ای وی اف چیست؟ هر آنچه باید درباره ای وی اف بدانید!!

0

رپورتاژ

ناباروری یک مشکل بسیار شایع به شمار می رود حدود بیست درصد از زوجین از ان رنج می برند. به طور کلی، علل ناباروری ۴۰ درصد مربوط به زن و ۴۰ درصد مربوط به مرد و ۲۰ درصد ترکیبی از هر دو عامل مردانه و زنانه است. حدودا ده درصد از زوجین نابارور متقاضی انجام عمل ای وی اف (IVF) یا لقاح ازمایشگاهی هستند. در بعضی از علل ناباروری ای وی اف اولین خط درمان به شمار می اید و در بعضی موارد در صورت شکست درمان های اولیه شامل تحریک تخمک گذاری و ای یو ای روش ای وی اف انتخاب می شود.

پروسه‌ی درمان های کمک باروری به دلیل پیچیده بودن روش درمان ،استفاده از داروهای تزریقی ، نیاز به جراحی و هزینه زیاد برای زوجین نابارور یک فرآیندی استرس‌زا می باشد. اما با داشتن اطلاعات کافی در خصوص چگونگی مراحل، عوارض و خطرات جانبی درمان می‌توان مسیر را هموار و آسان‌ کرد. در این مبحث سعی داریم با توضیحات کافی در مورد روش انجام ای وی اف و مراقبت های خاص حین انجام پروسه درمان در جهت کاهش استرس و درمان موفق در زوجین یاریگر ایشان باشیم.

حاملگی به روش ای وی اف یا لقاح آزمایشگاهی، روشی است که در طی آن تخمک‌ها از تخمدان زن خارج می‌شوند، در بیرون از بدن زن یعنی در محیط آزمایشگاه جنین شناسی با اسپرم مرد بارور شده و سپس جنین تشکیل شده درون رحم زن قرار داده می‌شود.

چه مشکلاتی را می توان با روش ای وی اف یا لقاح آزمایشگاهی درمان کرد:

۱-آندومتریوز

۲-ناباروری با علت مردانه

۳-انسداد لوله‌های فالوپ

۴-اختلالات تخمک‌گذاری

۵-عدم توانایی اسپرم در نفوذ یا زنده ماندن در مخاط دهانه رحم

۶-عدم کیفیت تخمک

۷-بیماری ژنتیکی مادر یا پدر

۸-مشکل باروری با علت ناشناخته

۹- ذخیره تخمک

۱-اندومتریوز

اندومتریوزیس بیماری است به دلیل نشست سلول های اندومتری در مکان های نامناسب اتفاق می افتد در این بیماری اختلالات زیادی در حفره لگن ناشی از چسبندگی سلولهای اندومتریوزی به وجود می اید. انسداد لوله های رحمی، اختلال در لانه گزینی، اختلال در تخمک گذاری و کاهش کیفیت تخمک از این دسته موارد هستند. در صورت شکست درمان های اولیه که شامل تحریک تخمک گذاری و لاپاراسکوپی هستند ای وی اف بهترین گزینه پیش رو برای درمان ناباروری ناشی از اندومتریوز می باشد.

۲- ناباروری با علت مردانه

در ناباوری با علت مردانه به دلیل اختلال در تولید اسپرم وجود تعداد زیادی اسپرم با شکل غیرطبیعی توانایی لقاح اسپرم با تخمک مختل می شود، بنابراین ای وی اف کمک می کند که جداسازی اسپرم سالم لقاح ان با تخمک صورت پذیرد و جنین تشکیل شده در ازمایشگاه به داخل رحم مادر انتقال یابد. در بعضی مشکلات مردان اسپرم تشکیل شده نمی تواند به خارج از بدن مرد انتقال یابد، در روش ای وی اف اسپرم به روش های جراحی از ارگان تولید مثلی مرد خارج می شود و پس از لقاح با تخمک عمل ای وی اف صورت می پذیرد.

۳-انسداد لوله‌های فالوپ

در زنان به دلیل سابقه جراحی های شکمی یا عفونت های مزمن لگنی ممکن است انسداد لوله های فاوپ رحم اتفاق بیفتد در این موارد نیز ای وی اف به کمک می اید و بدون نیاز به لوله های فالوپ جنین اماده از طریق دهانه رحم به داخل رحم منتقل می شود و امکان باروری فراهم می شود.

۴-اختلالات تخمک‌گذاری

اگر تخمک تولید شده در بدن زن به دلیل مشکلات ذاتی توانایی لقاح با اسپرم را نداشته باشد توسط روش ای وی اف این مشکل برطرف می شود و توانایی باروری حاصل می شود.

