نکاتی در مورد محل گرفتن نبض و شیوه درست گرفتن نبض
نبض، ارتعاشاتی است که در اثر ضربان قلب در دیوارههای شریانها ایجاد میشود و به صورت منظم در نقاط مختلف بدن قابل حس است. هر بار که قلب منقبض میشود، موجی از خون از طریق شریانها به سراسر بدن پمپاژ میشود و این موج، به صورت نبض قابل حس است.
اصولی اولیه نبض
۱. تولید نبض
هر انقباض قلب، موجی از خون را به درون شریانها میفرستد که باعث افزایش موقت فشار خون در شریانها میشود. این افزایش فشار به صورت موجی از انقباضات و انبساطات در دیوارههای شریانها حرکت میکند که به آن نبض گفته میشود.
۲. محلهای حس نبض
نبض در نقاط مختلف بدن قابل حس است، اما به طور معمول در شریانهایی که نزدیک به سطح بدن قرار دارند و به استخوانهای زیرین فشرده میشوند، بهتر حس میشود. این نقاط شامل شقیقه، گردن، مچ دست، کشاله ران، پشت زانو و مچ پا هستند.
۳. اهمیت نبض
نبض، اطلاعات مهمی درباره وضعیت قلب و عروق بدن میدهد. شدت، نظم، و تعداد نبضها میتواند نشانههایی از سلامت قلب و سیستم گردش خون باشد. به عنوان مثال، نبض سریع و نامنظم میتواند نشانهای از مشکلات قلبی باشد، در حالی که نبض ضعیف و آهسته میتواند نشانه کاهش جریان خون باشد.
اهمیت تاریخی نبض در پزشکی
نبض از دیرباز تا کنون، یکی از ابزارهای مهم در تشخیص و ارزیابی وضعیت سلامتی افراد بوده است. بررسی نبض در تاریخ پزشکی نقش حیاتی و محوری داشته و در تمدنهای مختلف به عنوان یکی از روشهای اصلی تشخیص بیماریها استفاده میشده است.
دوران باستان
در تمدنهای باستانی مانند مصر، چین، هند و یونان، پزشکان از بررسی نبض به عنوان یکی از روشهای اولیه برای تشخیص بیماریها استفاده میکردند. در مصر باستان، پزشکان معتقد بودند که نبض نشاندهنده وضعیت روح و جسم است. در چین باستان، مطالعه نبض به عنوان یکی از اصول اساسی طب سنتی چینی شناخته میشد و پزشکان با توجه به تغییرات نبض، به تشخیص بیماریها میپرداختند.
بقراط و گالن
بقراط، پزشک یونان باستان و پدر پزشکی، نقش مهمی در ترویج مطالعه نبض داشت. او معتقد بود که نبض اطلاعات مهمی درباره وضعیت سلامت افراد ارائه میدهد و میتوان از آن برای تشخیص بیماریها استفاده کرد. بعدها، گالن، پزشک مشهور روم باستان، تحقیقات بیشتری در این زمینه انجام داد و نبض را به یکی از ابزارهای مهم در تشخیص بیماریها تبدیل کرد. گالن با استفاده از مطالعه نبض، نظریههای جدیدی درباره عملکرد قلب و عروق ارائه داد.
دوران اسلامی
در دوران طلایی اسلامی، پزشکان بزرگی مانند ابنسینا (Avicenna) و رازی (Rhazes) نیز به مطالعه نبض پرداختند و تحقیقات خود را بر اساس کارهای پیشینیان گسترش دادند. ابنسینا در کتاب مشهور «قانون در طب» فصلی کامل را به مطالعه نبض اختصاص داد و روشهای مختلفی برای ارزیابی نبض و تشخیص بیماریها معرفی کرد.
دوران رنسانس
در دوران رنسانس، با پیشرفت علوم و فناوری، مطالعه نبض به یکی از روشهای اصلی تشخیص بیماریها تبدیل شد. پزشکان اروپایی مانند ویلیام هاروی (William Harvey) با استفاده از مشاهدات و تحقیقات خود، نظریههایی درباره گردش خون و عملکرد قلب ارائه دادند که نقش مهمی در درک بهتر نبض و اهمیت آن در پزشکی داشت.
