فیزیولوژی چیست ؟ معرفی کتاب فیزیولوژی گایتون
فیزیولوژی (انگلیسی – Physiology : فرانسوی- Physiologie) یا کاراندام شناسی یا تنکرد شناسی همگی به معنی مطالعه علمی عملکردها و مکانیسمها در یک سیستم زنده هستند. فیزیولوژی یکی از زیر شاخههای علم زیست شناسی است. فیزیولوژی علمی است که بر چگونگی انجام عملکردهای شیمیایی و فیزیکی در یک سیستم زنده توسط ارگانیسمها، سیستمهای اندام، اندامها، سلولها و زیستمولکولها تمرکز دارد. کتاب های مختلفی همچون، کتاب فیزیولوژی گایتون ، کتاب فیزیولوژی گانونگ، فیزیولوژی برن لوی و بسیاری از کتاب های معروف دیگر را میتوان به عنوان منبع برای این حوزه دانست.
تعریف فیزیولوژی : مطالعه عملکرد طبیعی موجودات زنده
سادهترین معنی فیزیولوژی را میتوان تعریف فوق دانست؛ این تعریف کوتاه لغاتی مانند کاراندام شناسی و تنکرد شناسی را که معادل فارسی کلمه فیزیولوژی هستند نیز به خوبی پوشش میدهد.
همانطورکه گفتیم فیزیولوژی یکی از زیرشاخههای زیست شناسی است که خود نیز به زیر شاخههای مختلفی تقسیم میشود. از جمله این زیر شاخهها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- فیزیولوژی پزشکی (فیزیولوژی انسانی)
- فیزیولوژی ورزشی
- فیزیولوژی گیاهی
- اعصاب و غدد (نوروفیزیولوژی)
- فیزیولوژی جانوری
- فیزیولوژی قلب
مهمترین زیر شاخه فیزیولوژی را میتوان فیزیولوژی انسانی دانست.
فیزیولوژی انسانی (فیزیولوژی پزشکی)
تعریف: فیزیولوژی انسانی (Human Physiology) یا فیزیولوژی پزشکی، عملکرد دستگاهها و اندامهای بدن انسان شامل عملکرد مکانیکی، فیزیکی و بیوشمیایی را مورد بررسی قرار میدهد.
بهعبارتی فیزیولوژی را میتوان مطالعه وظایف و توابع بدن انسان نامید. نظم و انضباط علمی فیزیولوژی، بدن را به عنوان مجموعهای از سیستمهای برقرارکننده ارتباط، هر یک با ترکیبی از کارکردها و اهداف خاص، میبیند. دستگاههای بدن انسان شامل:
- دستگاه عصبی (فیزیولوژی اعصاب یا نوروفیزیولوژی)
- دستگاه عضلانی اسکلتی (فیزیولوژی سلولی و فیزیولوژی عضلانی)
- دستگاه گردش خون (فیزیولوژی قلب و عروق)
- دستگاه تنفسی (فیزیولوژی تنفس)
- دستگاه گوارش (فیزیولوژی دستگاه گوارش)
- دستگاه ادراری (فیزیولوژی کلیهای)
- دستگاه تناسلی (فیزیولوژی تولید مثل)
- دستگاه غدد درون ریز (فیزیولوژی دستگاه غدد درون ریز)
کتاب فیزیولوژی گایتون یکی از کتابهایی است که بطور کامل به بررسی فیزیولوژی پزشکی و فیزیولوژی دستگاههای مختلف بدن انسان میپردازد. ترجمه کتاب فیزیولوژی گایتون در دو جلد تهیه شده است، جلد اول آن شامل مطالب مرتبط با فیزیولوژی عمومی و فیزیولوژی سلول، قلب، گردش خون، کلیه و مایعات بدن، سلولهای خونی، ایمنی و انعقاد خون و تنفس است.
در جلد دوم نیز در رابطه با فیزیولوژی دستگاه عصبی یا نوروفیزیولوژی، فیزیولوژی دستگاه گوارش، متابولیسم و تنظیم دما، غدد درون ریز و فیزیولوژی ورزشی صحبت میشود.
کتاب فیزیولوژی گایتون را میتوان پایهایترین کتاب فیزیولوژی دانست که در آن در رابطه با تمام دستگاههای بدن صحبت شده است، از همین رو این کتاب بهعنوان کتاب پایه و بهعنوان اولین کتابهای پزشکی به دانشجویان این رشته تدریس میشود.
