چرا اولین چراغهای خیابانی با روغن کار میکردند؟
اولین چراغهای خیابانی (Street Lamps) در بسیاری از شهرهای جهان با روغن (Oil) کار میکردند و این روش برای مدتها استاندارد روشنایی شهری بود. دلیل اصلی استفاده از چراغهای خیابانی با روغن، در دسترس بودن و مقرونبهصرفه بودن این سوخت در آن زمان بود. در قرنهای گذشته، شهرها به دنبال راهی برای افزایش امنیت شبانه و کاهش وقوع جرم بودند، و چراغهای خیابانی با روغن یکی از اولین راهحلهای کارآمد برای این مشکل بودند. قبل از کشف و استفاده گسترده از گاز زغالسنگ (Coal Gas) و برق (Electricity)، روغنهای گیاهی، روغن نهنگ (Whale Oil) و روغن حیوانی (Animal Oil) منابع اصلی تأمین نور محسوب میشدند. این چراغها معمولاً دارای فتیله (Wick) بودند که روغن را جذب کرده و بهآرامی میسوزاندند. شهر پاریس یکی از اولین شهرهایی بود که در قرن هفدهم میلادی سیستم گستردهای از چراغهای خیابانی با روغن را نصب کرد. با وجود اینکه این چراغها در روشنایی معابر مؤثر بودند، اما مشکلاتی مانند دوده (Soot)، بوی ناخوشایند و نیاز به نگهداری مداوم باعث شد که بعدها جای خود را به سیستمهای مدرنتر بدهند. با پیشرفت فناوری، استفاده از روغن بهعنوان منبع نور کاهش یافت و روشهای جدیدتری مانند چراغهای گازی و الکتریکی جایگزین آن شدند. امروزه، چراغهای خیابانی مدرن عمدتاً با استفاده از برق و LED کار میکنند و تأثیر زیادی در بهبود امنیت شهری دارند. با این حال، بررسی تاریخچهی چراغهای خیابانی با روغن نشان میدهد که چگونه این فناوری اولیه به تحولی بزرگ در سیستم روشنایی شهری منجر شد.
۱- اولین چراغهای خیابانی با روغن برای افزایش امنیت شبانه طراحی شدند
پیش از اختراع چراغهای خیابانی با روغن، شهرها در تاریکی مطلق فرو میرفتند و شبها پر از خطر و ناامنی بودند. در قرون وسطی و اوایل دوران مدرن، خیابانها محلی برای جرایم، سرقت و حملات ناگهانی بودند، زیرا نور کافی برای شناسایی مجرمان وجود نداشت. اولین چراغهای خیابانی با روغن در اوایل قرن هفدهم در اروپا به کار گرفته شدند تا شبها امنیت بیشتری ایجاد کنند. در پاریس، شهردار این شهر تصمیم گرفت که خیابانهای اصلی را با چراغهای روغنی روشن کند و از مردم خواست تا در هنگام شب شمع یا فانوس روشن کنند. این اقدام باعث شد که میزان جرایم شبانه کاهش یابد و شهرها مکانهای امنتری برای زندگی شوند. در لندن نیز، در سال ۱۶۶۷، پس از آتشسوزی بزرگ شهر، مقامات تصمیم گرفتند تا خیابانها را با چراغهای روغنی روشن کنند. این چراغها در ابتدا با روغن نهنگ کار میکردند، اما بعداً از روغنهای گیاهی و حیوانی نیز استفاده شد. روشنایی خیابانها به مردم این امکان را میداد که شبها با آرامش بیشتری رفتوآمد کنند و فعالیتهای اقتصادی و اجتماعی شبانه افزایش پیدا کند.