۵- عدم توانایی اسپرم در نفوذ یا زنده ماندن در مخاط دهانه رحم

گاهی اوقات به دلیل وجود انتی بادی های مختلف در سر اسپرم  یا در مخاط دهانه رحم ، وقتی اسپرم به دهانه رحم نزدیک می شود از بین می رود. به روش ای وی اف جنین تشکیل شده در ازمایشگاه توسط کاتتر از دهانه رحم عبور داده می شود و دیگر تحت تاثیر انتی بادی های مضر این منطقه قرار نمی گیرد.

۶-عدم کیفیت تخمک

به دلیل مصرف داروهای مضر برای تخمدان و یا رادیوتراپی لگن و همچنین نارسایی زودرس تخمدان ، تعداد سلول های تخمک کاهش می یابد و امکان لقاح و تولید جنین سالم کمتر می شود به روش ای وی اف این مشکل تا حدود زیادی درمان می شود.

۷-بیماری ژنتیکی مادر یا پدر

اگر پدر یا مادر ناقل بیماری های ژنتیکی باشند ممکن فرزند انها به بیماری شدیدتری دچار شود و یا اینکه ناهنجاری های مختلفی پیدا کند به روش ای وی اف امکان تشکیل جنین سالم و انتقال ان به رحم مادر و باروری سالم وجود دارد.

۸-مشکل باروری با علت ناشناخته

در باروری با علت ناشناخته معمولا اختلال در لقاح وجود دارد و به کمک ای وی اف این مشکل مرتفع شده و بارداری حاصل می شود.

۹– نگهداری تخمک در ازمایشگاه در زنانی که فعلا قصد باداری ندارند و یا در معرض کاهش ذخیره تخمک هستند از دیگر موارد انجام ای وی اف می باشد. زنان دارای بیماری خاص، زنان دارای سابقه یایسگی زودرس در خانواده نزدیک و مصرف کنندگان سیگار از جمله کاندیداهای رزرو تخمک هستند. نگهداری تخمک ها طولانی مدت انجام می شود و ریسک نیاز به تخمک اهدایی در زمان اقدام به بارداری را کاهش می دهد.

مراحل انجام ای وی اف

اولین مرحله در شروع سیکل درمانی ای وی اف بررسی سلامت عمومی در زوجین و سپس استفاده از حضور یک روانشناس بالینی برای کمک به استرس روحی زوجین می باشد در صورتی که استفاده از تخمک یا جنین اهدایی مورد تظر باشد یا نیاز به رحم جایگزین وجود داشته حضور روان درمانگر بسیار احساس می شود.

مرحله بعد در ای وی اف تزریق هورمون‌های تحریک کننده تخمدان است، تخمدان‌ها درهر سیکل ماهانه یک یا دو تخمک ازاد می کنند با استفاده از داروهای ای وی اف تعداد زیادی تخمک در یک سیکل دو هفته ای تولید می شود. در حین مصرف داروهای هورمونی بیمار تحت سونوگرافی واژینال قرار می گیرد تا رشد تخمک ها مورد پایش قرار گیرد. بعد از این مرحله، فرد مورد آزمایش قرار می‌گیرد تا مشخص گردد که ایا تخمک به مرحله بلوغ کامل رسیده یا خیر. هر گاه تخمک ها به مرحله بلوغ کامل برسند که معمولا حدود دو هفته طول می کشد، دارویی تزریق می‌گردد تا تخمک‌های در حال رشد قابل دست یابی شوند. در این مرحله، زمان بندی از اهمیت بسزایی برخوردار است. در این مرحله زمان دقیق جراحی با گاید سونوگرافی به بیمار داده می شود. دستورات دارویی دقیق و امادگی های لازم به بیمار داده می شود و ازمایش های خاصی که بیمار باید روز جراحی همراه داشته باشد توضیح داده می شود و در روز مورد نظر زن و شوهر هر دو در کلینیک یا بیمارستان حضور می یابند.

زوجین بسته به وضعیت مرکز نازایی حداقل دو تا سه قبل از عمل جراحی در مرکز حضور می یابند تا تهیه اسپرم در اتاق مخصوص این کار با حضور هر دو صورت گیرد. اسپرم جمع اوری شده در انکوباتور نگهداری می شود و به ازمایشگاه جنین شناسی منتقل می شود.