بسیاری از دانشجویان رشتههای پیراپزشکی مانند پرستای و … نیز از این کتاب یا کتاب خلاصه فیزیولوژی گایتون که خلاصهای از مهمترین مطالب این کتاب است برای فراگیری فیزیولوژی استفاده میکنند.
فیزیولوژی ورزشی
تعریف: فیزیولوژی ورزشی (Exercise Physiology) به مطالعه واکنش دستگاههای بدن و فعالیت منظم بدنی (ورزش) میپردازد. بهعبارتی فیزیولوژی ورزشی بررسی میکند که با انجام تمرینات ورزشی چه اتفاقاتی در بدن رخ میدهد و استرس ناشی از ورزش چه تغییراتی در کارکرد اعضا و دستگاههای مختلف بدن ایجاد میکند.
بهعبارتی میتوان فیزیولوژی ورزشی را نیز زیرشاخهای از فیزیولوژی انسانی یا همان فیزیولوژی پزشکی دانست. به همین خاطر است که بخشی در فیزیولوژی گایتون به فیزیولوژی ورزشی اختصاص دارد.
اما فیزیولوژی ورزش به قدری گسترده است که نمیتوان برای فراگیری آن به یک فصل در کتاب فیزیولوژی گایتون اکتفا کرد. بهعبارتی ورزش و پزشکی به خودی خود حوزه گستردهای است که متخصصان زیادی نیز در این حوزه کتابهای مختلف از جمله فیزیولوژی ورزشی را به رشته نگارش درآوردهاند. بطورکلی میتوان فیزیولوژی ورزش را به 4 بخش اساسی تقسیم کرد:
- آمادگی جسمانی
- فیزیولوژی ماهیچهها
- فیزیولوژی گردش خون
- فیزیولوژی تنفس
فیزیولوژی گیاهی
تعریف: فیزیولوژی گیاهی زیرشاخهای از علم گیاه شناسی است. در فیزیولوژی گیاهی به عملکرد طبیعی گیاهان پرداخته میشود. از شاخههای فیزیولوژی گیاهی میتوان به موفولوژی، اکولوژی گیاهی، فیتوشیمی، زیست شناسی سلولی، ژنتیک، بیوفیزیک و زیست شناسی مولکولی اشاره کرد. هدف اصلی فیزیولوژی گیاهی، کشف قوانینی است که بر تغذیه گیاه و رشد و نمو آن حکومت میکند.
فیزیولوژی اعصاب و غدد ( نوروفیزیولوژی)
تعریف: فیزیولوژی اعصاب و غدد زیرشاخهای از فیزیولوژی انسانی یا فیزیولوژی پزشکی است. منظور از فیزیولوژی اعصاب و غدد مطالعه عملکرد دستگاه عصبی مرکزی و غدد درون ریز است. منظور از دستگاه عصبی مرکزی مغز و طناب نخاعی است.
دستگاه غدد درون ریز نیز شامل، غدد درون ریز اصلی نظیر هیپوفیز، تیروئید، آدرنال، پانکراس، پاراتیروئید و غدد جنسی است. کسب اطلاعات در رابطه با فیزیولوژی اعصاب و غدد برای دانشجویان پزشکی و بسیاری از دانشجویان پیراپزشکی لازم است.
به همین جهت نیز بخشی به عنوان دستگاه عصبی و فیزیولوژی غدد درون ریز در جلد دوم کتاب فیزیولوژی گایتون وجود دارد که این مبحث را بطور پایهای آموزش میدهد.
فیزیولوژی جانوری
تعریف: علم فیزیولوژی جانوری را میتوان علم شناخت کارکرد اندامهای بدن جانور یا مطالعه عملکرد طبیعی بدن جانوران تعریف کرد.
فیزیولوژی جانوری یکی از مهمترین علومی است که یک دامپزشک یا حتی یک مهندس کشاورزی یا یک مهندس دامداری باید در مورد آن اطلاعات داشته باشد، برای مثال کسی که میخواهد برای دامهای خود غذا تهیه کند، باید با اصول کارکرد دستگاه گوارش حیوان آشنایی داشته تا بتواند مناسب ترین غذا را برای رشد دامها فراهم آورد.