۲- روغن نهنگ، رایجترین سوخت برای چراغهای خیابانی در قرن هجدهم بود
در قرن هجدهم، روغن نهنگ (Whale Oil) یکی از اصلیترین منابع روشنایی در شهرها بود و بسیاری از چراغهای خیابانی با روغن از این ماده استفاده میکردند. نهنگهای بزرگ مانند نهنگ اسپرم (Sperm Whale) دارای چربی زیادی بودند که میتوانست به روغن تبدیل شود. این روغن نسبت به سایر سوختها سوزش تمیزتری داشت، به این معنی که دود و بوی نامطبوع کمتری تولید میکرد. به دلیل کیفیت بالای این روغن، شهرهای بزرگی مانند نیویورک، لندن و پاریس به استفاده از آن برای روشنایی خیابانها روی آوردند. افزایش تقاضا برای روغن نهنگ باعث شد که صنعت شکار نهنگ رشد کند و هزاران نهنگ در اقیانوسها شکار شوند. اما با گذر زمان، این روش روشنایی گران و غیرپایدار شد، زیرا جمعیت نهنگها بهشدت کاهش یافت. در اوایل قرن نوزدهم، با کشف روغنهای گیاهی و گاز زغالسنگ، استفاده از روغن نهنگ کاهش یافت و به تدریج جای خود را به منابع ارزانتر و در دسترستر داد.
۳- اولین چراغهای خیابانی با روغن نیاز به نگهداری مداوم داشتند
یکی از بزرگترین چالشهای استفاده از چراغهای خیابانی با روغن، نگهداری مداوم و هزینهی بالا بود. هر چراغ نیاز داشت که روزانه روغنگیری شود، زیرا مقدار روغن درون مخزن آن محدود بود. فتیلهی چراغها باید مرتباً تعویض یا تنظیم میشد تا نور بهطور یکنواخت بسوزد. همچنین، این چراغها مقدار زیادی دوده و خاکستر تولید میکردند که شیشههای چراغ را تیره میکرد و مانع انتشار نور کافی میشد. برای همین، شهرها معمولاً کارگرانی مخصوص را استخدام میکردند که هر شب چراغها را روشن کرده و صبحها آنها را خاموش کنند. علاوه بر این، در روزهای بارانی و بادی، چراغها ممکن بود خاموش شوند و نیاز به روشنکردن مجدد داشتند. تمام این مشکلات باعث شد که مقامات شهری بهدنبال روشهای جایگزین باشند که نگهداری کمتری نیاز داشته باشد.
۴- اولین شبکهی گستردهی چراغهای خیابانی روغنی در پاریس ایجاد شد
پاریس نخستین شهری بود که یک سیستم سازمانیافته از چراغهای خیابانی با روغن را در سطح گسترده اجرا کرد. در سال ۱۶۶۷، دولت فرانسه تصمیم گرفت که خیابانهای پاریس را با هزاران چراغ روغنی روشن کند. این سیستم یکی از اولین نمونههای روشنایی شهری مدرن بود که هدف آن افزایش امنیت و بهبود کیفیت زندگی شهروندان بود. لویی چهاردهم (Louis XIV) از این پروژه حمایت کرد و پاریس به یکی از اولین شهرهای روشن جهان تبدیل شد. در طول سالهای بعد، شهرهای دیگر اروپایی مانند لندن و آمستردام نیز این مدل را اجرا کردند و چراغهای خیابانی روغنی به یک استاندارد جهانی تبدیل شد.
۵- چراغهای خیابانی با روغن، زمینهساز اختراع چراغهای گازی و الکتریکی شدند
چراغهای خیابانی با روغن نخستین گام در توسعهی سیستمهای روشنایی شهری بودند، اما بهمرور زمان، روشهای جدیدتر جایگزین آنها شدند. در اوایل قرن نوزدهم، استفاده از گاز زغالسنگ (Coal Gas Lamps) بهعنوان جایگزینی برای روغن رواج یافت. چراغهای گازی نور بیشتری تولید میکردند و نیاز به نگهداری کمتری داشتند. پس از آن، در اواخر قرن نوزدهم، برق (Electricity) بهعنوان منبع اصلی روشنایی شهری جایگزین گاز شد. اولین چراغ خیابانی برقی در سال ۱۸۷۹ در کلیولند آمریکا نصب شد و پس از آن، شهرهای دیگر نیز به سمت استفاده از این فناوری پیش رفتند. امروزه، چراغهای خیابانی مدرن با لامپهای LED و سیستمهای هوشمند کار میکنند، اما پایه و اساس این فناوری، همان چراغهای خیابانی روغنی است که قرنها پیش استفاده میشدند.
