بازی لئوناردو دی‌کاپریو در نقش هیو گلس در فیلم The Revenant (2015) | فیزیکی، بقا، انتقام‌جو، صامت، سخت‌کوش

آشنایی با متدهای سخت بازیگری و سینمای واقع‌گرایانه برای درک بهتر تلاش هنرمندان سینما جالب و ضروری است. در این مقاله قصد داریم بازی حماسی لئوناردو دی‌کاپریو در نقش هیو گلس (Hugh Glass) در فیلم بازگشته یا برخاسته از گور (The Revenant) را با هم مرور کنیم. چگونه یک ستاره هالیوود بدون استفاده از کلمات زیاد و با تکیه بر فیزیک بدنی خود، بقا و انتقام را معنا می‌کند؟ چه چالش‌هایی در دل طبیعت وحشی برای خلق این نقش وجود داشت؟ بیایید جزئیات این بازی برنده اسکار را با هم بررسی کنیم.

۱. شناسنامه اثر

فیلم سینمایی برخاسته از گور در سال ۲۰۱۵ میلادی به کارگردانی آلخاندرو گونسالس اینیاریتو (Alejandro González Iñárritu) ساخته شد. فیلم‌نامه بر اساس رمانی به همین نام نوشته مایکل پانک (Michael Punke) تنظیم شده است. لئوناردو دی‌کاپریو در نقش هیو گلس، تام هاردی در نقش جان فیتزجرالد و ویل پولتر (Will Poulter) در نقش جیم بریدجر بازیگران اصلی این اثر حماسی و وسترن هستند. فیلم با فیلمبرداری فوق‌العاده امانوئل لوبزکی (Emmanuel Lubezki) نامزد دوازده جایزه اسکار شد و توانست سه جایزه مهم از جمله بهترین کارگردانی، بهترین فیلمبرداری و بهترین بازیگر نقش اول مرد را برای دی‌کاپریو به ارمغان آورد.

۲. خلاصه داستان فیلم

داستان فیلم در سال ۱۸۲۳ میلادی در اعماق جنگل‌های بکر آمریکا رخ می‌دهد. هیو گلس یک راهنما و تله‌گذار باسابقه است که همراه با گروهی از شکارچیان پوست کار می‌کند. او در حین گشت‌زنی مورد حمله وحشیانه یک خرس گریزلی قرار گرفته و به شدت مجروح می‌شود. فرمانده گروه تصمیم می‌گیرد سه نفر را برای مراقبت از او تا زمان مرگ باقی بگذارد. جان فیتزجرالد، یکی از این نگهبانان، به دلیل طمع و ترس، پسر نیمه‌بومی گلس را به قتل رسانده و گلس نیمه‌جان را در یک قبر کم‌عمق رها می‌کند. گلس با اراده‌ای پولادین از مرگ حتمی نجات یافته و سفری طولانی و هولناک را برای انتقام آغاز می‌کند.

۳. بقای فیزیکی و بازی بدون کلام دی‌کاپریو

یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های دی‌کاپریو در این فیلم، نبود دیالوگ بود. هیو گلس به دلیل آسیب شدید به گلویش در اثر حمله خرس، در بیشتر زمان فیلم قادر به صحبت کردن نیست. لئو باید تمام رنج، خشم، تنهایی و عزم خود را تنها از طریق چشمان، ناله‌ها و حرکات بدنی‌اش نشان می‌داد. این سبک بازی مینی‌مالیستی اما بسیار شدید، فیزیک بازیگری او را به چالش کشید. تماشاگر بدون کلام، با خزیدن‌های دردناک او روی برف و تقلا برای روشن کردن آتش همذات‌پنداری می‌کند که نشان‌دهنده قدرت خارق‌العاده بازی حسی اوست.

۴. چالش‌های تولید در سرمای استخوان‌سوز

شرایط تولید برخاسته از گور یکی از سخت‌ترین شرایط کاری در تاریخ سینمای معاصر به شمار می‌رود. فیلمبرداری در مناطق کوهستانی کانادا و آرژانتین در سرمای شدید زیر صفر درجه انجام شد. اینیاریتو اصرار داشت که بازیگران واقعا در معرض سرما قرار گیرند تا حس واقعی رنج سرمازدگی (Hypothermia) منتقل شود. دی‌کاپریو ساعت‌ها در آب‌های یخ‌زده رودخانه‌ها غوطه‌ور بود و در لباس‌های سنگین و خیس خرس روی برف‌ها می‌خزید. این سختی‌های واقعی مرز میان بازیگری و واقعیت را در بازی لئو کاملا از بین برد.

۵. نمادپردازی طبیعت و خشم زمین

طبیعت در برخاسته از گور صرفا یک پس‌زمینه زیبا نیست، بلکه خود یکی از شخصیت‌های اصلی و بی‌رحم داستان است. کوه‌ها، رودخانه‌ها و درختان تنومند همگی نشان‌دهنده عظمت جهان و ناچیز بودن انسان هستند. بازی دی‌کاپریو در تقابل با این طبیعت وحشی، تلاش انسان برای غلبه بر خشم زمین را نشان می‌دهد. او گاهی با طبیعت همسو می‌شود و درون تنه توخالی درخت پناه می‌گیرد و گاهی مجبور است برای عبور از رودخانه‌های خروشان با جریان آب مبارزه کند.

