زندگینامه زرتشت و اصول پیام زرتشت

0

«هنگام آفرینش ای مزدا، تو با اندیشه خود جهان و وجدان و خرد را آفریدی و جان در کالبدها دمیدی، توانایی اندیشه و گفتار و کردار را به آنها بخشیدی، تا هر کس هر باوری را که می خواهد آشکار سازد.»
اوستا یسنا ۳۱ بند ۱۱

۱ _ تولد اشو زرتشت

آنچه از پژوهش ها به دست آمده این است که تولد اشوزرتشت در آذربایجان نزدیک رود ارس و در روز ششم فروردین ماه است. بارتولومه Bartholomae در این باره می نویسد: زادگاه زرتشت در شمال غربی ایران (آذربایجان فعلی) می باشد که مکتب خود را در آنجا پایه گذاری کرده و سپس همانگونه که شیوه پیامبران است چون برایش مشکلات و حتی زمینه قتلش را فراهم ساختند به ناچار به شرق ایران، منطقه شمال خراسان بزرگ، افغانستان فعلی و شهر بلخ مهاجرت کرد و در قلمرو حکومت گشتاسب مستقر گردید و دین خود را از این ناحیه به سرزمین های دیگر گسترش داد.

تاریخ دقیق تولد اشوزرتشت همانند همه پیامبران و بزرگان تقریباً می شود گفت در هاله ای از ابهام قرار دارد. چنانکه از ششصد سال قبل از میلاد تا شش هزار سال قبل از آن توسط مورخین بیان گردیده است.

بنا به پژوهشی که دانشمند گرانمایه ذبیح الله بهروز انجام داده آفتاب در ۱۷۶۸ سال پیش از میلاد در برج بره بوده است که با این محاسبه سال دینی ما زرتشتیان که هم اینک ۳۷۴۱ است تحقیقاً با توجه به منابع دیگر درست است.

سفارش طراحی سایت در کارلنسر با قیمت توافقی
خرید ساعت سونتو و لوازم جانبی ساعت Suunto

۲- اصل و نسب ووفات اشوزرتشت

اشوزرتشت از خاندان اسپیتمان به معنی خاندان سپید است. پدرش پورشسب مردی فاضل و اندیشمند و مادرش دغدو و نام همسرش هووی و دارای شش فرزند بوده. نام زرتشت در اوستا بخش گاتاها زرتوشتره اسپیتامه بیان گردیده (یسناهات ۲۹ بند ۸) زرتشت به مفهوم کسی که چهره اش از نور خداوندی روشن است و هاله ای از روشنایی گرد سرش می درخشد است. زرتشت در ۳۰ سالگی پس از ده سال خلوت گزیدن در کوه سبلان و غور و بررسی در احوال جهان به پیامبری برگزیده شد. مدت ده سال به تبلیغ دین خود در غرب ایران می پردازد ولی چون نه گوشی شنوا می یابد و نه پشتیبان زیادی و سران منطقه منافع خود را در سایه آن تعالیم در خطر می بینند بر او می شورند و قصد جانش را می کنند به ناچار به شرق ایران هجرت می کند. اولین کسی که دین زرتشت را پذیرفته و پیوسته همراه و پشتیبان و یار او تا آخرین لحظات زندگی اش بود پسرعمویش میدیوماه است. زرتشت پس از سال ها کوشش و ارشاد و تبلیغ بالاخره در سن ۷۷ سالگی در روز پنجم دی ماه در معبد بلخ در حالی که با ۷۲ تن از یارانش مشغول عبادت و راز و نیاز با خداوند بودند به دست تورانیان به شهادت می رسند و شخص کشنده زرتشت توربراتور یکی از سرداران تورانی بوده است.در بین بانیان ادیان توحیدی جهان زرتشت و موسی باستانی ترین پیامبران شناخته شده اند.زرتشت در گاتاها۲ خود را یک پیام آور و آموزگار مردم معرفی می کند. در یسنای ۱۱ _ ۴۴ چنین آمده: پروردگارا می دانم که تو مرا برای انجام این کار بزرگ به عنوان نخستین آموزگار برگزیده ای و در یسنا ۲ _ ۳۱ آمده: پس از مزدا من به سوی همه شما آیم چون آموزگاری که مزدا برگزیده و برای هر دو گروه فرستاده تا به روش دین راستی زندگی کنیم.بنابراین بیانات اولاً  زرتشت یک پیامبر است که وظیفه او آموزگاری و راهنمایی مردم است. ثانیاً زرتشت اولین آموزگاری است که از طرف خداوند به رسالت برگزیده شده و تعالیم و سخنان این چنین را هنوز کسی نشنیده بوده است. ثالثاً رسالت او برای همه مردمان جهان است، هر دو گروه راستان و ناراستان. زرتشت پیامبر یک قوم و گروه و سرزمین خاص نیست و حتی برای کسانی که گمراه هستند وظیفه راهنمایی و آموزگاری را چون پزشکی جهت بیمار به عهده دارد.