طی دریافت داروهای ضد درد یا بیهوشی عمل برداشتن تخمک‌ها آغاز می‌گردد. بلافاصله بعد از بازیابی و خروج تخمک‌ها در شرایط آزمایشگاهی با اسپرم مرد ترکیب و ادغام می‌گردد. بعد از گذشت ۵ روزجنین حاصل از لقاح اسپرم و تخمک به مرحله بلاستوسیست می‌رسند. پس از آماده‌سازی جنین‌ها، پزشکان یک یا چند جنین را به وسیله کاتتر انتقال جنین از طریق واژن و دهانه رحم  به داخل رحم منتقل می کنند. حدود دو هفته پس از انتقال جنین، پزشک آزمایش بارداری را انجام خواهد داد.

میزان موفقیت روش لقاح آزمایشگاهی (IVF)

میزان موفقیت در لقاح آزمایشگاهی (IVF) به عوامل مختلفی بستگی دارد. نوع و میزان مصرف داروهای قبل از آی وی اف، سن زن، وزن، میزان ذخیره تخمک، کیفیت اسپرم میزان موفقیت ای وی اف را تحت تاثیر قرار می دهد.

طول درمان در ای وی اف

حدود ۴ تا ۶ هفته طول می‌کشد تا یک دوره‌آی.وی.اف کامل شود. باید چند هفته صبر کرد تا تخمک‌ها رسیده شود. حدود نصف روز طول می‌کشد تا تخمک و اسپرم گرفته و در آزمایشگاه تلقیح شود. ۲ تا ۵ روز دیگر هم باید صبر کرد تا جنین را به داخل رحم مادر وارد کنند، البته همان روز مادر مرخص شده و می‌تواند به منزل برود.

پیامد آی.وی.اف به نوع مشکل نازایی زوج‌ها و سن آنان بستگی دارد. معمولا خانم‌های جوان‌تر تخمک‌های سالم‌تری دارند و میزان موفقیت‌آی.وی.اف در آنها بیشتر است. به‌طور متوسط ۵۳ درصد شانس حامله شدن و ۹۲ درصد امکان زایمان سالم در هر دوره از درمان برای آنها وجود دارد. البته در مورد هر بیمار احتمال حاملگی قابل پیش‌بینی نیست چرا که به عوامل مختلفی چون: سن وسلامت دستگاه‌های تولیدمثل در دو جنس بستگی دارد.

چه عوارضی در حین ای وی اف ممکن است به وجود آید؟

دردهای شکمی، واکنش آلرژیک پوست بعد از تزریقات ، نوسانات خلقی و تهوع در حین مصرف داروها ممکن است سبب بروز ناراحتی در بیمار شود.

سندروم هیپراسمولاسیون تخمدان به دلیل رشد بیش از حد تخمک ها که منجر به بزرگ شدن تخمدان‌ها شده و سبب احتباس مایعات در لگن افزایش وزن و اختلال اب و الکترولیت می شود. افراد مستعد این مشکل زنان دارای تخمدان پلی کیستسک و زنان دارا سن کم هستند و گاهی جهت کنترل این مشکل لازم است بیمار در بیمارستان تحت نظر باشد و نیاز به تخلیه مایع جمع شده در لگن باشد.

خونریزی لگنی از عروق بزرگ به دلیل اسیب عروق با سوزن ، عفونت های سیستم تناسلی و پیچ خوردن تخمدان ها از دیگر عوارض خطرناک ولی بسیار نادر ای وی اف هستند. عفونت های لگنی معمولا در بیماران دچار اندومتریوز که تحت ای وی اف قرار می گیرند دیده می شود.

چند قلویی زایی به دلیل انتقال تعداد زیادی جنین از دیگر عوارض ای وی اف است. لازم به ذکر است که ریسک حاملگی خارج رحم و سقط و زایمان زودرس و وزن پایین جنین از دیگر عوارض ای وی اف است ولی خوشبختانه ناهنجاری های جنینی در بیماران تحت ای وی اف افزایش نمی یابد و این از جمله نکات امیدوار کنند است.

دکتر فاطمه سروی

دکتر فاطمه سروی جراح و متخصص زنان، لاپاراسکوپی و هیستروسکوپی، مجموعه دکتر سروی در اعمال جراحی های لاپاراسکوپی و هیستروسکوپی در رده پیشرفته قرار دارد

  • متخصص و جراح زنان و زایمان عضو انجمن نازایی اروپا و امریکا
  • دانشیار دانشگاه تهران و فلوشیپ فوق تخصصی نازایی،لاپاروسکوپی وهیستروسکوپی

جهت مشاوره و کسب اطلاعات بیشتر با ما در تماس باشید.

   

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.