فیلم دو زن و بازی درخشان نیکی کریمی در نقش فرشته در آن

0

فرشته (نیکی کریمی)

دو زن – ۱۳۷۷

دو دهه بعد از ساخت فیلم و نمایش‌اش، «فرشته»ی فیلم دو زن بیشتر از هرچیز با نمای پایانی این فیلم به یاد آورده می‌شود. جایی که نیکی کریمی مضطرب و گیج انگار که با خودش نجوا می‌کند به دوستش می‌گوید رویا؟ حالا من باید چیکار کنم؟ وای چقدر من کار دارم… «رویا؟ یک کتاب داری راجع به زن‌هایی که باید تنهایی بچه هاشون رو بزرگ کنند؟ » فرشته حالا زندانبانش از دنیا رفته، اما به بیان خودش اگرچه مثل پرند‌ه‌ای آزاد است اما بال برای پریدن ندارد. نمی‌داند چه کند. دور خودش می‌چرخد، با خودش حرف می‌زند و پشت سر هم دوستش را صدا می‌کند و با تردید و دست پاچگی از او تایید می‌خواهد.

همیشه به این فکر کرده‌ام که دیدن فیلم‌ها، شخصیت‌های فیلم‌ها و سریال‌ها، تا چه حد وابسته هستند به زمان و حال و هوای دورانی که فیلم را دید‌ه‌ای و تجارب سینمایی قبلی و حتی سن و سال تو وقتی برای بار اول به تماشای فیلم و قهرمانش می‌نشینی، دو زن درست زمانی ساخته شد که موقعش بود. دو زن اولین فیلم زن‌گرایانه دوران خودش نبود. جسورانه‌ترین‌شان هم نبود، نسبت به فیلم‌هایی که به فاصله یکی دو سال بعد از دو زن ساخته شدند، حتی «جسورانه» هم نبود. اولین کسی که در سینمای ایران تشخیص داد، تغییری در لایه‌های درونی جامعه در راه است داریوش مهرجویی بود.

بعد از ساخت فیلم به یادماندنی و به هرحال مردانه هامون و نوتیف بانو، مهرجویی سه‌گانه‌ای ساخت که با سارا شروع و با پری ادامه و به لیلا ختم شد و همان طور که از اسم فیلم‌ها پیداست یک زن جوان موضوع فیلم‌ها قرار می‌گرفت. هر دو فیلم اول با شرکت نیکی کریمی ستاره جدید سینمای ایران ساخته شدند. گرچه این دو فیلم در سینمای تا آن زمان مردانه ایران با محور قرار دادن یک زن و آن هم یک زن جوان، دست به کاری بدیع‌زده بودند اما شخصیت زن این دو فیلم دست به عمل نمی‌زد و هنوز منفعل بود یا اگر فاعلیت داشت، به کمک و همراهی برادرانی از خودش داناتر (در پری) یا در انتظار درک شدن از طرف شوهری که همه گرفتاری‌ها به خاطر کمک کردن به او و عزت نفسش بود (در سارا) دست به عمل می‌زد. دو زن اما بلافاصله بعد از رونمایی از پوست‌اندازی جامعه ساخته شد. جامعه پوست انداخته بود اما نمود عینیش بعد از تغییرات سیاسی و آغاز دورانی که اصطلاحا اصلاحات نامیده شد، دیده می‌شد.

سفارش طراحی سایت در کارلنسر با قیمت توافقی
لیزر هموروئید درمان بواسیر در کلینیک تخصصی هموروئید تهران

