فیلم موسیو وردو Monsieur Verdoux با بازی عالی چارلی چاپلین در نقش هنری وردو – داستان، نقد و بررسی

0

«هیچ ویژگی از شخصیت چارلی نیست که در موسیو وردو وارونه نشده باشد. مثلا تیپ ظاهری. چارلی واقعی هر گاه قصد ازدواج دارد، طرف‌اش سلیطه وحشتناکی از آب در می‌آید که می‌ترساندش و جیب‌اش را خالی می‌کند. ولی وردوی چندزنه هیچ‌گاه به همسران‌اش وفادار نیست و به تسلیم‌شان وا می‌دارد. در کل می‌توان گفت چارلی اساسا آدمی است تطابق نیافته با اجتماع؛ وردو آدمی است با تطابق بیش از اندازه. » (آندره بازن) کمتر ستاره‌ای در تاریخ سینما این گونه آگاهانه تصویر شکل‌گرفته از خودش را در ذهن تماشاگر خود کرده است.

در ادامه خواهیم گفت که چرا هنری وردو به خودی خود شخصیت پیچیده‌ای است. اما اگر هر شخص دیگری به جز چارلی چاپلین این نقش را بازی می‌کرد، ماجرا این‌قدر تکان‌دهنده به نظر نمی‌رسید. ولگرد کوچکی که شیطنت‌های گاه و بی‌گاه‌اش را هم می‌شد فراموش کرد، اینجا به یک قاتل تبدیل شده است. روند حرکتی فیلم به گونه‌ای است که نوک پیکان اتهامات، بیش از وردو به سمت سیستمی منحرف شود که او را از یک بانکدار ساده به یک قاتل تبدیل کرده است (بازن در یادداشت درخشان‌اش به این اشاره می‌کند که چطور طرز راه افتادن وردو در سکانس پایانی فیلم ما را در یک لحظه متوجه این نکته می‌کند که او در واقع همان ولگرد کوچک است).

اما باز هم شوکی که از دیدن تضاد‌های موجود میان هنری وردو و ولگرد کوچک به تماشاگر دست می‌دهد از یاد رفتنی نیست. این شخصیت با بازی هر فرد دیگری، می‌توانست یکی از خلافکار‌های جذاب تاریخ سینما باشد اما با بازی چاپلین به شخصیتی استثنایی تبدیل شده که مقایسه‌گریزناپذیرش با شخصیت ولگرد، او را به کاراکتر بسیار پیچیده‌تری تبدیل می‌کند.

غم‌انگیز و ناامیدکننده است که هنوز هم در بسیاری از مطالبی که درباره موسیو وردو نوشته می‌شود، وجه ایدئولوژیک فیلم بیش از نکات درخشان و سینمایی فیلم مورد توجه و ستایش قرار می‌گیرد. این در حالی است که اتفاقا موسیووردو به خاطر نگاه ایدئولوژیک‌اش نیست که به فیلم درجه یکی تبدیل می‌شود. شاید حتی بتوان پا را فراتر گذاشت و گفت که برخی از دیالوگ‌های فیلم که قرار است مشکل را جایی فراتر از شخصیت وردو نشان دهند، شعاری به نظر می‌رسند. هر چند که در این راستا دیالوگ‌های ظریف و هوشمندانه‌ای هم به چشم می‌خورند (از جمله جایی که، در اوج بحران مالی وردو، زنی به او می‌گوید که با یک سازنده مهمات جنگ آشنا شده و وردو در جواب می‌گوید: «اوه، این کاری است که من باید انجام می‌دادم. »)

ولی وردو جایی جذاب نیست که‌ به عنوان بانکداری که بعد از ۳ دهه کار صادقانه به خاطر بحران اقتصادی از کار بیکار شده‌ـ نظام اداره دنیا را زیر سئوال می‌برد. حتی جمله مهمی که هنری وردو در انتهای فیلم به زبان می‌آورد و در گذر زمان به مشهورترین عبارت فیلم تبدیل شد هم از لحاظ احساسی عمیق‌ترین و پیچیده‌ترین قسمت فیلم نیست. تبوغ حقیقی چاپلین (و البته اورسن ولز که طرح اولیه فیلمنامه از اوست) جایی خودش را نشان می‌دهد که فیلم با قاتلی رو به رو می‌شویم که ایده‌هایش برای به‌دست‌آوردن دل زنان همان قدر نبوغ‌آمیز است که عشق واقعی‌اش به همسر اصلی‌اش. وردو تمام قتل‌هایش را طوری طراحی می‌کند که گویا در حال طراحی باله‌ای درخشان است. روش‌هایی که برای کشتن زنان در نظر می‌گیرد همان قدر جالب هستند که شیوه‌ای که یکی از آن زن‌ها را (بعد از فهمیدن داستان زندگی آن زن) از دست خودش نجات می‌دهد!

