آشنایی با معروفترین کتابهای ژان پل سارتر
کتاب درباره نمایش
کتاب درباره نمایش نوشتهٔ ژان پل سارتر و ترجمهٔ ابوالحسن نجفی است. انتشارات نیلوفر این کتاب را که به هنر تئاتر پرداخته، روانهٔ بازار کرده است.
کتاب درباره نمایش حاوی مجموعهای از مقالات، یادداشتها، سخنرانیها، نقدها و مصاحبههای ژان پل سارتر (فیلسوف، نمایشنامهنویس و منتقد مشهور فرانسوی) است. بخشی از این مطالب پراکنده بود و بخشی سالها گم شده بود. ۲ محقق با کوشش بسیار این اطلاعات را از منابع مختلف گردآوری کردند و در سال ۱۹۷۳ میلادی در مجموعهای مفصل به چاپ رساندند. نسخهٔ فارسی این کتابْ شامل بخش اعظم مقالات آن مجموعه است.
گفته شده است که این کتاب یکی از مهمترین آثار نمایشی ژان پل سارتر است که بهعنوان کتابی مرجع همواره خوانده شده و منشأ بحثها و نظریههای تئاتری بوده است. سارتر علاوه بر خلق درامهای سیاسی و اقتباس از نمایشنامههای یونان باستان، یک تئوریسین تئاتر هم بود و مقالات متعددی در اینباره نوشت. کتاب حاضر، حاوی نقطهنظرهای این فیلسوف و نویسنده دربارهٔ «هنر نمایش» است.
مطالب این کتاب به موضوعاتی مانند سبک بیان نمایش، ساختن اسطوره، تئاتر مردمی و تئاتر اعیانی، اسطوره و واقعیت در تئاتر، برتولت برشت و نمایشنامهنویسان کلاسیک پرداخته است.
کتاب واژه ها
کتاب واژه ها نوشتهٔ ژان پل سارتر و ترجمهٔ پرویز شهدی است. انتشارات مجید این کتاب را روانهٔ بازار کرده است. این خودزندگینامه به کاوش و ارزیابی فواید کتاب و زبان در زندگی نوع بشر پرداخته است.
کتاب واژه ها (یا «کلمات») اولینبار در سال ۱۹۶۳ میلادی منتشر شد. این خودزندگینامهٔ معروف به دوران کودکی ژان پل سارتر پرداخته است. این کتاب بهشکلی گسترده با کتاب «اعترافات» نوشتهٔ «ژان ژاک روسو» مقایسه شده است. کتاب واژهها که در ۵۹سالگیِ سارتر به رشتهٔ تحریر درآمد، شاهکاری از «خودتحلیلگری» است. فیلسوف، رماننویس و نمایشنامهنویس شهیر فرانسوی در این کتاب، همان صداقت و بینش خردمندانهای را که در سایر آثارش به چشم میخورد، برای توصیف کودکی خود به کار گرفته است. او که در خانوادهای مهربان و کتابدوست به دنیا آمد و تحتحمایت مادر و پدربزرگ و مادربزرگش رشد کرد، کودکیای را گذراند که میتوان آن را یک رابطهٔ عاشقانهٔ بلندمدت با کلمات و کتابها دانست. کتاب حاضر افزون بر شرح سالهای ابتدایی زندگی ژان پل سارتر، به کاوش و ارزیابی فواید کلی کتاب و زبان در زندگی نوع بشر پرداخته است.
بخش نخست کتاب واژه ها «خواندن» و بخش آخر آن «نوشتن» نام دارد.
کتاب ادبیات چیست؟
کتاب ادبیات چیست؟ نوشتهٔ ژان پل سارتر با ترجمهٔ ابوالحسن نجفی و مصطفی رحیمی در نشر نیلوفر چاپ شده است. این کتاب تا امروز یکی از مشهورترین و مهمترین آثار غیرداستانی سارتر و همچنین از مهمترین کتابهایی است که دربارهٔ ادبیات نوشته شده است.
