نقشهبرداری شهرهای گمشده جاده ابریشم با استفاده از لیدار و پهپاد
شهرهای باستانی جاده ابریشم که روزگاری در ارتفاعات کوههای آسیای مرکزی رونق داشتهاند، اکنون به لطف فناوری لیدار (LiDAR) و پهپادها بار دیگر کشف شده و نقشهبرداری دقیقی از آنها انجام شده است. این تحقیق که توسط پروفسور «مایکل فراچتی» (Michael Frachetti) و «فرهاد مقصودف» (Farhod Maksudov) از مرکز ملی باستانشناسی ازبکستان انجام شده، اطلاعات نادری درباره زندگی مردم در ارتفاعات و ابعاد شگفتآوری از شهرهای باستانی جاده ابریشم ارائه میدهد.
کشف شهرهای گمشده در ارتفاعات آسیای مرکزی
شهرهای توگونبولاک و تاشبولاک که بخشی از مسیر جاده ابریشم بودند، در ارتفاعات ۲,۰۰۰ تا ۲,۲۰۰ متری کوههای شرقی ازبکستان قرار داشتند. این ارتفاعات، که چالشهای فراوانی برای ساکنان خود ایجاد میکرد، همچنان برای تجارت و تعاملات فرهنگی بین شرق و غرب از اهمیت بالایی برخوردار بود. توگونبولاک که در اوج خود ۱۲۰ هکتار وسعت داشت، یکی از بزرگترین شهرهای این مسیر تجاری بود و باوجود اینکه در ظاهر تنها به شکل تپههایی دیده میشد، پژوهشهای لیداری نشان دادند که این تپهها در حقیقت بقایای ساختمانها، استحکامات و میدانهای باز شهری را در خود پنهان دارند.
تکنولوژی لیدار و اهمیت شهرهای جاده ابریشم
فناوری لیدار (LiDAR)، که قبلاً در جنگلهای مایا برای کشف شهرهای پنهان شده مورد استفاده قرار گرفته بود، در اینجا نیز موفق به کشف ساختارهای زیرزمینی این شهرها شد. این تکنولوژی توانست از میان غبار و پوششهای گیاهی عبور کرده و ساختارهای معماری پنهانشده را آشکار کند. تحقیق نشان داد که شهر توگونبولاک دارای دیوارهایی به ضخامت سه متر بوده که در اطراف یک قلعه قدیمی قرار داشتند. این شهر همچنین به منابع غنی از سنگآهن دسترسی داشت که احتمالاً عامل اصلی رونق اقتصادی آن در قرون ششم تا یازدهم میلادی بوده است. علاوه بر آن، این منطقه به تجارت و تولید فولاد نیز میپرداخت و از این طریق ثروت بسیاری به دست میآورد.
مایکل فراچتی درباره اهمیت این شهرها بیان کرد که “جاده ابریشم تنها به نقاط نهایی خود یعنی چین و غرب محدود نمیشد. نیروهای سیاسی بزرگی در آسیای مرکزی وجود داشتند و این شهرها یکی از مهمترین قلبهای شبکه تجاری و نوآوری بودند.”
زندگی در ارتفاعات: چالشی در برابر تاریخ
تاشبولاک، که در فاصله پنج کیلومتری از توگونبولاک قرار داشت، حدود یک دهم اندازه توگونبولاک بوده و اولین سایت حفاری باستانشناسی در ارتفاعات بوده است. با اینکه چیدمان این شهر شباهتهایی به شهرهای دشتهای پست دوران خود داشت، اما یک تفاوت عمده داشت: نبود مناطق مسکونی خارج از دیوارهای استحکامات. محققان بر این باورند که ساکنان این شهر به صورت فصلی و در تابستان به زندگی عشایری بازمیگشتند و احتمالاً در یورتهای سنتی زندگی میکردند که اثری از خود باقی نگذاشتهاند.
پژوهشها نشان دادند که تنها ۳ درصد از جمعیت جهان امروز در ارتفاعات بالای ۲,۰۰۰ متر زندگی میکنند، و این موضوع نشاندهنده چالشهای بزرگی است که زندگی در این مناطق با آن روبرو بوده است. با استفاده از تکنولوژیهای نوین مانند لیدار و پهپاد، این احتمال وجود دارد که شهرهای بیشتری در ارتفاعات کشف شوند و فصل جدیدی از تاریخ جاده ابریشم برای ما باز شود.
مطالب مرتبط
