عفونت گوش: انواع، علل ایجاد، علائم و درمان آن

رپورتاژ

عفونت گوش یا اوتیت مدیا به دلیل وجود آلودگی در قسمت گوش میانی اتفاق می‌افتد. گوش میانی فضایی در پشت پرده گوش است که پر از هواست و استخوان‌های کوچک و لرزنده‌ای دارد. احتمال ابتلای کودکان به این بیماری نسبت به بزرگسالان بیشتر است. در بسیاری از مواقع با مراقبت‌های لازم و تحمل درد عفونت‌های گوش درمان می‌شود. اما درصورت عفونت شدید حتما باید نسبت به درمان جدی آن نزد پزشک اقدام نمود. درغیر این صورت عفونت به حالت مزمن در می‌آید و شنوایی فرد را با مشکلات و عوارض بسیار جدی مواجه می‌کند‌. در این مقاله قصد داریم درباره انواع، علل ایجاد، علائم و روش‌های درمان انواع مختلف عفونت گوش صحبت کنیم و در انتها بهترین پزشک متخصص گوش و حلق و بینی را معرفی کنیم.

انواع عفونت گوش

• اوتیت یا التهاب حاد گوش با تجمع مایعات

به عفونت گوش میانی بدون عفونت ویروسی یا باکتریایی اوتیت یا التهاب حاد گفته می‌شود. دلیل اصلی بروز این نوع عفونت انسداد لوله استاش یا وجود اختلال در عملکرد آن است. در بعضی از مواقع نیز پس از بهبود عفونت تا مدت‌ها علائم آن به صورت التهاب در گوش باقی می‌ماند.

• اوتیت یا التهاب مزمن گوش با تجمع مایعات

با باقی ماندن مایعات در داخل گوش میانی اوتیت یا التهاب مزمن ایجاد می‌شود. در این نوع عفونت نیز هیچ عفونت ویروسی یا باکتریایی در گوش وجود ندارد. این نوع عفونت احتمال عفونت جدید را به ویژه در گوش کودکان افزایش می‌دهد و شنوایی آن‌ها را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

• اوتیت یا عفونت حاد مکرر در گوش

اگر طی یک دوره شش ماهه عفونت گوش بیشتر از سه بار یا در طول یک سال چهار بار اتفاق بیفتد، به آن اوتیت یا عفونت حاد مکرر می‌گویند و دلیل اصلی بروز آن اختلال در عمکرد شیپور استاش گوش است.

• اوتیت یا عفونت مزمن چرکی و خلط‌ آور

بعضی از عفونت‌های گوش با روش‌های معمولی درمان نمی‌شوند و در نهایت باعث سوراخ شدن پرده گوش خواهند شد.

علائم عفونت گوش

گوش به عنوان یکی از پیچیده‌ترین اعضای بدن دارای چند حفره است و عفونت گوش می‌تواند در هر یک از این حفره‌ها ایجاد شده و باعث ایجاد علائم مختلفی شود. قسمت‌های مختلف گوش شامل گوش خارجی، گوش میانی و گوش داخلی است و اکثر عفونت‌ها در قسمت گوش میانی و گوش بیرونی ایجاد می‌شوند و میزان عفونت گوش داخلی بسیار کمتر است. گوش میانی در پشت پرده گوش قرار دارد و با تجمع ویروس‌ها و باکتری‌های چشم، بینی و دهان در این قسمت ایجاد می‌شود که با احساس سنگینی و درد همراه است. تجمع مایعات و چرک در پشت پرده گوش قدرت شنوایی را به شدت کاهش می‌دهد و فرد همواره احساس می‌کند که زیر آب قرار دارد. اگر فشار پشت پرده در اثر تجمع چرک و مایعات افزایش یابد احتمال پارگی آن وجود دارد.