منتقدان دربارهٔ کتاب «ادبیات چیست؟» گفتهاند که سارتر با این کتاب، فصل جدیدی در ادبیات گشوده است. این کتاب در پی پاسخهایی برای پرسشهایی در موضوع ادبیات و فلسفه است. پرسشهایی نظیر این که آیا آثار ادبی صرفاً بازنمودهایی از کنشهای زبانیاند؟ ماهیت و کارکرد ادبیات چیست؟ آیا تمایز قطعی میان زبان ادبی و سایر انواع کلام وجود دارد؟ آیا ادبیات گفتمان مستقلی است که کارکردهای عملی ندارد یا آن که متعهد است؟
این کتاب یکی از مهمترین کتابها در حوزهٔ ادبیات و نقد ادبی است و به بررسی موضوع نگارش و چگونهنوشتن میپردازد. «ادبیات چیست؟» را میتوان سنگ بنای نوشتههای ژان پل سارتر دانست. کتاب ادبیات چیست یکی از کتابهایی است که دانشجویان ادبیات در دوران دانشگاه آن را مطالعه میکنند و با استفاده از فلسفهٔ نگارش سارتر همهٔ متون نوشتهشده بعد از او را بررسی میکنند. این کتاب را میتوان همسنگ با کتاب فلسفهٔ نگارش اثر ادگار آلنپو دانست. زیرا پو هم در آن کتابش به شرح چگونگی روشهای نگارشش میپردازد.
هرچند ۳ فصل کتاب از هم مستقل است اما پیوند و پیوستگی مشخصی نیز دارد. اساس فصل اول بسیار مهم است. سارتر، شعر را همراه با سایر هنرها از دایره تعهد اجتماعی کنار میگذارد و میگوید تعهد آنها از نوع دیگری است. فصل دوم متکی است به خود فلسفه روانشناسی اگزیستانسیالیست سارتر. در فصل سوم، عنصر هگلی و مارکسیستی بر مطالب کتاب غلبه دارد و نوعی تاریخ اجتماعی فشرده ادبیات است. در این فصل تفاوت حرفهای سارتر با آنچه الآن بهعنوان نقد دانشگاهی عرضه میشود، روشن میگردد.
کتاب «ادبیات چیست؟» در سال ۱۹۴۷ و در زمان حساسی چاپ شده است. این زمانی بود که ۳ سال از آزادی فرانسه میگذشت و جدایی بزرگی میان روشنفکران فرانسه ایجاد شده بود. یک عده از آنها فاشیسم را پذیرفته بودند؛ عدهای دیگر از نویسندگان فرانسه به نهضت مقاومت پیوسته بودند. در آن زمان سارتر خود را به هگل و مارکس پیوند میزد. انتشار «ادبیات چیست؟» سهم بزرگی در پرورش متفکران هگلی فرانسه داشت. از سویی دیگر سارتر، با دوست قدیمیاش «کامو» تصفیه حساب میکند. «کامو» نویسندگی را به مفهوم طغیانگری میدانست. هر چند تغییر بنیادی در فضای فکری فرانسه و ایران پدید آمده است و آن نوع آرایش نیروهای اجتماعی که در آن سالها وجود داشت، به هم خورده است، هنوز هم این کتاب تأمل برانگیز است.
کتاب دل مردگی
کتاب دل مردگی نوشته ژان پل سارتر است که با ترجمه حسین سلیمانی نژاد منتشر شده است. ساتر به عنوان یکی از تاثیرگذارترین ادیبان و نظریهپردازان دنیای مدرن در این رمان دنیای متفاوتی از آثار گذشتهاش را ترسیم کرده است. این کتاب جلد سوم مجموعه راههای آزادی است.
مجموعه رمانهای راههای آزادی که توسط سارتر نوشته شده است، مانند قالی پرنقش و نگاری است که غرض آن طرح تصویری خلاصه و اجمالی از طرق متعددی است که مردم برای رسیدن به آزادی انتخاب میکنند. اما بافت آن به روش و اسلوبهای مختلف و گوناگونی است که سرانجام هم ناتمام مانده است. جلد اول این مجموعه سن عقل و جلد دوم آن تعلیق یا عفو نام دارد که هر دو در سال ۱۹۴۵ منتشر گردیدند. و جلد سوم این مجموعه دل مردگی نامیده میشود که در سال ۱۹۴۹ منتشر شد. سرانجام در نوامبر و دسامبر همین سال سارتر دو فصل از جلد چهارم این مجموعه را به نام دوستی عجیب یا مسخره نگاشت که در مجله عصر جدید منتشر شد. ولی بعد اعلام کرد که دیگر قصد ادامه آن را ندارد و بدینگونه اتمام این مجموعه نافرجام ماند.
