بازی فرانسیس مکدورمند در نقش فرن در فیلم Nomadland (2020) | رها، واقعی، صامت، طبیعی، مستقل
آشنایی با هنرنمایی صامت و عمیق فرانسیس مکدورمند در فیلم سرزمین خانهبهدوشها (Nomadland) میتواند یکی از جالبترین و در عین حال کاربردیترین تجربیات برای دوستداران هنر هفتم باشد. در این نوشته در پی آن هستیم که ابعاد ناشناخته بازی شگفتانگیز او در نقش فرن (Fern) را بررسی کنیم و ببینیم چگونه یک بازیگر تراز اول هالیوود میتواند با حذف تمام خودنماییهای مرسوم به بخشی واقعی از یک جامعه حاشیهای تبدیل شود. آیا واقعا بازی مکدورمند در این فیلم صرفا یک مستندنمایی ساده است؟ چگونه او توانست مرز میان واقعیت و درام سینمایی را تا این حد کمرنگ کند؟ این مقاله با بررسی دقیق تکنیکهای صامت، بازی طبیعی و استقلال فکری این کاراکتر به شما نشان خواهد داد که چرا این نقشآفرینی مستحق دریافت سومین جایزه اسکار بازیگری برای او بود.
فهرست مطالب
- ۱. شناسنامه اثر و معرفی کارگردان و بازیگران
- ۲. داستان زندگی فرن در سرزمین خانهبهدوشها
- ۳. سینما وریته و ادغام فرانسیس مکدورمند در میان خانهبهدوشهای واقعی
- ۴. زبان سکوت و قدرت بیان چشمان فرن
- ۵. تقابل مفهوم بیخانمانی و خانهبهدوشی در بازی مکدورمند
- ۶. تحلیل فیزیکی کار بدنی سنگین در سنین پیری
- ۷. سبک کارگردانی کلوئی ژائو و هماهنگی آن با بازی مکدورمند
- ۸. بحران اقتصادی سال ۲۰۰۸ و بازتاب آن در زیست کاراکتر
- ۹. اسرار پشت صحنه و زندگی واقعی مکدورمند در ون جادهای
- ۱۰. مقایسه فرن با دیگر شخصیتهای زن مستقل در تاریخ سینما
- ۱۱. تحلیل رابطه فرن با کاراکتر دیو و انتخاب تنهایی خودخواسته
- ۱۲. تاثیر فیلم بر آگاهیبخشی درباره وضعیت سالمندان کارگر در آمریکا
۱. شناسنامه اثر و معرفی کارگردان و بازیگران
فیلم سینمایی سرزمین خانهبهدوشها (Nomadland) محصول سال ۲۰۲۰ میلادی اثری درام به نویسندگی، تدوین و کارگردانی کلوئی ژائو (Chloé Zhao) فیلمساز برجسته چینیتبار است. این فیلم اقتباسی از کتاب غیرداستانی به همین نام نوشته جسیکا برودر است. فرانسیس مکدورمند در این فیلم نقش فرن، زنی شصت ساله را بازی میکند که پس از فروپاشی اقتصادی شهر کوچک مسکونیاش در نوادا دار و ندار خود را در یک ون جا میدهد و زندگی جادهای را آغاز میکند. به جز مکدورمند و دیوید استراتهرن (David Strathairn) که نقش دیو را بازی میکند بیشتر بازیگران فیلم خانهبهدوشهای واقعی هستند که نقشهای خودشان را ایفا میکنند؛ از جمله لیندا می (Linda May)، سوانکی (Swankie) و باب ولز (Bob Wells). این فیلم برنده جوایز متعددی از جمله سه جایزه اسکار بهترین فیلم، بهترین کارگردانی و بهترین بازیگر نقش اول زن برای فرانسیس مکدورمند شد و تحسین گسترده منتقدان جهانی را به همراه داشت.
