منظور از سکته مغزی ایسکمیک چیست؟ شیوه تشخیص و درمان آن چیست؟
چه بیماریهای دیگری شبیه سکته مغزی ایسکمیک هستند؟
- میگرن عارضهدار
- سکتههای خونریزیدهنده
- تشنجها
- انسفالوپاتیهای متابولیک
- سنکوپ
- سرگیجه وضعیتی
- مولتیپلاسکلروزیس
- هیستری تبدیلی
- نئوپلاسم
- مونونوروپاتی (مثل فلج عصب رادیال)
- فلج بل
چگونگی ایجاد و علتهای بیماری
- سکتههای ایسکمیک بیش از 80% موارد سکتهها را تشکیل میدهند.
- شایعترین آنها سکتههای ترومبوتیک ناشی از آرتریواسکلروز هستند.
- ممکن است اینتراکرانیال (معمولاً انسدادی) یا اکستراکرانیال (تنگی یا انسداد شریان کاروتید یا ورتبرال) باشند.
- پاتوفیزیولوژی سکته ایسکمیک ناشی از آرترواسکلروز شامل آمبولیهای شریان به شریان، ترومبوز، یا اختلالات خونرسانی (مثل انسداد کامل شریان کاروتید، ناکافیبودن خروجی قلب) است.
- ممکن است ناشی از حالات افزایش انعقادپذیری (مثل سندروم آنتیفسفولیپید آنتیبادی، فاکتور V لیدن، بارداری، و مصرف قرصهای خوراکی پیشگیری از بارداری) باشد.
- انفارکتهای لاکونر %30 از سکتههای ایسکمیک را تشکیل میدهد. اینها انسداد عروق کوچک هستند که علایم نورولوژیک محدود ایجاد میکند.
- انفارکتهای کاردیوآمبولیک (سکته آمبولیک را ببینید) مسئول 25% سکتههای ایسکمیک هستند.
- دیسکسیونهای شریانی (دیسکسیون شریانی را ببینید) شایعترین علت سکتههای ایسکمیک در بیماران بزرگتر از 50 سال و عمدتاً ناشی از تروما است.
- اختلالات نورولوژیک ایجادشده بستگی به محدودهای دارد که بهوسیله شریان درگیر خونرسانی میشود.
- ایسکیمی کاروتید سبب سکته جریان خون قدامی میشود که باعث اختلال عمل نیمکرههای مغز و چشمها میشود.
- ایسکمی ورتبروبازیلر باعث سکته در جریان خون خلفی میشود که سبب اختلال عمل ساختمانهای حفره خلفی (مثل مخچه و ساقه مغز)، قسمتهایی از لوبتمپورال، و لوباکسیپیتال میشود.
علایم و نشانههای بالینی سکته مغزی ایسکمیک
- بستگی به انتشار آن دارد.
- سکته جریان خون قدامی: ضعف موضعی، اختلالات حسی، یا آفازی
- سندرومهای سکته در جریان حون خلفی اغلب به شکل پیچیدهتری تظاهر میکنند.
- انفارکت تالامیک: اختلال حسی بهصورت درد تالامیک
- انفارکت تگمنتوم مغز میانی: همیپارزی طرف مقابل، افتالموپارزی
- انفارکت پایک مغز میانی: همیپارزی طرف مقابل، افتالموپارزی
- انفارکت پونز: فلج حرکت توأم چشمها، مردمکهای نوک سنجاقی، فلج چشمی بینهستهای، کوآدری پارزی، حالت “locked-in”، کما
- اکسیپپتال: همونیموس همیآنوپی
- لترال مدولا: اختلال ضربدری (crossed)، آتاکسی، دیزآرتری، خشونت صدا، هورنر
- مدیال: انحراف زبان، همیپارزی
چگونه بیماری سکته مغزی ایسکمیک را تشخیص بدهیم؟ روند و شیوه بررسی
- شرح حال و معاینه نورولوژیک
- تستهای اولیه آزمایشگاهی شامل CBC، پلاکتها، گلوکز، پروفایل چربی، میزان هموسیستئین، و پروتئین واکنشی C است (انجام آزمایشهای انعقادی در افراد جوانتر اندیکاسیون دارد).