سارتر رمان دل مردگی خط داستانی قهرمانانش در دو اثر پیشین را ادامه میدهد و با پرداختن به وقایعی که منجر به سقوط فرانسه در سال ۱۹۴۰ شد، از دلهرهٔ کسانی میگوید که بیاعتناییشان به آغاز جنگ جای خود را به احساس مسئولیت و شرافت و مقاومت در برابرِ اشغالگری نازیها و همبستگی با مظلومان داده است.
کتاب دست های آلوده
کتاب دست های آلوده، نمایشنامه در هفت مجلس از ژان پل سارتر با ترجمه جلال آل احمد است. این نمایشنامه در قالب داستانی جذاب با دیالوگهای عمیق و تکان دهنده، زشتی و کثیف بودن سیاست را نشان میدهد.
دست های آلوده یکی از نمایشنامههای جذابی است که با گذشت سالها، هنوز تر و تازه مانده است و هنوز عمیق است و هر بخش آن، هر مکالمهای تکان دهنده است. ماجرا از این قرار است: مردی به نام هوگو، به دستور حزب باید جان یکی از رهبران را بگیرد؛ هودرر که خط مشیاش مبتنی با اتحاد با بورژوازی است. هوگو در حالیکه گرفتار این ماموریت شده است، به همسر هودد دل میبازد. اما ماموریتش را به پایان میرساند و به زندان میافتد.
حالا خط مشی حزب تغییر میکند و با این تغییر، هودرر به یک قهرمان ملی بدل میشود. هوگو هم از زندان آزاد میشود ولی دنیایش، از زمانی که پا به زندان گذاشته تا امروز، حسابی تغییر کرده است. او در جایی میگوید: «نمیدانم هودرر را برای چه کشتهام ولی میدانم برای چه میبایست او را بکشم…»
کتاب کودکی یک رئیس
کتاب کودکی یک رئیس اثری از ژان پل سارتر با ترجمه محمدعلی سپانلو است. این کتاب رمانی کوتاه درباره قشری رئیس مآب است که با عقدهها و سنتهای خاص رشد میکنند و چیزی به جز خشونت در قاموسشان جای ندارد.
ژان پل سارتر که نویسندهای پیرو مکتب اگزیستانسیالیسم بود، در کتاب کودکی یک رئیس، خشونت و عقدههای روانی فرویدی و سرخوردگی را به تصویر کشیده است و نگاه روانکاوانه فروید در تمام کتاب ملموس است. در این داستان با خانوادهای آشنا میشویم که چیزی جز خشونت نمیشناسند. این خانواده کودکی تربیت میکنند که سرشار عقده و مشکل است و بناست در آینده رییسی بیرحم باشد.
در این کتاب داستان لوسین فلوریه را از چهار سالگی تا اوایل جوانیش میخوانیم. او که در خانوادهای ثروتمند به دنیا آمده است، در جستجوی هویت و معنا برمیآید بلکه متوجه شود چه اشکالاتی در وجودش هست؟ او برای این کار به سراغ روانکاوی فرویدی میرود، با یک شاعر ارتباطی نزدیک اما گذرا برقرار میکند و… اما در نهایت به عضوییت سازمانی فاشیستی درمیآید و مردی یهودی را به قتل میرساند.
در سال ۲۰۱۶ بردی کوربت بر اساس این کتاب فیلمی با نام (The Childhood of a Leader) ساخت که موفق شد در هفتاد و دومین جشنواره فیلم ونیز برنده جایزه بهترین کارگردانی و جایزه بهترین فیلم اول شود.
کتاب خروج ممنوع
خروج ممنوع نمایشنامهای از نویسنده و متفکر معاصر فرانسوی، ژان پل سارتر است. این نمایشنامه نیز مانند دیگر آثار سارتر با نگاهی فلسفی نوشته شده است.
