چطور گوگل با خرید مخفیانه اندروید در سال ۲۰۰۵، بزرگترین ضدحمله تاریخ فناوری را علیه ویندوز موبایل مایکروسافت رقم زد؟
دنیای فناوری امروز بدون وجود گوشیهای اندرویدی غیرقابل تصور است اما کمتر کسی میداند که این سیستمعامل بزرگ کار خود را به عنوان یک استارتاپ کوچک و در آستانه ورشکستگی آغاز کرد. گوگل در سال ۲۰۰۵ با تصاحب مخفیانه این شرکت نوپا یکی از هوشمندانهترین خریدهای تاریخ را انجام داد تا از تسلط مطلق مایکروسافت بر آینده وب جلوگیری کند. در این مقاله میخواهیم بررسی کنیم که چگونه یک معامله ۵۰ میلیون دلاری توانست نقشه ژئوپلیتیک دنیای دیجیتال را تغییر دهد و امپراتوری ویندوز را به حاشیه براند. آیا مایکروسافت متوجه خطر این معامله مخفیانه شده بود یا زمانی بیدار شد که دیگر خیلی دیر شده بود؟
فهرست مطالب
- ۱. وضعیت آشفته سیستمعاملهای موبایل در ابتدای دهه دو هزار میلادی
- ۲. پروژه اولیه اندروید و تمرکز بر سیستمعامل دوربینهای عکاسی
- ۳. ملاقات تاریخی اندی رابین با مدیران مایکروسافت و پاسخ سرد آنها
- ۴. استراتژی پنهان گوگل و تصاحب بیسروصدای استارتاپ اندروید در ۲۰۰۵
- ۵. واکنشهای اولیه صنعت فناوری به ورود گوگل به بازار موبایل
- ۶. بازطراحی کامل اندروید پس از رونمایی از آیفون اپل در ۲۰۰۷
- ۷. اتحاد گوشیسازان بزرگ تحت عنوان اتحادیه گوشی باز
- ۸. سقوط تدریجی ویندوز موبایل و تاخیر مایکروسافت در پاسخ استراتژیک
- ۹. مدل کسبوکار متنباز گوگل و چگونگی درآمدزایی بدون فروش سیستمعامل
- ۱۰. رقابتهای حقوقی و دادگاههای ثبت اختراع بین غولهای فناوری
- ۱۱. پیامدهای جامعهشناختی و همهگیر شدن گوشیهای هوشمند ارزانقیمت
- ۱۲. میراث معامله سال ۲۰۰۵ و جایگاه کنونی اندروید در جهان دیجیتال
۱. وضعیت آشفته سیستمعاملهای موبایل در ابتدای دهه دو هزار میلادی
در اوایل دهه دو هزار میلادی تلفنهای همراه به تدریج در حال هوشمند شدن بودند اما بازار نرمافزاری آنها به شدت تکهتکه و آشفته بود. سیستمعامل سیمبین (Symbian) تحت حمایت نوکیا بر بازار اروپا و آسیا تسلط داشت در حالی که بلکبری (BlackBerry) انتخاب اول مدیران تجاری در آمریکای شمالی بود. مایکروسافت نیز با سیستمعامل ویندوز موبایل (Windows Mobile) تلاش میکرد تا تجربه دسکتاپ را به صفحات کوچک گوشیها منتقل کند اما این سیستمعامل سنگین و کار با آن بدون قلم استایلوس بسیار دشوار بود.
هیچیک از این سیستمعاملها برای اینترنت موبایل و مرور وب مدرن طراحی نشده بودند و بیشتر بر پایه عملکردهای سنتی تلفن ساخته شده بودند. هزینههای بالای لایسنس نرمافزاری که مایکروسافت از تولیدکنندگان سختافزار دریافت میکرد قیمت نهایی گوشیها را به شدت افزایش میداد. این فضا فرصتی استثنایی برای معرفی پلتفرمی جدید بود که بتواند وب را به جیب مردم بیاورد اما هیچ شرکتی جرات به چالش کشیدن غولهای مستقر در بازار را نداشت.
