بازی درمانی چیست؟ جدیدترین تکنیک ها

رپورتاژ

بازی درمانی چیست؟ بازی از ضروریات زندگی کودکان است. کودکان از طریق بازی افکارشان را بازگو می کنند و به همان راحتی که بزرگسالان احساساتشان را با کلمات بیان می کنند، آنان نیز همین کار را به وسیله بازی انجام می دهند. کودک در طول بازی توانایی حل مشکلات خود را پیدا می کند و به وسیله آن می تواند اعتماد به نفس و روحیه استقلا ل طلبی را در خود پرورش دهد. آنان احساساتی چون ترس، اندوه، شادی و عصبانیت خود را از طریق بازی بیان و به این ترتیب احساس امنیت و ارزشمند بودن می کنند. کودک در بازی نیازهای حسی ــ حرکتی خود را برآورده می سازد و انرژی خود را تخلیه می کند که این کار باعث افزایش آرامش او می شود، در غیر این صورت اگر این انرژی امکان بروز پیدا نکند، احتمالا به اضطراب، افسردگی و پرتحرکی تبدیل می شود.

در واقع بازی به اندازه تغذیه صحیح و احساس صمیمیت و امنیت برای رشد کودک مهم و ضروری است و عاملی است که به رشد تفکرات و خلاقیت های کودک کمک می کند. ویژگی های رفتاری کودکان در بازی هایشان کاملا مشخص می شود. به عنوان مثال کودکی که در جستجوی قدرت است، معمولا در بازی نقش رهبر، رئیس، فرمانده یا حتی نقش مدیر مدرسه را بازی می کند یا یک کودک پرخاشگر ممکن است در بازی، عروسک هایش را بزند یا اسباب بازی هایش را بشکند. پرخاشگری به صورت مستقیم و غیرمستقیم در بازی کودک نمایان می شود. کودک پرخاشگر ممکن است به وسیله چاقو یا قیچی بر میز و اسباب بازی ها حمله کرده و محیط را به یک میدان جنگ تبدیل کند. درواقع کودک دنیای خود را با اسباب بازی هایی که در دسترس دارد، فرافکنی می کند. امروزه از بازی یا بازی درمانی به عنوان روشی برای درمان مشکلات کودکان استفاده می شود. بازی درمانی به کودکان کمک می کند تا بتوانند مسائل و مشکلاتشان را حس کنند، با این هدف که ویژگی های روانی خود را بشناسند.

بازی درمانی چیست؟

بازی درمانی، نوعی از درمان است که عمدتا برای کودکان استفاده می شود.به این دلیل که کودکان ممکن است نتوانند احساسات خود را پردازش کنند یا مشکلاتشان را برای والدین یا بزرگسالان دیگر بیان کنند. بازی درمانی کودکان اوتیسم گرچه به ظاهر شبیه بازی معمولی است اما می تواند بسیار اثربخش باشد. یک درمانگر آموزش دیده می تواند از زمان بازی برای مشاهده و فهم جنبه هایی از مشکلات کودک استفاده کند. سپس می تواند به کودک در کشف احساسات و مقابله با آسیب های حل نشده اش کمک کند.

انواع بازی درمانی

کودکان با توجه به روحیات و ویژگی‌های خود بازی‌های خاصی را انجام می‌دهند. بازی درمانی که با هدف درمان اختلالات و مشکلات کودک انجام می‌شود دو نوع است.

بازی درمانی فعال (Active play therapy)

در بازی درمانی فعال درمانگر باید وارد جریان بازی شود و کودک را به سمتی که باعث بروز مشکل شده پیش ببرد. در این روش تعدادی اسباب بازی به کودک داده می‌شود و بازی را هدایت می‌کند. برخی از کودکان بعد از تولد فرزند دوم یا سوم دچار مشکلات رفتاری می‌شوند. اگر درمانگر بخواهد با بازی درمانی فعال این مشکلات را رفع کند باید در جریان بازی حس غم، حسادت، خشم و نفرت را در کودک برانگیزاند و تا این حس‌های منفی در جریان بازی تخلیه شود و در مواجه‌های روزانه با کودک تازه متولد شده بروز نکند.