به طورکلی گوش محیطی تاریک، مرطوب و مناسب برای عوامل بیماری‌زا می‌باشد. علائم عفونت گوش میانی در بزرگسالان شامل تجمع مایعات در گوش، مشکلات شنوایی، درد گوش، اختلال شنوایی، حساسیت به لمس گوش، سرگیجه، حالت تهوع، استفراغ، تب، گوش درد بسیار شدید و شنیدن صدای سوت در گوش می‌باشد.‌ علائم عفونت گوش کودکان و عفونت گوش در نوزادان نیز با درد گوش هنگام خواب کودک، اختلال در خواب، گریه طولانی، مشکل در شنیدن کلمات و پاسخ دادن به سوالات، عدم تعادل، بالا رفتن تب کودک تا 38 درجه سانتی‌گراد، از دست رفتن اشتهای کودک، تخلیه چرک و مایعات از گوش و سردرد بروز پیدا می‌کند‌. در صورت مشاهده علائم عفونت گوش میانی در بزرگسالان، عفونت گوش کودکان و عفونت گوش در نوزادان هر چه سریع‌تر بیمار را باید برای درمان نزد یک پزشک ببرید.

علل ایجاد عفونت گوش

کودکان در سن ۶ ماهگی تا دو سالگی به دلیل عدم تکامل شکل شیپور استاش در گوش بیشتر در معرض عفونت گوش میانی قرار دارند. همچنین کودکانی که در مرکز مراقبت‌های گروهی هستند بیشتر از کودکان دیگر دچار عفونت گوش میانی و عفونت گوش خارجی می‌شوند‌. به طورکلی کودکانی که به صورت گروهی نگهداری می‌شوند، بیشتر دچار بیماری‌های عفونی خواهند شد. علت دیگری که در بروز بیماری عفونت گوش در نوزادان نقش دارد، تغذیه نوزاد است. نوزادانی که از شیر مادر تغذیه می‌کنند کمتر از نوزادانی که با شیشه شیر تغذیه می‌شوند در معرض ابتلا به عفونت گوش در نوزادان هستند. علت بعدی عوامل فصلی است که بیشتر در فصول سرد سال یعنی پاییز و زمستان رخ می‌دهد. افراد مبتلا به بیماری آلرژی، علاوه بر پاییز و زمستان در فصل بهار هم به عفونت گوش میانی، عفونت گوش خارجی و عفونت گوش داخلی مبتلا می‌شوند‌‌. مصرف دخانیات، کاهش کیفیت و افزایش آلودگی هوا نیز خطر ابتلا به عفونت را در گوش افراد افزایش می‌دهد.

راهکارهای پیشگیری از عفونت گوش

برای جلوگیری از عوارضی مانند عفونت گوش میانی در بزرگسالان و سرگیجه و عفونت گوش و سر درد همواره سعی کنید که از بیماری‌هایی مانند سرماخوردگی و آنفولانزا پیشگیری کنید. به کودکان یاد بدهید که همواره دست‌های خود را با آب و صابون بشویند. در صورت ابتلا به بیماری‌های عفونی مانند سرماخوردگی وسایل و ظروف خود را از سایر اعضای خانواده جدا کنید. به کودکان نیز روش‌های درست عطسه‌زدن و سرفه را بیاموزید. فردی که دچار سرماخوردگی شده نباید در مکان‌های عمومی تردد کند. دوری از دود سیگار نیز از عفونت گوش میانی در بزرگسالان و سرگیجه جلوگیری می‌کند. مادران همواره باید سعی کنند که به فرزندان خود شیر مادر بدهند تا از عفونت گوش و سر درد و علائم دیگر در نوزاد پیشگیری شود. در صورت استفاده از شیشه شیر درحالت دراز به نوزاد شیر ندهید. استفاده از واکسن‌های فصلی مانند آنفلونزا، پنوموکوک و غیره نیز می‌تواند از عفونت گوش پیشگیری کند.

