فیلم ناخدا خورشید و بازی درخشان داریوش ارجمند در نقش ناخدا خورشید در آن

0

ناخدا خورشید (داریوش ارجمند)

ناخدا خورشید – ۱۳۶۵

ارنست همینگوی زمانی گفته بود: «دنیا از یک روزی شروع کرد به این که کاری کند آدم‌ها شبیه داستان‌های من بشوند»؛ و مقصودش آن همه سماجت‌ها و لجاجت‌ها بود که در نیمه‌ی قرن بیستم، طیف‌های بسیاری داشتند و به پیشرفت‌های دوران تازه و منجر به امروز انجامید: تاجران شیفته‌ی وسعت بازارشان از دخمه و دکان خود تا کل جهان، سیاستمداران تجدیدنظرطلب که انواع توسعه‌های فرهنگ و تمدن را رقم زدند و البته گاه در این مسیر به جنگ افروزی هم متوسل شدند، موزیسین‌هایی که هیچ شباهتی به پیشینیان مو فر خود نداشتند و فلسفه‌ی ر‌هایی دهه‌ی ۱۹۶۰ را با راه و رسم موسیقی و ترانه‌ها و زیست خویش، جاودانه کردند. امروز اما از آن همه شور و سر سودایی و ولع جنون‌آمیز و بلند پروازانه برای تغییر خود، تغییر زندگی خود و احلی تغییر دنیا، چه به جا مانده است؟

جلو‌ه‌ی متعارف و مکرر آدم امروزی که در انظار عموم و محیط مجازی، آشکارا به کاهلی، بیکاری، تکان نخوردن از جای خود و دیر برخاستن از خواب صبحگاهی و ظهرگاهی فخر می‌کند، از آن قهرمان ضدقهرمان‌های تکرو و بی‌توقف همینگوی‌وار که جهان بعد از جنگ جهانی دوم را به گستردگی معاصر رساندند، چه مپرائی برداشته است؟ این که سینمای ما و به طور کلی هنر‌های روایی و نمایشی‌مان دیگر سال هاست هیبت «قهرمان» را به خود نمی‌بیند، از دل همین وضع و حالی که وصف شده برمی آید. وانگهی دنیا و به ویژه آمریکا این را خوب دریافته و به کار بسته که حذف تصویر قهرمان از آثار هنری و حتی جرگه‌های به ظاهر عادی و سرگرمی ساز آن، خودی و رخوت و انفعال آدم افسرده حال امروزی را که گویی از بلند پروازی و پیشرفت هم اشباع و دلزده شده، تشدید می‌کند. پس در جلوه‌های پرشمار، پردازش و ترسیم قهرمان‌ها را از یاد نمی‌برد و از سکه نمی‌اندازد.

به طور همزمان، حواسش به این هم هست که قهرمان‌ها برای ذائقه و درک امروزه در سطح کاملا دور از هم باید داشته باشند یا در ابعادی به عظمت بال‌های لایتناهی مرغ خیال، دور از واقعیت زیستی مردم باشند و «ابرقهرمان‌ها» را در سینمای بهره‌مند از قو‌ه‌ی خیال پردازی و تقویت کنند‌ه‌ی میل رؤیاهرودی بیننده‌ها تصویر کنند؛ یا ادرست برعکس، از آدم‌هایی که دغدغه‌ها و دلواپسی‌های انسانی قابل درک برای همگان دارند و پایشان روی زمین است. قهرمان بسازند تا به قلب و رگ‌ها و عصب‌های آدمی که می‌تواند اراده و انگیزه‌های او را در خود نیز بیابد، نفوذ یابد و در این وازدگی‌های غریب دوران‌مان، به این آدم میل به ارتقا یا عزیمت ببخشند.

سفارش طراحی سایت در کارلنسر با قیمت توافقی
لیزر هموروئید درمان بواسیر در کلینیک تخصصی هموروئید تهران

این موهبتی است که سینمای ما یا از یاد برده و با در قالب اشباح بی‌هویت و از پیش باخته‌ای و پا درهوای باور ناپذیر بر پرده جان می‌بخشد و ادعای یادآوری ضرورت خلق قهرمان هم دارد؟ همچون شخصیت‌هایی که میلاد کی مرام در ۳۶۰ درجه یا امین حیایی در قلاده‌های طلا یا بهرام رادان در راه آبی ابریشم نقش کرده‌اند و بینند‌ه‌ی معمول را هم از فرط استعمال شیوه‌های ظاهری و ا پوششی و رفتاری و دیالوگی دهد‌ه‌ی خلق قهرمان، به خنده‌هایی چندین باره با ابهامی خارج از تحمل می‌افکند؛ چه رسد به ما و آنان که دغدغ‌ه‌ی غیاب قهرمان در هنر این دوران را داریم.