سارتر در نمایشنامه خروج ممنوع به جهنم سری زده و آن را برای سه گناهکار ترسیم کرده است. سه نفر به نام های اینز، استل و کرادو بعد از مرگ خود وارد اتاقی میشوند که گویا جهنم آنها است و باید تا ابد در آن بمانند. این اتاق یک دریچه دارد که از آن میتوان تمام اتفاقات روی زمین را دید. در اتاق بسته است و چراغش هم همیشه روشن است؛ درست برعکس تصوری که همگان از جهنم دارند. خواب هم در این اتاق معنا ندارد و این سه نفر حتی توانایی پلک زدن را هم ندارند. آنها متعجبند که چرا این جهنم با آن چه همیشه تصور میکردند متفاوت است.
سارتر این نمایشنامه را در زمان اشغال فرانسه توسط نازیها نوشت و آن را در ماه مه سال ۱۹۴۴ به روی صحنه برد. این اثر علاوه بر این که بارها به اجرا درآمده اقتباسهای زیادی هم داشته است.
آنچه سارتر در خروج ممنوع تصویر کردهاست، فقط جهنمی فرضی نیست که سه نفر به ماندن در آنجا و شکنجهٔ ناگزیر یکدیگر محکوماند، بلکه صحنهٔ عمومی زندگی انسانِ تهی از معنای امروز، در غرب است و درواقع، اینها آدمهای دربندخویشاند که میتوان «دوزخیان زمین» نامیدشان.
کتاب دیوار
کتاب دیوار، مجموعهای از داستانهای کوتاه نوشتهی ژان پل سارتر و تعدادی دیگر از نویسندگان برجستهی دنیا است که توسط صادق هدایت به فارسی ترجمه شده است.
کتاب دیوار شامل ۷ داستان از نویسندگان مشهور است که به دست صادق هدایت جمعآوری و ترجمه شدهاند. داستان اول که دیوار نام دارد و اسم کتاب هم از روی همین داستان انتخاب شده است، از ژان پل سارتر است. این داستان، روایت یک شب از زندگی چند زندانی انقلابی محکوم به اعدام است. داستان دوم با عنوان جلو قانون اثری از فرانتس کافکا است که دربارهی پیرمردی است که میخواهد قانون را ببیند اما پاسبان جلوی در به او میگوید فعلا نمیتواند. داستان سوم مجموعهی دیوار، شغال و عرب نام دارد که آن هم از فرانتس کافکا است. داستان بعدی به نام کلاغ پیر از الکساندر لانژ کیلاند است که روایت کلاغی است که به دنبال غذا به سمت دریا پرواز میکند و از زندگیاش صحبت میکند. داستان بعدی تمشک تیغ دار نام دارد و نوشتهی آنتوان چخوف، نویسندهی مشهور روس است. مرداب حبشه از گاستون شرو، داستانی زیبا و مستندگونه از لحظهی زایمان یک آهوی ماده است که ناگهان ماری به او حملهور میشود. آخرین داستان کتاب دیوار، کور و برادرش نام دارد. این داستان نوشته دکتر آرتور شنیسلر است.
کتاب تهوع
تهوع رمانی فلسفی نوشته ژان پل سارتر، نویسنده و فیلسوف اگزیستانسیالیست فرانسوی است. این رمان فلسفی که در سال ۱۹۳۸ منتشر شد تا حدودی بازتاب دهنده زندگی خود سارتر است.
سارتر در این کتاب از لابهلای خاطرات شخصیت اصلی داستان، آنتوان روکانتن، با تأکید بر تاریخ و پژوهش در تاریخ به بیان اندیشهٔ وجودگرایی خود میپردازد.
