فیلم خانهای روی آب از بهمن فرمانآرا – معرفی و نقد و تحلیل
نویسنده و کارگردان و تهیهکننده: بهمن فرمانآرا/مدیر فیلمبرداری: محمود کلاری/مدیر تولید: محمد کنی/تدوین: عباس گنجوی/ موسیقی: احمد پژمان/ صدابردار: پرویز آبنار/ صداگذار: مسعود بهنام /طراح صحنه و لباس: ژیلا مهرجویی/طراح چهرهپردازی: جلال معیریان/عکس: میترا محاسنی/بازیگران: رضا کیانیان، عزت الله انتظامی، جمشید مشایخی، هدیه تهران، بیتا فرهی، ولی شیراندامی، حبیب رضایی، بهناز جعفری، شبنم طلوعی، مهران رجبی، شاهرخ فروتنیان، علی بکائیان، سحر ذکریا، ملیحه نظری، مریم بویانی، محسن قاضیمرادی.
خلاصه داستان: دکتر «رضا سپیدبخت» پزشک میانسالی است که در یک بحران شدید کاری و خانوادگی قرار میگیرد. او از سویی در تقابل با پدرش و از سوی دیگر پسر جوانش که پس از پانزده سال به ایران بازمیگردد و جهانی متلاطم و پردغدغه برای دکتر به ارمغان میآورد.
بهمن فرمانآرا متولد 1319 اصفهان است. او پس از پایان تحصیلات متوسطه به اروپا سفر میکند، دوره دوساله بازیگری را در مراکز هنری لندن میگذارند و سپس در رشته کارگردانی از کالیفرنیا فارغ التحصیل میشود. در سال 51 بعد از کارگردانی چند فیلم کوتاه اولین فیلم سینمایی خود را براساس یکی از مجموعههای تلویزیونی آن زمان، یعنی خانه قمر خانم میسازد. نتیجه کار ضعیف و فراموششدنی است. اما او پس از این تجربه ضعیف خود را به عنوان یک فیلمساز روشنفکر معرفی میکند، او شازده احتجاب را براساس رمان هوشنگ گلشیری در سال 53 میسازد و سپس به تهیهکنندگی چند فیلم متفاوت را تقبل میکند، از جمله شطرنج باد، گزارش، کلاغ، در امتداد شب، صحرای تاتارها. او به خارج از کشور مهاجرت کرده و طی سالها اقامت، در کار تولید چند فیلم مشهور خارجی مشارکت میکند.
فرمانآرا در سال 78، بوی کافور، عطر یاس را ساخت. فیلمی که به نوعی حدیث نفس دوران زندگی در خارج از کشور محسوب میشود. بوی کافور، عطر یاس با اشارات سیاسی مستقیم و اتودهای رنگارنگ به شرایط اجتماعی کشور، بیانیهای است در راستای تلاش فیلمساز برای توجیه زندگی هنری و روشنفکرانه خود. فیلم اما جدا از نگرش سیاسی خود، از ساختار روایتی پیچیدهای برخوردار است و فرمانآرا به عنوان یک فیلمساز مهارت قابل ملاحظهای از خود نشان داد. فیلم جایزه بهترین کارگردان و بهترین فیلم را از جشنواره فجر به دست آورد. خانه روی آب، از حالا به عنوان یکی از مدعیان درو کردن جوایز جشنواره فجر محسوب میشود. فیلم اتودی است بر مضمون ایمان و وحشت و هراسی که در فقدان آن آدمیان را فرا میگیرد. گویی فرمانآرا توانسته به خوبی از پس این مضمون هولآور برآید. آنها که فیلم را دیدهاند، از بازیهای درخشان رضا کیانیان، عزت الله انتظامی و هدیه تهرانی سخن گفتهاند و نقشآفرینیهای متفاوت بیتا فرهی و جمشید مشایخی. بههرحال این از شگفتیهای روزگار ماست که بهمن فرمانآرا فیلمی درباره ایمان مذهبی بسازد و از قضا حاصل کار، خوب هم از آب دربیاید! چند حاشیه کوچک:
1-هدیه تهرانی نقش فرعی در فیلم دارد (حدود 20 دقیقه) اما خودش از شیوه بازیاش بسیار راضی است. نقش او را پیش از این به نیکی کریمی پیشنهاد کرده بودند اما کریمی قبول نکرده بود.
2-رضا کیانیان برای نقشآفرینی در این فیلم بیش از 20 کیلو اضافه وزن پیدا کرده بود.
3-در میانه ساخت فیلم جنجال فراگیری از سوی اتحادیه تهیهکنندگان بهپا شد که به خاطر نداشتن مجوز تهیهکنندگی از سوی فرمانآرا، کلیه عوامل فیلم را به تحریم از سوی جامعه سینمایی تهدید کردند که البته عملی نشد.
4-شیوه تبلیغاتی فیلم در چند سال اخیر بینظیر بوده است. از همان ابتدای کلید خوردن فیلم، چاپ پوستر و عکسهای تبلیغاتی اقدام شد و حتی تیشرتهای مخصوصی هم به بازار عرضه شد.
5-فیلم به داستان کودک نابغه حافظ قرآن، دکتر طباطبایی، اشارات آشکاری دارد.
بیتا فرهی بازیگر فیلم خانهای روی آب:
بیتا فرهی را که از آخرین حضورش در سینما دو سال میگذرد، با هامون، کیمیا، اعتراض و بانو میشناسیم. وی درباره بازی و نقش خود در خانهای روی آب میگوید: «من در این فیلم نقش سوپر وایزر یک بیمارستان را بازی میکنم. گروه بسیار خوب، حرفهای و صمیمی داشتیم. نقش من کوتاه بود اما کار با بهمن فرمانآرا تجربه جدید و دلپذیری بود. چرا که او سینما را به خوبی میشناسد و کار با او غنیمت است. فیلمنامه کامل دست بازیگرها نبود و فقط بخشی از فیلمنامه که مربوط به من بود را فرمانآرا در اختیام گذاشت.
مطالب مرتبط