حتی اگر به یکی از نشانه‌های جانبی فرد قهرمان یعنی حد و سطح دشمنان او نظر کنیم، باز دشمن‌های امضحک با محال این نمونه‌های نحیف که مثال آوردیم، از کوچکی خود آن‌ها که مدعی جایگاه قهرمانی‌اند، خبر می‌دهد: رئیس دزد‌های پنهان در زندان (مسعود فروتن) در فیلم اولی و اهرم اجرایی دسیسه‌های براندازان (علیرام نورایی) در دومی و دو دریانورد غاصب کشتی (رضا کیانیان و پیام دهکردی) در سومی، چه در لحن و خطاب و نگاه و رفتار فیگوراتیوشان و چه در طراحی نقش در فیلمنامه، بیشتر می‌توانند ابزار خند‌ه‌ی یک قهرمان اصیل باشند تا هماورد و حریف مقابل او، پس بیش از این، نوشته‌ای در باب یکی از واپسین قهرمانان متعالی این سینمای محروم را با وصف حقارت‌زده‌ها و دون پایه‌ها خدشه دار نکنیم. وقتی از مفهوم محرومیت سخن می‌گوییم، مقصودمان محرومیت از امکانات و ابزار خلق نیست. در همین مثال سوم که نام بردیم همان داریوش ارجمندی نقش مرشد قهرمان را دارد که زمانی خورشید تابان محور این نوشته را بر پرده جان بخشیده بود و در خاطرات بصری و روایی فراموش نشدنی ما از سینمای ایران ثبت کرده بود. پس محرومیت به معنای بهره نگرفتن از توانایی‌های موجود و نبود و کمبود عزم او خلاقیت در آفرینش و پردازش این نقش‌ها و قصه‌های شایسته‌ی‌شان آن‌هاست؛ نه این که عزم د و اراد‌ه‌ی این خلق در مدیر و فیلم‌نویس و سینما چی وجود دارد و توانش وجود ندارد.

خورشیدی که ناصر تقوایی به هنر ما هدیه کرده و همواره می‌توانیم درس قهرمانی در زندگی، و قهرمان‌سازی در فیلمنامه‌نویسی و فیلمسازی را به واسط‌ه‌ی آن طرح و تدریس کنیم، از قضا هیچ باب طبع نگاه رسمی به مفهوم قهرمانی و مصداق‌های آن نیست. نه مانند تصویر مطلوب آقایان که در فیلم‌های جنگی شعارزده دیده می‌شد، به اولیا شبیه و تا حد خروج از دایر‌ه‌ی انسان، رئوف و رقیق القلب است؛ نه مانند تصویر منزه تلویزیون ما از آدم مورد تأیید، به قوانین پایبندی نشان می‌دهد و نه حتی آرمان چندان بزرگی دارد که بتوانیم کنار قهرمانان کلاسیک سینمای تاریخی و حماسی و جنگی و پلیسی بنشانیمش.

بلکه درست برخلاف این نمونه‌ها، کله شق است. خودش همه‌ی تصمیم‌ها را می‌گیرد. حتی به وردست هم نیاز با اعتمادی ندارد. فقط بدهکار و طرفدار خودش است. قوانین فردی خود را دنبال می‌کند و همچون اصولی متقن به آن‌ها تعهد دارد. به خیلی کار‌ها که در نگرش خیرخواه و مصلحت اندیش هم نکوهیده است، دست نمی‌زند (مثلا گمان می‌کند قرار تبعیدی‌ها کشتن خواجه ماجد و نوچه‌اش نبوده ولی خیلی از کار‌ها که نمی‌کند هم از آن دید، باطل است (مثلا قاچاق سیگار و حتی قاچاق آدم را بسته به شرایطی، مجاز و حتی درست می‌داند).