۳ _ اوستا و بخش های آن

کتاب دینی زرتشتیان اوستا نام دارد و به زبان اوستایی که دارای ۴۸ حرف است نوشته شده و تقریباً با زبان سانسکریت از یک خانواده هستند. اوستای فعلی دارای دو بخش جداگانه است نخست گاتاها که از آن خود اشوزرتشت است و بخش اصلی و حقیقی اوستاست که دارای اندیشه های ژرف و بلند اشوزرتشت بوده و برای شناخت دین زرتشت و رسیدن به سرچشمه فیاض آن باید از این قسمت استفاده کرد، بخش های دیگر اوستا بعداً و بیشتر در زمان ساسانیان به دستور اردشیر بابکان بدان افزوده گردیده که از اصالت چندانی برخوردار نیست.اوستا در طول تاریخ گزندهای بسیار دیده و بخش هایی از آن به کلی از بین رفته، بزرگترین صدمه به اوستا به وسیله اسکندر مقدونی در آتش زدن تخت جمشید وارد آمد که نسخه ای از اوستا که بر روی پوست نوشته شده بود در آتش سوخت و پس از حمله اعراب به ایران هم گزندهای بسیاری به اوستا وارد گردید.

بخش های اوستا: اوستا پیش از حمله اعراب به ایران به ۲۱ نسک یا فصل تقسیم می شد و بسیاری از آن بخش ها از بین رفت و آنچه اینک از اوستا به جا مانده عبارتند از: الف- یسنا شامل ۷۲(ها) یا بخش است که گاتاها از دیرینه ترین بخش های اوستا و سروده خود اشوزرتشت است. ب _ یشت ها _ یشت به معنی ستایش و نیایش و نیاز است و ۲۱ بخش دارد. پ _ ویسپرد شامل ۲۴ بخش است. ت _ وندیداد شامل ۲۲ بخش که این قسمت مربوط به دوران پیش از زرتشت است. ث- خرده اوستا به معنی اوستای کوچک که در بر دارنده دعاها و نمازهای روزانه است. خرده اوستا بیشتر به وسیله موبدان دوره ساسانی فراهم گردیده که دارای اندیشه های گاتاهایی و حتی بعضی موارد مطالبی پیش از زرتشت و اندیشه های دوره ساسانی است. هینتس Hinz گاتاها را پربهاترین میراث زرتشت و سند مکتوبی برای جهانیان می نامد.

۴ _ اصول پیام زرتشت (توحید)

برای توجیه افکار زرتشت جز گاتاها منبع دیگری قابل اعتماد نیست، زیرا از دیدگاه فلسفه و فرهنگ زرتشتی پهنه هستی جلوه گاه اهورامزداست و هر ذره ای از ذره ها دربردارنده پرتو و فروغی از خداوند است. از این گفته نتیجه می گیریم که شناخت خداوند از شناخت نمودهای هستی و از راه دانش و پژوهش در نمودهای هستی ممکن می گردد.

