اولین بازی ویدئویی تاریخ؛ چگونه یک اسیلوسکوپ در سال ۱۹۵۸ دنیای سرگرمی را دگرگون کرد؟

تصور کنید در سال ۱۹۵۸، در میانه جنگ سرد و در یکی از مخفی‌ترین آزمایشگاه‌های هسته‌ای آمریکا، جایی که دانشمندان مشغول محاسبات پیچیده مسیر موشک‌ها و پایداری اتم‌ها بودند، ناگهان صدای برخورد یک توپ مجازی به گوش برسد. ویلیام هیگین‌باتم (William Higinbotham)، فیزیکدانی که پیش‌تر در پروژه منهتن (Manhattan Project) برای ساخت بمب اتم مشارکت داشت، متوجه شد که بازدیدکنندگان آزمایشگاه ملی بروک‌هیون (Brookhaven National Laboratory) از تماشای نمودارهای خشک و ایستا خسته شده‌اند. او تصمیم گرفت با استفاده از یک اسیلوسکوپ (Oscilloscope) و یک کامپیوتر آنالوگ کوچک، چیزی بسازد که تا آن زمان در مخیله هیچ‌کس نمی‌گنجید: «تنیس برای دو نفر» (Tennis for Two). این لحظه، نقطه صفرِ صنعتی بود که امروزه میلیاردها دلار ارزش دارد.

بسیاری به اشتباه تصور می‌کنند که بازی پونگ (Pong) اولین بازی ویدئویی تاریخ است، اما حقیقت این است که ۱۴ سال پیش از آتاری، هیگین‌باتم فیزیک واقعی گرانش و مقاومت هوا را در قالب لکه‌های نوری بر روی یک صفحه نمایش سبز رنگ پیاده‌سازی کرده بود. بازی او نه بر روی پیکسل‌های دیجیتال، بلکه بر روی امواج الکترونیکی حرکت می‌کرد. در این مقاله، ما به بازخوانی این حماسه فراموش‌شده می‌پردازیم؛ از نبوغی که در پشت قطعات بازیافتی آزمایشگاه نهفته بود تا چرایی پنهان ماندن این اختراع برای چندین دهه. ما بررسی خواهیم کرد که چگونه یک سرگرمی ساده برای روز بازدید عمومی، به سنگ‌بنای تعامل انسان و ماشین تبدیل شد و چگونه «سرگرمی تعاملی» از دلِ ابزارهای جنگی زاده شد تا جهان را به جای نابودی، به بازی بگیرد.

۱- محیط بروک‌هیون؛ جایی که علم با کسالت برخورد کرد

آزمایشگاه ملی بروک‌هیون در اواخر دهه ۵۰ میلادی، کانون تحقیقات هسته‌ای پیشرفته بود. هر ساله در روزهای بازدید عمومی، هزاران نفر برای تماشای پیشرفت‌های علمی به این مرکز می‌آمدند، اما اکثر آن‌ها با دیدن پوسترهای متنی و دستگاه‌های غول‌پیکری که فقط چراغ‌های چشمک‌زن داشتند، به سرعت خسته می‌شدند. ویلیام هیگین‌باتم، که خود انسانی با روحیه شوخ‌طبع و نوازنده آکاردئون بود، احساس کرد که باید راهی برای نمایش پویایی علم پیدا کند. او می‌خواست به مردم نشان دهد که کامپیوترها فقط ابزارهایی برای محاسبات نظامی نیستند، بلکه می‌توانند با انسان تعامل داشته باشند.

او با بررسی امکانات موجود، متوجه شد که کامپیوترهای آنالوگ آن زمان به خوبی می‌توانند معادلات دیفرانسیل مربوط به مسیر پرتابه‌ها (Ballistics) را حل کنند. هیگین‌باتم به جای شبیه‌سازی مسیر یک موشک، به فکر شبیه‌سازی مسیر یک توپ تنیس افتاد. این تغییر نگرش از «کاربرد تخریبی» به «کاربرد تفریحی»، اولین جهش بزرگ در تاریخ بازی‌های ویدئویی بود. او با کمک تکنسین ارشد خود، رابرت دواراک (Robert Dvorak)، تنها در عرض سه هفته، سیستمی را طراحی کرد که می‌توانست یک نقطه نوری را با قوانین فیزیک بر روی صفحه نمایش جابجا کند.

