یائسگی چیست؟ چه علائمی دارد؟ درمان علائم ناشی از آن
شاید ما تصور میکنیم که تنها آگاهی دختران جوان تازه بالغ از فرایند قاعدگی یا عادت ماهانه اندک است، به طوری که تازه بعد از اضطراب ناشی از نخستین پریود، در پی کسب آگاهی از فیزیولوژی بدن برمیآیند و تازه در این هنگام است که والدین به صرافت دادن آگاهی به آنها میافتند.
اما جالب است که خانمهایی که اصطلاحا یائسه هم میشوند، اطلاعات تکمیلی در مورد این پدیده ندارند و هم مشکلات ارگانیک و هم عوامل روحی ناشی از تصور پایان دوران باروری، به سختی آزارشان میدهد.
به مقاله ویرایش شده دکتر جن گانتر توجه کنید:
میتوان یائسگی را تقریبا بلوغ معکوس در نظر گرفت. از بعد فنی، یائسگی یک سال پس از آخرین قاعدگی تشخیص داده میشود، اما اکثر افراد از آن برای ارجاع به کل محدوده زمانی که طول دوره عادت ماهانه تغییر میکند استفاده میکنند، یائسگی فرایندی است که چندین سال طول میکشد.
هنگام تولد، زنان تخمکهایی دارند که از میان آنها حدود یک تا دو میلیون از آنها بالغ میشوند و بین ۸ تا ۱۰ سالگی در تخمدانها با پوشش فولیکول هستند.
هیپوتالاموس، با شروع چرخههای تخمکگذاری ماهانه ناحیهای در مغز، شروع به آزاد کردن هورمونی میکند که آن تخمکهای خفته را بیدار میکند.
این امر تولید یک گروه از هورمونها را افزایش میدهد: هورمونهایی مانند استروژن.
یک رقص هورمونی ظریف ماهی یک بار منجر به آزادسازی و بلوغ یک تخمک میشود که فولیکولش را ترک کرده و عازم لوله رحم میشو.
اگر تخمک بارور نگردد، دیواره رحم فرو میریزد، همان چیزی که عادت ماهانه نامیده میشود.
این چرخه به طور متوسط چند دهه تکرار میشود، جایی در اواسط دهه چهل سالگی شروع به نامنظم شدن میکند. نه فقط تخمکهای کافی وجود ندارد، بلکه همین تعداد باقیمانده هم دیگر سالم نیستند و برخی دورها کوتاه و بلند میشوند. این گذر یائسگی است، هرج و مرجی هورمونی مثل بلوغ. با این فرق که وقتی این بار سطح استروژن ثابت میشود، میزانش از قبل کمتر خواهد بود.
این کاهش خیلی طبیعی در استروژن و دیگر تغییرات هورمونی میتوانند باعث مشکلاتی مثل پوکی استخوان، مرض قلبی، مرض قند و خشکی واژن شوند.
برخی از زنان یائسه تنها علائم خفیفی را تجربه میکنند. دیگران مشکل بیخوابی، کج خلقی، افسردگی یا کاهش میل جنسی را تجربه خواهند کرد.
اما شایعترن علامت گرگرفتگی است. موج گرمای آن باعث می شود که حس زنان یائسه حس کنند اجاقی درونشان روشن شده. دانشمندان دقیقا نمیدانند چرا این اتفاق میافتد اما گرمای ناشی از آن باعث میشود حس عرق کردن و آشفتگی داشته باشید. برخی زنها حتی علائمی دارند که با اضطراب تداخل میکند از جمله حال تهوع و تپش قلب.
یائسگی، چیزی مثل بلوغ و دامنهای از تجربههاست و یک ضعف نیست. ارزشمندی بانوان مسلما به تخمدانهایتان نیست.
اما در مرحله گذر یائسگی قرار دارید چه کارهایی میتوان برای تحمل آن انجام داد؟
1-اگر کسی سیگاری است، قطعا ترک کردنش خوب است. نه تنها خطر بیماری قلبی را کاهش میدهد، بلکه به کاستن برخی از علائم یائسگی هم کمک میکند.
2-کاهش استرس و داشتن خواب کافی هم خوب است.
3-تمرکز بر غذای سالم و داشتن رژیم غذایی غنی از کلسیم و ویتامین دی برای سلامت استخوانها
4-تلاش برای داشتن حداقل یکصد و پنجاه دقیقه فعالیت فیزیکی متوسط در هفته، مانند رقص، راهپیمایی یا آهسته دویدن.
5- اگر با مشکل کم خوابی یا گُر گرفتگی یا علائم دیگری مواجه هستید که بر کیفیت زندگیتان اثر گذاشته، با پزشکتان صحبت کنید. خودسرانه هورمونهای ترکیبی نخورید، چون اثربخشی آنها ثابت نشده و ممکن است برای برخی خطر داشته باشند.
6- انواع گزینههای ثابت شدهای هم هست از از رفتاردرمانی شناختی گرفته تا استروژن مورد تایید سازمان غذا و دارو و برخی داروهای غیرهورمونی که میتوانند واقعا موثر باشند.
آنقدر جایگزین و گزینههای ترکیبی هست که بتوان تقریبا برای هر زنی یک درمان سفارشی داشت.
دکتر جن گانتر میگوید:
وقتی که گُر میگیرم. گاهی به خودم میگویم این حس برای آن است که زنها برای ادامه دادن بشریت تکامل یافتهاند. این نشانه نیروی من است. از پس آن برمیآیم تا وقتی که سپری شود»
منبع: ted
نکات تکمیلی در مورد درمان:
1- درمان هورمونی موثرترین شیوه درمانی برای کاستن حملات گرگرفتگی است. اما استروژن باید با کمترین دوز مناسب و در کوتاهترین دوره درمانی تجویز شود.
استروژن همچنین پوکی استخوان و کاسته شدن توده استخوانی را کاهش میدهد.
اما استفاده طولانی از استروژن خطرات قلبی عروقی دارد و ممکن است احتمال سرطان پستان را افزایش دهد.
این پزشک است که برآورد سود و زیان میکند و این درمان را برای شما در نظر میگیرد یا آن را مناسب شما نمیداند.
2- استروژن واژینال: برای کاستن مشکل خشکی واژن. مقدار استروژن کرمها آنقدر کم است که فقط جذب بافت واژن میشود.
3- ضد افسردگیهای خفیف: به خصوص دسته مهارکننده بازجذب سرتونین یا SSRIs، در زنانی که استروژن نمیتوانند استفاده کنند، در کاهش حملات گرگرفتگی موثر است.
4- گاباپنتین: این دارو هم در کاهش گرفتگی و به خصوص گرگرفتگی شبانه موثر است.
5- کلونیدین: باز در درمان حملات گرگرفتگی استفاده میشود
6- داروهایی که برای پیشگیری یا درمان پوکی استخوان یا استئوپورز استفاده میشوند و نیز ویتامین D به صورت مکملهای دارویی
منبع: مایوکلینیک
مطالب مرتبط
