کاراکتر خانم کوچک با بازی مرجان محتشم در مجموعه تلویزیونی «پس از باران» – ۱۳۷۹ : بررسی و تحلیل

یک درام اجتماعی تاریخی، با نگاهی به روابط ارباب و رعیتی در دوران پهلوی اول، دستمایهٔ کار «سعید سلطانی» در مجموعهٔ پرکشش و جذاب پس از باران در اواخر دههٔ ۷۰ قرار می‌گیرد. دختر و پسر جوانی از روزگار ما، برای واکاوی ماجرای تصادف و کشته شدن پدر و مادرشان (دکتر مهرپرور و همسرش) به خطهٔ گیلان سفر می‌کنند و در آنجا، از طریق مادربزرگشان، با توسل به شیوهٔ روایی بازگشت به گذشته، با نمایش زمان‌های درهم تنیده و تودرتو، ما را با نوعی رویدادهای ذهنی مواجهه می‌دهند.

بخش‌های عمدهٔ مجموعه با همین ترفند ساده و معمول سینمایی، ما را با خود به زمان گذشته می‌کشاند و در همان فضای گذشته است که با شخصیت «ارباب» (محمود پاک نیت) و هم چنین همسر اول او (کتایون ریاحی) آشنا می‌کند. اربابی که به اصرار همسر نابارورش، با آرزوی صاحب فرزند شدن مجبور می‌شود که زن دوم بگیرد و از قضای روزگار، درست بعد از بچه دار شدن زن دوم، یعنی «خانم کوچک» (مرجان محتشم) است که گویی همسر اول نیز پاداش خیراندیشی خود را با باردار شدن غیر منتظرهٔ خودش می‌گیرد!

شخصیت پردازی در یک درام، به گفتهٔ «هنری جیمز» نویسندهٔ مشهور «آمریکایی – بریتانیایی» چیزی جز رویداده نیست و «رویداد» نیز چیزی به جز روشن کردن شخصیت نیست. به بیانی دیگر، به کمک پرداختن به جزییات وجوه مختلف یک شخصیت می‌توان موفق به خلق شخصیت شد و با استفاده از همین ابزار می‌توان در ذات هیجانی هر شخصیت جستجو و کاوش کرد. به همین روی، وابستگی پا پیوستگی بسیاری از شخصیت‌ها در فیلم‌های سینمایی با مجموعه‌های تلویزیونی به یکدیگر، با تاثیرپذیری از رویدادها و نیز به تاثیر نوع همجواری آنان در موقعیت‌های گوناگون در کنار هم و در فراز و نشیب‌های تلخ و شیرین زندگی است که ما را در جریان این کاوش‌ها و در مسیر کالبدشکافی شخصیت‌ها به زوایای تاریک و پنهان هر شخصیت نزدیک می‌کند برای شناخت هر چه بهتر شخصیت «شهربانو» یا همان «خانم کوچک» این مجموعه، بیش از هر چیز باید خاستگاه اجتماعی و وضعیت معیشتی و خانوادگی او را کشف کرد و بر پایهٔ رخدادی تازه که آوردن او به خانهٔ اربابی است، از رابط‌هٔ او با دیگران سخن به میان آورد. «شهربانو» (خانم کوچک) شاید به این دلیل روشن که با میل و ارادهٔ همسر اول ارباب به خانهٔ اربابی آمده است، از جانب او، هرگز آزار و اذیت نمی‌شود، با این همه، از نگاه دیگران و از جمله آدم‌هایی که در طبقهٔ رعایا قرار دارند، انگار به نوعی اسارت اجباری و ناخواسته تن داده است! آن هم در شرایطی که شهربانو در خانهٔ اربابی به راستی قدر و منزلت مناسبی دارد و در مقایسه با شرایط زندگی گذشته‌اش بسیار آسوده خاطر است و در آسایش به سر می‌برد. با این همه، گویی به دلیل همان نگاه تاریخی رایج در جامعه‌ای که هنوز از شرایط زندگی در دوران کشاورزی فاصلهٔ چندانی ندارد و با زندگی پرزرق و برق شهری فاصلهٔ زیادی دارد، به گونه‌ای داوری می‌شود که با واقعیتی که در این مجموعه به تصویر کشیده می‌شود، تفاوت بسیاری دارد.

در کنار شخصیت «شهربانو» (خانم کوچک)، با «ارباب» سروکار داریم که از قضا به دلیل غیر عامل بودن و بی‌گناهی او در ماجرای گرفتن زن دوم، بی‌گفتگو به شخصیتی موجه و مثبت بدل شده است که به همین دلیل ساده، نوعی معصومیت نیز در طراحی این شخصیت به وی اعطا شده است. شاید به همین دلیل است که با همسر دوم خود هرگز رفتاری انتقام جویانه و زن ستیزانه ندارد و تنها در مواجهه با برادر همسر اول خودش (رحیم نوروزی) یعنی در رویارویی با چنین شخصیت شرور است که نرم خویی‌های آدم‌هایی مثل شهربانو (خانم کوچک) و حتی خود ارباب، نمودی پررنگ‌تر پیدا می‌کند. در طراحی مجموعهٔ سه چهار شخصیت محوری این مجموعه به گونه‌ای عمل می‌شود که همهٔ آن‌ها بی‌آن که در برابر یکدیگر به عنوان نیروهایی متضاد صف آرایی کنندیکدیگر را کامل می‌سازند.


خرید کتاب با ۱۰٪ تخفیف(همه کتاب‌ها)

بازی روان و دلنشین «مرجان محتشم» در نقش شهربانو (خانم کوچک) یکی از جذابیت‌های عمدهٔ این مجموعه در زمان پخش آن بوده و برای خود این بازیگر جوان نیز که با فاصلهٔ زمانی نزدیک به سه سال بعد از بازی در مجموعهٔ بهشت گمشده ساختهٔ کامران قدکچیان در سال ۱۳۷۶، در مجموعهٔ تلویزیونی پرمخاطب پس از باران نقشی محوری را بر عهده می‌گیرد، فرصت مناسبی برای تجربه اندوزی به حساب می‌آمد. به خصوص

که بسیاری از مخاطبان چنین مجموعه‌ای با نوعی همذات پنداری و برقراری گونه‌ای ‌«ارتباط عاطفی» با این شخصیت، یاد او را در ذهن و خاطرهٔ خود برای همیشه زنده نگه می‌دارند!

دیدگاه خود را با ما اشتراک بگذارید:

ایمیل شما نزد ما محفوظ است و از آن تنها برای پاسخگویی احتمالی استفاده می‌شود و در سایت درج نخواهد شد.
نوشتن نام و ایمیل ضروری است. اما لازم نیست که کادر نشانی وب‌سایت پر شود.
لطفا تنها در مورد همین نوشته اظهار نظر بفرمایید و اگر درخواست و فرمایش دیگری دارید، از طریق فرم تماس مطرح کنید.