۲- مهندسی آنالوگ؛ وقتی خبری از پیکسل و کد نبود

در سال ۱۹۵۸، چیزی به نام زبان برنامه‌نویسی سطح بالا یا کارت گرافیک وجود نداشت. بازی Tennis for Two تماماً بر پایه ولتاژهای الکتریکی و مدارهای آنالوگ کار می‌کرد. قلب تپنده این بازی، یک کامپیوتر آنالوگ مدل Donner Model 30 بود. این دستگاه با استفاده از تقویت‌کننده‌های عملیاتی (Operational Amplifiers)، معادلات فیزیکی مربوط به حرکت توپ، جاذبه زمین و برخورد با زمین را در لحظه حل می‌کرد. برخلاف بازی‌های امروزی که از کدهای صفر و یک استفاده می‌کنند، این بازی با تغییر مداوم ولتاژ برق، موقعیت توپ را روی صفحه نمایش مشخص می‌کرد.

خروجی این محاسبات بر روی یک اسیلوسکوپ پنج اینچی نمایش داده می‌شد. هیگین‌باتم برای نمایش زمین بازی، یک خط افقی در پایین صفحه و یک خط عمودی کوتاه در وسط به عنوان تور (Net) طراحی کرد. توپ که در واقع یک لکه نوری کوچک بود، وقتی به تور برخورد می‌کرد، متوقف می‌شد و اگر از روی آن رد می‌شد، به طرف دیگر زمین می‌رفت. این دقت در شبیه‌سازی فیزیک، حتی برای استانداردهای امروزی هم خیره‌کننده است؛ زیرا بازی شامل اثر باد و گرانش متغیر نیز می‌شد که بازیکن باید در هنگام ضربه زدن به آن‌ها توجه می‌کرد.

۳- کنترلرهای دست‌ساز؛ اولین دسته‌های بازی جهان

یکی از بزرگ‌ترین نوآوری‌های هیگین‌باتم، طراحی وسیله‌ای برای تعامل بازیکن با بازی بود؛ چیزی که ما امروز به نام «دسته بازی» یا کنترلر (Controller) می‌شناسیم. برای بازی Tennis for Two، او دو جعبه کوچک آلومینیومی ساخت که روی هر کدام یک پیچ گردان (Knob) و یک دکمه فشاری قرار داشت. پیچ گردان برای تعیین زاویه ضربه به توپ استفاده می‌شد و دکمه فشاری وظیفه پرتاب یا ضربه زدن به توپ را بر عهده داشت. این طراحی ساده، اولین رابط کاربری اختصاصی برای بازی در تاریخ محسوب می‌شود.

نکته جالب اینجاست که بازیکنان نمی‌توانستند موقعیت راکت خود را ببینند؛ آن‌ها فقط باید با تنظیم زاویه و فشردن دکمه در زمان مناسب، توپ را به سمت دیگر می‌فرستادند. حس لمس این جعبه‌های فلزی و واکنش آنی نقطه نوری روی صفحه نمایش، تجربه‌ای جادویی برای بازدیدکنندگان سال ۱۹۵۸ ایجاد کرده بود. صف‌های طولانی که در روز بازدید برای تجربه این بازی شکل گرفت، ثابت کرد که انسان‌ها به شدت تشنه کنترل کردن وقایع بر روی صفحه نمایش هستند. این اولین باری بود که بشر متوجه شد نمایشگرها می‌توانند به جای پخش یک‌طرفه تصویر، ابزاری برای مشارکت باشند.

۴- چرا این بازی به تولید انبوه نرسید؟

با وجود استقبال بی‌نظیر مردم، Tennis for Two هرگز از دیوارهای آزمایشگاه بروک‌هیون فراتر نرفت. دلیل اصلی این موضوع، نگاهِ صرفاً علمی و غیرتجاری هیگین‌باتم و دولت آمریکا به این اختراع بود. در آن زمان، ثبت اختراع برای دستگاه‌هایی که با بودجه دولتی ساخته می‌شدند، به نام دولت ثبت می‌شد و هیگین‌باتم که پیش‌تر درگیر مسائل پیچیده اتمی بود، پتانسیل تجاری این «اسباب‌بازی کوچک» را جدی نگرفت. او تصور می‌کرد که این فقط یک وسیله سرگرمی موقت برای روز بازدید است و ارزش بیشتری ندارد.