فیزیولوژی قلب
فیزیولوژی قلب نیز یکی از مهمترین زیرشاخههای فیزیولوژی بهویژه فیزیولوژی انسانی و پزشکی است. بطوری که یک فصل مجزا نیز در کتاب فیزیولوژی گایتون که مهمترین و پایهایترین کتاب فیزیولوژی است به این مبحث اختصاص دارد. در فیزیولوژی قلب به بررسی کارکرد این اندام (ارگان)، با کمک روابط و اصول فیزیک و ریاضی پرداخته میشود.
برای مثال، در فیزیولوژی سیستم قلب، قوانین فیزیکی مربوط به شریانها، وریدها، مویرگها، مشکلات و بیماریهای مربوط به آن و تغییر در محاسبات، در صورت تغییر در محیط به دلیل بیماری پرداخته میشود.
فیزیولوژی بدن انسان
پیش از این فیزیولوژی را مطالعه عملکرد طبیعی موجودات زنده تعریف کردیم، همچنین مهمترین زیر شاخه این علم را فیزیولوژی انسانی یا فیزیولوژی پزشکی معرفی کردیم.
دانش فیزیولوژی ارتباط تگاتنگی با علم آناتومی یا کالبد شناسی دارد؛ بطوریکه بسیاری از افراد در رابطه با تفاوت آناتومی و فیزیولوژی از متخصصان این حوزه سوالاتی میپرسند. به همین علت در ادامه این مطلب به مبحث آناتومی و فیزیولوژی بدن انسان و تفاوت آنها خواهیم پرداخت.
تعریف آناتومی و فیزیولوژی
تعریف آناتومی: آناتومی یا علم تشریح نیز مانند فیزیولوژی یکی از زیرشاخههای علم زیست شناسی است. علم آناتومی ساختار بدن جانداران را مورد بررسی قرار میدهد. از مهمترین زیرشاخههای این رشته میتوان به کالبد شناسی انسانی اشاره کرد. آناتومی را میتوان مطالعه نوع یک عضو یا ارگان دانست.
تعریف فیزیولوژی: فیزیولوژی یکی از زیر شاخههای علم زیست شناسی است. علم فیزیولوژی وظایف و توابع ساختار بدن جانداران را مورد بررسی قرار میدهد. از مهمترین زیرشاخههای علم فیزیولوژی میتوان به فیزیولوژی انسانی اشاره کرد. فیزیولوژی را میتوان مطالعه عملکرد یک عضو یا ارگان دانست.
تفاوت آناتومی و فیزیولوژی
از تعاریف فوق میتوان بهراحتی به تفاوت آناتومی و فیزیولوژی پی برد. آناتومی مطالعه نوع و قسم و فیزیولوژی مطالعه وظایف و توابع دستگاهها و ارگانهای بدن هستند این تعریف را میتوان تفاوت آناتومی و فیزیولوژی عنوان کرد. بنابراین میتوان این تفاوت را به زبان سادهتر، به این صورت بیان کرد:
تفاوت آناتومی و فیزیولوژی: آناتومی تشریح یک عضو است اما فیزیولوژی عملکرد طبیعی و چگونگی ارتباط آن با سایر اجزا را مورد مطالعه قرار میدهد.
کتاب فیزیولوژی
همانطورکه گفتیم فیزیولوژی یکی از علوم مهم رشتههای پزشکی و پیراپزشکی است؛ از همین رو نیز کتابهای زیادی در این زمینه نوشته شده است. این رشته به زیرشاخههای مختلفی تقسیم میشود که هر یک به خودی خود از اهمیت زیادی برخوردارند.
گستردگی این علم سبب شده است تا کتابهای زیادی در این زمینه به رشته نگارش درآمده باشد. از مهمترین زیرشاخههای فیزیولوژی، فیزیولوژی انسان است که مطالب آن بیشباهت به فیزیولوژی جانوری نیست.
از جمله مهمترین کتاب های فیزیولوژی پزشکی میتوان به کتاب فیزیولوژی گایتون اشاره کرد. کتاب فیزیولوژی گایتون ترجمه فارسی در دو جلد ترجمه شده است و فیزیولوژی اعصاب و غدد، فیزیولوژی قلب و فیزیولوژی ورزشی از جمله مطالبی است که در این کتاب به آنها پرداخته شده است.