این جوان حدوداً سیساله پس از سالها گشتوگذار در کشورهای دور و نزدیک و خسته از ماجرا و ماجراجویی، به شهرِ کوچکی به اسم بوویل میرود تا به کمک اسناد بایگانی کتابخانهٔ شهر، کتابی در مورد یک مارکی فرانسوی به نام موسیو دو رولبون بنویسد که در قرن هجدهم زندگی میکرده است؛ اما یک روز ناگهان احساس عجیبی به او دست میدهد و خودش را در دنیایی که زندگی میکند، غریبه مییابد. کم کم همهچیز را به شکل تازهای میبیند، با تمام چیزهای اطرافش احساس بیگانگی میکند؛ بنابراین با نگارش دفتر خاطراتش، در مورد این حالت غریبی که اسمش را «تهوع» میگذارد مطالبی مینویسد و در واقع داستان رمان را شکل میدهد.
برخی روزنامههای مذهبگرا در آن زمان به شخصیت مأیوسکننده کتاب و تصویر سیاهی که او از انسان ارائه میدهد انتقادهای تند و گزندهای کردند، ولی درعینحال منکر استعداد نویسندهٔ جوانش نشدند و آیندهٔ او را درخشان خواندند.
کتاب سن عقل
کتاب سن عقل نوشته ژان پل سارتر است که با ترجمه حسین سلیمانی نژاد منتشر شده است. ساتر به عنوان یکی از تاثیرگذارترین ادیبان و نظریهپردازان دنیای مدرن در این رمان دنیای متفاوتی از آثار گذشتهاش را ترسیم کرده است.
مجموعه رمانهای راههای آزادی که توسط سارترنوشته شده است، مانند قالی پرنقش و نگاری است که غرض آن طرح تصویری خلاصه و اجمالی از طرق متعددی است که مردم برای نیل به آزادی بر میگزینند. اما بافت آن به روش و اسلوبهای مختلف و گوناگونی است که سرانجام هم ناتمام مانده است. جلد اول این مجموعه سن عقل و جلد دوم آن تعلیق یا عفو نام دارد که هر دو در سال ۱۹۴۵ منتشر گردیدند. و جلد سوم این مجموعه عذاب روح یا دلمردگی نامیده میشود که در سال ۱۹۴۹ منتشر شد. سرانجام در نوامبر و دسامبر همین سال سارتر دو فصل از جلد چهارم این مجموعه را به نام دوستی عجیب یا مسخره نگاشت که در مجله عصر جدید منتشر شد. ولی بعد اعلام کرد که دیگر قصد ادامه آن را ندارد و بدینگونه اتمام این مجموعه نافرجام ماند.
کتاب تعلیق
کتاب تعلیق نوشته ژان پل سارتر است که با ترجمه حسین سلیمانی نژاد منتشر شده است. ساتر به عنوان یکی از تاثیرگذارترین ادیبان و نظریهپردازان دنیای مدرن در این رمان دنیای متفاوتی از آثار گذشتهاش را ترسیم کرده است.
مجموعه رمانهای راههای آزادی که توسط سارتر نوشته شده است، مانند قالی پرنقش و نگاری است که غرض آن طرح تصویری خلاصه و اجمالی از طرق متعددی است که مردم برای نیل به آزادی بر میگزینند. اما بافت آن به روش و اسلوبهای مختلف و گوناگونی است که سرانجام هم ناتمام مانده است. جلد اول این مجموعه سن عقل و جلد دوم آن تعلیق یا عفو نام دارد که هر دو در سال ۱۹۴۵ منتشر گردیدند. و جلد سوم این مجموعه عذاب روح یا دلمردگی نامیده میشود که در سال ۱۹۴۹ منتشر شد. سرانجام در نوامبر و دسامبر همین سال سارتر دو فصل از جلد چهارم این مجموعه را به نام دوستی عجیب یا مسخره نگاشت که در مجله عصر جدید منتشر شد. ولی بعد اعلام کرد که دیگر قصد ادامه آن را ندارد و بدینگونه اتمام این مجموعه نافرجام ماند.
کتاب تهوع
«تهوع» نوشته ژان پل سارتر، فیلسوف و نویسنده فرانسوی است. «تهوع» اصلیترین نوشته ادبی سارتر به شمار میرود که در سال ۱۹۳۸، زمانی که او استاد دانشگاه بود منتشر شد.
