نگاهی به دلایل سقوط تمدن‌های بزرگ

0

جوزف تینتر در کتاب سقوط تمدن های بزرگ، فروپاشی و انحطاط تمدن های اولیه را شرح می دهد و فرضیه هایی در باره علل آن مطرح می کند. او می پرسد: آیا علت سقوط این تمدن ها تخریب محیط زیست آنها بود؟ جنگ داخلی بود؟ تهاجم خارجی بود؟ یا این که «نوعی پویایی درونی اسرارآمیز عامل ظهور و سقوط تمدن هاست.»

او ضمن اشاره به تباین شدید بین تمدن های بسیار شکوفای دیرین و ویرانی کنونی سرزمین هایی که مرکز آن تمدن ها بوده است جمله ای از باستان شناس معروف ربرت مک آدامز نقل می کند مبنی بر این که محل اصلی تمدن باستانی سومر واقع در دشت های سیلابی مرکزی رود فرات اکنون سرزمین ویرانه و خالی از سکنه ای است که هیچ کشت و زرعی در آن صورت نمی گیرد. آدامز توضیح می دهد که چگونه «تپه های شنی در هم فرو رفته، خاکریز آبراه هایی که مدت هاست بلا استفاده مانده و سنگ پشته های پراکنده در محلی که قبلاً مرکز استقرار این تمدن بوده اکنون تنها چشم اندازی بی هویت و پست را می نمایاند. پوشش گیاهی بسیار پراکنده و اندک است و در برخی مناطق تقریبا به طور کامل ناپدید شده است. اما زمانی همین سرزمین مرکز کهن ترین تمدن بشری و قدیم ترین شهر جهان بوده است.»

تمدن اولیه سومری که ۴۰۰۰ سال پیش از میلاد مسیح شکوفا شد تمدن برجسته و ممتازی بود که از دیگر تمدن های موجود آن زمان پیشرفته تر بود. نظام آبیاری آن که بر مبنای مهندسی پیچیده ای استوار بود کشاورزی فوق العاده مولدی را ایجاد کرد و کشاورزان توانستند چنان محصول مازادی تولید کنند که خود موجب به وجود آمدن اولین شهرهای جهان شد. اداره نظام آبیاری نیازمند سازمان اجتماعی پیچیده ای بود. سومری ها اولین شهر های جهان و زبان مکتوب یعنی خط میخی را به وجود آوردند. احتمالاً ابداع این خط آنها را به همان نسبت هیجان زده کرده که امروز اینترنت ما را به هیجان آورده است.

این تمدن، تمدنی فوق العاده بود اما در طراحی نظام آبیاری آن اشکالی وجود داشت. اشکالی که سر انجام اقتصاد مبتنی بر کشاورزی آن را به انحطاط کشاند. آب از پشت سدها به داخل زمین های کشاورزی هدایت می شد و عملکرد محصولات را افزایش می داد. مقداری از آب را گیاهان مصرف می کردند، مقداری از آن در اثر تبخیر به جو زمین بازمی گشت و مقداری نیز به داخل زمین فرو می رفت. به مرور ایام اندک اندک در اثر نفوذ آب به زمین، سطح سفره های آب زیر زمینی بالا آمد و این بالا آمدن آن قدر ادامه یافت که آب به سطح زمین نزدیک شد. آنگاه که سطح آب های زیر زمینی به چند پایی سطح زمین رسید به تدریج رشد محصولاتی که ریشه های عمیق داشتند محدود شد. مدتی بعد یعنی زمانی که سطح آب به چند سانتی متری سطح زمین رسید تبخیر آب از منافذ آن آغاز شد. همین که آب تبخیر را آغاز کرد نمک محلول در خود را بر روی خاک به جا گذاشت. به مرور زمان تجمع نمک بر روی خاک باروری زمین را کاهش داد. نقص زیست محیطی نظام آبیاری تمدن سومری آن بود که برای زهکشی (درناژ) آبی که به داخل زمین می رفت تمهیدی نیاندیشیده بودند.اولین واکنش سومری ها به کاهش عملکرد گندم روی آوردن به کشت جو بود که بیش از گندم در مقابل نمک مقاومت دارد اما سرانجام عملکرد جو نیز کاهش یافت.