۶- چراغهای خیابانی با روغن از فانوسهای دریایی الهام گرفته شدند
پیش از آنکه چراغهای خیابانی با روغن در شهرها نصب شوند، یکی از مهمترین منابع روشنایی در شب، فانوسهای دریایی (Lighthouses) بودند. این فانوسها که در سواحل و بنادر قرار داشتند، از روغن نهنگ و روغنهای گیاهی برای روشنکردن مسیر کشتیها استفاده میکردند. مهندسان شهری از این روش الهام گرفتند و دریافتند که میتوان از فناوری مشابهی برای روشنایی خیابانها استفاده کرد. فانوسهای دریایی معمولاً دارای عدسی فرنل (Fresnel Lens) بودند که نور را متمرکز کرده و آن را در فاصلهی دور منتشر میکرد. هرچند چراغهای خیابانی با روغن چنین عدسیهایی نداشتند، اما طراحی آنها به گونهای بود که نور را به حداکثر میزان ممکن منعکس کند. یکی از تفاوتهای اصلی این دو سیستم این بود که فانوسهای دریایی نیاز به نور بسیار قوی داشتند، در حالی که چراغهای خیابانی فقط باید خیابانهای شهر را روشن میکردند. بسیاری از اولین مدلهای چراغهای خیابانی با روغن، طراحی استوانهای و شیشهای داشتند تا نور را به شکل مؤثرتری پخش کنند. برخی از این چراغها به گونهای ساخته شده بودند که نور را در جهت خاصی هدایت کنند تا پیادهروها و مسیرهای اصلی را روشن کنند. این فناوری بعدها در توسعهی چراغهای گازی و الکتریکی نیز مورد استفاده قرار گرفت.
۷- برخی از اولین چراغهای خیابانی با روغن، توسط ساکنان محلی مدیریت میشدند
پیش از آنکه دولتهای شهری مسئولیت کامل چراغهای خیابانی با روغن را بر عهده بگیرند، نگهداری این چراغها اغلب به عهدهی ساکنان محلی بود. در برخی شهرها، افراد ساکن در خیابانهای اصلی موظف بودند که هر شب چراغها را روشن کنند و در هنگام صبح، آنها را خاموش کنند. در پاریس، لویی چهاردهم برنامهای را اجرا کرد که در آن کارگرانی خاص مأمور نگهداری از چراغها شدند. این افراد که به آنها لامپیونر (Lamp Lighters) گفته میشد، با نردبانهای بلند و ظروف روغن در خیابانها حرکت کرده و چراغها را یکییکی روشن میکردند. در برخی شهرهای کوچکتر، حتی خانوادهها و مغازهداران موظف بودند که چراغهایی را که نزدیک محل زندگی یا کسبوکارشان بود، روشن کنند. این مدل ابتدایی مدیریت شهری باعث شد که برخی از محلهها روشنتر از سایر نقاط باشند، زیرا برخی از ساکنان نسبت به این کار تعهد بیشتری نشان میدادند. به مرور زمان، این روش ناکارآمد شد و شهرداریها سیستمهایی ایجاد کردند که کارگران حرفهای مسئول نگهداری چراغهای خیابانی باشند.