۲. داستان زندگی فرن در سرزمین خانهبهدوشها
داستان فیلم پس از رکود بزرگ اقتصادی رخ میدهد. شهر امپایر در ایالت نوادا که اقتصادش وابسته به کارخانه گچسازی بود پس از دههها فعالیت تعطیل میشود و حتی کد پستی آن از دفاتر دولتی پاک میشود. فرن که به تازگی شوهرش را از دست داده و کارش را نیز با تعطیلی کارخانه باخته است تصمیم میگیرد به جای پناه بردن به خیریهها یا زندگی با اقوامش یک ون دستدوم بخرد و زندگی متحرک را در پیش بگیرد. او در طول مسیر با کارهای فصلی سخت مانند کار در انبارهای آمازون، برداشت چغندر قند و تمیز کردن پارکهای جنگلی روزگار میگذراند. در این مسیر او با جامعهای از افراد مسن مواجه میشود که مانند او جادهها را خانه خود قرار دادهاند. فرن در طول جاده یاد میگیرد که چگونه با تروماهای عاطفی گذشتهاش کنار بیاید، با طبیعت انس بگیرد و در مواجهه با پیشنهادهای متعدد برای بازگشت به زندگی ثابت و پایدار، همچنان استقلال و آزادی جادهای خود را حفظ کند.
۳. سینما وریته و ادغام فرانسیس مکدورمند در میان خانهبهدوشهای واقعی
یکی از درخشانترین جنبههای بازی فرانسیس مکدورمند در این فیلم استفاده از تکنیک سینما وریته (Cinéma Vérité) یا سینمای حقیقت است. او به عنوان یک ستاره مشهور هالیوود چنان در محیط ادغام میشود که هیچکدام از خانهبهدوشهای واقعی حاضر در پروژه در ابتدا متوجه بازیگر بودن او نشدند. او پا به پای آنها در کارهای سخت فصلی شرکت کرد، در صفهای غذا ایستاد و با آنها به گفتگو نشست. مکدورمند به جای دیکته کردن بازی خود به نابازیگران به حرفهای آنها گوش داد و واکنشهای کاملا طبیعی نشان داد. این فروتنی هنری و مهارت بالا در شنیدن باعث شد که بازی او فراتر از یک اجرای نمایشی به یک سند واقعی انسانی تبدیل شود که در آن مرز میان واقعیت مستند و بازآفرینی دراماتیک کاملا از بین میرود.
۴. زبان سکوت و قدرت بیان چشمان فرن
بخش عمدهای از بازی مکدورمند در این فیلم صامت است. فرن زنی کمحرف است که احساسات عمیق خود را در درونش پنهان نگه میدارد. در نتیجه مکدورمند باید از چشمان، حالت نگاه و تغییرات ظریف عضلات چهرهاش برای انتقال کوه بزرگی از احساسات نظیر غم فقدان، لذت آزادی و تنهایی استفاده کند. زمانی که او به غروب آفتاب در افق خیره میشود یا وقتی در سکوت شب درون ون کوچک خود نشسته است مخاطب با نگاه او همسفر میشود. این سکوتها هرگز خالی از معنا نیستند؛ بلکه پر از تامل و بازتابی از طبیعت وحشی و زیبای اطراف او هستند. مکدورمند ثابت میکند که برای خلق یک کاراکتر عمیق و ماندگار نیازی به مونولوگهای طولانی و دراماتیک نیست و گاهی یک سکوت طولانی بسیار گویاتر از هر کلامی است.
۵. تقابل مفهوم بیخانمانی و خانهبهدوشی در بازی مکدورمند
یکی از دیالوگهای کلیدی فیلم که جهتدهنده بازی مکدورمند است جایی است که او به دختر جوانی میگوید: «من بیخانمان نیستم، فقط خانه ثابت ندارم؛ این دو تا با هم فرق دارند.» مکدورمند این تمایز ظریف را در تمام حرکات و رفتارهایش برجسته میکند. فرن خانهبهدوشی را نه به عنوان یک اجبار ذلتبار بلکه به عنوان یک سبک زندگی مستقل و با عزت نفس پذیرفته است. او از ون خود با عشق مراقبت میکند، آن را تزئین میکند و به آن هویت میدهد. مکدورمند به هیچ وجه به کاراکتر خود اجازه نمیدهد که به عنوان یک قربانی ترحمبرانگیز دیده شود. او با قامتی برافراشته و ارادهای قوی در جادهها رانندگی میکند و نشان میدهد که خانه برای او فراتر از دیوارهای آجری، کل جهان طبیعت و جادههای پیشرو است.