۲. پروژه اولیه اندروید و تمرکز بر سیستمعامل دوربینهای عکاسی
پروژه اندروید در سال ۲۰۰۳ توسط اندی رابین (Andy Rubin) و همکارانش با هدفی کاملا متفاوت از آنچه امروز میبینیم آغاز شد. ایده اولیه آنها ساخت یک سیستمعامل هوشمند برای دوربینهای عکاسی دیجیتال بود که بتواند تصاویر را به صورت بیسیم به کامپیوترها و سرورهای ابری منتقل کند. اما رابین و تیمش به سرعت متوجه شدند که بازار دوربینهای دیجیتال در حال کوچک شدن است و آینده واقعی متعلق به تلفنهای همراه خواهد بود.
آنها با تغییر جهت استراتژیک تلاش کردند سیستمعاملی مبتنی بر هسته لینوکس بسازند که انعطافپذیری بالایی داشته باشد و بتواند خدمات وب را اجرا کند. این استارتاپ کوچک با کمبود شدید منابع مالی مواجه بود و حتی در مقطعی توان پرداخت اجاره دفتر کار خود را نیز نداشت. اندی رابین مجبور شد از دوستان صمیمی خود پول قرض کند تا ایده انقلابیاش پیش از رسیدن به مرحله نهایی نابود نشود.
۳. ملاقات تاریخی اندی رابین با مدیران مایکروسافت و پاسخ سرد آنها
اندی رابین در جستجوی سرمایه به سراغ غولهای فناوری آن زمان رفت و یکی از اولین ایستگاههای او شرکت مایکروسافت بود. او در ملاقاتی با مدیران ارشد ردموند تلاش کرد ایده سیستمعامل متنباز و منعطف خود را بفروشد تا مایکروسافت روی آن سرمایهگذاری کند. اما مدیران مایکروسافت که به مدل سنتی فروش لایسنس ویندوز وفادار بودند ارزش چندانی در یک پلتفرم مبتنی بر لینوکس ندیدند و درخواست او را رد کردند.
این پاسخ سرد مایکروسافت ناشی از غرور آنها در تسلط بر بازار کامپیوترهای شخصی و باور به این بود که ویندوز موبایل به راحتی بازار گوشیها را نیز فتح خواهد کرد. آنها رابین را یک رویاپرداز بدون مدل کسبوکار مشخص میدانستند که تلاش میکند کدهای رایگان لینوکس را به آنها بفروشد. این اشتباه محاسباتی تاریخی راه را برای ورود رقیب دیرینه مایکروسافت یعنی گوگل هموار کرد تا یکی از بزرگترین ضدحملههای تاریخ فناوری را رقم بزند.
۴. استراتژی پنهان گوگل و تصاحب بیسروصدای استارتاپ اندروید در ۲۰۰۵
گوگل که در آن زمان به سرعت در حال رشد بود متوجه شد که اگر مایکروسافت بازار موبایل را کنترل کند دسترسی کاربران به موتور جستجوی گوگل محدود خواهد شد. لری پیج (Larry Page) و سرگئی برین (Sergey Brin) بنیانگذاران گوگل پتانسیل بالای پروژه اندی رابین را درک کردند و در سال ۲۰۰۵ به طور کاملا مخفیانه استارتاپ اندروید را خریداری نمودند. ارزش این معامله حدود ۵۰ میلیون دلار تخمین زده شد که در مقایسه با خریدهای بعدی گوگل رقم بسیار ناچیزی بود.