«تهوع» رمانی فسلفی و اگزیستانسیالیستی است. ماجرا در شهر خیالی بوویل در ایتالیا رخ میدهد و داستان آنتوان روکانتین نویسنده فرانسوی را روایت میکند که از وجود خود وحشت دارد، او قرار است در این شهر سرگذشت یک شخصیت سیاسی به اسم «مارکی دو رولبورن» را بنویسد.
روکانتین در مدت اقامتش در شهر خاطرات خود را هم ثبت میکند. همه احساسات و حالات درونیاش در مورد جهان و افراد اطرافش را مینویسد اما همواره یک احساس تهوع گنگ با اوست که دلیلش را نمیداند…
«حالم خوش نیست! اصلا حالم خوش نیست: این حالت تهوع سگمصّب ولم نمیکند دچارش شدهام، این بار بازهم: در یک کافه به سراغم آمده است. و این بار چیز جدیدی است. تا این لحظه، کافهها تنها پناهگاه من بودهاند، چون همیشه پر از آدم و بسیار روشناند، امّا این پناهگاه هم از دست میرود؛ از این پس وقتی در اتاقم به دام میافتم، دیگر نمیدانم به کجا باید بروم.»
«تهوع» حدیث انسان تنهایی است که در گردونه زمان، از تنهایی خود پناهگاهی میسازد تا بتواند در مقابل هجوم افکار تیره وحشتافزا تاب بیاورد.
تهوع خاطرات کسی است که به بنبست رسیده و پناهی میجوید تا بتواند خود را از شر افکار پلید رها سازد و راهی به سوی روشنایی بیابد.
سارتر در سال ۱۹۶۴ به خاطر این رمان برندهٔ جایزهٔ نوبل ادبیات شد اما از پذیرش جایزه سر باز زد.
کتاب مگسها
«مگسها» یک نمایشنامه سمبلیک و انتقادی سه پردهای از ژان پل سارتر، نویسنده، فیلسوف و فعال اجتماعی فرانسوی است. شخصیتهای این درام سه پردهای خدایان و اساطیر یونان باستاناند و ماجرا، ماجرای برخورد این شخصیتها با یکدیگر است. در این نمایشنامه، داستان اورست و خواهرش الکترا در گرفتن انتقام مرگ پدرشان، آگاممنون بازآفرینی میشود. آنها برآنند تا با قتل مادرشان و همسرش که عاملان مرگ پدر هستند، انتقام خون او را بگیرند. سارتر در این اثر با روایت داستان الکترا و اورست، باز هم رویکرد اگزیستانسیالیستی خود را عرضه میکند. او تلاش میکند تا با به تصویر کشیدن جدال میان اورست و الکترا و جدال مشترکشان با زئوس، نقدی بر خودکمبینی مردم و برخی از مراسم و آداب مذهبی که در آنها انسان دست به سرکوبگری خود میزند و بار گناه را پیوسته به دوش میکشد، داشته باشد. سارتر در این نمایشنامه با دستمایه قرار دادن یک روایت از اساطیر یونان، آزادی و اختیار بشر را که اصل اساسی مکتب اگزیستانسیالیسم است به انسانها یادآوری میکند.
