آیا «دروازه جهنم» در ترکمنستان پس از نیمقرن خاموش میشود؟
پایان شعلههای ابدی: آیا افسانهٔ «دروازه جهنم» به پایان میرسد؟

در دل صحرای قرهقوم ترکمنستان، گودالی سوزان با شعلههای سرخ و زرد، نیمقرن است که همچون زخمی باز بر چهرهٔ زمین میدرخشد. این دهانهٔ آتشین، که به «دروازه جهنم» شهرت یافته، از سال ۱۹۷۱ تاکنون بیوقفه میسوزد و به یکی از نمادهای عجیب و ترسناک زمین بدل شده است. اما اکنون، پس از دههها سوختن، نشانههایی از خاموشی در آن دیده میشود. آیا این پایان افسانهای ترسناک است یا آغاز فصلی نو در تاریخ زمینشناسی؟ در این گزارش، به بررسی جزئیات این پدیدهٔ منحصر به فرد و تلاشهای انجامشده برای مهار آن میپردازیم.
تاریخچهٔ دهانهٔ دروازه
در سال ۱۹۷۱، گروهی از زمینشناسان شوروی در حال حفاری برای یافتن منابع گاز طبیعی در صحرای قرهقوم بودند. در جریان این عملیات، زمین زیر پای آنها فرو ریخت و گودالی به قطر حدود ۷۰ متر و عمق ۳۰ متر ایجاد شد. برای جلوگیری از انتشار گازهای سمی، تصمیم گرفتند گازهای متصاعدشده را آتش بزنند، با این تصور که در چند روز سوخته و خاموش خواهد شد. اما این آتش تا به امروز ادامه یافته و به یکی از طولانیترین آتشسوزیهای مصنوعی جهان تبدیل شده است.
تلاشهای ترکمنستان برای مهار آتش
در سالهای اخیر، دولت ترکمنستان اقداماتی برای مهار این آتشسوزی انجام داده است. در سال ۲۰۲۲، رئیسجمهور وقت، قربانقلی بردیمحمداف، دستور داد تا راهحلی برای خاموش کردن گودال پیدا شود، زیرا این آتشسوزی منابع گازی ارزشمند را هدر میدهد و به محیطزیست آسیب میزند. در پی این دستور، چاههایی در اطراف گودال حفر شد تا گاز متان (methane) استخراج و از انتشار آن جلوگیری شود.
کاهش شدت آتشسوزی
بر اساس گزارشهای اخیر، شدت آتشسوزی در گودال دروازه بهطور قابلتوجهی کاهش یافته است. ایرینا لوریوا، مدیر شرکت دولتی ترکمنگاز، اعلام کرد که شعلهها اکنون تنها در نزدیکی گودال قابل مشاهده هستند و دیگر از کیلومترها دورتر دیده نمیشوند. تصاویر ماهوارهای نیز کاهش سهبرابری شدت آتش را تأیید میکنند.
تأثیرات زیستمحیطی و اقتصادی
گودال «دروازه» نهتنها یک پدیدهٔ زمینشناسی است، بلکه تأثیرات زیستمحیطی و اقتصادی نیز دارد. گاز متان، که از این گودال متصاعد میشود، یکی از گازهای گلخانهای قوی است که به گرم شدن زمین می انجامد. ترکمنستان یکی از بزرگترین تولیدکنندگان گاز طبیعی در جهان است و این آتشسوزی منابع ارزشمندی را هدر میدهد. از سوی دیگر، این گودال به یکی از جاذبههای گردشگری کشور تبدیل شده و درآمدزایی میکند.

آیندهٔ گودال دروازه
با کاهش شدت آتشسوزی، آیندهٔ گودال دروازه در هالهای از ابهام قرار دارد. برخی معتقدند که این گودال باید خاموش شود تا از آسیبهای زیستمحیطی جلوگیری شود، در حالی که دیگران بر حفظ آن بهعنوان یک جاذبهٔ گردشگری تأکید دارند. در هر صورت، تصمیمگیری در اینباره نیازمند بررسیهای دقیق و جامع است.
خلاصه
گودال «دروازه جهنم»، پس از بیش از پنجاه سال آتشسوزی مداوم، اکنون نشانههایی از خاموشی را نشان میدهد. تلاشهای دولت ترکمنستان برای مهار این آتشسوزی و کاهش انتشار گاز متان، نتایج مثبتی در بر داشته. با این حال، آیندهٔ این گودال و تصمیمگیری دربارهٔ خاموش کردن یا حفظ آن، نیازمند بررسیهای بیشتر و در نظر گرفتن جنبههای زیستمحیطی و اقتصادی است.
آیا خاموشی «دروازه جهنم» آغاز پایان افسانههاست؟
گودال دروازه، با شعلههای سوزان و تاریخچهای پر رمز و راز، همواره الهامبخش داستانها و افسانههای بسیاری بوده است. اکنون که این شعلهها رو به خاموشی میروند، شاید زمان آن رسیده باشد که نگاهی نو به این پدیدهٔ طبیعی بیندازیم و از آن برای درک بهتر تعامل انسان با طبیعت بهرهبرداری کنیم.
سؤالات رایج (FAQ)
۱. گودال دروازه چیست و چگونه به وجود آمد؟
گودال دروازه یک دهانهٔ گازی در صحرای قرهقوم ترکمنستان است که در سال ۱۹۷۱ در پی حفاری زمینشناسان شوروی و فروریختن زمین ایجاد شد. برای جلوگیری از انتشار گازهای سمی، گازهای متصاعدشده را آتش زدند، اما آتشسوزی تا به امروز ادامه یافته است.
۲. چرا به گودال دروازه، «دروازه جهنم» میگویند؟
به دلیل شعلههای سوزان و ظاهر ترسناک گودال، مردم محلی آن را «دروازه جهنم» نامیدهاند.
۳. چه اقداماتی برای مهار آتشسوزی در گودال انجام شده است؟
دولت ترکمنستان چاههایی در اطراف گودال حفر کرده تا گاز متان استخراج و از انتشار آن جلوگیری شود. این اقدامات به کاهش شدت آتشسوزی منجر شدهاند.
۴. آیا آتشسوزی گودال دروازه بهطور کامل خاموش خواهد شد؟
با توجه به کاهش شدت آتشسوزی و اقدامات انجامشده، احتمال خاموشی کامل گودال وجود دارد، اما هنوز تصمیم نهایی در اینباره اتخاذ نشده است.
۵. تأثیرات زیستمحیطی گودال دروازه چیست؟
گودال دروازه با انتشار گاز متان، به گرم شدن زمین کمک میکند و تأثیرات منفی بر محیطزیست دارد.
۶. آیا گودال دروازه یک جاذبهٔ گردشگری است؟
بله، گودال دروازه به یکی از جاذبههای گردشگری ترکمنستان تبدیل شده و بازدیدکنندگان بسیاری را جذب میکند.