گوگل این خرید را بوق و کرنا نکرد و برای بیش از دو سال تیم اندروید را در کارهای پنهانی و دور از چشم رسانهها نگه داشت تا روی سیستمعامل کار کنند. این پنهانکاری هوشمندانه به گوگل اجازه داد تا بدون جلب توجه مایکروسافت و اپل پلتفرم خود را توسعه دهد و سختافزارهای آزمایشی را بسازد. در این دوره بسیاری از کارشناسان فکر میکردند گوگل تنها در پی ساخت یک گوشی اختصاصی به نام گوگلفون است و از برنامه بزرگتر خبر نداشتند.
۵. واکنشهای اولیه صنعت فناوری به ورود گوگل به بازار موبایل
زمانی که گوگل در اواخر سال ۲۰۰۷ رسما پروژه اندروید را معرفی کرد بسیاری از بزرگان صنعت با تردید و حتی تمسخر به آن واکنش نشان دادند. مدیران مایکروسافت اعلام کردند که ساخت یک سیستمعامل موبایل کار راحتی نیست و گوگل نمیتواند با ارائه نرمافزار رایگان به موفقیت برسد. آنها مطمئن بودند که ویندوز موبایل با پشتیبانی از نرمافزارهای اداری آفیس جایگاه خود را در بازار حفظ خواهد کرد.
حتی مدیران شرکتهای مخابراتی نیز در ابتدا نسبت به امنیت و پایداری یک سیستمعامل متنباز مشکوک بودند و تمایلی به همکاری نشان نمیدادند. اما رویکرد گوگل در ارائه کاملا رایگان سیستمعامل به تولیدکنندگان سختافزار بازی را تغییر داد زیرا شرکتهایی چون اچتیسی (HTC) و سامسونگ که توان طراحی نرمافزار نداشتند ناگهان به یک پلتفرم مدرن و رایگان دسترسی پیدا کردند.
۶. بازطراحی کامل اندروید پس از رونمایی از آیفون اپل در ۲۰۰۷
معرفی آیفون (iPhone) توسط استیو جابز در ژانویه ۲۰۰۷ شوک بزرگی به تیم اندروید وارد کرد زیرا طرح اولیه آنها بسیار شبیه به گوشیهای دکمهدار بلکبری بود. اندی رابین با دیدن کنفرانس جابز متوجه شد که باید تمام طرحهای قبلی را دور بریزند و سیستمعامل را برای صفحات لمسی خازنی بازطراحی کنند. این تصمیم شجاعانه عرضه اولین گوشی اندرویدی را بیش از یک سال به تاخیر انداخت اما مانع از شکست زودهنگام پروژه شد.
تیم اندروید با تلاش شبانهروزی رابط کاربری سیستمعامل را تغییر داد و ویژگیهایی چون نوار اعلانهای کشویی و ویجتها را اضافه کرد که در آیفون وجود نداشتند. اولین گوشی تجاری اندروید یعنی اچتیسی دریم (HTC Dream) در اواخر سال ۲۰۰۸ معرفی شد و اگرچه به زیبایی آیفون نبود اما قابلیتهای شخصیسازی فوقالعادهای را ارائه میداد که توجه کاربران حرفهای را به خود جلب کرد.
۷. اتحاد گوشیسازان بزرگ تحت عنوان اتحادیه گوشی باز
شاهکلید موفقیت اندروید ایجاد اتحادیه گوشی باز (Open Handset Alliance) توسط گوگل بود که غولهای سختافزاری و مخابراتی را زیر یک پرچم جمع کرد. شرکتهایی مانند کوالکام (Qualcomm) و موتورولا (Motorola) و تی-موبایل (T-Mobile) به این اتحادیه پیوستند تا استانداردهای مشترکی برای دستگاههای اندرویدی تعریف کنند. این حرکت گروهی باعث شد تا اندروید به سرعت از یک سیستمعامل آزمایشی به یک استاندارد صنعتی تبدیل شود.
