آزمایش عجیب محققان: آنها 350 هزار بار سکه انداختند تا بفهمند آیا شانس شیر و خط آمدن واقعا پنجاه به پنجاه است یا نه؟!
تحقیق در مورد بعضی چیزها که مسلم مینماید واقعا عجیب و غیرضروری به نظر میرسد. اما امروز خبری در این مورد خواندم.
به طور کلی تصور میشود که شیر یا خط کردن سکه راهی سریع و منصفانه برای حل و فصل اختلافات یا انتخاب شانسی یکی از دو راه پیش رو است. تصور میشود که شانس شیر یا خط آمدن به صورت کلی پنجاه درصد است اما تیمی متشکل از 48 محقق در آمستردام روزها را صرف پرتاب کردن سکه کردند و کشف کردند که نتایج این بازی شانس تصادفی ممکن است آنطور که اکثر تصور میکنند تصادفی نباشد!
در اوایل دهه 2000، سه نفر از ریاضیدانان آمریکایی به رهبری پرسی دیاکونیس، یک ماشین سکهگردان برای بررسی یک فرضیه ساختند. آنها معتقد بودند چرخاندن سکه یک موضوع فیزیکی است و با چند ترفند کوچک، یک فرآیند به ظاهر تصادفی میتواند به روندی پیشبینیپذیر تبدیل شود.
البته، دستهای انسان مانند ماشینها نیستند، اما تحقیقات آنها در نهایت نشان داد که اکثر مردم وقتی سکه میاندازند، نوع پرتابشان طوری است که کمی مسئله را حالت تصادفی خارج میکنند. به آنهایی که سوگیری قابل توجهی برای آوردن یک طرف داشتند لقب “پرتابکنندههای متزلزل” داده شد. در نهایت محاسبه شده است که به طور کلی، یک سکه به احتمال 51٪ در هنگام پرتاب، روی آن به سمت بالا قرار میگیرد.
به منظور آزمایش تجربی این فرضیه، گروهی از محققان از دانشگاه آمستردام، در طی چند روز، با استفاده 48 نفر مختلف، 46 سکه مختلف را مرتب پرتاب کردند. محققان در مجموع 350757 بار سکه انداختند.
آنها هم سوگیری اندک سکه انداختن و آمدن سکه به سمت بالا را پیشبینی میکردند. در آزمایش آنها در 50.8٪، موارد روی سکه به سمت بالا قرار گرفت.
شاید قابل توجهترین یافته این بود که بین سکهاندازان مختلف تفاوت وجود داشت. تنها 10 نفر از 48 شرکتکننده کمتر از 50 درصد موارد روی سکه را میآوردند. بقیه بیشتر روی سکه را میآوردند، حتی برخی هم در 60 موارد روی سکه را میآوردند!
اما آیا با این سوگیری باید از شیر و خط کردن به عنوان یک کار شانسی خودداری کنیم؟
به گفته استیون وودکاک، از دانشکده علوم ریاضی و فیزیک در دانشگاه فناوری سیدنی، میزان تفاوت واقعا آنقدر نیست که ما شیر و خط کردن را متوقف کنیم و این کار را تصادفی ندانیم.
باید روی این مطلب دقیق که شویم که چه میزان تصادفی بودن ما را راضی میکند. گرچه در امار 50.8 موارد روی سکه میآید، اما این یعنی در هزار سکه انداختن تنها ترجیج 8 بار بیشتر رو آمدن سکه وجود داشته باشد و در دنیای واقعی واقعا این عدد منعی ندارد.
سوال بعدی که مطرح میشود این است که آیا واقعا پرتابکنندههای سکه میتوانند به صورت محسوسی مهارتی پیدا کنند که شیر با خط بیشتر بیاید. یا این کار را ناخودآگاه انجام بدهد؟
محققان مینویسند: «… نمیتوان رد کرد که برخی از شرکتکنندگان قادر به دستکاری نتایج چرخش سکه به منظور ایجاد سوگیری بودند. اما این کار با توجه به ماهیت فرآیند پرتاب سکه، شواهد حاصل از ضبطهای ویدئویی، و مطابقت دقیق بین دادهها بعید است.
در پایان محققان میگویند که بهتر است پرتابکننده سکه هنگام پرتاب خودش نداند که شیر یا خط بالاست.
منبع: Arxiv
مطالب مرتبط