۶. تحلیل فیزیکی کار بدنی سنگین در سنین پیری
مکدورمند در زمان ساخت این فیلم بالای ۶۰ سال سن داشت اما با این حال تمام کارهای بدنی سخت فرن را خودش انجام داد. او گونیهای سنگین چغندر را جابهجا کرد، سرویسهای بهداشتی را تمیز کرد و در سرمای شدید شبهای کویر درون ون خوابید. این واقعگرایی فیزیکی به شدت به باورپذیری نقش کمک کرده است. خستگی جسمانی که در چهره و بدن او دیده میشود کاملا واقعی است و نیازی به گریم ندارد. دستان زمخت و کارکرده او که در نماهای بسته نشان داده میشوند نشاندهنده داستان زنی است که در تمام طول عمر خود با کار سخت زندگی کرده و اکنون نیز در پیری حاضر نیست دست از تلاش بردارد. این فیزیکال بودن بازی مکدورمند احترام عمیق مخاطب را نسبت به کاراکتر فرن برمیانگیزد.
۷. سبک کارگردانی کلوئی ژائو و هماهنگی آن با بازی مکدورمند
کلوئی ژائو به خاطر استفاده از نور طبیعی طلایی، نماهای باز و ترکیب بازیگران حرفهای با نابازیگران شناخته میشود. این سبک کارگردانی شاعرانه و مینیمالیستی کاملا با روح بازی مینیمال فرانسیس مکدورمند هماهنگ است. دوربین ژائو اغلب در فاصله نزدیکی از صورت مکدورمند قرار میگیرد تا جزئیترین تغییرات حسی او را در پسزمینه مناظر وسیع و بیپایان غرب آمریکا ثبت کند. مکدورمند خود را به عنوان بخشی از این چشمانداز طبیعی تعریف میکند؛ بازی او هرگز دوربین را به سمت خود نمیکشد بلکه با محیط اطراف ادغام میشود. این هماهنگی کامل میان دیدگاه کارگردان و حضور بازیگر به خلق اثری یکپارچه و به شدت اتمسفریک منجر شده است.
۸. بحران اقتصادی سال ۲۰۰۸ و بازتاب آن در زیست کاراکتر
فرن محصول فروپاشی رویای آمریکایی پس از بحران اقتصادی سال ۲۰۰۸ است. او زنی است که سیستم اقتصادی او را نادیده گرفته و به حاشیه رانده است. مکدورمند این پسزمینه سیاسی و اجتماعی را بدون شعارزدگی در شخصیت فرن بازتاب میدهد. او خشمگین یا شاکی نیست بلکه با نوعی پذیرش واقعبینانه و تسلیم نشدن در برابر ناامیدی با شرایط روبرو میشود. او نماینده نسلی از طبقه کارگر آمریکاست که متوجه شدهاند دیگر نمیتوانند به سیستمهای حمایتی دولتی اعتماد کنند و باید خودشان شبکهای از همبستگی و بقا را خلق کنند. مکدورمند این حس همبستگی و اشتراک در درد را در تعاملاتش با دیگر خانهبهدوشها به زیبایی و با صمیمیت بالایی به تصویر میکشد.
۹. اسرار پشت صحنه و زندگی واقعی مکدورمند در ون جادهای
برای آمادهسازی جهت این نقش فرانسیس مکدورمند تصمیم گرفت که واقعا برای مدتی در ون زندگی کند. او این ون را که نامش را ونگارد گذاشته بود خودش شخصیسازی کرد و وسایل شخصی واقعیاش را درون آن قرار داد. او در طول فیلمبرداری اصرار داشت که کارهای روزمره داخل ون را خودش انجام دهد تا تمام حرکاتش جلوی دوربین خودجوش و طبیعی به نظر برسند. این میزان از تعهد به نقش باعث شد که او فراتر از یک بازیگر به یکی از اعضای واقعی جامعه خانهبهدوشها تبدیل شود. این تجربه زیسته واقعی به بازی او عمقی بخشید که با هیچ متد تمرینی دیگری در اتاقهای دربسته به دست نمیآمد.