پس از اتمام روزهای بازدید در سال ۱۹۵۹، قطعات این بازی از هم جدا شدند و برای پروژه‌های علمی دیگر مورد استفاده قرار گرفتند. Tennis for Two برای حدود دو دهه در غبار تاریخ فراموش شد تا اینکه در اواخر دهه ۷۰ میلادی، در جریان یک دادگاه مربوط به حق اختراع بازی‌های ویدئویی، دوباره نام آن زنده شد. اگر هیگین‌باتم در آن زمان این بازی را ثبت تجاری می‌کرد، شاید امروز تاریخچه شرکت‌هایی مثل نینتندو یا سونی به شکلی کاملاً متفاوت نوشته می‌شد. با این حال، اهمیت تاریخی این اختراع در این است که ثابت کرد بازی‌های ویدئویی نه یک اتفاق تصادفی، بلکه نتیجه نبوغ علمی در پاسخ به نیاز بشر به تفریح بوده‌اند.

۵- کالبدشکافی فیزیک بازی؛ وقتی گرانش وارد مدار شد

یکی از درخشان‌ترین ابعاد بازی Tennis for Two، دقت خیره‌کننده آن در شبیه‌سازی قوانین نیوتن بود. ویلیام هیگین‌باتم نمی‌خواست صرفاً یک نقطه را به چپ و راست حرکت دهد؛ او می‌خواست یک «توپ واقعی» بسازد. در این بازی، وقتی توپ از روی تور عبور می‌کرد، تحت تأثیر نیروی گرانش (Gravity) به سمت پایین کشیده می‌شد و مسیری سهمی‌شکل (Parabolic Path) را طی می‌کرد. اگر بازیکن قدرت کافی به ضربه نمی‌داد، توپ قبل از رسیدن به تور به زمین برخورد می‌کرد و به زیبایی از روی سطح زمین می‌جهید (Bounce).

این محاسبات توسط بخش‌های انتگرال‌گیر کامپیوتر آنالوگ انجام می‌شد که مقاومت هوا را نیز شبیه‌سازی می‌کردند. هیگین‌باتم حتی یک کلید مخفی برای تنظیم میزان گرانش در نظر گرفته بود؛ او می‌توانست بازی را به گونه‌ای تنظیم کند که گویی در سیاره زمین، ماه یا حتی مشتری در حال بازی هستید. این سطح از شبیه‌سازی فیزیکی در سال ۱۹۵۸، دهه‌ها از زمان خود جلوتر بود. در حالی که سال‌ها بعد بازی‌های دیجیتال اولیه مثل Pong از فیزیک بسیار ساده و خطی استفاده می‌کردند، “تنیس برای دو نفر” یک شبیه‌ساز فیزیک تمام‌عیار بود که بر پایه مدارهای الکتریکی خالص بنا شده بود.

“
یک نکته کنجکاوی‌برانگیز:
ویلیام هیگین‌باتم یکی از بنیان‌گذاران فدراسیون دانشمندان آمریکایی (FAS) بود و بیشتر عمر خود را صرف تلاش برای کنترل تسلیحات هسته‌ای کرد. او تا پایان عمر از اینکه به عنوان «مخترع بازی ویدئویی» شناخته شود فراری بود، زیرا معتقد بود این کار دستاورد علمی کوچکی در مقایسه با فعالیت‌های صلح‌آمیز هسته‌ای اوست.

۶- نمایشگر اسیلوسکوپ؛ جادوی فسفر و الکترون

انتخاب اسیلوسکوپ به عنوان صفحه نمایش، یک انتخاب نبوغ‌آمیز و البته از روی اجبار بود. در آن زمان نمایشگرهای تلویزیونی معمولی توانایی اتصال به خروجی‌های سریع کامپیوترهای آنالوگ را نداشتند. اسیلوسکوپ دستگاهی است که تغییرات ولتاژ را به صورت موج نشان می‌دهد. هیگین‌باتم با ترفندی خاص، پرتو الکترونی داخل لوله پرتو کاتدی (CRT) را مجبور کرد تا به جای رسم موج، اشکال هندسی زمین تنیس و توپ را ترسیم کند. این کار نیازمند نرخ نوسازی (Refresh Rate) بسیار بالایی بود تا چشم انسان لرزش تصویر را حس نکند.

