چرا بعضی از ترانه‌ها در برانگیختن احساسات ما موفق هستند؟

چرا بعضی از ترانه‌ها ماندگار می‌شوند و به راحتی تا اعماق ذهن ما نفوذ می‌کنند، احساساتمان را برمی‌انگیزند و در عین القای غم, شنیدنشان برایمان لذت‌بخش است؟

یکشنبه هفته‌ای که گذشت روز بزرگی برای آدل بود، روزی که «آدل» -خواننده ۲۳ ساله بریتانیایی- شش جایزه گرمی برد. آدل در شش رشته نامزد جایزه گرمی بود که هر شش جایزه را برای آلبوم «۲۱» و دو آهنگ موفق آن یعنی «غلتیدن در اعماق» و «کسی مثل تو» گرفت. این خواننده در سه رشته اصلی (بهترین آلبوم، ترانه و آهنگ سال) برنده جایزه گرمی شد.

اما آیا ترانه‌هایی مانند «کسی مثل تو» Someone Like You از جادوی خاصی استفاده می‌کنند که اینقدر موفق می‌شوند؟ بی‌شک صدای زیبا و مؤثر و متن ترانه خیلی مهم هستند چرا که شنونده را به یاد گذشته و تجارب خود می‌اندازند و در این راه، مراکز لذت مغز را تحریک می‌کنند.

بیست سال پیش، یک روانشناس بریتانیایی به نام «جان اسلوبودا» یک آزمایش ساده انجام داد، او از تعدادی از دوست‌داران موسیقی خواست که قطعه‌هایی از ترانه‌ها را که در آنها احساسات فیزیکی مثل گریه یا مور مور شدن پوست را القا می‌کنند، مشخص کنند، از ۲۰ قطعه‌ای که به این روانشناس معرفی شد، ۱۸ تای آنها دارای ویژگی مشترکی بودند:

قبل از اینکه ترانه با ریتم اصلی خود اجرا شود، آنها با ریتم متفاوت و آهسته‌ای شروع می‌شدند، در این قسمت، نوعی انتظار در ذهن شنونده القا می‌شود. با پایان یافتن انتظار، تنش القا شده در دوره انتظار، برطرف می‌شود.

حالا تصور کنید که چند دوره انتظار و رفع تنش در یک ترانه به تناوب اتفاق بیفتند، این کار باعث یک واکنش شدیدتر می‌شود که می‌تواند احساسات شدید را برانگیزد.

«کسی مثل تو» که آدل آن را با «دن ویلسون» نوشته است، هم دقیقا از چنین فرمولی استفاده می‌کند.


آدل در پایان یک نوت طولانی، ناگهان صدا و ریتم ترانه را عوض می‌کند

چند سال پیش یکی از روانشناسان دانشگاه بریتیش کلمبیا به نام «مارتین گون» با همکاری مارسل زنتنر، تحقیق جالبی برای پیدا کردن راز موسیقی‌های احساس‌برانگیز انجام دادند.

آنها پاسخ‌های فیزیولوژیک شنوندگان مثل تعداد ضربان قلب، عرق کردن یا مقاومت الکتریکی پوست را در حین شنیدن دو قطعه کلاسیک ار مندلسون و باربر، اندازه‌گیری کردند. آنها متوجه خصوصیات مشترک موسیقی‌های احساس‌برانگیز شدند:
– آنها به آرامی شروع می‌شوند و ناگهان اوج می‌گیرند.
– در آنها به صورت ناگهانی سرو کله صدا، هارمونی یا ابزار موسیقی خاصی پیدا می‌شود.
– در آنها گسترش ناگهانی فرکانس‌های صدا را شاهد هستیم.

به اعتقاد دکتر گون، «کسی مثل تو» از این لحاظ یک کتاب درسی محسوب می‌شود، این ترانه با طرح نرم و تکرارشونده شروع می‌شود، در این قسمت دامنه فرکانس‌های استفاده شده آدل بسیار باریک است، متن ترانه نوعی انتظار را در ما برای شنیدن ادامه ترانه ایجاد می‌کند، در عین حال از ترانه در این قسمت تا حدی مهار شده است، اما ناگهان صدای آدل بالا می‌رود، هارمونی عوض می‌شود و متن ترانه درماتیک می‌شود.

وقتی الگوی ترانه عوض می‌شود، سیستم عصبی سمپاتیک ما تحریک می‌شود، ضربان قلبمان بیشتر می‌شود و عرق می‌کنیم.

اما چرا  «کسی مثل تو» با اینکه ترانه غمگینی دارد، اینقدر محبوب شده است؟

سال پیش، رابرت زاتور و گروهی از دانشمندان علوم اعصاب دانشگاه مک‌گیل دریافتند که چنین ترانه‌هایی باعث رها شدن دوپامین در مراکز لذت و پاداش مغز می‌شوند، آنها متوجه شدند که تعداد دفعات مور مور شدن بدن یا سیخ شدن موها بر پوست، با دفعات رها شدن دوپامین تناسب دارد و صرف‌نظر از غمناک یا شاد بودن ترانه، این میزان احساسات برانگیخته شده ناشی از شنیدن یک ترانه است که تمایل ما را به آن بیشتر می‌کند.