دراین باره اشوزرتشت می فرماید: ای اهورامزدا. همان که تو را با دیده دل نگریستم، به نیروی اندیشه خود دریافتم، که تویی سرآغاز، که تویی سرانجام، که تویی سرچشمه منش نیک، که تویی داور دادگر در هر دو جهان۳. (یسنا۳۱ بند ۷ و ۸)در این سرود به طور قاطع اهورامزدا خالق و پدید آورنده همه هستی و همه حوادث و رویدادهای عالم معرفی شده و حتی کوچکترین اشاره ای هم به شریک یا مددکار و دستیار نشده است. نکته جالب دیگر این است که خلقت در گاتاها به زبان اسطوره بیان نشده و خیلی صریح و واقعی توجیه  گردیده در گاتاها در کنار اهورامزدا به هیچ ایزد و خدای درجه دومی برخورد نمی کنیم و تنها نام ها یا صفاتی در رابطه با خداوند مطرح می شود اَشا۴، وهومنه۵ است که برخی به عادت اسطوره خوانی و تحت تأثیر اوستای متأخر آنها را دستیاران اهورامزدا توجیه کرده اند در حالی که ایزدان و امشاسپندان اوستایی، در حکمه الاشراق، انوار سپهبدی هستند.لومل Lommel می نویسد: آنچه در گاتاها بسیار مشخص و روشن است خدای دانا و توانا خالق همه جهان است و زرتشت به صراحت خالق همه موجودات و جهان هستی را اهورامزدا معرفی می نماید.هرتسفلد Herzfeld معتقد است امشاسپندان۶ کیفیات الهی هستند و این نتیجه تبدیل یک پانشؤن پولی تئیستی است به یک طرز تفکر توحیدی که اصیل ترین تفکری است که فقط به شخص زرتشت تعلق دارد.

شِدر Schaeder می گوید: زرتشت یک خدا می شناسد و آن هم اهورامزداست.ویل دورانت Will Durant می نویسد: دین زرتشت دین توحیدی است و امشاسپندان کیفیات الهی هستند.در پیام زرتشت انسان با خالق به شکلی برخورد می کند که به عرفان (اشراق) نزدیک تر است و تجربه عرفانی با یک وضوح و اصالت نادری در آن منعکس است. زرتشت در یک بعد خارج از جهان و خارج از انسان وجود خدا را درک نکرده است بلکه او را در واقعیت های زندگی اخلاقی و اجتماعی احساس کرده درک و دریافت مذهبی زرتشت از درون زندگی و حیات جامعه مایه گرفته و او نه به اوهام و تخیلات متوسل شده و نه در خودنگری و ذهن گرایی غرق شده است، بلکه با اندیشیدن به احتیاج بشر به نظام صحیح و محافظت و دفاع از امنیت این نظام به چنین مسیری هدایت گردیده است. اکثر پژوهشگرانی که پیام زرتشت را به دقت بررسی کرده اند معترفند که در گاتاها فقط یک خداوند و آفریدگار وجود دارد و زرتشت پیام آور یک توحید خالص است. از دیدگاه آئین زرتشت خداوند نه در آسمان ها جا دارد و نه آدمی گون است بلکه از دیدگاه زرتشت خداوند یا اهورامزدا نیروی آفرینش یا هستی بخش بخرد یگانه ای است که نه زائیده شده و نه می میرد، بوده و هست و خواهد بود و همه آفرینش ها از اوست.