بازی درمانی غیر فعال (Stimulus situation)

در بازی درمانی غیر فعال درمانگر نقشی در بازی ایفا نمی‌کند و سعی نمی‌کند که بازی را جلو ببرد. بلکه تعدادی اسباب بازی به کودک داده می‌شود تا اضطراب کودک با بازی کردن کم شود. بازی‌های درمانی غیر فعال به صورت فردی یا گروهی آموزش‌های مناسبی را به کودک می‌دهد. در بازی‌های گروهی کودک یاد می‌گیرد قوانین گروه را رعایت کند، با دیگران سازگار شود و همکاری کند، نوبت بازی را رعایت کند و از همه مهم‌تر یاد می‌گیرد موفقیت جمعی بر موفقیت فردی اولویت دارد. ممکن است در برخی بازی‌ها درمانگر هم وارد بازی‌های گروهی شود.

فواید بازی‌ درمانی چیست؟

بازی‌درمانی به عنوان مداخله‌ اولیه یا درمان تکمیلی برای اختلالات متعددی همچون اختلال اجتماعی، احساسی و رفتاری استفاده می‌شود. طبق آمار سازمان حرفه‌ای و بین‌المللی بازی‌درمانی، این شیوه درمان در بیش 70 درصد از کودکان موجب تغییرات مثبت می‌شود. برخی مزایای بازی درمانی عبارتند از:

• 1. به خود و دیگران احترام بگذارند
• 2. تجربه کردن و ابراز احساسات را بیاموزند
• 3. راه‌ حل‌های جدید و خلاقانه برای مشکلات پیدا کنند
• 4. اعتماد به نفس کودک برای انجام کارها تقویت می‌شود
• 5. مسئولیت‌پذیری بیشتری در قبال رفتارهایشان داشته باشند
• 6. همدلی و احترام به افکار و احساسات دیگران را یاد بگیرند
• 7. بیشتر از زبان استفاده می‌کند و مهارت های حرکتی بهبود می‌یابند
• 8. مهارت‌های اجتماعی جدید و مهارت ارتباط با خانواده را بیاموزند

بازی درمانی برای درمان چه اختلالاتی استفاده می‌شود؟

بازی‌درمانی برای کودکانی که انواع مختلفی از مشکلات و اختلالات اجتماعی، عاطفی، رفتاری و یادگیری را تجربه کرده‌اند، تجویز می‌شود از جمله:

پرخاشگری

لجبازی

رفتار های نامناسب در اجتماع

اختلال یادگیری (مرکز درمان اختلال یادگیری)

مشکلات خواب

بازی درمانی چگونه عمل می کند؟

بین کودکان و بزرگسالان کمی فاصله ارتباطی وجود دارد. واضح است بسته که کودکان بسته به سن و مرحله رشد ، مهارت های زبانی بزرگسالان را ندارند. آنها ممکن است چیزی را احساس کنند ، اما در بسیاری از موارد ، یا نمی توانند آن را به یک بزرگسال بیان کنند یا یک فرد بالغ قابل اعتمادی برای بیان آن ندارند.

از طرف دیگر ، بزرگسالان می توانند نشانه های کلامی و غیرکلامی کودک را به اشتباه تسفیر کرده و یا به طور کل نبینند.
کودکان از طریق بازی جهان و جایگاه خود را در آن را درک می کنند. بازی فضایی است که آنها آزادند تا احساسات درونی و عمیق ترین احساسات خود را به نمایش بگذارند. اگر بدانید دنبال چه چیزی هستید ، اسباب بازی ها می توانند مانند نماد عمل کرده و معنای بیشتری پیدا کنند.

از آنجا که کودک در دنیای بزرگسالان نمی تواند به اندازه کافی خود را ابراز کند ، درمانگر خود را هم سطح او کرده و در دنیای کودک به او می پیوندد.