کتاب فیزیولوژی گایتون
تقریبا از ابتدای مقاله در رابطه با کتاب فیزیولوژی گایتون صحبت کردیم به این موضوع نیز اشاره کردیم که کتاب فیزیولوژی گایتون مهمترین کتاب در زمینه فیزیولوژی است که تقریبا در تمام دانشگاههای دنیا تدریس میشود. این کتاب به فارسی نیز ترجمه شده و در دو جلد منتشر شده است.
کتاب فیزیولوژی گایتون دارای مترجم های زیادی است. از بهترین مترجم های کتاب فیزیولوژی گایتون میتوان به فیزیولوژی گایتون ترجمه حائری اشاره کرد. همچنین کتاب فیزیولوژی گایتون ترجمه نیاورانی نیز یکی از بهترین ترجمههای این کتاب است.
از ویژگیهای این دو ترجمه مهم میتوان به روان و مفهوم بودن جملات و استفاده از جملات کوتاه برای فهم بهتر مطالب اشاره کرد، اما این مورد برای انتخاب بهترین ترجمه کتاب فیزیولوژی گایتون کافی نیست، تصاویری که در این کتاب به کار رفتهاند از اهمیت بسیار زیادی برخوردارند، بنابراین کتاب باید از نظر کیفیت تصاویر و صفحه آرایی نیز قابل قبول باشد. کتاب فیزیولوژی گایتون ترجمه حائری تقریبا تمام ویژگیهای یک ترجمه خوب را دارد.
علاوهبر کتاب فیزیولوژی، خلاصه فیزیولوژی گایتون حائری نیز یکی از بهترین کتاب های خلاصه فیزیولوژی گایتون در زبان فارسی است، این کتاب میتواند بجای کتاب اصلی توسط دانشجویانی که نیاز به کسب درک عمیقی از فیزیولوژی گایتون ندارند مورد استفاده قرار بگیرد.
در کتاب خلاصه فیزیولوژی گایتون نکات اصلی این کتاب به همراه تصاویر بدون موشکافی بیش از حد، بیان شدهاند؛ بنابرباین این کتاب میتواند یکی از بهترین کتابها برای دانشجویان پیراپزشکی و کسانی باشد که میخواهند مطالب این کتاب را دوره کنند یا پس از هر دوره بروز شدن کتاب دانش خود را بروز نمایند.
از همین رو خرید کتاب فیزیولوژی در بین دانشجویان بیشتر حول محور خرید کتاب فیزیولوژی گایتون یا خرید خلاصه فیزیولوزی گایتون میچرخد و میتوان این کتاب را پرتقاضاترین کتب فیزیولوژی دانست.
گایتون
آرتور گایتون نویسنده کتاب فیزیولوژی گایتون یک فیزیولوژیست آمریکایی بود. یکی مهمترین علل شهرت این فیزیولوژیست نگارش کتاب فیزیولوژی پزشکی است که در ایران با نام فیزیولوژی گایتون شناخته میشود. این دانشمند در سال 1919 چشم به جهان گشود. پدر آرتور گایتون یک پزشک بود.
این دانشمند ابتدا قصد داشت جراح قلب شود اما در پایان دوره رزیدنتی پس از ابتلا به فلج اطفال وارد وارد حوزه فیزیولوژی شد و پس از نگارش کتاب فیزیولوژی گایتون سبب ایجاد تحولی در این حوزه شد. این دانشمند تا ویرایش هشتم کتاب خود را به تنهایی نوشت پس از او دانشمندی به نام جان هال نقش بسزایی در نگارش ویرایشهای بعدی این کتاب داشت. آرتور گایتون در سال 2003 در یک تصادف رانندگی از دنیا رفت.
رشته فیزیولوژی
کتاب های فیزیولوژی تنها مختص دانشجویان پزشکی نیستند. این علم به حدی گسترده و پر اهمیت است که بهعنوان یک رشته مجزا در دانشگاهها تدریس میشود.
این رشته به زیرشاخههای مختلفی نظیر فیزیولوژی پزشکی، فیزیولوژی ورزشی و فیزیولوژی جانوری و … تقسیم میشود. از مهمترین این رشتهها میتوان به رشته فیزیولوژی پزشکی و فیزیولوژی ورزشی اشاره کرد.