به گفته ای دیگر از دیدگاه فرهنگ زرتشتی خدا نیروی آفرینش یا نیروی فروغ یا فروغان فروغ یا شیدان شید یا نورالانوار است. چنانکه در قرآن کریم آمده: اَللهُ نورالسموات والارض یعنی خداوند نور آسمان ها و زمین است. نیرویی است یگانه و بی آغاز و بی انجام و بیکران و جاویدان و نادیدنی و نابسودنی و نابودنشدنی و آفریننده. برای درک بیشتر مفاهیم فوق به اوستای ستایش خداوند می نگریم که چنین آمده: به نام و ستایش آنکه همیشه بوده و همیشه هست و همیشه خواهد بود و یگانه است و نام او اورمزد است. خدای بزرگ و دانا و دادار و پروردگار و نگهدارنده و فروغمند و نیک کردار بخشاینده و پاک  که دادگری نیک و تواناست، سپاس به آفریدگار بزرگی که با نیروی دانش همیشگی و برتر خویش بهشت روشن و گروسمان و گرد آسمان و خورشید رخشنده و ماه تابان و بی شمار ستارگان و باد و هوا وآتش و آب و زمین و گیاهان و جانوران و فلزات و مردمان را آفرید.ستایش و نیایش بر خداوندی که از همه آفریدگان گیتی آدمی با دهش نیروی سخن گویی وهوش و داد بر دیگر آفریدگان شهریاری بخشید…

۶ _ پرستش سو یا قبله زرتشتیان

زرتشتیان هنگام نیایش و نماز پرستش اهورامزدا رو به سوی روشنایی نماز می گزارند. آتش سمبُل دین زرتشتی و پرستش سوی آنان است. هر اندیشه و آرمان و نهادی برای شناساندن خود نماد و یا سمبلی دارد همچنان که هر کشوری پرچم و سرود ویژه ای دارد که با آن شناخته می شود. آرمان ها و اندیشه ها نیز چنین هستند در هر جا که نشانه صلیب باشد به آسانی می توان دریافت که آنجا متعلق به مسیحیان است، ستاره داود نشان یهودیان و هلال ماه یا اذان نشانه مسلمانان است.بدین سان می بینیم که از دیرباز نمادسازی و شناساندن نماد یکی از پایه های زندگی اجتماعی مردمان بوده و هست. گرامی بودن آتش از ایران به سرزمین ها و ادیان و کیش ها و آئین های دیگر نیز روان گردیده است. در ایران و سراسر جهان مکان های مقدس (ورجاوند) و پرستشگاه ها را با شمع روشن نگه می دارند و با شمعی که مردمان نذر می کنند ناخودآگاه می کوشند که مانند آتشکده ها در پرستشگاه ها پیوسته آتش و چراغ روشن باشد. ایرانیان به آتش و مهر سوگند می خورند. مثل، به این سوی تجلی، واژه سو همان (سوچای) اوستایی به معنای روشنایی است. روشن شدن چراغ در ایران با فرستادن صلوات و درود همراه است که با نشانی از گرامی بودن روشنایی در نهاد ایرانیان است و در اعتقادات دینی نور نقش مهم و محوری را ایفا می کند.

در تورات آمده: خداوند با شما از میان آتش صحبت کرد. سفر تشنیه آیه ۱۲ و یا در آیه ۱۵ چنین می خوانیم: خداوند با شما در کوه هوریب از میان آتش تکلم کرد.

در آیه ۲۴ باب چهارم تورات آمده: یهوه خدایت آتش سوزنده و غیور است.در انجیل از قول یحیی پیامبر راجع به ظهور مسیح آمده: من شما را به آب غسل تعمید می دهم لکن او شما را به روح القدس و آتش تعمید می دهد.