پژواک رفتار‌های او که به راه خود می‌رود. نگاه ارجمند که حتی ملول (سعید پورصمیمی) را هم از سر کاهلی‌ها و بی‌حاصلی‌هایش عمیقا زیر سئوال می‌برد و طنین صدای منوچهر اسماعیلی که دارد از ذات قهرمانی تعریف شنیداری به دست می‌دهد، تا زنده‌ایم در ما رمق و همت حرکت را زنده می‌دارد. حرکت و کوشیدن برای زیستن به سیاق خود و با درک خویش از جهان و انسان و عواطف و کار و معاش؛ نه با آن چه بفرموده و تحمیلی و نسخه پیچی شده است و چیزی از زندگی فردی باقی نمی‌گذارد؛ حتی وقتی آرمان‌مان عظمت خورشید آسمان را نداشته باشد و مانند خورشید زمین که از سینما و تقوایی شناخته‌ایم، فقط در همین مقیاس ساده و ملموس باشد که: «تا وقتی زن و بچه‌ی خواجه ماجد تو ای شور نون می‌خورن، زن و بچه‌ی مو هم باید بخورن»: با ایجا جایی که می‌خوام توش زندگی کنم؛ به روزی هم سرمو بذارم روی خاکش و بمیرم» یا حتی ساده‌تر و خاکی‌تر: «اگه زنوم ماهی سرخ کرده باشه، گمونم لیمو هم گذاشته. بذار از ای موج رد بشیم…»

   

پستهای اخیر

نسخه ویژه‌ ۷۰ سالگی تویوتا لندکروز پرادو : زیبا، کارا و با استایل نوستالژیک

غول خودروسازی ژاپن می‌خواهد تولد ۷۰ سالگی لندکروز پرادو خود را جشن بگیرد و غافلگیر یبزرگ این مراسم، رونمایی نسخه ویژه‌ای از این خودروی شاسی‌بلند محبوب و معروف است. هفتاد سال پیش، تویوتا براساس فلسفه ساخت یک شاسی بلند شهری و کوچک‌تر نسبت…

اپلیکیشن Messages اندروید مجهز به رمزنگاری دوسویه شد؛ حتما این ویژگی را فعال کنید

پروژه رمزنگاری انتها به انتهای گوگل برای اپلیکیشن Messages در اندروید از نسخه بتا خارج شده است. به این معنی که سرانجام می‌توانید اطمینان حاصل کنید هیچ‌کسی نمی‌تواند پیام‌های خصوصی شما با افراد دیگر را در بین راه شنود یا رهگیری کند. گوگل…

مخترع اینترنت -تیم برنرز لی- کد منبع اصلی خود را به صورت NFT به حراج گذاشت

با این روندی که فروش چیزهای مختلف به صورت NFT طی می‌کند، شاید ما هم باید بگردیم و ببینیم چیزی را می‌توانیم در زندگی و دوران فعالیت خود پیدا کنیم که بشود به صورت NFT فروخت و باقی عمر را در آسایش گذارند؟! بعد از اخبار عجیب فروش چیزهایی…

ویندوز ۱۱ لو رفت – مرور تصویری برخی ویژگی‌های جدید ویندوز ۱۱ و البته صدای استارت‌آپ جدید…

خبر داغ امروز این است که یک نسخه از سیستم عامل بعدی مایکروسافت، یعنی ویندوز 11 به صورت آنلاین درز پیدا کرده است. روز سه‌شنبه -دیروز- یک کاربر چینی در سایت بایدو، اسکرین شات‌هایی که ادعا می‌کند از ویندوز 11 گرفته، منتشر کرده است. این نسخه…

فروش بالای مک با پردازنده M1 حسادت رقبا را برانگیخته است؛ بازار پی‌سی آتش زیر خاکستر است

مک در سالی به سر می‌برد که هر سازنده پی‌سی به آن حسادت می‌کند. به گزارش موسسه International Data Corp، محصول M1 اپل نسبت به مدت مشابه گذشته، با دو برابر ظرفیت فروش خود را آغاز کرده است. تیم کوک، مدیرعامل اپل در ماه آوریل گفت بیش از نیمی…

تصاویر جدیدی از سدان مفهومی جدید جتکو و ایران خودرو که «سمند جدید» نامیده می‌شود

مدت‌ها است شرکت جتکو با همکاری ایران خودرو مشغول طراحی و ساخت یک سدان جدید مفهومی است که «سمند جدید» نامیده می‌شود. ابتدا، یک سال پیش و در بازدید برخی نمایندگان مجلس از گروه صنعتی ایران خودرو، ماکت اولیه خودروی مفهومی جتکو به نمایش در…

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.