نتیجه، کاهش تولید مواد غذایی بود که بنیان اقتصادی این تمدن عظیم را به شدت تضعیف کرد. مورد مشابه سومری ها در دنیای جدید تمدن مایاهاست که در سرزمین پستی که امروزه کشور گواتمالا نامیده می شود نضج گرفت. این تمدن ۲۵۰ سال پس از تولد مسیح شکوفا شد و حدود سال ۹۰۰ میلادی سقوط کرد. مایا ها نیز مثل سومری ها کشاورزی پیچیده و بسیار مولدی را بنا نهادند که اساس آن عبارت بود از کشت و زرع در زمین هایی که کانال های آبیاری آنها را احاطه کرده بود.به نظر می رسد که سقوط مایاها نیز مانند سومری ها به کمبود مواد غذایی مربوط بوده است. در این تمدن دنیای جدید، این جنگل زدایی و فرسایش خاک بود که کشاورزی را تحلیل برد و احتمالا پس از آن کمبود مواد غذایی به جنگ داخلی بین شهر های مایا بر سر غذا انجامید. در قرن های آخر تمدن مایایی جامعه جدیدی در جزیره ایستر در حال شکل گیری و تکامل بود. جزیره ایستر که ۱۶۶ کیلومتر مربع وسعت دارد در اقیانوس آرام و حدوداً در ۳۲۰۰ کیلومتری غرب آمریکای جنوبی واقع است و فاصله آن با جزیره پیت کارن که نزدیک ترین محل مسکونی به این جزیره است قریب ۲۲۰۰ کیلومتر است.

این تمدن که حدود سال ۴۰۰ میلادی به وجود آمد بر جزیره ای آتشفشانی که خاکی غنی و پوشش گیاهی بسیار پرپشتی داشت و بلندای برخی درختان آن به ۲۵ متر و قطر آنها به ۲ متر می رسید نشو و نما یافت. بررسی های باستان شناسی نشان می دهد که غذای اصلی مردم این جزیره غذاهای دریایی و بخصوص گوشت دلفین بود یعنی پستانداری که تنها می توانستند آن را با نیزه و از طریق قایق های بدون بادبان بزرگی که به داخل دریا می رفت صید کنند زیرا تعداد آنها در نزدیکی ساحل اندک بود. جامعه جزیره ایستر تا چند قرن پیشرفت کرد و جمعیت آن طبق برآوردها به ۲۰۰۰۰ نفر رسید. چندان که تعداد افراد جامعه بتدریج افزایش می یافت میزان بریدن درختان از سطح بازدهی پایدار جنگل ها فراتر رفت. سر انجام درختان تنومندی که برای ساختن قایق های محکم و بزرگ اقیانوس پیما لازم بود ناپدید شد و ساکنان جزیره از دستیابی به دلفین محروم شدند و بدین ترتیب میزان عرضه مواد غذایی به شدت کاهش یافت. مدارک و شواهد باستان شناسی نشان می دهد از یک نقطه زمانی به بعد استخوان های انسان ها با استخوان های دلفین مخلوط شده و درآمیخته است و این نشان می دهد که جامعه ناامید به آدم خواری روی آورده بوده است. امروزه تنها ۲۰۰۰ نفر در این جزیره ساکن اند.