با «کسی مثل تو» آدل و آقای ویلسون، نه‌تنها موفق‌ترین ترانه احساس‌برانگیز و گریه‌آور سال را ساختند، بلکه یک فرمول تجاری موفق را هم ابداع کردند: با شعری پر از احساس و صدایی گرفته، غم و گریه را برانگیز، آنگاه کنار بایست و بگذار دوپامین کار خودش را بکند!

منبع

نظرات

  1. آدل ۲۳ سالشه.

  2. تقدیم به خوانندگان ۱ پزشک:
    لینک اجرای زنده به همراه هم خوانی این ترانه حماسی توسط حضار(۱۶ مگ):
    http://minus.com/md96M7Vjr

  3. سلام آقای دکتر

    خانم Adele متولد سال ۱۹۸۸ هستند که فکر می کنم حدود ۲۳ سال بشود.

    با احترام

  4. صحبت از مور مور شدن شد فهمیدم خیلی وقت است که Vivo Per Lei گوش ندام!!!

  5. نتیجه
    برای فروش بیشتر، جایزه های بزرگ و ماندگاری ترانه باید یک روان شناس باشی و بعد آهنگ ساز، ترانه سرا و خواننده

  6. این آهنگ رو خیلی دوست دارم. ولی حالا که تقریبا دلیلش رو فهمیدم یه مقداری از لذتش کم شده. نمیدونم چرا

  7. یاد کویر شریعتی می افتم که می گفت زیبایی گل زیر دستان جراح می پژمرد، حس خوبی به آدم نمیده که همه چیو اندازه گیری می کنن، ولی واقعا جالب عطش عزیزان در تبدیل به کمیت احساسات حتی عشق

  8. حتما من احساسی ندارم
    چون از شنیدن این آهنگ اصلا احساسم برانگیخته نشد

    • متن ترانه رو یه نگاهی بنداز ، بی نظیره … جالب اینجاست که نمیگه بعد از تو من یکی بهتر پیدا میکنم . بلکه میگم “نگران نباش، من دوباره یکی مثل تو پیدا خواهم کرد” . این ظرافت ترانه سرا رو نشون میده . یعنی از نظر خواننده آن ایده آل، دقیقا همان یار بی وفای از دست رفته است !

  9. خیلی با این پست حال کردم بازم از این جور چیزا بزارید

  10. سلام وخسته نباشید .کاش کمی هم از رضاقاسمی وسپیده ریس السادات در۱۴قطعه برای بازپریدن بگویید.دوستان یکبار گوش کنید وببینید یه جمعچهارنفره چی ساختند. واما البوم ۲۱ را خواستیمازتوررنت بگیریم ازشانس ما همه فول اچ دی بودند یعنی بالای ۴ گیگ بماند بعد . خداحافظ

  11. خیلی جالب بود. علاوه بر این دو ترانه من ترانه set fire to the rain رو هم خیلی دوست دارم. وقتی فریاد می زنه و می خواد با آتش باران رو بند بیاره احساس قدرت بهم دست می ده . حس می کنم آدل احساساتش رو با تمام وجود فریاد می زنه و همین حس رو به خواننده هم منتقل می کنه. خلاصه اینکه مطلب جالبی بود. ممنونم

  12. البته شما حتماً بیشتر از من اطلاع دارید که یک ریتم تکرارشونده می تواند به مدیتیشن منتهی شود. حتی در دوره های اول استفاده از هنپنوتیزم ( به عنوان علم، نه خرافات) از تیک تیک تکرارشونده ی ساعت استفاده می کردند. راه دیگر هیپنوتیزم هم خیره شدن طولانی مدت به نور است، یعنی دقیقاً همان کاری که یوگیها با شمع انجام می دهند. نام آن قسمت بالارونده هم مودلاسیون است، که تونالیته ی کلی، و به همین دلیل، رنگ و جنس قطعه را عوض می کند.
    مقاله ی بسیار جالبی بود! ممنون….

  13. I read and enjoy your weblog almost every day, just FYI British Colombia is the name of one of provinces (states) of Canada

  14. دکتر عزیز ترجمه فارسی این آهنگ ”یه نفر تو رو دوست داره” هست که شاعر درواقع معشوق قدیمیش رو خطاب قرار داده

  15. love song هم خیلی قشنگ هست

  16. کنسرتش در Royal Albert Hall واقعا عالی بود.اینم لینک آلبوم ۲۱ هست.
    http://www.mediafire.com/?y0idpq962yj51f0

  17. عین آهنگ “نوازش” با صدای ابی

    • با آهنگسازی شادمهر عقیلی !
      البته من این اهنگ رو گوش ندادم، ولی توضیحات منو یاد چیزی جز “تقدیر” نمیندازه !
      شگفت‌انگیزه این ترانه ..

