برندگان اسکار ۱۹۵۱:

  • بهترین فیلم: یک آمریکایی در پاریس.
  • بهترین کارگردان: جورج استیونس (مکانی در آفتاب).
  • بهترین بازیگر مرد: همفری بوگارت (قایق آفریکن کوئین).
  • بهترین بازیگر زن: ویوین لی (اتوبوسی به نام هوس).
  • بهترین بازیگر مرد نقش دوم: کارل مالدن (اتوبوسی به نام هوس).
  • بهترین بازیگر زن نقش دوم: کیم هانتر (اتوبوسی به نام هوس).

معاوضه جنایت


خرید کتاب با ۱۵٪ تخفیف(همه کتاب‌ها)

تماشاگران یک بازی تنیس، روی جایگاه‌شان در استادیوم نشسته‌اند و با شلیک توپ به این سو و آن سو، سرشان را همراه با توپ این طرف و آن طرف می‌برند. ولی دوربین چهره‌ای را وسط جمعیت در قاب می‌گیرد که بی‌تفاوت نسبت به بازی، مستقیم به جلو روی‌اش نگاه می‌کند. برونو آنتونی جنایتکار، راحت می‌تواند رویابینی عوضی گرفته شود که در رویاهایش غرق شده است و پیرو سنت هیچکاکی «معمولی بودن شر» برونو، آدمی از این عادی و معمولی‌تر نمی‌تواند باشد. مثل بسیاری از بهترین تریلرهای دوره‌اش- غرامت مضاعف یا او را به قضا و قدر بسپار- نطفه ماجرا در یک قطار، در بوفه‌اش و در ساعات شلوغی، شکل می‌گیرد. یک دفعه خود را می‌بینیم که با اکراه، برونو و روش بازی کردن با فندک‌اش را ستایش می‌کنیم. کاری‌اش نمی‌شود کرد، چون متوجه می‌شویم که «بدمن» ماجرا، جالب‌تر از شخصیت «مثبت» داستان است. در دنیای هیچکاکی، شخصیت خوب، که زندگی‌اش به طرز رشک‌برانگیزی بی‌دغدغه و به دور از مشکل و دردسر است، جان می‌دهد برای ایفای نقش «قربانی»؛ چون قلبا، به همان اندازه که قرار است با او همذات‌پنداری کنیم، ضمنا هیچ چیز هم به اندازه یک موجود خبیث «متعهد» ضربان نبض ما را بالا نمی‌برد و قوه تخیل ما را به پرواز در نمی‌آورد.

رابرت واکر فیلم را از آن خود کرده، احساس می‌کنیم که برای یافتن شخصیتش، او به طرز خطرناکی بر وجود خودش نقب زده… یکی دیگر از آن غفلت‌های تلخ «اسکاری»: اسکار آن سال واقعا حق او بود.

خلاصه داستان

برونو آنتونی (رابرت واکر)، موجودی روانی، در قطار با گای هینز (فارلی گرانجر) قهرمان خوش‌تیپ تنیس آشنا می‌شود. برونو تمامی خبرهای مربوط به آدم‌های معروف را در روزنامه‌های زرد دنبال می‌کند و بنابراین می‌داند که گای خیال دارد با آن (روث رومن)، دختر زیبای سناتور مورتون ازدواج کند. برونو ضمنا می‌داند که گای هنوز برخلاف میل باطنی‌اش با دوست دوران کودکی‌اش میریام (لورا الیوت) سر می‌کند و میریام هم از آن زن‌ها است که به پول و پله او چشم دارد و حاضر نیست به این راحتی‌ها دست از سرش بردارد. برونو یک بده- بستان شیطانی و مبتکرانه به گای پیشنهاد می‌کند: اگر گای حاضر شود پدر بدعنق میلیونر برونو را بکشد، او هم حاضر است میریام مزاحم را از سر راه بردارد. جنایت‌ها کاملا از سر هیچ و پوچ به نظر خواهند رسید و پلیس مدرک زیادی در دست نخواهد داشت که بر اساس‌اش پرونده‌ای تشکیل دهد. گای تصور می‌کند برونو شوخی دارد و در ایستگاه خودش از قطار پیاده می‌شود. ولی برونو مطمئن است که معامله انجام شده و آستین بالا می‌زند تا قسمت مربوط به معامله خودش را انجام دهد. پس از گشتی در «تونل عشق» شهربازی، برونو، میریام را خفه می‌کند. ولی وقتی می‌بیند گای معامله به مثل نکرده، رفته رفته کاسه صبرش لبریز می‌شود. برونو، گای را این سو و آن سو تعقیب می‌کند و برای آن که از او انتقام گرفته باشد، در صحنه قتل میریام مدرکی کارسازی می کند که نشان می‌دهد گای میریام را خفه کرده است. در حالی که پلیس به کشف و برملا کردن راز جنایت نزدیک شده، گای به گونه‌ای باید ثابت کند که بی‌گناه بوده است.