این موارد تنها سه نمونه از تمدن های اولیه ای هستند که ظاهراً بدین علت سقوط کردند که در مرحله ای از تکامل اقتصادی خود به مسیری پای گذاشتند که از نظر زیست محیطی ناپایدار بود. ما نیز در چنین مسیری قرار داریم. هر یک از روند های زیست محیطی مخرب امروز می تواند تمدنی را که ما می شناسیم تحلیل ببرد. درست به همان گونه که نظام آبیاری سومری ها که معرف اقتصاد آنها بود نقصی در بر داشت، نظام انرژی مبتنی بر سوخت فسیلی، که معرف اقتصاد مدرن است، نیز نقصی در خود دارد. این نظام پیوسته سطح گاز کربنیک موجود در جو زمین را بالا می برد و بدین ترتیب آب و هوای کره زمین را تغییر می دهد.به نظر می رسد که سقوط تمدن های اولیه خواه علت آن شور شدن زمین در سومر باشد یا فرسایش خاک در تمدن مایا و یا از دست رفتن ظرفیت صید در آبهای دور در جزیره ایستر، به هر صورت به کاهش تولید و عرضه مواد غذایی مربوط بوده است.

امروز افزوده شدن ۸۰ میلیون نفر در سال به جمعیت جهان آن هم در زمانی که سفره های آب زیر زمینی پیوسته پایین تر می رود نشان از آن دارد که ممکن است تولید غذا بار دیگر به حلقه آسیب پذیر بین محیط زیست و اقتصاد تبدیل شده باشد. سومری ها اصلاً نمی دانستند که دنیای جدید وجود دارد و به هیچ وجه نمی دانستند که روزی ممکن است در این جهان نو تمدن های شکوفایی مانند تمدن مایا ها به وجود بیاید. مایا ها به هیچ وجه اطلاع نداشتند که جزیره ای به نام ایستر وجود دارد. هر یک از این تمدن ها در انزوا و تنهایی سقوط کرد بدون آنکه هیچ اثری بر دیگری داشته باشد. اما در اقتصاد به هم پیوسته امروز سقوط یک کشور یا منطقه می تواند بر همه ما تاثیر بگذارد. حتی سقوط نرخ ارز کشوری در حال توسعه مانند اندونزی می تواند امواج شوک آور خود را از طریق وال ستریت به نیمه دیگر جهان ارسال کند. سئوال بدون پاسخی که در مورد این تمدن های اولیه وجود دارد این است که آیا آنها می دانستند چه چیز باعث تضعیف و سقوط آنها شده است؟ آیا سومری ها می دانستند که افزایش غلظت نمک خاک عملکرد گندم را کاهش داده است؟ اگر می دانستند آیا قادر نبودند برای کاهش سطح سفره های آب زیر زمینی حمایت سیاسی موثری گرد آورند؟ درست همان طور که ما امروز برای کاهش انتشار کربن تلاش ناموفقی می کنیم؟

Eco-Economy


اگر خواننده جدید سایت «یک پزشک»  هستید!
شما در حال خواندن سایت یک پزشک (یک پزشک دات کام) به نشانی اینترنتی www.1pezeshk.com هستید. سایتی با 18 سال سابقه که برخلاف اسمش سرشار از مطالب متنوع است!
ما را رها نکنید. بسیار ممنون می‌شویم اگر:
- سایت یک پزشک رو در مرورگر خود بوک‌مارک کنید.
-مشترک فید یا RSS یک پزشک شوید.
- شبکه‌های اجتماعی ما را دنبال کنید: صفحه تلگرام - صفحه اینستاگرام ما
- برای سفارش تبلیغات ایمیل alirezamajidi در جی میل یا تلگرام تماس بگیرید.
و دیگر مطالب ما را بخوانید. مثلا:

تصور دهشت نبرد «واترلو» با هوش مصنوعی میدجرنی

نبرد واترلو، که در ۱۸ ژوئن ۱۸۱۵ رخ داد، یک درگیری نظامی مهم در طول جنگ‌های ناپلئون بود. این جنگ بین ارتش فرانسه به رهبری امپراتور ناپلئون بناپارت و اتحادی از نیرو‌های بریتانیایی، هلندی و پروس به فرماندهی دوک ولینگتون و فیلد مارشال گبهارد…

در جریان قرار و ملاقات (برای انتخاب همسر) چه آداب معاشرت و نکاتی را باید رعایت کنیم؟

آداب قرار ملاقات به مجموعه‌ای از رفتار‌ها و انتظارات قابل قبول اجتماعی اشاره دارد که معمولاً هنگام قرار ملاقات رعایت می‌شود. در اینجا چند دستورالعمل کلی وجود دارد که باید در نظر داشته باشید:وقت‌شناس باشید: به موقع برسید یا به طرف دیگر…

قسمت دیگری از عکس‌های تاریخی کمتر دیده شده: یک عکس ارزش هزار کلمه را دارد!