۱۰. مقایسه فرن با دیگر شخصیتهای زن مستقل در تاریخ سینما
فرن تعریف جدیدی از استقلال زنانه در سینما ارائه میدهد. برخلاف بسیاری از فیلمها که استقلال زن را در قالب مبارزات پر سر و صدا یا پیروزیهای بزرگ نشان میدهند استقلال فرن در توانایی او برای زنده ماندن در انزوا و یافتن صلح درونی خلاصه میشود. او به پیشنهادهای خانوادگی خواهرش یا ابراز عشق دیو برای داشتن یک زندگی راحت در یک خانه بزرگ نه میگوید؛ چرا که آزادی خود را با هیچ چیز دیگری معاوضه نمیکند. مکدورمند این لجاجت آرام و شکوهمند را با ظرافت زیادی بازی میکند. او نشان میدهد که استقلال واقعی یعنی داشتن شجاعت برای زیستن به روش خود حتی اگر این روش از نظر جامعه غیرعادی یا سخت به نظر برسد.
۱۱. تحلیل رابطه فرن با کاراکتر دیو و انتخاب تنهایی خودخواسته
رابطه عاطفی ظریف میان فرن و دیو (با بازی دیوید استراتهرن) یکی از بخشهای احساسی فیلم است. دیو مردی است که به فرن علاقهمند است و از او دعوت میکند تا در کنار خانوادهاش در خانهای بزرگ زندگی کند. مکدورمند در صحنههایی که در خانه دیو حضور دارد تعارض درونی کاراکتر را به خوبی نشان میدهد. او اگرچه از گرمای خانواده لذت میبرد اما احساس میکند که دیوارهای خانه او را خفه میکنند. صحنهای که او در نیمهشب از خانه خارج میشود تا در ون خود بخوابد اوج این تعارض را نشان میدهد. مکدورمند با یک بازی حسی قوی نشان میدهد که عشق به جاده و آزادی برای فرن بسیار قویتر از تمایل به امنیت و آرامش سنتی است.
۱۲. تاثیر فیلم بر آگاهیبخشی درباره وضعیت سالمندان کارگر در آمریکا
بازی باورپذیر مکدورمند توجه افکار عمومی را به پدیده پنهان سالمندان بدون حقوق بازنشستگی در ایالات متحده جلب کرد. بسیاری از افرادی که پس از سالها کار سخت اکنون باید در سنین پیری در کارهای فیزیکی طاقتفرسا شرکت کنند تا فقط زنده بمانند. پرترهای که مکدورمند از فرن ارائه داد نه یک تصویر رمانتیک از زندگی جادهای بلکه نشاندهنده یک واقعیت خشن اقتصادی بود. این نقشآفرینی باعث ایجاد بحثهای جدی در رسانهها درباره امنیت شغلی و بازنشستگی در جامعه مدرن شد و نشان داد که بازیگری متعهدانه میتواند صدایی برای بیصدایان جامعه باشد و تغییراتی واقعی در آگاهی عمومی ایجاد کند.
جمعبندی نهایی
بازی فرانسیس مکدورمند در نقش فرن در فیلم سرزمین خانهبهدوشها شاهکاری از جنس سینمای مینیمالیستی و مستندگونه است. او با کنار گذاشتن تمام تکنیکهای نمایشی گلدرشت و استفاده هوشمندانه از زبان سکوت، نگاههای عمیق و بازی فیزیکی خشن توانست پرترهای به شدت انسانی و واقعی از زنی خلق کند که استقلال و آزادی جادهای را بر امنیت سنتی ترجیح میدهد. این نقشآفرینی فراتر از کسب جایزه اسکار به سندی اجتماعی از وضعیت سالمندان حاشیهنشین در آمریکا تبدیل شد و جایگاه هنری مکدورمند را به عنوان یکی از پیشگامان بازیگری واقعگرایانه در سینمای جهان تثبیت کرد.
سوالات متداول شما
با بیش از ۲۰ سال نویسندگی «ترکیبی» مستمر در زمینهٔ پزشکی، فناوری، سینما، کتاب و فرهنگ.
باشد که با هم متفاوت بیاندیشیم!
من هم مطلبی را در رابطه با فرند فید و سایت های مشابه نوشته ام
البته شکی نیست که فرندفید به جهت کمبود وقت سرویس خیلی خوبی است. اما هنوز باهاش عیاق نشدم!
سلام
با اجازه لینک کردم سایتتان را دکتر
بازهم خوش بحال شما آقای دکتر با این همه محبوبیت و جمع دوستانی که دارید .امان از دوستان بی وفا که یک سراغی هم از ما نمی گیرند و دائم هم برامون پیغامهای آنچنانی می فرستند ….