- انجام CT اسکن بدون کنتراست سر برای بررسی خونریزی، تومور، و انفارکت، هرچند انفارکتهای حاد حداقل تا 24 ساعت در CT قابل مشاهده نخواهند بود.
- MRI مبتنی بر انتشار، انفارکت را در طی دقایقی پس از بروز نشان خواهد داد.
- انجام اکوکاردیوگرام برای یافتن منشأ قلبی (برای مشخصکردن آمبولی قلبی TEE دقیقتر از TTE است).
- انجام CTA یا MRA برای تشخیص تنگی یا انسداد شریانهای خارج یا داخل جمجمهای
- از مطالعات داپلر کاروتید یا ورتبرال نیز برای بررسی تنگی یا انسداد شریانی استفاده میشود.
- امروزه از آنژیوگرام با کاتتر کمتر استفاده میشود اما این روش همچنان استاندارد طلایی در تشخیص تنگی شریانی است.
راههای درمان سکته مغزی ایسکمیک
- درمان فوری شامل تثبیت گلوکز و فشار خون است (تنها فشارهای بالاتر از 115/220 را کاهش دهید) زیرا ممکن است این فشار برای حفظ خونرسانی مغزی ضروری باشد (فشار خون سیستولیک را به زیر 180 کاهش ندهید).
- در صورتی که بیش از 3 ساعت از شروع علایم نگذشته باشد، میتوان درمان ترومیولیتیک انجام داد (با 6% خطر خونریزی).
- درمان ترومبولیتیک داخل شریانی در موارد انسداد MCA یا بازیلر در مراکز درمانی تخصصیتر انجام میشود.
- اغلب درمان ضدانعقادی با هپارین مورد استفاده قرار میگیرد اما شاهدی بر بهترشدن نتیجه وجود ندارد.
- پیشگیری ثانویه عبارت است از داروهای ضدپلاکتی (آسپیرین، کلوپیدوگرل، دیپیریدامول/ آسپیرین)، درمان با استاتینها در هیپرلیپیدمی، و کنترل فشار خون.
- درصورتی که منشأ قلبی یافت شد (مثلاً فیبریلاسیون دهلیزی)، درمان ضدانعقادی درازمدت با وارفارین اندیکاسیون دارد.
- انجام اندآرترکتومی کاروتید (یا استنتگذاری از طریق پوست) در موارد تنگی بیش از 70% در شریانی که ایجاد علامت کرده است صورت میگیرد.
پیشآگهی/ عوارض
- %20 مرگ و میر فوری
- %70 بیماران دچار درجاتی از ناتوانی میشوند.
- در بیمارانی که تحت درمان قرار نگیرند 10% احتمال وقوع مجدد سکته وجود دارد.
- داروهای ضدپلاکت احتمال سکته مجدد را به میزان 20% کاهش میدهند.
- استاتینها و کنترل فشار خون (بهویژه بهوسیله مهارکنندههای ACE) احتمال وقوع مجدد را 30% کاهش میدهند.
- تصحیح بیشتر عوامل خطرساز شامل توقف سیگارکشیدن، ورزش و کاهش وزن، و درمان مناسب دیابت است.
- %50-70 بیماران استقلال خود را به دست میآورند.
- تا 80% بیماران توانایی راهرفتن را بهدست میآورند.
- حدود 50% بیماران سکتهای، در نهایت در اثر MI فوت میشوند.
- درمانهای فیزیکی، شغلی، و کلامی بسیار سودمند هستند و باید هرچه سریعتر آغاز شوند
مطالب مرتبط
