نویسنده: علیرضا مجیدی

هر شیمی‌دان نشانه‌ای دارد که…

پریمو لوی (Primo Levy) در سال ۱۹۱۹ در شهر تورین ایتالیا دیده به جهان گشود. در آن‌جا آموزش دیده و شیمی‌دان شد. در دسامبر ۱۹۴۳، به خاطر عضویت در یک گروه پارتیزانی، به وسیله میلیشیای فاشیست دستگیر شد و چون یهودی بود، تحویل اس‌اس‌های آلمانی داده شد و به اردوگاه مخوف آشویتس منتقل گردید. از […]

داستان علمی تخیلی: جمعه، حدود ساعت هفت

نوشته لیودمیلا کوزینتس – ترجمه مدیا کاشیگر – درد داری؟ پرسش از آن طرف گودال بود. یکشنبه عصر بود و من کنار جاده جنوب دریا افتاده بودم و موتورم روی تنم سنگینی می‌کرد. بدبختانه کابوس نمی‌دیدم و خیال نکرده بودم صدای شکستن استخوان پایم را شنیده‌ام. البته حالا که بی‌حرکت بودم دردی نداشتم و تنها […]

جوزف لیستر، بنیان‌گذار جراحی مدرن

اگرچه در قرن هفدهم و هجدهم میلادی انقلاب صنعتی باعث بهبود وضع اقتصادی شده بود و دوران طلایی نوزایی (رنسانس) به بار نشسته بود، ولی هنوز اروپا در چنگال بیماری‌های طاعون و آبله و … اسیر بود و همه ساله میلیون‌ها نفر بر اثر ابتلا به این بیماری‌ها جان خود را از دست می‌دادند. تا […]

برج ایفل، نردبانی آسمان

برج ایفل صد ساله شود. این برج که بلندترین ساختمان زمان خود (و تا ۴۰ سال پس از آن) بود، هنوز بلندترین ساختمان اروپا است، زیرا هم از برج ۲۱۰ متری مونپارناس در پاریس بلندتر است و هم از برج سال ۱۸۳ متری بانک نشنال وستمینستر در لندن. برج ایفل مرکز جاذبه نمایشگاه پاریس در […]

تک‌چهرهای دانش در کورهٔ انقلاب فرانسه

هنگامی که ناقوس انقلاب به صدا در می‌آید، در خانه نشستن سخت و دشوار است. هنگامی که ملتی دیدهٔ امید به آینده دوخته است، چسبیدن به گذشته یا زمان حال دشوارتر است. آنان که به ندای انقلاب پاسخ آری می‌دهند، حتی اگر به اهداف و آرزوهایشان نرسند، فضیلتی دارند که در خانه نشستگان را نیست. […]

همسر لاوازیه

آنتوان لورن لاوازیه، پدر شیمی نوین، شخصیت رومانتیک و تراژیک انقلاب کبیر فرانسه، در سال ۱۷۷۱ میلادی با ماری آن پیرپالز، دختر یکی از شرکای تجاری‌اش ازدواج کرد. درآن زمان، لاوازیه ۲۸ سال داشت و همسراو چهاردهساله بود. اما، این عروس جون، به زودی راهی را در پیش گرفت که زنان هوشمند و با قریحهٔ […]

فلزات گرانبهای بدن انسان

بدون برخی عناصر معدنی – که به مقدار بسیار اندک در بدن ما جریان دارند- زندگی نیز وجود نخواهد داشت. درست کارکردن ماشین بدن انسان، به میزان تعادل این عناصر بستگی دارد. پیش از این، نقشهای زیست شناختی آهن، مس و روی شناخته شده بودند، اکنون، در سایهٔ فنون نوین، خواص شگفت انگیز دو فلز […]

فاجعه‌های تکنولوژی

فاجعهٔ چلنجر، که در آن صبحگاه روشن و بدیمن در ژانویهٔ گذشته مرموز به نظر می‌آمد، تنها از نظر شدت با دیگر فجایع متفاوت بود. در آن می‌شد از مکافات برای گستاخی آمریکا تا اخطارهای کیفر آسمانی را دید. اما از نظر عملی، تنها تفسیر چاره‌ساز می‌تواند این باشد که، چلنجر تنها نشانگر یک ناکامی […]

دیوانه‌هایی که علم طغیان علیه «عادی بودن» را برداشتند

درسال ۱۸۷۵، کشیشی امریکایی هنگام گفتگو با رئیس یکی از کالج ها اعلام داشت که محال است علم دیگر پیشرفتی داشته باشد، زیرا هرآنچه کشف شدنی بوده، کشف‌ شده است. البته این نظر او هیچ تازگی نداشت، زیرا در آن زمان نظر همه همین بود، حتی نظر دانشمندانی که به‌خاطر کشف‌هایشان در قلمرو آنچه در […]

روبرت گرویک، پیشگام راه آهن

روبرت گرویگ که در سال ۱۸۲۰ در کارلسروههٔ آلمان دیده به جهان گشود، با طرح شجاعانهٔ خود، برای کسانی که اندیشهٔ ساختن خطوط آهن مناطق کوهستانی را در سر می‌پروراندند، سرمشق خوبی شد. راه آهن دولتی آلمان در روز ۶ دسامبر سال ۱۹۸۵، یادوارهٔ صدمین سالروز درگذشت این مهندس بزرگ راه آهن را برگزار کرد. […]

چرا دوست داریم در حمام آواز بخوانیم؟ راز خوش آوازی ما در حمام

چاردیواری حمام به اندازه‌ای با موسیقی همراهی و هماهنگی دارد که یکی ازدوستانم به هنگام تمرین درس ویلن، ساز را بر می‌گرفت و به حمام می‌شتافت حتی صدای یک آواز خوان بد صدا نیز در داخل حمام، دست کم به گوش خودش، دلنشین است. من در هنر آواز مهارتی ندارم. اما، هنگامی که در حمام […]

دانشمند قهرمان و موجود بشری

داستانهای کوتاه این مقاله، شاید عجیب و بی‌ارتباط باهم درنظر آید. اما، در واقع چنین نیست. در لابه لای این نوشته، سیماهای مختلف زندگی یک دانشمند پیداست. در یک روزگرم و مرطوب ماه ژوئیه سال ۱۹۳۹، دو دانشمند برجسته خود را در بیابانهای لانگ آیلند، گمشده یافتند. آن دو برای انجام دادن ماموریتی چنان مهم […]

هنری بکرل و کشف رادیواکتیویته – تصادف بی‌سبب یا تلاش پیگیر؟

هنری بکرل، ۹۲ سال پیش، رادیواکتیویته را برحسب تصادف کشف کرد. ولی آیا شایسته است که چنین کشف بزرگی را اتفاقی بدانیم؟ چنین کشفهایی، همواره حاصل سختکوشی و آگاهی وسیع علمی بوده است. در سال ۱۸۶۷ یک فرانسوی به نام آبل نیپه دو سن ویکتور، پرتوزایی را کشف کرد. سه دهه بعد، دانشمند دیگر فرانسوی، […]