بازیگران

*رابرت واکر: دو ماهی پس از نمایش عمومی فیلم، رابرت واکر بر اثر اختلالات جسمی درگذشت (بالاخره نتوانسته بود می‌خواری را کنار بگذارد). برونو یکی از بهترین هنرنمایی‌های اوست و «مارک تجاری» اش، یعنی آن تنش و طنز تلخ را پای خود دارد. مشکلی که با بینایی‌اش داشت، باعث شد که در جریان جنگ جهانی دوم از رفتن به جبهه معاف شود ولی همین مسئله به شخصیتش نوعی شکنندگی بخشید. زندگی حرفه‌ای او با ازدواج‌اش با جنیفر جونز، همکلاس مدرسه بازیگری‌اش، خیلی خوب آغاز شد. ولی پس از آن که صاحب دو بچه شدند، جنیفر جونز او را رها کرد و با دیوید ا. سلزنیک، تهیه کننده پرنفوذ بر باد رفته ازدواج کرد که از او یک ستاره ساخت. به گفته خودش: «دیوید ا. سلزنیک زندگی خانوادگی و حرفه‌ای مرا نابود کرد؛ ولی در برابر چنین مرد پرقدرتی چه کاری از دست‌ات ساخته است؟» واکر بعدا با دختر جان فورد، کارگردان بزرگ فیلم‌های وسترن، ازدواج کرد. وقتی پس از مدتی دختر جان فورد از دستش شکایت کرد و گفت کتکش می‌زند و تقاضای طلاق کرد، جان وین برای واکر پیام فرستاد که بالاخره یک روز روانه بیمارستانش خواهد کرد. واکر البته طرفداران خودش را هم داشت و یکی از آنها جودی گارلند بود که به اتفاق در ساعت (۱۹۴۵)، یکی از بهترین فیلم‌های آن زمان بازی کرده بودند. واکر پس از آن در وقتی ابرها پراکنده می‌شوند (۱۹۴۶)، فیلم/ زندگینامه جروم کرن آهنگساز و نشان ونوس (۱۹۴۸) ظاهر شد.

*فارلی گرانجر: یکی دیگر از بازیگران خوش‌سیمای نسلش، فارلی گرانجر قبلا نیز در طناب (۱۹۴۸) با هیچکاک همکاری کرده بود. پس از بازی در تعدادی درام رمانتیک فراموش شدنی برای کمپانی MGM، ستاره بختش خاموش شد و استعدادش نیز آن قدر نبود که جبران مافات کند و او را رو بیاورد. مدتی در ایتالیا کار کرد (مثلا برای لوکینو ویسکونتی در سنسو) و سپس به آمریکا بازگشت و در تعدادی فیلم فراموش‌شدنی دیگر از جمله جمع اراذل (۱۹۶۸)، پرواز شبانه از مسکو (۱۹۷۳)، اسلشر (۱۹۸۱)، ولگرد (۱۹۸۱)، و نقاب مرگ (۱۹۸۴) ظاهر شد.

*پاتریسیا هیچکاک: دختر کارگردان، به این خاطر برای این نقش انتخاب شد که شباهت خیلی زیادی به لورا الیوت داشت که نقش میریام، همسر بدفرجام گای را ایفا می‌کرد. لحظه‌ای در فیلم هست که برونو او را در یک مهمانی می‌بیند و تصور می‌کند که همان زنی است که به قتل رسانده و پاتریسیا در دو فیلم دیگر پدرش، وحشت صحنه (۱۹۵۰) و روانی (۱۹۶۰) بازی کرد.

*روث رومن: از بازیگران تحت قرارداد برادران وارنر که حضورش در فیلم از الزامات قرارداد هیچکاک بود. زندگی حرفه‌ای او با وجود تعداد زیادی فیلم رده- ب که بازی کرد، هرگز اوج نگرفت. از جمله فیلم‌هایش عبارتند از: پنج قدم تا خطر (۱۹۵۷)، در هر پنجره‌ای نگاه کن (۱۹۶۱)، عشق چهره‌های زیادی دارد (۱۹۶۵)، نوع کشتن (۱۹۷۳)، وسوسه (۱۹۷۹) و روز حیوانات (۱۹۷۷). در سال ۱۹۵۶ او و پسرش جزو تنها بازمانده‌های فاجعه غرق کشت اقیانوس‌پیمای «آندرا دوریا» بودند که در رسانه‌های آن دوران بسیار به آن پرداخته شد.

کارگردان

آلفرد هیچکاک در آن زمان پشت هم تعدادی فیلم ناموفق ساخته بود: طناب (۱۹۴۸)، زیر مدار راس الجدی (۱۹۴۹)، وحشت صحنه (۱۹۵۰) و برای نخستین بار در زندگی حرفه‌ای‌اش احساس می‌کرد نکند قابلیت‌هایش را از کف داده است. به همین جهت برای اطمینان خاطر، چند پایان متفاوت برای بیگانگان گرفت که در یکی از آنها، مسافری ردای کشیش بر تن دارد و در یکی دیگر، ندارد.