تصویر سبز رنگ و درخشان اسیلوسکوپ، حسی آینده‌نگرانه به بازی می‌بخشید. به دلیل ماهیت فسفری نمایشگر، وقتی توپ حرکت می‌کرد، دنباله‌ای بسیار محو از نور پشت سر خود باقی می‌گذاشت که به طور ناخواسته حسی از سرعت را به بازیکن منتقل می‌کرد. این دقیقاً همان تکنولوژی بود که در رادارهای نظامی برای ردیابی هواپیماها استفاده می‌شد. هیگین‌باتم با تغییر کاربری این ابزار جنگی، اولین «محیط مجازی» تاریخ را خلق کرد که در آن یک شیء دیجیتال با قوانین فیزیکی دنیای واقعی رفتار می‌کرد.

۷- بازی تعاملی؛ اولین رقابت انسان با انسان در دنیای مجازی

تا پیش از Tennis for Two، مفاهیمی مانند «بازی با کامپیوتر» به شطرنج یا بازی‌های ریاضی محدود می‌شد که در آن‌ها کاربر یک عدد وارد می‌کرد و ماشین پاسخی می‌داد. اما بازی هیگین‌باتم اولین بار مفهوم «زمان واقعی» (Real-time) را وارد میدان کرد. در این بازی، بازیکنان باید در صدم ثانیه واکنش نشان می‌دادند. این موضوع باعث شد که بازی به یک رقابت فیزیکی و عصبی تبدیل شود؛ بازیکنان نه تنها با ماشین، بلکه با مهارت‌های حرکتی یکدیگر رقابت می‌کردند.

گزارش‌های بازدیدکنندگان آزمایشگاه بروک‌هیون در سال ۱۹۵۸ نشان می‌دهد که هیجان بازی به قدری بالا بود که تماشاگران برای پیروزی دوستانشان فریاد می‌زدند. این اولین باری بود که یک دستگاه الکترونیکی می‌توانست احساسات انسانی مثل هیجان، استرس و شادیِ پیروزی را برانگیزد. هیگین‌باتم متوجه شده بود که رمز موفقیت یک بازی، نه در پیچیدگی آن، بلکه در سادگیِ یادگیری و دشواریِ استاد شدن در آن است. این فرمول طلایی، امروزه همچنان ستون فقرات صنعت گیمینگ جهانی محسوب می‌شود.

۸- میراث فراموش شده؛ چرا ۲۰ سال کسی از این بازی خبر نداشت؟

بزرگ‌ترین تراژدی Tennis for Two این بود که به عنوان یک «نمایش علمی» دیده شد، نه یک «محصول تجاری». پس از اتمام دوره بازدید در سال ۱۹۵۹، دستگاه باز شد و قطعات آن به قفسه‌های آزمایشگاه بازگشت. هیگین‌باتم هیچ تلاشی برای ثبت پتنت (Patent) انجام نداد زیرا فکر می‌کرد هیچ‌کس حاضر نیست برای بازی کردن با یک اسیلوسکوپ پول پرداخت کند. از سوی دیگر، به دلیل دولتی بودن پروژه، تمام حقوق مادی و معنوی آن به دولت ایالات متحده تعلق داشت که در آن زمان هیچ برنامه‌ای برای ورود به بازار سرگرمی نداشت.

این بازی تا سال ۱۹۷۲، یعنی زمانی که رالف بائر (Ralph Baer) اولین کنسول خانگی یعنی “Magnavox Odyssey” را معرفی کرد، در گمنامی مطلق ماند. بعدها در جریان دادگاه‌های سنگین بین شرکت‌های آتاری و مگناوکس، وکلای آتاری به دنبال مدرکی بودند تا ثابت کنند بازی‌های ویدئویی قبل از پتنت‌های بائر وجود داشته‌اند. آن‌ها به بایگانی‌های آزمایشگاه بروک‌هیون رسیدند و Tennis for Two را پیدا کردند. اگرچه این کشف در نتیجه دادگاه تأثیر زیادی نداشت، اما نام ویلیام هیگین‌باتم را به عنوان «پدر معنوی بازی‌های ویدئویی» برای همیشه در تاریخ ثبت کرد.