رشته فیزیولوژی پزشکی
همانطورکه گفتیم فیزیولوژی یکی از شاخههای زیست شناسی است بنابراین رشته فیزیولوژی نیز گرایش به علوم زیستی دارد. در رشته فیزیولوژی چگونگی اعمال سلول، بافت، اندامها و دستگاههها مورد بررسی قرار میگیرد.
در فیزیولوژی نقش تغییرات محیطی اعم از تغییرات محیط داخلی و محیط خارجی بر فرآیند زیستی، مورد مطالعه قرار میگیرد. همچنین این رشته به تاثیر متقابل فرآیندهای زیستی با یکدیگر و روابط میان آنها نیز میپردازد.
علاوهبر کتاب فیزیولوژی گایتون که نگاهی پایهای بر فیزیولوژی دارد از مشهورترین کتابهای فیزیولوژی میتوان به فیزیولوژی گانونگ و فیزیولوژی برن لوی اشاره کرد. کتابهایی همچون فیزیولوژی گانونگ و فیزیولوژی برن لوی دارای رویکردی بالینی هستند، به همین جهت معمولا در سطوح بالاتر در رشته فیزیولوژی معرفی میشوند.
از واحدهای درسی رشته فیزیولوژی میتوان به فیزیولوژی سلول، فیزیولوژی قلب و گردش خون، فیزیولوژی گوارش، فیزیولوژی تنفس، روشهای فیزیولوژی، فیزیولوژی اعصاب، فیزیولوژی غدد درون ریز و … اشاره کرد. بهعبارتی میتوان گفت هر یک از زیرشاخههای فیزیولوژی انسانی در این رشته بطور مجزا در قالب واحدهای درسی تدریس میشوند.
رشته فیزیولوژی ورزشی
رشته فیزیولوژی ورزشی در زمینه درمانی، آمادگی جسمانی و سلامتی صحبت میکند. مباحث ارائه شده در رشته فیزیولوژی ورزشی با فیزیولوژی پزشکی متفاوت است. این رشته واحدهایی از دروس مانند استقامت و بیوشیمی گرفته تا تست استرس و رهبری را دربرمیگیرد.
به طورکلی فیزیولوژی ورزشی به چگونگی تغییر عملکرد و ساختار بدن می پردازد. یک دانشجو فارغ التحصیل رشته فیزیولوژی ورزشی با استفاده از تستها و فناوریهای ویژهای میزان عملکرد یک ورزشکار را کنترل میکند.
این ویژگی به پزشکان، ورزشکاران و مربیان کمک می کند تا در خصوص تمرینات و مسابقات راهنمایی هایی را ارائه کنند که ورزشکاران و مربیان را در بهترین سطح خود قرار دهند.
بازار کار رشته فیزیولوژی
بازار کار رشته فیزیولوژی پزشکی با بازار کار رشته فیزیولوژی ورزشی اندکی متفاوت است. فارغ التحصیلان رشته فیزیولوژی پزشکی اغلب کسانی هستند که از روی علاقه به ادامه تحصیل در این رشته پرداختهاند و فعالیتهای آنها نیز اغلب فعالیتهای پژوهشی است. فارغ التحصیلان این رشته معمولا از اساتید و اعضای هیئت علمی دانشگاهها هستند.
اما فارغ التحصیلان رشته فیزیولوژی ورزشی میتوانند مدیریت و برنامهریزی آموزشی در مراکز آموزش تربیت بدنی را برعهده بگیرند. همچنین به تدریس دروس عملی و نظری تربیت بدنی بپردازند.
درآمد رشته فیزیولوژی
درآمد رشته فیزیولوژی نیز باتوجه به کاری که فارغ التحصیلان این رشته مشغول به انجام آن هستند متفاوت است، برای مثال اعضای هیئت علمی دانشگاهها حقوق مصوب اعضای هیئت علمی را دریافت میکنند.
همچنین اگر فارغ التحصیلان این رشته کارهایی به مانند برنامه ریزی آموزشی برای مراکز تربیت بدنی با کمک به ورزشکاران، مربیان و پزشکان را انجام دهند، درآمد آنها به تناسب پروژهای که دارند متفاوت خواهد بود.
مطالب مرتبط