در این فضا تهمینه میلانی سراغ داستانی مربوط به دوران حذف شده از عرصه رسمی یعنی انقلاب فرهنگی رفت. میلانی بعد از دو زن یک بار دیگر سراغ روایت‌های شخصیش از دوره پرتب و تاب سیاسی ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۰ و نسلی رفت که با انقلاب فرهنگی و تعطیلی دانشگاه‌ها با یک شوک مواجه شدند. میلانی در این بین داستان دختر‌های ساده شهرستانی را تعریف کرد که با حضور در تهران و مشاهده فضای باز سیاسی و درگیری‌های اوایل انقلاب به سطح جدیدی از درک اجتماعی می‌رسند و با تعطیلی دانشگاه‌ها باید به شهر خود برگردند و یک زندگی سنتی بالاجبار در انتظار آن‌هاست. دو سال بعد در نیمه پنهان میلانی صراحت بیشتری در نشان دادن درگیری‌های سیاسی اول انقلاب به خرج داد و رنگی عاشقانه به داستانش زد. دو زن در واقع نقطه اتصال فیلم‌های زن محور ابتدای دهه هفتاد بود به سینمایی که در دوران اصلاحات پا گرفت. فیلم در ساخت شخصیتی متکی به نفس اما غیر جسور چشمی به شخصیت پردازی نیکی کریمی در دو فیلم سارا و پری دارد و ارجاعی به یادماندنی به فصل دادگاه فیلم هامون دارد که بعدا در فیلم هو من فریدون جیرانی کامل‌تر شد و در خاطره‌ها ماند.

در این فصل فرشته برای قاضی دادگاه استدلال می‌آورد که چرا می‌خواهد از مرد شکاک قصه جدا شود، اما هیچ کدام از این استدلال‌ها در قوانین حقوقی ایران پذیرفته شده نبود دو زن برای ما که تازه به سنی رسیده بودیم که تنها یا با دوستان، و به هر حال به انتخاب خودمان، به سینما می‌رفتیم در دو ستاره قدیمی و جدید آن و کشمکش بین آن‌ها خلاصه می‌شد. برای بزرگتر‌ها احتمالا نمونه‌های عینی از زن‌های زیبایی که اسیر شوهران شکاک و غیر تی می‌شدند و یا کسانی که تعطیلی دو ساله دانشگاه‌ها زندگی‌شان را عوض کرده بود به یاد می‌آورد. در‌فامیل ما نمونه‌های مردم وجود داشت. اما در بستر جامعه خروشان آن زمان و احساسات تند نوجوانی ما تصویری پر از خوشبختی که از زندگی دانشجویی و جوانانه ارائه می‌داد و شمایل تهدید‌گر محمدرضا فروتن با کاپشن خلبانی و مو‌های کوتاه و چاقوی در دست بیش از هرچیز جلب نظر می‌کرد، تماشاگرانی چند سال بزرگتر از ما، آن‌هایی که با شنیدن فریاد خوشبختی ابوالفضل پورعرب در عروس به وجد آمده بودند و دهه شصت را تمام شده تلقی کرده بودند، مجذوب زندگی پر از رنگ و حس آزادی در سکانس‌های ابتدایی فیلم می‌شدند.

بسیاری از این تماشاگران تا مدت‌ها صحنه تقلب کردن با پسر جذاب آن روز‌های سینمای ایران (واقعا روزگاری حسن جوهرچی برای تماشاگر سینما و تلویزیون ایران جذاب بود) را به یاد داشتند. روندی که در ابتدای دهه هفتاد بارقه‌هایی از آن شروع شد و با شروع دوران اصلاحات و ساختن فیلمی از زندگی «فرشته»‌ها این قربانی‌های زندگی بی‌رنگ و غیر جوانانه دهه شصت آغاز شد، در ادامه ستاره جدیدی می‌خواست نیکی کریمی و شخصیت مظلوم با پوشش چادر سیاه دیگر نمی‌توانست جوابی برای تماشاگر جدید آن روز‌ها (که ما بودیم) باشد. دوران جدیدی آمده بود که ستاره جدیدی می‌خواست و هدیه تهرانی از راه رسید و نقش زنی سرد و غیر احساساتی را بازی کرد که بی‌واهمه و بدون احتیاط دست به عمل می‌زد و به هیچ کسی وابسته نبود. پرسونای سینمایی تهرانی سلیقه و پسند یک نسل را شکل داد و شاید بهتر است بگوییم سلیقه و پسند نسلی عوض شده بود و هدیه تهرانی از راه رسید و درست روی سلیقه جدید منطبق شد.