هنگام بازی، کودک ممکن است گارد کمتری داشته باشد و تمایل بیشتری برای به اشتراک گذاشتن احساسات خود داشته باشد. اما تحت فشار نیستند. آنها این کار را در زمان خودشان و با روش ارتباطی خاص خود انجام می دهند.

بازی درمانی بسته به درمانگر و نیازهای خاص کودک متفاوت خواهد بود. برای شروع ، ممکن است درمانگر بخواهد کودک فقط بازی را مشاهده کند. آنها همچنین ممکن است بخواهند مصاحبه های جداگانه ای با کودک ، والدین یا معلمان او انجام دهند.

پس از ارزیابی دقیق ، درمانگر برخی اهداف درمانی را تعیین می کند، در مورد محدودیت هایی که ممکن است لازم باشد تصمیم می گیرد و برنامه ای برای نحوه ادامه کار تدوین می کند.

بازی درمانگرها بر روی نحوه کنار آمدن کودک با دوری از والدین تمرکز می کنند ، اینکه چگونه به تنهایی بازی می کنند و هنگام بازگشت والدین چگونه واکنش نشان می دهند.

چگونگی تعامل کودک با انواع مختلف اسباب بازی ها و تغییر رفتار آنها از جلسه ای به جلسه دیگر می تواند موارد زیادی را نشان دهد. آنها ممکن است از بازی به عنوان یک مکانیسم تسکین دهنده برای کنترل ترس و اضطراب ، یا برای بهبودی و حل مشکل استفاده کنند.

بازی درمانگرها از این مشاهدات به عنوان راهنمایی برای مراحل بعد استفاده می کنند. هر کودک متفاوت است ، بنابراین درمان متناسب با نیازهای فردی او خواهد بود. با پیشرفت درمان ، می توان رفتارها و اهداف را دوباره ارزیابی کرد.

در برخی مواقع ، روانشناس کودک ممکن است والدین، خواهر و برادرها یا سایر اعضای خانواده را به بازی درمانی بیاورد. این به عنوان فیلیال تراپی (بازی درمانی مبتنی بر فرزند) شناخته می شود. این می تواند به آموزش حل تعارض ، پیشرفت درمان و بهبود پویایی خانواده کمک کند.

برخی والدین گمان می‌کنند، اگر آنها از بازی‌ها و نوع اسباب بازی‌ها آگاه شوند، خودشان از آن روش برای بهبود مسائل و مشکلات کودک  استفاده کنند! اما والدین زمانی که اتاق بازی را مشاهده می کنند از اینکه قرار است وسیله‌های بسیار ساده اتاق بازی، حال کودک آنها را بهبود بخشد، در حالی که اتاق پر از اسباب بازی فرزندشان تاثیری در احوال او نداشته تعجب می کنند. والدین در طول دوره درمان باید یاد بگیرند که چطور با فرزند خود بازی کنند ولی نمی‌توانند نقش بازی درمانگر و مرکز بازی درمانی را داشته باشند. اگر کودک شما دارای بیماری روانی یا جسمی است، بازی درمانی جایگزین داروها یا سایر درمان‌های ضروری نمی‌شود.

بازی درمانگر از چه تکنیک هایی استفاده می کند؟

درمانگر با توجه به میزان خلاقیت و نیاز کودک ، از ابزار ها و تکنیک های مختلفی استفاده می کند. ممکن است برای بازی درمانی یک کودک بیش از یک تکنیک استفاده نماید یا ابزار های بازی درمانی را بر اساس شخصیت کودک تغییر دهد. اما مهمترین ابزار ها و تکنیک های بازی درمانی عبارتنداز:• تجسم خلاق
• قصه‌گویی
• اجرای نقش
• تلفن‌های اسباب‌بازی
• عروسک، حیوانات پولیشی و ماسک
• چهره‌های اکشن
• هنرها و صنایع دستی
• بازی آب و ماسه
• لگوها و اسباب بازی‌های ساختمانی
• رقص و حرکات خلاق
• بازی موسیقی

منبع: ذهن آرا