روش‌های درمان عفونت گوش

برای درمان برخی از عفونت‌های گوش نیازی به استفاده از آنتی‌ بیوتیک نیست. برای درمان عفونت گوش کودکان باید به سن کودک و شدت علائم بیماری توجه کرد. علائم عفونت درحالت عادی دو روز پس از بروز علائم بهبود پیدا می‌کند و اکثرعفونت‌ها نهایتا تا دو هفته بدون هیچ روش درمانی به خودی خود با ماندن در خانه از بین می‌رود. البته گاهی‌اوقات استفاده از آنتی‌ بیوتیک‌ های موثر در عفونت گوش نیز به درمان سریع این بیماری در گوش کودکان کمک می‌کند‌. این نکته را هم در نظر داشته باشید که استفاده بیش از حد از آنتی‌ بیوتیک های موثر در عفونت گوش ممکن است مقاومت باکتری‌ها را بیشتر کند. بنابراین همواره باید قبل از مصرف آنتی‌ بیوتیک برای عفونت گوش خارجی و میانی فرزند خود با پزشک متخصص مشورت کنید‌ تا پزشک بهترین آنتی‌ بیوتیک برای عفونت گوش را تجویز کند.

افراد بزرگسال و کودکان برای تحمل درد ناشی از عفونت گوش میانی، عفونت گوش داخلی و عفونت گوش خارجی حتما باید به توصیه‌های پزشک خود عمل کنند. گاهی اوقات پزشک برای کاهش درد داروهای مسکن و ضد درد مانند استامینوفن، ایبوپروفن و غیره به بیمار تجویز می‌کند‌. این داروها باید طبق دستور پزشک مصرف شوند‌. در صورت ابتلای کودک به بیماری‌های آبله مرغان یا آنفلونزا از دادن آسپرین به او خودداری شود. یکی‌دیگر از روش‌های کاهش درد استفاده از قطره برای عفونت گوش است‌. در صورتی می‌توان از قطره برای عفونت گوش استفاده کرد که زخم یا پارگی در پرده گوش وجود نداشته باشد.

استفاده از آنتی‌ بیوتیک برای عفونت گوش خارجی و میانی یکی از روش‌های درمانی موثر برای این بیماری به شمار می‌رود‌ و پزشک گوش و حلق و بینی بعد از معاینه اولیه بهترین آنتی‌ بیوتیک برای عفونت گوش را تجویز می‌کند. تجویز آنتی‌ بیوتیک برای عفونت گوش خارجی و میانی کودکان ۶ ماهه یا بزرگ‌تر در صورتی انجام می‌شود که درد متوسط و شدید گوش‌ها برای 48 ساعت و دمای بدن 39 باشد. برای کودکان ۶ الی 23 ماه نیز در صورت ادامه درد خفیف گوش میانی تا 48 ساعت و دمای کمتر از 39 درجه بدن تجویز می‌شود. اگر سن کودک کمتر از 6 ماه باشد نیازی به گذراندن دوره انتظار برای عفونت گوش نیست و بلافاصله می‌توان مراحل درمان را با بهترین آنتی‌ بیوتیک برای عفونت گوش شروع کرد. بیماران مبتلا به عفونت‌های گوش حتی بعد از پایان علائم بیماری نباید مصرف آنتی‌ بیوتیک را قطع کنند زیرا احتمال عود مجدد عفونت وجود دارد. مصرف دارو باید طبق نظر پزشک انجام شود. استفاده بیش از حد از آنتی‌ بیوتیک نیز باعث ایجاد مقاومت باکتریایی در بدن بیمار خواهد شد. در صورت فراموش کردن دوز دارو حتما با داروساز یا پزشک خود تماس بگیرید.

درمان عفونت گوش در کلینیک تخصصی دکتر علی کوهی

برای آشنایی با روش‌های درمان عفونت گوش میانی، عفونت گوش داخلی، عفونت گوش خارجی در نوزدان، کودکان و بزرگسالان می‌توانید از خدمات ارائه شده در کلینیک تخصصی دکتر علی کوهی ستفاده کنید. دکتر علی کوهی یکی از بهترین پزشکان متخصص گوش، حلق، بینی در ایران است که عضو هیئت علمی دانشگاه تهران است و دوره فلوشیپ اتولوژی، نوراتولوژی و جراحی قاعده جمجمه را در دانشگاه استفورد آمریکا گذرانده است.