کتاب نکراسوف
«نکراسوف» یک نمایشنامه کمدی از ژان پل سارتر فیلسوف اگزیستانسیالیست فرانسوی است که به دلیل هدف گرفتن طبقه بورژوازی بسیار جنجال برانگیز شد و نمایش آن به کارگردانی «ژان مییه» بیش از شصت شب اجرا نشد. سارتر این نمایشنامه را در سال ۱۹۵۵ نوشت و در آن هم وارد بحثهای فلسفی شد و هم اشارات سیاسی. مردی برای خودکشی، خود را درون رودخانه سن پاریس میاندازد و دو فرد بیخانمان به نجات او میشتابند. بعد معلوم میشود که آن مرد فردی کلاهبردار است که بین زندان و مرگ، مرگ را انتخاب کرده است. او به جای تشکر از ناجیان خود، از آنها بابت کارشان، شاکی میشود. بین آنها بحثی بر سر ارزش زندگی درمیگیرد. پلیس که سرمیرسد کلاهبردار میگریزد و بیخانمانها متهم به همکاری با او میشوند و در پی بحثی که درباره ارزش زندگی داشتند، تصمیم میگیرند خود را به رودخانه بیاندازند. اما متهم میگریزد و خود را «نکراسوف»، یکی از وزرای اتحاد جماهیر شوروی که ناپدید شده، جا میزند. همزمان رسانههای ضدکمونیست به دلیل این که میتوانند از این فرصت در جنگ سرد بهرهبرداری کنند از او استقبال میکنند. سارتر در این داستان فلسفه را با سیاست پیوند زده و از بحث ارزش زندگی وارد بحث اخلاق در سیاست میشود و از پرسش «به چه بهایی باید زندگی را حفظ کرد» به پرسش «جایگاه اخلاق در سیاست کجاست» میرسد. این نمایشنامه ۸ پرده دارد: ساحل سن، نزدیک یک پل. مهتاب؛ تابلوی دوم: دفتر ژول پالوتن ؛ ابلوی سوم: یک سالن، شب؛ تابلوی چهارم: دفتر کار ژول پالوتن؛ تابلوی پنجم: آپارتمانی در هتل ژرژ پنجم؛ تابلوی ششم: سالنی کوچک که از آن بهعنوان بوفه استفاده میشود.؛ تابلوی هفتم: سالن مدل ۱۹۲۵ سیبیل؛ تابلوی هشتم: دفتر پالوتن.
کتاب تیفوس
فیلمنامه «تیفوس» اثر نویسنده و فیلسوف فرانسوی، ژان پل سارتر است. تیفوس در مالزی همهگیر شده و مردم در حال مرگ اند. پرستار جوانی به نام نلی برای مراقبت از بیماران بیمارستانی داوطلب میشود. او در رفتو امد به بیمارستان با ژرژ دکتری که تبدیل به ولگردی خیابانی شده است، آشنا میشود. با اندکی جستجو میفهمد که پزشک به دلیل اشتباهی که در گذشته کرده است از طبابت دست کشیده و دچار سرخوردگی است اما شرایط ایجاب میکند که او پزشک را به طبابت برگرداند. این کتاب علاوه بر داشتن پرداختی گزنده و تأثیرگذار، به مسائل نژادی و استعمار، داستان عاشقانهای پرفراز و نشیب و همچنین، حکایتی هستیگرایانه درباره ارزشها و ضدارزشهای اخلاقی میپردازد و شاباهتهای زیادی با «طاعون» آلبر کامو دارد: (صحرایی سنگی. نما از بالا. راهی به زحمت کشیده شده در دل صحرا. اتوبوس، خیلی کوچک، در حال پیشآمدن، در انتها دیده میشود. (نما از خیابانی خلوت. خانههای کوچک کمارتفاع کاهگلی. دوربین تا وسط خیابان پیش میرود. تمام درها به اتاقهایی تاریک و خالی باز هستند. دوربین به یکی از خانههای کوچک نزدیک میشود که درش بسته بهنظر میرسد. در ناگهان از داخل هل داده میشود، به دیوار میخورد، سگی زوزهکشان از خانه فرار میکند.) (عوعوِ سگ. این عوعوها سبب میشوند سگهای دیگری از جاهای مختلف شهر، یکصدا به آنها پاسخ دهند.) (بازاری پوشیده از جگن. آفتاب از لای جگنها و تاکها میگذرد، لکههای آفتاب روی زمین. دوربین در بازار پیش میرود. میوهها زمین را پوشاندهاند. پارچههای درهموبرهم روی یک بساط. یک بساط دیگر: کوهی از انجیرهای وحشی. یک گربهٔ خیلی لاغر روی بساط از پشت میوهها میگذرد. ریزش کوه انجیر. میوهها از روی بساط میریزند و روی زمین میغلتند. دوربین یکی از میوهها را که از کنار بساطی غرقِ تاریکی میغلتد، دنبال میکند. کاملاً نزدیک جایی که میوه از حرکت باز مانده، یک پای برهنه و بیحرکت. نما از پای برهنه.)