۹- نبرد دو نسل؛ تفاوت‌های بنیادین Tennis for Two و Pong

بسیاری به اشتباه بازی پونگ (Pong) را که در سال ۱۹۷۲ عرضه شد، اولین بازی تاریخ می‌دانند؛ اما مقایسه فنی این دو نشان می‌دهد که اثر هیگین‌باتم در برخی جنبه‌ها حتی پیشرفته‌تر بود. پونگ یک بازی دیجیتالی بود که در آن توپ به صورت خطی حرکت می‌کرد و هیچ جاذبه‌ای بر آن اثر نداشت. اما در Tennis for Two، ما با یک شبیه‌ساز آنالوگ روبرو هستیم که مسیر سهمی‌شکل توپ را با دقت ریاضی محاسبه می‌کرد. در پونگ، نمایشگر از پیکسل‌ها تشکیل شده بود، در حالی که در بازی سال ۱۹۵۸، توپ یک نقطه نوری پیوسته بود که محدودیت رزولوشن (Resolution) نداشت.

تفاوت بزرگ دیگر در دیدگاه سازندگان بود؛ نولان بوشنل (Nolan Bushnell) پونگ را برای کسب درآمد و به عنوان یک محصول تجاری ساخت، در حالی که هیگین‌باتم تنها به دنبال تلطیف فضای سنگین یک آزمایشگاه هسته‌ای بود. پونگ باعث شد صنعت گیم متولد شود، اما Tennis for Two ثابت کرد که تکنولوژیِ شبیه‌سازی می‌تواند برای لذت بردن به کار رود. اگر پونگ را الفبای دنیای گیم بدانیم، Tennis for Two بدون شک «کتیبه‌ای باستانی» است که سال‌ها پیش از اختراع الفبا، تمام اصول تعامل را به درستی پیاده‌سازی کرده بود.

۱۰- روان‌شناسی اولین گیمرها؛ جادوی کنترل بر نور

بازدیدکنندگان آزمایشگاه بروک‌هیون در سال ۱۹۵۸ با پدیده‌ای مواجه شدند که پیش از آن تنها در داستان‌های علمی-تخیلی وجود داشت: توانایی تاثیرگذاری بر یک تصویر متحرک. روان‌شناسی مصرف‌کنندگان در آن زمان به شدت تحت تأثیر تلویزیون بود که رسانه‌ای کاملاً منفعل محسوب می‌شد. وقتی یک نوجوان یا بزرگسال در سال ۱۹۵۸ پیچ گردانِ دسته بازی را می‌چرخاند و می‌دید که لکه نوری دقیقاً مطابق میل او تغییر جهت می‌دهد، نوعی حس «قدرت دیجیتال» را تجربه می‌کرد که پیش از آن سابقه نداشت.

این بازی اولین بار مفهوم «غوطه‌وری» (Immersion) را ایجاد کرد؛ پدیده‌ای که در آن بازیکن دنیای اطراف را فراموش کرده و تمام تمرکز خود را بر روی حرکت یک نقطه نوری می‌گذارد. صف‌های طولانی و اصرار بازدیدکنندگان برای تکرار بازی نشان داد که مغز انسان به شدت به پاداش‌های آنیِ ناشی از موفقیت در یک محیط مجازی واکنش مثبت نشان می‌دهد. هیگین‌باتم بدون اینکه بداند، اولین آزمایش روان‌شناختی گسترده را بر روی تعامل انسان و ماشین انجام داد و نتایج آن، زیربنای طراحی بازی‌های اعتیادآور امروزی شد.

۱۱- معماری سیستم‌های سرگرمی؛ میراثی که در سکوت ماند

اگرچه Tennis for Two به تولید انبوه نرسید، اما معماری آن (استفاده از یک واحد پردازشگر، یک نمایشگر و رابط‌های ورودی مجزا) به الگوی استاندارد تمام کنسول‌های بازی آینده تبدیل شد. هیگین‌باتم اولین کسی بود که متوجه شد برای یک بازی خوب، باید «ورودی کاربر» (Input) را از «پردازشگر» جدا کرد تا آزادی عمل بیشتری به بازیکن داده شود. جعبه‌های آلومینیومی او با آن دکمه‌های بزرگ، پدربزرگ تمام دسته‌های DualSense و Xbox امروزی هستند که از همان منطق ارسال سیگنال برای تغییر وضعیت یک شیء مجازی پیروی می‌کنند.

استفاده از اسیلوسکوپ نیز به نوبه خود الهام‌بخش نسل اول مهندسان علوم کامپیوتر بود. بسیاری از کسانی که بعدها در دهه ۶۰ و ۷۰ میلادی بازی‌هایی مثل Spacewar! را ساختند، از تکنولوژی‌های مشابهی برای رسم خطوط بر روی نمایشگرهای برداری (Vector Displays) استفاده کردند. میراث فنی هیگین‌باتم ثابت کرد که کامپیوترها نباید لزوماً دستگاه‌هایی برای چاپ اعداد روی کاغذ باشند، بلکه می‌توانند محیطی پویا برای بازنمایی واقعیت یا خیال ایجاد کنند.