همه این‌ها باعث می‌شود که به شدت کنجکاو باشم، نوجوان‌های امروز چطور دو زن را و شخصیت «فرشته» را می‌بینند؟ دوست دارم بدانم تجربه متفاوت نسل آن‌ها و دورانی که گذشت و حاضر و آماده به آن‌ها رسید، چطور باعث درک و دریافتی متفاوت از داستان زندگی زنی می‌شود که اعتقاد داشت شوهر شکاکش و زندگی سنتی که به او تحمیل شده، «هویت انسانی منو نابود می‌کنه، داره منو از من می‌گیره…». زنی که رو به قاضی دادگاه و در واقع رو به تمام فرهنگ و حاکمیت مسلط بر زندگی و فردیتاش می‌گفت: «حاج آقا، منو ببین. من انسانم، می‌خوام مثل انسان زندگی کنم. چطوریه شما فکر می‌کنید اگه مردی خرجی نده مرد بدیه اما اگه به شعور من توهین آدم بدی نیست؟ » آیا برای نسلی که در زندگی روزمره (و نه در عرصه عمومی) فرسنگ‌ها جلوتر رفته‌اند و آزادترند، هنوز فرشته قابل درک است؟

   

پستهای اخیر

نسخه ویژه‌ ۷۰ سالگی تویوتا لندکروز پرادو : زیبا، کارا و با استایل نوستالژیک

غول خودروسازی ژاپن می‌خواهد تولد ۷۰ سالگی لندکروز پرادو خود را جشن بگیرد و غافلگیر یبزرگ این مراسم، رونمایی نسخه ویژه‌ای از این خودروی شاسی‌بلند محبوب و معروف است. هفتاد سال پیش، تویوتا براساس فلسفه ساخت یک شاسی بلند شهری و کوچک‌تر نسبت…

اپلیکیشن Messages اندروید مجهز به رمزنگاری دوسویه شد؛ حتما این ویژگی را فعال کنید

پروژه رمزنگاری انتها به انتهای گوگل برای اپلیکیشن Messages در اندروید از نسخه بتا خارج شده است. به این معنی که سرانجام می‌توانید اطمینان حاصل کنید هیچ‌کسی نمی‌تواند پیام‌های خصوصی شما با افراد دیگر را در بین راه شنود یا رهگیری کند. گوگل…

مخترع اینترنت -تیم برنرز لی- کد منبع اصلی خود را به صورت NFT به حراج گذاشت

با این روندی که فروش چیزهای مختلف به صورت NFT طی می‌کند، شاید ما هم باید بگردیم و ببینیم چیزی را می‌توانیم در زندگی و دوران فعالیت خود پیدا کنیم که بشود به صورت NFT فروخت و باقی عمر را در آسایش گذارند؟! بعد از اخبار عجیب فروش چیزهایی…

ویندوز ۱۱ لو رفت – مرور تصویری برخی ویژگی‌های جدید ویندوز ۱۱ و البته صدای استارت‌آپ جدید…

خبر داغ امروز این است که یک نسخه از سیستم عامل بعدی مایکروسافت، یعنی ویندوز 11 به صورت آنلاین درز پیدا کرده است. روز سه‌شنبه -دیروز- یک کاربر چینی در سایت بایدو، اسکرین شات‌هایی که ادعا می‌کند از ویندوز 11 گرفته، منتشر کرده است. این نسخه…

فروش بالای مک با پردازنده M1 حسادت رقبا را برانگیخته است؛ بازار پی‌سی آتش زیر خاکستر است

مک در سالی به سر می‌برد که هر سازنده پی‌سی به آن حسادت می‌کند. به گزارش موسسه International Data Corp، محصول M1 اپل نسبت به مدت مشابه گذشته، با دو برابر ظرفیت فروش خود را آغاز کرده است. تیم کوک، مدیرعامل اپل در ماه آوریل گفت بیش از نیمی…

تصاویر جدیدی از سدان مفهومی جدید جتکو و ایران خودرو که «سمند جدید» نامیده می‌شود

مدت‌ها است شرکت جتکو با همکاری ایران خودرو مشغول طراحی و ساخت یک سدان جدید مفهومی است که «سمند جدید» نامیده می‌شود. ابتدا، یک سال پیش و در بازدید برخی نمایندگان مجلس از گروه صنعتی ایران خودرو، ماکت اولیه خودروی مفهومی جتکو به نمایش در…

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.