کاراکتر سینمایی طاهره با بازی هنگامه قاضیانی در فیلم به همین سادگی – ۱۳۸۶: بررسی و تحلیل

زنی خانه دار که یک روز از زندگیش را از صبح تا شب می‌بینیم و همین یک روز تمام زندگی اوست که به طرز ملال آوری مرتب تکرار می‌شود. طاهره با داشتن همسر و دو فرزند از زندگی خود راضی نیست، صبح‌ها که بیدار می‌شود، غذای ظهر را آماده می‌کند، به بچه هایش می‌رسد برنامه خانواده تماشا می‌کند، خرید می‌رود، به همسایه‌اش کمک می‌کند، محیط خانه را آرام نگه می‌دارد و اگر خلوتی برایش باقی ماند سراغ دفتر شعری می‌رود که تنهایی هایش را در آن می‌نویسد و زمزمه می‌کند. طاهره می‌خواهد از روزمرگی که احاطه‌اش کرده خلاص شود، اما مردد است و نمی‌داند تسلیم سرنوشت محتوم خود شود یا تصمیم جسورانه‌ای بگیرد. طاهره آنقدر در باتلاق روزمرگی فرو رفته که حتی نمی‌تواند با فرزندانش یک رابطه عاطفی نزدیک برقرار کند. پسرش معنای شغل او را نمی‌داند و نمی‌خواهد طاهره با او تا جلوی کلاس زبان بیاید و دخترش هم سبک زندگی او را نمی‌پسندد و وقتی طاهره در حال آموزش آشپزی به اوست، با بی‌حوصلگی جواب می‌دهد که آشپزی را دوست ندارد و وقتی بزرگ شد از بیرون غذا می‌گیرد و لحظات خوشش را با هم سن و سالان خود می‌گذراند و سهم طاهره همان نگاه دزدکی از لای در اتاقی ست که در آن دخترش می‌خواند و با دوستانش می‌رقصد. طاهره حتی در مقایسه با منشی همسرش در برقراری ارتباط با اعضای خانواده خود عاجز است و چاره‌ای جز انتخاب یکی از این دو راه ندارد: «نفرین و عذاب بی‌عملی یا قبول تنهایی حاصل از عملش». او هیچ عامل انگیزاننده‌ای برای ماندن، نمی‌یابد و در زنده کردن خاطرات خوش گذشته نیز با شکست مواجه می‌شود. شاید بهترین گواه در اثبات این ادعا برگزاری مراسم سالگرد ازدواجش باشد که در نیمه اول فیلم طاهره همه شرایط (خرید کادو، کیک و آماده سازی خانه) را مهیا می‌کند، اما هر چه به پایان، نزدیک‌تر می‌شویم، همه چیز رنگ و بوی خود را از دست می‌دهد، کیک سالگرد به طرز هجوآمیزی توسط پسرش خورده می‌شود، کادوی مراسم از کت و شلوار به پیراهنی تبدیل می‌شود که آن هم اندازه امیر نمی‌شود و از همه دردناک‌تر گفتگوی طاهره و همسرش در یادآوری روز ازدواجشان است (که امیر کلا فراموش کرده) طاهره از ماه عسل و اتاق رو به حرم هتل می‌گوید و امیر بی‌تفاوت، به سرش محلول می‌مالد؛ طاهره از غذایی که آن روز خورده‌اند می‌گوید و امیر به قراردادی فکر می‌کند که می‌تواند اوضاع مالیش را تغییر دهد و…

به همین سادگی فیلم جزئیات است. میان ناتورالیستی فیلم در تعقیب مستمر زندگی روزمرهٔ طاهره در نگاه اول شاید خسته کننده به نظر بیاید. اما هر چه به پایان نزدیک می‌شویم در میان همه این جزییات، جای خالی کیتی پررنگ‌تر می‌شود که آن انحلال فردیت طاهره در جامعه ایست که از نزدیک‌ترین تا دورترین افراد آن، آزادی‌های ذهنی او را گرفته‌اند (سکانسی که او هم شعر می‌گوید و هم زمان کارهای آشپرخانه را نیز انجام می‌دهد، یکی از بهترین لحظات فیلم است) و با او کاری کرده‌اند که شخصیتش هیچ گاه و هیچ زمان مال خودش نباشد. (در سکانسی که طاهره به همراه پسرش زیر تخت تیراندازی می‌کنند و طاهره تبحر خود در تیراندازی را نشان می‌دهد. محدودیت‌های او در زمانی که در روستا بوده را از زبان خودش می‌شنویم).

با نزدیک شدن به انتهای فیلم لحظه تصمیم و غلبه بر تردید نزدیک‌تر می‌شود. افراد خانواده همگی خواب اند و طاهره آماده رفتن است که دو اتفاق او را از تصمیم خود الااقل در این زمان منصرف می‌کند: ابتدا استخاره‌ای که زن همسایه به اصرار از او می‌خواهد برای دخترش بگیرد «می‌خوام یه سفید بخت، واسه دخترم قرآن رو باز که تا اونم سپید بخت بشه» و در ادامه صدای گنگ و مبهم همسرش است که فقدان او را حس کرده و خواب آلود صدایش می‌زند: «طاهره کجایی؟» و طاهره در شرایطی که هنوز بحران را پشت سر نگذاشته است پاسخ می‌دهد: «من همین جام» و تصمیم خود را به تعویق می‌اندازد. انگار تنها نیاز او برای رضایت از زندگی چیزی جز همین خواسته‌های کوچک و نامیدنش در خانه و از یاد نبردن او نیست.

 به همین سادگی با اغماض در لحظاتی یادآور شاهکار به یاد ماندنی دسیکا و زاواتینی امبرتودی در سینمای نئورئالیسم است. فیلمی که زاواتینی درباره‌اش می‌گوید: «این فیلم. قصه زندگی کسی ست که هیچ اتفاقی برایش نمی‌افتد و هیچ ابزاری چون سینما ظرفیت نمایش این روزمرگی را ندارد.» و حس تلخ و اندوهناک روزمرگی در اکثر دقایق به همین سادگی با بازی تاثیرگذار و به یادماندنی هنگامه قاضیانی به تماشاگر منتقل می‌شود و قاضیانی به قدری آگاهانه این روزمرگی را بازی می‌کند که احساسات و روابطی که به چشم نمی‌آیند را به اجرا درآورده و نشان دهد چنین احساساتی می‌توانند تبدیل به بزرگ‌ترین دلمشغولی ما شوند.


خرید کتاب با ۱۰٪ تخفیف(همه کتاب‌ها)

دیدگاه خود را با ما اشتراک بگذارید:

ایمیل شما نزد ما محفوظ است و از آن تنها برای پاسخگویی احتمالی استفاده می‌شود و در سایت درج نخواهد شد.
نوشتن نام و ایمیل ضروری است. اما لازم نیست که کادر نشانی وب‌سایت پر شود.
لطفا تنها در مورد همین نوشته اظهار نظر بفرمایید و اگر درخواست و فرمایش دیگری دارید، از طریق فرم تماس مطرح کنید.