در قرآن مجید سوره یاسین ضمن بیان قدرت خداوند و شرح نعمت های او به فضیلت و اهمیت آتش اشاره می کند: الذی جعل لکم من الشجرالاخضر ناراً فاذا انتم منه توقدون. یعنی خداوند چنان خدایی است که قرار داده برای شما از درخت سبز آتش را که شما از آن حرارت و روشنایی به دست می آورید و گرم می شوید. در سوره واقعه آیه های ۷۰ الی ۷۴ چنین آمده: آیا می بینید و به نظر دقت توجه می کنید به آتشی که آن را روشن می سازید. آیا شما ایجاد کرده اید درخت آن را یا اینکه ما هستیم ایجادکننده آن، پس در مقابل این نعمت تسبیح یعنی تقدیس و سپاس کن به نام خدای بزرگ خودت.با استناد به مطالب فوق تا اند ازه ای فلسفه آتش و نور از نظر ادیان آشکار و روشن گردید که آنچه درباره  آتش گفته می شود که ایرانیان آتش پرست بوده اند هرگز واقعیت نداشته و ندارد و زرتشت در تعین آتش و نور و روشنایی به عنوان نماد دین خود راهی بس بخردانه پیموده و از همین رو است که با همه ستیزه هایی که با این نماد شده باز هم می بینیم که در همه ادیان و اماکن مقدسه آنان شمع و روشنایی و فروغ دیده می شود و پیوسته آن را روشن نگه می دارند. چنانکه حکیم توس فردوسی نامدار جهت رفع این اتهام از زرتشتیان چنین سروده:

مپندار کاتش پرستان بُدند/پرستنده پاک یزدان بُدند

۷ _ نماز و نیایش

هر فرد زرتشتی باید در شبانه روز پنج نوبت (گاه) نماز بگزارد پیش از نماز باید هر جایی از بدن که با هوا برخورد داشته و در معرض آلوده شدن باشد مانند دست ها از آرنج تا نوک انگشتان و صورت و پاها را با آب پاک که بو و رنگ و مزه آن نگردیده باشد شست وشو کند و با اندیشه نیک و پاک و پیراسته از آشفتگی و پراکندگی به نماز بایستد. (البته پاک بودن بقیه قسمت های دیگر بدن و لباس از شرایط لازم و ضروری است).گاه ها (اوقات) نماز: پنج نوبت بدین قرار است: ۱- گاه هاون یا نماز صبح ۲ _ گاه رپیتون یا نماز ظهر ۳ _ گاه اُزیرن یا نماز عصر ۴ _ گاه ایوه سریترم یا نماز سر شب ۵ _ گاه اُشهن از نیمه شب تا سپیدی بامداد. انجام نماز برای هر فرد بالغ و رشید و عاقل زرتشتی اعم از زن و مرد بایسته است و در هیچ شرایطی (مگر عذر شرعی) شایسته نیست از انجام آن خودداری کنند. لازم به ذکر است که واژه نماز کلمه ای است اوستایی.

۸ _ رستاخیر یا معاد و بهشت و دوزخ

زرتشت به مسئله آخرت و بهشت و دوزخ بسیار تأکید کرده و پاداش نیکوکاران و بدکاران را توضیح داده در این رابطه به چند بند از اوستا استناد می کنیم.در اوستای کشتی۷ بستن چنین می خوانیم: خداوندا از پل بزرگ چینود (صراط) ما را به آسانی و سبکی، با شادی و خرمی گذر ده.  ای اورمزد بی همتا به آن بهترین جای اشوان (پاکان) یعنی گروسمان (بهشت) روشن  پر از آسایش ما را برسان.یا در جای دیگر چنین آمده: قدرت و سلطه در این دنیا حاصل می شود نه در آن دنیا و همین قدرت طلبی است که شخص را در خانه بدترین منش جای می دهد. (دوزخ) بند ۱۳ و در بند ۱۴ آمده: سلطه گران و ظالمان جاه طلب در ظاهر دارای زندگی پرشکوه و جلالند ولی در باطن حیات آنان تیره و حیوانی و فاقد لطف و درخشش و رسالت معنوی و انسانی است. نور باطن و رسایی و معنویت از آن نیک اندیشان و راست کرداران است. بند ۳۲خوشبختی از آن کسی است که در پی خوشبختی دیگران است. هات ۴۳ بند یک. این یک اصل بسیار عالی است که از صفای باطن نتیجه می شود. در یسنا ۳۰ _ ۲ چنین می خوانیم: بهترین گفته ها را بشنوید و با اندیشه روشن بنگرید سپس هر مرد و زن از این دو راه نیکی و بدی یکی را برای خود برگزینید پیش از آنکه روز بزرگ (رستاخیز) فرارسد.با عنایت به مطالب فوق اکثر پژوهشگران بهشت و دوزخ اوستایی را روحانی و درونی توجیه کرده اند و معتقدند که علاوه بر پاداش روحی و درونی در پیام زرتشت به حیات پس از مرگ و روز قیامت و حسابرسی نیز اشاره گردیده است.