شاید این گفتار مشهور فرنگی‌ها که می‌گویند که یک عکس به اندازه هزار کلمه سخن می‌گوید، غلو باشد. گاهی در یک عکس فقط زیبایی می‌بینیم. گاهی هم داخل آن چیزی نیست. بدتر از همه، گاهی چون یک عکس برش محدودی از زمان و مکان است، به نوعی حاوی دروغ است…

سلبریتی‌ها اگر کاری عادی داشتند – پاسخ‌های تصویری میدجرنی

چه می‌شد اگر یک هنرپیشه نامدار در سنی طلایی امکان جذب شدن در رشته بازیگری را پیدا نمی‌کرد یا بحرانی خانوادگی او را وادار به سال‌ها کار عادی می‌کرد. چه می‌شد اگر نخستین کسانی که تست بازیگری از او می‌گرفتند، به کلی مایوس و دلسردش می‌کردند.…

ریز علی خواجوی فرنگی‌ها: چگونه کیت شلی یک قطار را نجات داد؟

در سال 1901، راه آهن شیکاگو و شمال غربی، پل جدیدی را بر روی رودخانه Des Moines در بون، آیووا، در آمریکا افتتاح کرد. این پل رسماً پل راه‌ بون نام گرفت، اما اما مردم محلی به سرعت به آن لقب پل‌های بالای کیت شلی را دادند، به یادبود بانوی قهرمان…

تنهاترین درخت جهان در کجاست؟

در جزیره دورأفتاده کمپبل، واقع در بیش از ۶۰۰ کیلومتری جنوب  نیوزلند، صنوبر منفرد سیتکا روییده که به عنوان تنهاترین درخت روی زمین شناخته شده است.نزدیکترین درخت نزدیک به آن آن بیش از ۲۲۰ کیلومتر دورتر، در جزایر اوکلند است، در حالی که…
آگهی متنی در همه صفحات
دکتر فارمو / قیمت گوسفند زنده / موتور فن کویل / سپتیک تانک /کپسول پرگابالین / لیزر زگیل تناسلی /بهترین کلینیک کاشت مو مشهد /داروخانه آنلاین / بهترین سریال های ۲۰۲۴ / خرید دستگاه تصفیه آب / تجهیزات و وسایل دندانپزشکی /ثبت برند /خدمات پرداخت ارزی نوین پرداخت / کلینیک زیبایی دکتر محمد خادمی /جراح تیروئید / پزشکا /تعمیر فن کویل / سریال ایرانی کول دانلود / مجتمع فنی تهران / دانلود فیلم دوبله فارسی /خرید دوچرخه برقی /موتور فن کویل / شیشه اتومبیل / نرم افزار حسابداری / خرید سیلوسایبین / هوش مصنوعی / مقاله بازار / شیشه اتومبیل / قیمت ایمپلنت دندان با بیمه /بهترین دکتر لیپوماتیک در تهران /بهترین جراح بینی در تهران /کاشت مو / درمان طب / تجهیزات پزشکی /داروخانه اینترنتی آرتان /اشتراك دايت /فروشگاه لوازم بهداشتی /داروخانه تینا /لیفت صورت در تهران /فروش‌ دوربین مداربسته هایک ویژن /سرور مجازی ایران /مرکز خدمات پزشکی و پرستاری در منزل درمان نو /سایت نوید /پزشک زنان سعادت آباد /کلاه کاسکت / لمینت متحرک دندان /فروشگاه اینترنتی زنبیل /ساعت تبلیغاتی /تجهیزات پزشکی /چاپ لیوان /بهترین سریال های ایرانی /کاشت مو /قیمت ساک پارچه ای /دانلود نرم افزار /

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.