۶. تحلیل انگیزه انتقام و رستگاری در هیو گلس

انگیزه اولیه هیو گلس برای بقا، انتقام (Revenge) از فیتزجرالد به خاطر قتل پسرش است. اما در طول این سفر حماسی، این انگیزه حیوانی به نوعی مکاشفه روحی و رستگاری تبدیل می‌شود. دی‌کاپریو این تحول درونی را با تغییر تدریجی نگاهش از خشم کور به آرامشی سرد نشان می‌دهد. در صحنه نهایی رویارویی با فیتزجرالد، گلس متوجه می‌شود که انتقام متعلق به او نیست بلکه به خداوند واگذار شده است. این تغییر رویکرد اخلاقی، عمق بیشتری به بازی او می‌بخشد.

۷. فیلمبرداری با نور طبیعی اثر امانوئل لوبزکی

امانوئل لوبزکی و اینیاریتو تصمیم گرفتند کل فیلم را تنها با استفاده از نور طبیعی خورشید و آتش فیلمبرداری کنند. این تصمیم باعث شد زمان فیلمبرداری در هر روز بسیار محدود (حدود دو ساعت) باشد و همه چیز باید با دقت میلی‌متری اجرا می‌شد. دی‌کاپریو باید بازی خود را با زوایای متغیر نور خورشید هماهنگ می‌کرد. قاب‌های باز لوبزکی و کلوزآپ‌های شدید از چهره خیس از عرق و منجمد لئو، یکی از زیباترین همکاری‌های بازیگر و مدیر فیلمبرداری را خلق کرد.

۸. واقعیت تاریخی هیو گلس در مقایسه با درام فیلم

داستان هیو گلس واقعی با تغییراتی در هالیوود همراه بوده است. در واقعیت تاریخی، مدرکی وجود ندارد که نشان دهد گلس پسری بومی داشته یا جان فیتزجرالد پسر او را کشته است. همچنین گلس در واقعیت فیتزجرالد را پس از پیدا کردن به قتل نرساند زیرا او به ارتش پیوسته بود و کشتن یک سرباز مجازات مرگ داشت. دی‌کاپریو با درک این تفاوت‌ها تلاش کرد تا بار دراماتیک فیلم را که بر رابطه پدر و فرزندی متمرکز بود، با قدرت احساسی خود تقویت کند.

۹. چالش‌های رژیم غذایی و فیزیکی لئو

دی‌کاپریو که خود یک گیاه‌خوار فعال است، برای طبیعی‌تر جلوه دادن صحنه‌ها تصمیم گرفت در یکی از سکانس‌ها جگر خام گاومیش (Bison liver) را واقعا بخورد. او معتقد بود واکنش چهره‌اش به خوردن گوشت خام باید کاملا واقعی باشد. چالش‌های دیگری مانند یادگیری کار با تفنگ‌های فتیله‌ای قدیمی، ساخت پناهگاه با دست خالی و یادگیری زبان‌های بومی تیره سرخ‌پوستی نیز از کارهای سختی بود که لئو برای این نقش با موفقیت انجام داد.

۱۰. بازتاب فرهنگی بومیان آمریکا در روایت فیلم

فیلم برخاسته از گور بر خلاف وسترن‌های سنتی، نگاهی محترمانه و چندبعدی به بومیان آمریکا دارد. تعارضات میان بومیان و شکارچیان سفیدپوست با جزئیات تاریخی به تصویر کشیده شده است. شخصیت گلس به دلیل داشتن همسری بومی، با فرهنگ آن‌ها آشناست و این پیوند در رویاها و مکاشفات او در طول سفر بقا نمایان است. دی‌کاپریو با احترام کامل به این فرهنگ، نمادهایی از معنویت بومی را در حرکات و ارتباطش با جهان پیرامون بازتاب می‌دهد.

۱۱. مسیر اسکار و پیروزی تاریخی دی‌کاپریو

پس از سال‌ها نامزدی و ناکامی، سرانجام بازی در نقش هیو گلس نخستین جایزه اسکار بازیگری را برای دی‌کاپریو به همراه داشت. رسانه‌ها و طرفداران او سال‌ها منتظر این لحظه بودند. کمپین تبلیغاتی فیلم تمرکز زیادی روی سختی‌های کار لئو داشت. او در سخنرانی پذیرش جایزه اسکار خود، از این تریبون برای هشدار درباره تغییرات اقلیمی (Climate change) و گرمایش زمین استفاده کرد و نشان داد که تجربه حضور در طبیعت وحشی تا چه حد روی او تاثیرگذار بوده است.

۱۲. تاثیر سینمای بقا بر روان‌شناسی مخاطب

آثاری مانند برخاسته از گور مخاطب را با غرایز بقای اولیه انسان روبه‌رو می‌کنند. تماشای تقلا برای زندگی در سخت‌ترین شرایط، نوعی تزکیه روحی (Catharsis) در بیننده ایجاد می‌کند. بازی باورپذیر دی‌کاپریو ما را وامی‌دارد تا محدودیت‌های فیزیکی و روانی خودمان را به چالش بکشیم. این فیلم ثابت می‌کند که اراده انسان می‌تواند بر سخت‌ترین موانع فیزیکی غلبه کند و این درس اخلاقی، ارزش ماندگار اثر را دوچندان می‌کند.

سوالات متداول

دکتر علیرضا مجیدی

پزشک، نویسنده و بنیان‌گذار وبلاگ «یک پزشک»

دکتر علیرضا مجیدی، نویسنده و بنیان‌گذار وبلاگ «یک پزشک».
با بیش از ۲۰ سال نویسندگی «ترکیبی» مستمر در زمینهٔ پزشکی، فناوری، سینما، کتاب و فرهنگ.
باشد که با هم متفاوت بیاندیشیم!

دربارهٔ علیرضا مجیدی در یک پزشک