۹ _ سه اصل همیشه جاوید اشوزرتشت:

هومت Humata یعنی اندیشه نیک. هوخت Hukhta گفتار نیک. هورشت Hvarshta کردار نیک. هر فرد زرتشتی را این سه اصل بایسته و سایر عبادات از آغاز پزامندگی (بلوغ) تا پایان زندگی واجب و اجرای آن ضروری است. می بایستی در همه شئون زندگی و کارها آنان را سرلوحه اندیشه و گفتار و کردار خود قرار دهد و هرگز از آنان غفلت نکند. به راستی می توان گفت در میان همه دستورهای دینی و اخلاقی که برای سعادت بشر ارائه گردیده هیچکدام به زیبایی و کاملی این سه پایه اخلاقی رستگاری و خوشبختی انسان را دربر نداشته و ندارد.ویتنی Whitny فیلسوف آمریکایی می گوید: هیچ فلسفه و تعلیمی بهتر از سه جمله اساسی زرتشت نمی تواند اندیشه را به سر منزل سعادت و نجات راهنمایی کند. ترقیات و کشفیات تمدن جدید به هر اندازه پیشرفت کند باز این سه جمله در مقام و اهمیت خود باقی و تغییرناپذیر خواهد بود.

زرتشت در چند هزار سال پیش چنین اعلام فرمود: ای انسان تو که دارای عقل و شعور و خردی از این نعمت معنوی بهره گیر و به خویشتن خویش بازگرد و انسان با فضیلت شو. و از هر واسطه و دلال و  آداب و شعائر ناسودمند و تشریفات بپرهیز و ضمیر روشن خود را راهنمای راه راست ساز و با اندیشه نیک، گفتار نیک و کردار نیک در مسیر راستی و نظام حق و قانون گیتی خداوند را خشنود خواهی ساخت و با دسترسی به فضایل انسانی الهی و متصف شدن به صفات خداوندی، خدای گونه خواهی شد.در این عبارات خطاب زرتشت به تمام انسان ها است و مربوط به قوم و قبیله خاصی نیست این مهم یکی از ویژگی های برجسته دین زرتشت است که پیام او برای ملت ایران یا قوم ایرانی نیست و جنبه ناسیونالیستی ندارد بلکه همه جهانیان مورد نظر او هستند.

منابع مورد استفاده:۱_ اوستا _ ترجمه هاشم رضی۲_ خرده اوستا _ ترجمه و تفسیر موبد اردشیر آذرگشسب ۳_ شاهنامه فردوسی ۴ _ زرتشت و تعالیم او _ هاشم رضی

۵ _زرتشت مزدیسنی و حکومت _ مهندس جلال الدین آشتیانی ۶ _دین پایه زرتشتی _ دکتر حسین وحیدی.

پی نوشت ها:

۱. اَشو: به معنی پاکی و راستی است.

۲. گاتاها _ بخش نخست اوستا که سروده خود اشوزرتشت است.

۳. یسنا از ینرشن می آید که به معنی نیایش و ستایش خداوند است.

۴. اَشا و اَشو به معنی پاکی و راستی.

۵. وهومن یا وهومنه یا بهمن به معنی نیک اندیشی.

۶. امشاسپندان به معنی سودرسانان جاوید از صفات خداوند است.

۷. کشتی _ کمربندی است که از پشم گوسفند سفید بافته می شود و در هنگام بلوغ و پذیرش دین زرتشتی آن را به کمر می بندند و پیوسته با خود دارند.

   

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.