۱۲- از بمب اتم تا راکت تنیس؛ تناقض‌های یک مخترع

داستان زندگی ویلیام هیگین‌باتم خود یک درام تاریخی است. مردی که در پروژه منهتن به ساخت ماشه‌ الکترونیکی بمب اتم کمک کرد تا دنیا را تغییر دهد، سال‌ها بعد از همان دانش الکترونیک برای ساختن وسیله‌ای جهت خنداندن مردم استفاده کرد. این تناقض، نشان‌دهنده روحیه انسانی دانشمندی است که می‌خواست علم را از بند کاربردهای نظامی رها کند. او تا زمان مرگش در سال ۱۹۹۴، هرگز به دنبال کسب ثروت از دنیای بازی نرفت و ترجیح داد به عنوان یک فعال صلح شناخته شود.

این نگرش باعث شد که Tennis for Two به جای یک کالای مصرفی، به عنوان یک «بیانیه هنری-علمی» در تاریخ باقی بماند. امروزه در موزه‌های معتبر جهان، نسخه‌های بازسازی شده این دستگاه به عنوان نماد گذار بشر از عصر ابزار به عصر تعامل نمایش داده می‌شود. هیگین‌باتم به ما آموخت که حتی در تاریک‌ترین روزهای جنگ سرد و در میان دستگاه‌های مخوف هسته‌ای، همیشه جایی برای بازی، خلاقیت و ثبت لحظات شاد وجود دارد. اولین بازی ویدئویی تاریخ، نه در یک شرکت تجاری، بلکه در قلب اشتیاق یک دانشمند برای ارتباط بهتر با مردم زاده شد.

بازی Tennis for Two فراتر از یک سرگرمی ساده، گواهی بر نبوغ انسانی در به خدمت گرفتن سخت‌ترین ابزارهای علمی برای خلق لحظات شادی بود. ویلیام هیگین‌باتم با تبدیل سیگنال‌های خشک الکترونیکی به یک رقابت هیجان‌انگیز، دریچه‌ای را گشود که امروزه به بزرگ‌ترین صنعت سرگرمی جهان تبدیل شده است. اگرچه او هرگز به دنبال ثروت نرفت و اختراعش برای سال‌ها در غبار تاریخ آزمایشگاه بروک‌هیون مدفون ماند، اما میراث او در هر کلیک و هر حرکت دسته بازی زنده است. این بازی به ما یادآوری می‌کند که ریشه اصلی تکنولوژی، نه در کدهای پیچیده، بلکه در اشتیاق بشر برای تعامل، رقابت و فرار از روزمرگی نهفته است.

سوالات متداول (Smart FAQ)

دکتر علیرضا مجیدی

پزشک، نویسنده و بنیان‌گذار وبلاگ «یک پزشک»

دکتر علیرضا مجیدی، نویسنده و بنیان‌گذار وبلاگ «یک پزشک».
با بیش از ۲۰ سال نویسندگی «ترکیبی» مستمر در زمینهٔ پزشکی، فناوری، سینما، کتاب و فرهنگ.
باشد که با هم متفاوت بیاندیشیم!

دربارهٔ علیرضا مجیدی در یک پزشک

مطالب مرتبط

موزه بازی‌های آرکید مسکو: با ماشین‌های سرگرمی دوران اتحادیه جماهیر شوروی بازی کنید

آذر، اپلیکیشن ویدئویی برای چت ویدئویی و نوشتاری با دوستان و ناشناس‌ها!

آیا می‌دانستید که نخستین بازی را برای پی‌سی‌ها خود بیل گیتس نوشته بود: بازی ماشین و درازگوش‌ها –…

لایکا اولین سیستم سرگرمی خانگی خود را رونمایی کرد

بازی پوکمون گو به درآمد ۲ میلیارد دلاری رسید؛ سومین بازی سودآور تاریخ بازی‌های موبایل

زنی پس از اینکه اعلام کرد که گیم بازی کردن «غیرجذاب‌ترین سرگرمی مردانه» است، با واکنش‌های شدید مواجه…