دوران مدرن
در دوران مدرن، با پیشرفت فناوری و تجهیزات پزشکی، بررسی نبض به یک روش دقیقتر و علمیتر تبدیل شده است. امروزه، دستگاههای الکترونیکی پیشرفتهای برای اندازهگیری نبض و ضربان قلب وجود دارند که به پزشکان کمک میکنند تا اطلاعات دقیقی درباره وضعیت سلامت بیماران به دست آورند.
۹ محل حیاتی برای اندازهگیری نبض
۱. شقیقهای (Temporal)
این نقطه در ناحیه شقیقه قرار دارد و میتوان نبض را با استفاده از دو انگشت پیدا کرد. این نقطه به ویژه در کودکان مفید است.
۲. کاروتید (Carotid)
نبض کاروتید در گردن و کنار نای احساس میشود. در احیای قلبی- ریوی یا CPR بزرگسالان، این نقطه استاندارد طلایی است. توجه داشته باشید که هرگز نباید هر دو شریان کاروتید به طور همزمان بررسی شوند زیرا باعث کاهش جریان خون مغزی میشود.
۳. آپیکال (Apical)
این نقطه نبض در بالای قلب و در ناحیه قفسه سینه قرار دارد. این نقطه به ویژه برای اندازهگیری ضربان قلب در بیماران نوزاد مفید است.
۴. فمورال (Femoral)
این نبض در ناحیه کشاله ران و نزدیک به استخوان لگن احساس میشود. این نقطه یکی از بهترین نقاط برای بررسی نبض در هنگام CPR است.
۵. براکیال (Brachial)
نبض براکیال در قسمت داخلی بازو و نزدیک به آرنج احساس میشود. در CPR کودکان زیر یک سال، این نقطه استاندارد طلایی است.
۶. رادیال (Radial)
این نبض در مچ دست و نزدیک به شست احساس میشود. این نقطه یکی از پرکاربردترین نقاط برای اندازهگیری نبض است.
۷. پوپلیتئال (Popliteal)
این نبض در پشت زانو احساس میشود و برای بررسی جریان خون به پاها استفاده میشود.
۸. پشتی تیبیال (Posterior Tibial)
این نبض در پشت مچ پا و در نزدیکی تاندون آشیل احساس میشود. این نقطه برای ارزیابی جریان خون به پاها مهم است.
۹. دورسالیس پدیس (Dorsalis Pedis)
این نبض در بالای پا و بین انگشتان اول و دوم احساس میشود. این نقطه برای بررسی جریان خون به پاها کاربرد دارد.
ارزیابی نبض
شدت نبض
نبضها بر اساس شدت به پنج درجه تقسیم میشوند:
- ۰: غایب
- +۱: ضعیف و نخ مانند
- +۲: نرمال و قابل شناسایی
- +۳: افزایش یافته، با فشار متوسط
- +۴: پر و قوی
مستندسازی نبض
برای مستندسازی صحیح نبض باید به چهار عنصر توجه شود:
- نرخ: تایید ضربان قلب
- ریتم: بررسی منظم بودن ضربانها
- تقارن: آیا نبضها در هر دو طرف بدن یکسان احساس میشوند؟
- دامنه: از ۰ تا +۴
نکات مهم در بررسی نبض
- از انگشت شست برای بررسی نبض استفاده نکنید زیرا خود انگشت شست نبض دارد و ممکن است نبض بیمار را با نبض خودتان اشتباه بگیرید.
- در CPR بزرگسالان، بررسی نبض کاروتید استاندارد طلایی است.
- در CPR کودکان، بررسی نبض براکیال استاندارد طلایی است.
- نبضهای فمورال و رادیال برای بررسی در مواقع شلوغی مناسب هستند.
مطالب مرتبط