تولیدکنندگان سختافزار متوجه شدند که با پیوستن به این اتحاد میتوانند هزینههای تحقیق و توسعه نرمافزار خود را به صفر برسانند و تمام تمرکز خود را روی کیفیت ساخت گوشی بگذارند. این استراتژی بر خلاف مدل انحصاری اپل بود و به سرعت تنوع بینظیری از گوشیهای اندرویدی را با قیمتهای مختلف وارد بازار کرد که هیچ شرکتی به تنهایی قادر به رقابت با آن نبود.
۸. سقوط تدریجی ویندوز موبایل و تاخیر مایکروسافت در پاسخ استراتژیک
مایکروسافت که سالها بازار را در دست داشت در درک سرعت تغییرات ناتوان بود و ویندوز موبایل را با تاخیرهای زیاد بهروزرسانی میکرد. زمانی که آنها متوجه خطر سقوط شدند تلاش کردند با معرفی ویندوز فون ۷ رابط کاربری جدیدی ارائه دهند اما دیگر سهم بازار خود را به اندروید باخته بودند. توسعهدهندگان اپلیکیشن تمایلی به نوشتن برنامه برای ویندوز فون نداشتند زیرا کاربران اندروید بسیار بیشتر بودند.
استیو بالمر (Steve Ballmer) مدیرعامل وقت مایکروسافت بعدها اعتراف کرد که بزرگترین اشتباه دوران مدیریت او ناتوانی در هدایت درست مایکروسافت در بازار موبایل بوده است. ویندوز فون با وجود کاشیهای زنده و طراحی نوآورانه به دلیل دیر رسیدن به بازار و فقدان برنامههای کلیدی مانند یوتیوب شکست خورد تا گوگل برنده مطلق این نبرد استراتژیک باشد.
۹. مدل کسبوکار متنباز گوگل و چگونگی درآمدزایی بدون فروش سیستمعامل
بسیاری از تحلیلگران در ابتدا تعجب میکردند که چرا گوگل یک سیستمعامل گرانقیمت را به صورت کاملا رایگان در اختیار شرکتها میگذارد. پاسخ در مدل درآمدی مبتنی بر تبلیغات و خدمات ابری گوگل نهفته بود زیرا هر گوشی اندرویدی یک دروازه برای ورود به موتور جستجوی گوگل و نمایش تبلیغات به شمار میرفت. گوگل با نصب پیشفرض برنامههای خود مانند نقشه و جیمیل دسترسی مستقیم به دادههای میلیونها کاربر را تضمین کرد.
همچنین با راهاندازی فروشگاه گوگلپلی (Google Play Store) گوگل سهمی سی درصدی از تمام تراکنشها و خریدهای درونبرنامهای به دست آورد که منبع درآمدی بسیار پایدارتر از فروش لایسنس نرمافزاری بود. این مدل کسبوکار عملا مدل سنتی مایکروسافت را نابود کرد چون هیچ تولیدکنندهای مایل نبود برای سیستمعامل ویندوز پول پرداخت کند در حالی که میتوانست اندروید را رایگان داشته باشد.
۱۰. رقابتهای حقوقی و دادگاههای ثبت اختراع بین غولهای فناوری
موفقیت سریع اندروید خشم رقبا به ویژه اپل و مایکروسافت را برانگیخت و موجی از دادگاههای ثبت اختراع (Patent Wars) را به راه انداخت. استیو جابز اعلام کرد که اندروید یک محصول دزدی است و حاضر است تمام پول اپل را در بانک خرج کند تا آن را نابود کند. مایکروسافت نیز ادعا کرد که اندروید از برخی پتنتهای ویندوز استفاده میکند و شروع به دریافت حق امتیاز از سازندگان گوشیهای اندرویدی کرد.