هیچکاک نگران واکنش منفی کلیسا بود. ضمنا نگران بود مشکل داشتن شخصیت برونو، با عکس‌العمل منفی مخاطبان آمریکایی روبرو شود. از این رو در صحنه افتتاحیه فیلم، جرح و تعدیل فراوان صورت داد.

موفقیت تجاری فیلم، آغاز دیگری بود بر عصر طلایی هیچکاک و آثار ماندگاری که در پی آمدند، از جمله: ام را به نشان قتل بگیر، پنجره عقبی (هر دو در ۱۹۵۴)، شمال از شمال غربی (۱۹۵۹) و شاهکاری بی‌چون و چرای‌اش، سرگیجه (۱۹۵۸).

پشت صحنه

  • هیچکاک اوایل فیلم، در نقش مسافری که با ویولن سلی سوار قطار می‌شود، «کارت ویزیت» اش را رو می‌کند.
  • سینه‌خیز رفتن و آن جدال زیر چرخ و فلک خیلی خطرناک بود. حتی برای آدمی مثل هیچکاک! او به خودش قول داد که دیگر از این جور صحنه‌ها کارگردانی نکند.
  • رابرت واکر موقع فیلمبرداری پسرم، جان (۱۹۵۲) ناغافل درگذشت. اجبارا از «اوتی» ها و نماهای درشت بیگانگان در قطار برای تکمیل و پر کردن جاهای خالی فیلم ناتمامش استفاده شد.
  • ریموند چندلر نویسنده معروف، از طرفداران هیچکاک نبود. وقتی هیچکاک برای مذاکره در باب فیلمنامه به در خانه‌اش رفت، چندلر سرش را از پنجره بیرون برد و فریاد زد: «به اون حرومزاده خیکی نگاه کن که چطوری داره با تقلا از ماشین پیاده می‌شه!» خشم چندلر احتمالا موجه هم بود. هیچکاک بی آنکه به کسی بگوید، به طور ناشناس حق و حقوق اقتباس سینمایی کتاب‌های اسمیت را به مبلغ ناچیز ۷۵۰۰ دلار خرید و چون خودش تهیه کننده فیلم بود، قراردادهای ظالمانه‌ای با همه دست‌اندرکاران، از جمله چندلر بست.

نظر منتقدها

کوین تامس (لس آنجلس تایمز): «یک ضیافت ابدی، نمایشی خارق العاده از مهارت و سلطه غریب هیچکاک بر رسانه سینما؛ و یک کمدی سیاه لذت‌بار».

بازلی کرراوتر (نیویورک تایمز): «آقای هیچکاک یک سکه جنایت دیوانه‌وار دیگر به هوا پرتاب کرده و سعی داشته ما را با این توهم، که خودش بدون اتکا می‌تواند توی هوا بماند، سیاه کند.»

صحنه فراموش نشدنی

پلیس‌ها با عجله خود را به شهربازی می‌رسانند و تیری به طرف گای که به خطا متهم به قتل شده، شلیک می‌کنند. گلوله به هدف نمی‌خورد و در عوض به مسئول چرخ و فلک اصابت می‌نماید. چرخ و فلکی با شکم روی میز کنترل می‌افتد و عنان دستگاه رها شده و با سرعتی دیوانه‌وار شروع به چرخیدن می‌کند. بچه‌ها محکم به هر چه دم دست دارند می‌چسبند تا پرت نشوند ولی بعضی هم به هیجان آمده‌اند و در همان حال گای و برونو برای به چنگ آوردن مدرک جرم- یک فندک- با هم کلنجار می‌روند. پیرمرد مکانیکی داوطلب می‌شود که سینه خیز به زیر چرخ و فلک برود و ترمزش را بکشد. برونو بچه‌ای را به زور بغل می‌گیرد و سعی می‌کند او را به طرفی پرتاب نماید. گای بچه را نجات می‌دهد ولی خودش به طرز خطرناکی از لبه چرخ و فلک آویزان می‌شود. برونو با خشونت و سنگدلی به دست‌های لگد می‌زند و برای لحظاتی احساس می‌شود که به زودی گای توی خلاء پرتاب خواهد شد. مکانیک سرانجام دستش را به ترمز می رساند و آن را فشار می دهد. چرخ و فلک با صدایی گوش‌خراش و مرگبار از حرکت باز می‌ایستد.

دیدگاه خود را با ما اشتراک بگذارید:

ایمیل شما نزد ما محفوظ است و از آن تنها برای پاسخگویی احتمالی استفاده می‌شود و در سایت درج نخواهد شد.
نوشتن نام و ایمیل ضروری است. اما لازم نیست که کادر نشانی وب‌سایت پر شود.
لطفا تنها در مورد همین نوشته اظهار نظر بفرمایید و اگر درخواست و فرمایش دیگری دارید، از طریق فرم تماس مطرح کنید.