زنان پیشگام در اخترشناسی

نوشته ایزاک آسیموف

ترجمه فاروقه برادران سرخابی

در عهد ملکه ویکتوریا، «بانوان» را کامل بی‌فایده می‌پنداشتند. به آنان می‌آموختند که کمی نقاشی کنند یا اندکی پیانو بنوازند و اگر پول کافی داشتند، وقت خود را صرف خرید لباس، حضور در مجالس میهمانی و عشوه‌گری و دیگر کارها نمایند تا وقت بگذرد. البته زنانی که در زمره «بانوان» نبودندف برای امرار معاش کار می‌کردند، هر چند که معمولا برای انجام دادن این کارها آموزش زیادی ندیده بودند.

با این همه، همواره افراد استثنایی وجود دارند. کارولین لوکرشیا هرشل (متولد ۱۷۵۰) یک آلمانی بود که به برادرش ویلیام هرشل در انگلستان ملحق شد. ویلیام پیش از خواهرش به انگلستان رفته و در آنجا ارگ‌نواز بود و کارولین در انگلستان تعلیم می‌دید تا خواننده کنسرت شود. اما، هر دوی آنان حرفه موسیقی را به علت علاقه وافرشان به اخترشناسی رها کردند.

کارولین هیچ‌گاه ازدواج نکرد (گرچه ۹۸ سال عمر کرد) و خود را کاملا در حرفه برادرش غرق نمود. او در اوقات فراغت، با تلسکوپ کوچکی که برادرش ساخته بود، آسمان را مشاهده می‌کرد. او کارش را خوب انجام داد و نخستین زنی شد که در اخترشناسی نامی به دست آورده است. وی خصوصا به جستجوی ستارگان دنباله‌دار پرداخت و هشت ستاره دنباله‌دار کشف کرد.

کارولین، پس از مرگ برادرش، به آلمان بازگشت، اما از موفقیت‌های برادرزاده‌اش، جان هرشل، در اخترشناسی شادمان بود.

نخستین زن اخترشناس امریکایی، ماریا میچل (متولد ۱۸۱۸) بود. در آن روزگار هیچ راهی برای او وجود نداشت تا بتواند دانش کسب کند. اما پدرش اخترشناس آماتور و ورزیده‌ای بود که به او اخترشناسی را یاد داد.

در اول اکتبر ۱۸۴۷، ماریا میچل یک ستاره دنباله‌دار را کشف کرد و همین امر یک باره توجه جهان علم را به سوی او معطوف کرد. در ۱۸۴۹، او در اداره دریانوردی امریکا به کار گماشته شد و در آنجا کار محاسبات نجومی را به عهده گرفت. در ۱۸۶۵، ماریا میچل در کالج نوبنیاد زنان واقع در وسار به سمت استاد اخترشناسی منصوب شد. او بایستی از میان این دو راه یکی را انتخاب می‌کرد: یا شغل قبلی را که دوست داشت انجام دهد، یا برای زنان راه اخذ تحصیلات عالی را هموار سازد. او راه دوم را برگزید و سمت خود را در کالج وسار تا هنگام وفاتش حفظ کرد.

دستاوردهای او در اخترشناسی در حدی متوسط بود اما او این موفقیت‌ها را بدون هیچ مساعدتی از طرف جامعه و در برابر همه باروهایی که زنان را تهی مغز و خانه‌نشین می‌ساخت، انجام داد. او معیار برجسته‌ای برای نیمی از مردم ستم‌دیده امریکا شد و نخستین زن عضو فرهنگستان علوم و هنر امریکا بود.

آنی جامپ کانن (متولد ۱۸۶۳) دختر یک سناتور ایالتی بود. او در کالج نوبنیاد ولزلی تحصیل کرد و در ۱۸۸۴ فارغ التحصیل شد. سپس به سال ۱۸۹۴ برای آموزش بیشتر در اخترشناسی به کالج بازگشت. او مطالعات خود را در رد کلیف ادامه داد، و در ۱۸۹۶، یکی از دست‌اندرکاران رصدخانه هاروارد شد و بقیه عمر خود را در آنجا سپری کرد.

آنی کانن به خصوص به طبقه‌بندی تعداد بسیاری از طیف‌های ستاره‌ای که عکسبرداری شده بودند، علاقه داشت و یک سیستم طبقه‌بندی ایجاد کرد که هاروارد هنوز از آن استفاده می‌کند. وی نشان داد که به استثنای چند مورد، طیف‌های ستارگان را می‌توان به صورت یک رشته تنظیم کرد. کار او مبنایی بود برای «کاتالوگ هنری دریپر» که نهایتا طبقه‌بندی ۲۲۵۳۰۰ ستاره را در بر گرفت که روشن‌تر از قدرهای نهم و دهم روشنایی بودند.

در ۱۹۲۵، آنی جامپ کانن نخستین کسی شد که دکترای افتخاری از دانشگاه آکسفورد دریافت کرد.

هنریتا سوان لویت (متولد ۱۸۶۸) دختر یک کشیش بود و از کالج رادکلیف در سال ۱۸۹۲ فارغ التحصیل شد. او در ۱۹۰۲، عضو هیئت علمی دانشگاه هاروارد شد. او در تعیین دقیق قدر روشنایی ستارگان، ۲۴۰۰ ستاره متغیر را کشف کرد و تعداد این ستارگان شناخته شده تا آن زمان را دو برابر نمود.

در سال ۱۹۱۲، لحظه بزرگ زندگی هنریتا سوان لویت فرا رسید. و آن هنگامی بود که او در رصدخانه هاروارد واقع در کشور پرو ابرهای ماژلانی- تجمعی بزرگ از ستارگان در خارج از کهکشان ما- را بررسی می‌کرد. همه ستارگان واقع در ابرهای ماژلانی تقریبا در فاصله یکسانی از ما قرار دارند، زیرا اختلاف نقطه به نقطه در مقایسه با کل مسافت بسیار ناچیز است.

لویت قیقاووسی‌ها را در ابرهای ماژلانی مطالعه کرد. آنها ستارگانی هستند که می‌تپند. او در سال ۱۹۰۴ متوجه شد که هر چه طول زمان تغییر نور بیشتر باشد، روشنایی میانگین ستاره بیشتر خواهد بود. در ۱۹۱۲ لویت روشی برای تعیین رابطه میان فاصله قیقاووسی‌های مختلف ایجاد کرد.

قیقاووسی‌ها نخستین روش برای تعیین مسافت‌های واقعا طولانی را فراهم ساختند و در نتیجه دانش بشر از عالم وسعت یافت. با این همه، هارلو شیپلی بود که روش تفصیلی این کار را تنظیم کرد و افتخار کسب نمود (به هر حال، هارلو یک مرد بود).

این وضع اغلب پیش می‌آید. در ۱۹۶۹، جوسلین بل، ستارگان تپنده را کشف کرد. اما رئیس او (که البته او هم یک مرد بود) به خاطر این کشف جایزه نوبل را برد و دوشیزه بل اهمیتی به این امر نداد.

دیدگاه خود را با ما اشتراک بگذارید:

ایمیل شما نزد ما محفوظ است و از آن تنها برای پاسخگویی احتمالی استفاده می‌شود و در سایت درج نخواهد شد.
نوشتن نام و ایمیل ضروری است. اما لازم نیست که کادر نشانی وب‌سایت پر شود.
لطفا تنها در مورد همین نوشته اظهار نظر بفرمایید و اگر درخواست و فرمایش دیگری دارید، از طریق فرم تماس مطرح کنید.