گوگل برای محافظت از شرکای سختافزاری خود شرکت موتورولا موبیلیتی (Motorola Mobility) را به قیمت ۱۲.۵ میلیارد دلار خرید تا به زرادخانه بزرگ پتنتهای این شرکت دسترسی پیدا کند. این اقدام دفاعی توازن قوا را برقرار کرد و رقبا متوجه شدند که نمیتوانند اندروید را در دادگاهها شکست دهند و مجبور به پذیرش همزیستی مسالمتآمیز شدند.
۱۱. پیامدهای جامعهشناختی و همهگیر شدن گوشیهای هوشمند ارزانقیمت
تصمیم گوگل برای رایگان نگهداشتن اندروید پیامدهای اجتماعی شگرفی در سراسر جهان به ویژه در کشورهای در حال توسعه داشت. سیستمعامل اندروید به شرکتهای هندی و چینی اجازه داد تا گوشیهای هوشمند بسیار ارزانقیمت بسازند و میلیونها نفر را که به کامپیوتر دسترسی نداشتند به اینترنت متصل کنند. این همهگیری ابزارهای ارتباطی چهره اقتصاد جهانی را تغییر داد.
از آموزش آنلاین تا خدمات بانکی موبایلی در آفریقا و آسیا همگی بر بستر دستگاههای ارزان اندرویدی شکل گرفتند که بدون معامله سال ۲۰۰۵ گوگل هرگز امکانپذیر نبودند. اندروید نه تنها یک سیستمعامل بلکه به یک کاتالیزور برای توسعه عدالت دیجیتال در جهان تبدیل شد و شکاف فناوری میان کشورهای غنی و فقیر را به شدت کاهش داد.
۱۲. میراث معامله سال ۲۰۰۵ و جایگاه کنونی اندروید در جهان دیجیتال
امروزه اندروید با سهم بازاری بیش از هفتاد درصد بزرگترین سیستمعامل جهان است و روی میلیاردها دستگاه از گوشی و تبلت گرفته تا تلویزیون و خودرو اجرا میشود. معامله ۵۰ میلیون دلاری سال ۲۰۰۵ اکنون به عنوان یکی از پربازدهترین سرمایهگذاریهای تاریخ تجارت شناخته میشود که بقای گوگل را در عصر موبایل تضمین کرد. این معامله نمونه بارزی از تفکر استراتژیک بلندمدت در دنیای فناوری است.
مایکروسافت در نهایت مجبور شد از بازار سیستمعاملهای موبایل عقبنشینی کند و برنامههای خود را برای اندروید و آیاواس توسعه دهد که این موضوع اعتراف به شکست کامل استراتژی موبایل ردموند بود. میراث معامله اندروید نشان میدهد که چگونه یک استارتاپ کوچک در آستانه ورشکستگی با حمایت مالی و استراتژیک مناسب میتواند امپراتوریهای بزرگ فناوری را سرنگون کند.
جمعبندی نهایی
خرید مخفیانه اندروید توسط گوگل در سال ۲۰۰۵ یکی از مهمترین نقاط عطف تاریخ فناوری اطلاعات است که به سلطه مایکروسافت بر بازار سیستمعاملها پایان داد. گوگل با ارائهی رایگان پلتفرمی متنباز توانست ائتلاف بزرگی از سختافزارسازان ایجاد کند و مدل لایسنسی ویندوز موبایل را منسوخ سازد. این اقدام هوشمندانه نهتنها دسترسی گوگل به دادههای کاربران را در عصر موبایل حفظ کرد بلکه با کاهش هزینهها موجب همهگیر شدن گوشیهای هوشمند در سراسر جهان شد و نقشه رقابتی غولهای دره سیلیکون را بازنویسی کرد.
سوالات متداول
با بیش از ۲۰ سال نویسندگی «ترکیبی» مستمر در زمینهٔ پزشکی، فناوری، سینما، کتاب و فرهنگ.
باشد که با هم متفاوت بیاندیشیم!
متاسفانه در این ویدئو فقط به جنبه ی ظاهری نسخه ی جدید اندروید اشاره شدش !
عالی بود .