۸- هزینهی روغن یکی از چالشهای اصلی چراغهای خیابانی بود
هرچند که چراغهای خیابانی با روغن در دوران خود یک راهحل نسبتاً مؤثر بودند، اما هزینهی تأمین روغن برای هزاران چراغ در شهرهای بزرگ بسیار سنگین بود. روغنهای مورد استفاده، از منابع مختلفی مانند روغن نهنگ، روغن زیتون و روغن کلزا (Rapeseed Oil) تأمین میشدند و قیمت آنها بسته به شرایط اقتصادی، تغییر میکرد. با افزایش تقاضا برای این روغنها، قیمت آنها در برخی مواقع بسیار گرانتر از حد انتظار میشد. برخی شهرها سعی کردند که روغنهای ارزانتر و جایگزین پیدا کنند، اما بسیاری از این روغنها نور کمتری تولید کرده و باعث ایجاد دوده و بوی نامطبوع میشدند. در برخی مواقع، مقامات شهری برای تأمین بودجهی موردنیاز برای نگهداری چراغهای خیابانی با روغن، از مردم مالیات دریافت میکردند. این امر در برخی شهرها باعث اعتراض مردم شد، زیرا آنها معتقد بودند که هزینهی این چراغها باید توسط دولت تأمین شود. در نهایت، ظهور گاز زغالسنگ و برق باعث شد که استفاده از روغن در چراغهای خیابانی متوقف شود، زیرا روشهای جدید، اقتصادیتر و کارآمدتر بودند.
۹- اولین چراغهای خیابانی با روغن، در برابر باد و باران آسیبپذیر بودند
یکی از مشکلات رایج چراغهای خیابانی با روغن این بود که در هوای طوفانی و بارانی بهراحتی خاموش میشدند. اگرچه طراحی این چراغها شامل یک محفظهی شیشهای برای محافظت از شعله بود، اما بادهای شدید میتوانست شعله را خاموش کند. باران نیز میتوانست بهمرور زمان شیشهی محافظ را کثیف کرده و نور را کاهش دهد. در فصلهای سرد سال، روغن موجود در مخزن این چراغها ممکن بود سفت و غلیظ شود و در نتیجه، فتیله قادر به جذب آن نباشد. در برخی موارد، کارگران مجبور بودند روغن را قبل از ریختن در مخزن، گرم کنند تا بتواند بهخوبی بسوزد. برای حل این مشکل، مهندسان شهری در برخی از مدلهای بعدی محفظههایی با تهویهی خاص طراحی کردند که هم از شعله در برابر باد محافظت میکرد و هم اجازه میداد که اکسیژن کافی برای سوختن روغن فراهم شود. با این حال، این چالشها یکی از دلایل اصلی بود که باعث شد مهندسان به دنبال روشهای پایدارتر مانند گاز زغالسنگ و برق باشند.
۱۰- چراغهای خیابانی با روغن در قرن نوزدهم جای خود را به چراغهای گازی دادند
با پیشرفت فناوری، چراغهای خیابانی با روغن کمکم جای خود را به چراغهای گازی (Gas Lamps) دادند که نور بیشتری تولید میکردند و نگهداری آنها راحتتر بود. در اوایل قرن نوزدهم، گاز زغالسنگ (Coal Gas) بهعنوان یک منبع جدید انرژی برای روشنایی شهری معرفی شد. نخستین شهر بزرگی که از این فناوری استفاده کرد، لندن بود که در اوایل دههی ۱۸۰۰ میلادی خیابانهای اصلی خود را به چراغهای گازی مجهز کرد. چراغهای گازی نسبت به چراغهای روغنی مزایای زیادی داشتند، از جمله اینکه نیاز به پرکردن روزانهی مخزن نداشتند و نور یکنواختتری تولید میکردند. علاوه بر این، این چراغها در برابر باد و باران مقاومت بیشتری داشتند و در نتیجه، برای روشنایی خیابانها گزینهی بهتری بودند. پاریس، برلین و نیویورک نیز به سرعت از این فناوری استقبال کردند و تا اواخر قرن نوزدهم، بیشتر شهرهای مدرن به سیستم روشنایی گازی مجهز شدند. در نهایت، با اختراع لامپهای برقی در اواخر قرن نوزدهم، چراغهای گازی نیز به تدریج جای خود را به سیستمهای الکتریکی دادند. امروزه، اگرچه چراغهای خیابانی با روغن دیگر کاربردی ندارند، اما همچنان بهعنوان بخشی از تاریخچهی تحول روشنایی شهری مورد مطالعه و بررسی قرار میگیرند.
مطالب مرتبط