سفارش طراحی سایت در کارلنسر با قیمت توافقی
لیزر هموروئید درمان بواسیر در کلینیک تخصصی هموروئید تهران

موسیو هنری وردو همزمان قاتل، عاشق، بی‌رحم، انساندوست، تنها، خوش‌مشرب، محبوب و مشکوک است؛ شخصیت از این پیچیده‌تر؟ موسیو وردو فیلمی است که در نهایت نقش فردیت کاراکتر اصلی را به نفع حمله به نظام سرمایه‌داری به طور کامل فراموش می‌کند و این دیدگاه پیچیده‌ای نیست. اما پیچیدگی فیلم از جایی دیگر ناشی می‌شود: از خلق کاراکتری چند بعدی که به نظر می‌رسد ابعاد مختلف وجودش دارند جلوی همدیگر را می‌گیرند. شاید تمرکز بیشتر بر ناگزیر بودن نبرد میان ابعاد مختلف یک شخصیت می‌توانست به خلق فیلمی بسیار پیچیده‌تر منجر شود، اما همین الان هم موسیو وردو بیش از بسیاری از سکانس‌ها و دیالوگ‌های فیلم ذهن تماشاگر را به سمت دیگری منحرف کنند.

نوشته سیدآریا قریشی

   

پستهای اخیر

شرکت هیوندای، بوستون داینامیکس -شرکت معروف سازنده روبات‌های حیوان‌نما- را خرید

گروه هیوندای موتور اعلام کرد بخش عمده‌ای از سهام شرکت Boston Dynamics را از شرکت فناوری ژاپنی Softbank خریداری کرده است. هیوندای با این خرید، گام بسیار بزرگی به سوی دنیای رباتیک موبایل برداشت. شرکت بوستون داینامیکس بیشتر به خاطر ساخت…

مینی‌سریال جدیدی که باید ببینید: کاتلا، رازهای شهر آتشفشانی

همان طور که قبلا هم در `پست‌های معرفی مینی سریال‌ها در «یک پزشک» نوشته بودم، در دوران همه‌گیری کرونا ما مدتی است که با فصل طلایی مینی‌سریال‌ها مواجه شده‌ایم و هر چند وقت یک بار یک مینی سریال دیدنی، غافلگیرمان می‌کند. برای همین است که من…

زندگینامه و فیلم‌های مریل استریپ به بهانه زادروز او

مری‌ لوئیز‌ استریپ متولد 1951 در بسکینگ ریج نیوجرسی است. در 12 سالگی آموزش آواز دید تا‌ خواننده اپرا شود، اما با بازی در تئاترهای دبیرستانی به بازیگری علاقه‌مند شد‌ و به ایفای نقش‌های اول‌ تئاترهای‌ دبیرستانی پرداخت. و بعد از دبیرستان به…

تصاویر سوررئال و پرمعنی لیزا آیساتو

لیزا آیساتو یک هنرمند و نویسنده شناخته شده در زمینه کتاب‌های کودکان در نروژ است. سابقه کار او به سال 2008 برمی‌گردد، زمانی که تعدادی از کتاب‌هایش را منتشر کرد و نیز به دیگر نویسندگان در زمینه تصویرگری کتاب‌هایشان کمک کرد و آثاری را هم به…

تویوتا تصویر واضح و با کیفیتی از پیکاپ توندرا ۲۰۲۲ منتشر کرد

در چند روز اخیر، تصاویری از خودروی توندرا ۲۰۲۲ در اینترنت منتشر شد اما شرکت تویوتا در اقدامی جالب، به جای رد این تصاویر یا اعلام موضعی خنثی، تصمیم گرفت آتش طرفداران این پیکاپ اندازه بزرگ را با انتشار یک عکس رسمی با کیفیت و وضوح بالا،…

مردی که ۴۰ سال بود نابینا شده بود، به کمک ژن منتقل شده توسط یک نوع جلبک، بینایی در حد تشخیص اشیا…

مطابق خبر جالبی که مدتی پیش منتشر شده، یک مرد 58 ساله که نابینا بود، درمان امیدبخشی دریافت کرده که شاید در آینده نزدیک، زندگی افرادی زیادی شبیه او را تغییر بدهد. شدت بینایی این مرد در حدی بود که تقریبا قادر به تشخیص اشیا در روز و شب نبود.…

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.