  18. من چند جا معنی آهنگ Someone Like You رو دیدم ولی جالب ترجمه نشده بود کسی هست بهترین ترجمه رو داشته باشه و لینک اش رو بذاره
    چون ترجمه ای که به معنی واقعی نزدیک باشه لذتش بیشتره برای آدم

  19. البته اسطوره و نابغه ی اینجور موزیکها کسی نیست جز سلطان پاپ مایکل جکسون بزرگ که همه ی این خواننده های امروزی که تونستن اینجوری جایی بین مردم برای خودشون باز کنند وام دار هنر این ابر مرد بزرگ هستند ، شما میتونید ترانه های جاویدانی مثل you are not alone , speechless و give in to me , یا شاهکاری مثل ترانه ی men in the mirror و یا i will be there و n مورد دیگر از آثار فوق العاده مایکل بزرگ رو گوش کنید و پی به عمق اثرگذاری که مایکل تو این آهنگاش داره برسید … بخدا اینا انگشت کوچیکه مایکل هم نمیشن تو بیان احساسات

  20. دکتر جان تو رو خدا این آهنگ رو گوش کن و نظرت رو درباره اش بگو، به دیگران هم پیشنهاد میکنم ۱۰۰ در ۱۰۰ دانلود کنن تا ببینن بیان احساسات تو آهنگ باید چجوری باشه ! من تو این آهنگ آدل چیز خاصی ندیدم !!! نمیگم من خیلی بارم میشه اما چون موسیقی مایکل جکسون گوش میدم بخدا اینا دیگه برام ارزشی ندارن
    جان من این اهنگ رو دانلود کنید و گوش کنید تا بفهمید موسیقی یعنی چی !
    http://wdl.persiangig.com/pages/download/?dl=http://michaeljacksondownload.persiangig.com/audio/Speechless.mp3

    بخدا نظرتون راجب به هرچی آدل و … عوض میشه و میفهمید موسیقی فقط تو مایکل جکسون تموم میشه !
    فقط یه بار گوش کنید تا یه عمر پابند هنرش بشید!

  21. مطلبتون فوق العاده بود عالی
    این آهنگ هم فوق العاده هست سرشار از احساسات

    اما آهنگ Rolling in the Deep رو هم خیلی دوس دارم
    کلا آدل فوق العادهست

  22. adele <<<<< خواننده انگلیسی برنده جوایز مختلف جهانی۲۰۱۲
    http://dl.dl2music.in/Music/Darkhasti/Adele%20-%2021/Adele%20-%2021.zip
    ۱۵۷mb

    دانلود کنید واقعا معجزه موزیک قرن ۲۱ است …. آلبوم ۲۱آدل—- تا کنون ۲۰ بیمار روانی با این موزیک بهبود یافته اند …. محققین علم روانشناسی این موزیک ها را بهترین مدیتیشن دنیا تا کنون می دانند

  23. پاسخ: Suggestions 29 « آ ل ب و م
  24. salam.doostan mishe in chandta ahande adel ke jayze gerefte robezarid bara download.mamnoon

  25. به نظر من این آهنگ اصلا در حد تعاریفی که ازش میشه نیست . آهنگ انگلیسی زبان زیباتر از کارهای ادل موجوده . یکیش love you like a love song از selena gomez . پیشنهاد می کنم بشنوید . من که به هیچ وجه با ترانهء “کسی مثل تو” ادل حال نکردم . در موسیقی زیرزمینی و غیر مجاز خودمان آهنگ های بسیار زیبا کم نداریم . نمونه اش ترانهء “زیر باران” از ناصر زینعلی ، ترانهء “دیوار” از شروین نجفیان ، ترانهء “طاقت ندارم” از بهنام صفوی و ترانهء “لبخند مصنوعی” از محمد رضا هدایتی و …
    اگر هم کسی صدای متفاوت دوست داشته باشد خیلی ترانه های محسن چاوشی مثل “ها” و “چمدان” و “دیوار بی در” و … کارهای قشنگی هستند .
    در کل من چند بار این ترانهء ادل رو گوش دادم ببینم چه چیز خاصی دارد و آخر سر نتیجه ای نگرفتم . همان ترانه هایی که نام بردم از دید من بسیار بسیار بهتر و زیباتر از کارهای ادل هستند .

    پ.ن : سال خوبی داشته باشید .

  26. سلام
    من از مطلب شما در وبلاگ ام استفاده کردم، نظر گذاشتم تا به شما خبر بدم و اجازه هم بگیرم

    خیلی ممنان.

دیدگاه خود را با ما اشتراک بگذارید:

ایمیل شما نزد ما محفوظ است و از آن تنها برای پاسخگویی احتمالی استفاده می‌شود و در سایت درج نخواهد شد.
نوشتن نام و ایمیل ضروری است. اما لازم نیست که کادر نشانی وب‌سایت پر شود.
لطفا تنها در مورد همین نوشته اظهار نظر بفرمایید و اگر درخواست و فرمایش دیگری دارید، از طریق فرم تماس مطرح کنید.