کتاب مردههای بیکفن و دفن
«مردههای بیکفنودفن» نام نمایشنامهای با موضوع جنگ و تاثیرات آن از ژان پل سارتر نویسنده و فیلسوف معاصر فرانسوی است. این نمایشنامه درباره گروهی از پارتیزانهای فرانسوی جنگ جهانی دوم است که در یک عملیات به سرکردگی مرد جوانی به نام ژان، به دست پلیس میافتند و مورد شکنجههایی سخت و کشنده قرار میگیرند تا محل اختفای ژان را لو دهند. این شخصیتها شامل یک مرد یونانی (کانوریس)، یک جوان دانشجوی پزشکی (هانری)، یک مرد معمولی (سوربیه)، یک زن جوانِ عاشق (لوسی) و برادر نوجوان او (فرانسوا) هستند. این اثر برای نخستینبار در هشتم نوامبر ۱۹۴۶ در تئاتر آنتوان (بهمدیریت سیمون بریو) نمایش داده شد. مضمون اصلی «مردههای بیکفن و دفن» نکوهش جنگ است. درواقع باوجود همه تأکیدی که شخصیتها بر گذشته، روابط و جایگاهشان دارند رشته اصلی از دست نمایشنامهنویس خارج نمیشود و تأثیر جنگ بر تکتک شخصیتها با پیشرفت داستان عمیقتر و پررنگتر میشود. سارتر که خود در دوران جنگ جهانی میزیسته است در این اثر به باورپذیرترین شکل ممکن، فشار ناشی از وقوع جنگ و شرایط تأسفبار مبارزه را به تصویر میکشد: «کلوشه: قسم میخورم که یهودی هستی. (به میلیسینها اشارهای میکند، و آنها سوربیه را میزنند) یهودی نیستی؟ سوربیه: چرا، یهودیام. کلوشه: خب. در این صورت گوش کن! ابتدا، ناخنها. این به تو مجال میدهد که فکر کنی! عجلهای در کار نیست، شب را در پیش داریم! حرف میزنی؟ سوربیه: چه کثافتی! کلوشه: چه میگویی؟ سوربیه: میگویم: چه کثافتی. تو و من، آشغالیم. کلوشه: گیرهها را بردارید و شروع کنید.»
کتاب چرخدنده
«چرخدنده» در زمستان ۱۹۴۶ توسط ژان پلسارتر، نویسنده، فیلسوف و نمایشنامهنویس فرانسوی نوشته شد. این فیلمنامه که البته هیچ به گاه به صورت فیلم ساخته نشد و در آخر در قالب یک نمایش عرضه شد، درباره پدیده انقلاب در کشورهای کمتر توسعهیافته است. سارتر در این کتاب میگوید، انقلاب در این کشورها، یک دور باطل تکرارشونده و بدون نتیجه است. در بخشی از این کتاب میخوانیم: اتاقی بزرگ و خالی، نیمکتی با روکش مخمل، میز کارمند دفتر مابین دو پنجرهی بسیار بزرگ. عدهای از رجال ـ ملبس به اونیفورم یا لباس شخصی جمعند. یکی از آنها، ماتر، وزیر دادگستری. او مردی است کوتاه قامت و طاس. با صورتی متوحش روی نیمکت نشسته است. دیگران خشک، آرام و کاملا ساکت ایستادهاند. صورتهایشان نتراشیده و تحت فشار، کت و شلوارها چروکیده. معلوم است شب نخوابیدهاند. چراغی روشن نیست فقط نور ملایم صبح اتاق را روشن میکند. ناگهان رگبار آتش از نزدیک. گلولهای پنجره را میشکافد و در سقف مینشیند. ریباز، وزیر امور خارجه، بلند قد، سنگین وزن و استخوانی، با سبیلی خشن و نامرتب، آرام به سوی پنجره میرود و کوشش میکند وضعیت خارج را دریابد. در باز میشود، افسری نفسزنان وارد میشود، همگی به سوی او برمیگردند. ماتر از جایش بلند میشود. افسر اطلاع میدهد: ــ دارند میآیند. این آخرین حمله است. چهرههای رجال مملکتی با دریافت این خبر کوچکترین اثری که بروزدهندهی افکارشان باشد، نشان نمیدهد، انگار به یکدیگر شک دارند. ریباز فقط میگوید: ــ به اطلاعش میرسانم.
مطالب مرتبط
