راههای افزایش و تقویت حافظه: آنهایی که میدانستید و آنهایی که به گوشتان نخورده بود
1- خواب بعد از ظهر به بهبود حافظه کمک میکند
مطالعات جدید نشان می دهد که یک چرت کوتاه بعد از ظهر علاوه بر تقویت حافظه، میزان فشارخون را کاهش داده و خطر حملات قلبی مهلک را نیز کم می کند.
جدیدترین مطالعه که در شماره اخیر نشریه «نیچر نورو ساینس» منتشر شد نشان می دهد که یک چرت ۹۰ دقیقه ای بعد از ظهر به بهبود حافظه کمک می کند. محققین متوجه شدند داوطلبان یک آزمایش که به آنها نوعی تمرین دست و انگشت آموخته بودند، پس از یک چرت ۹۰ دقیقه ای بعد از ظهر راحت تر این تمرین را به یاد می آوردند، تا گروهی که اجازه خواب بعد از ظهر از آنها گرفته شد.
محققان معتقدند که خواب بعد از ظهر تقویت حافظه را تسریع کرده و به نظر می رسد که این مسئله به مغز کمک می کند تا حافظه زودگذر را به گونه ای ثبت کند که دیرتر قابل دسترسی باشد.
محققان معتقدند که خواب بعد از ظهر تقویت حافظه را تسریع کرده و به نظر می رسد که این مسئله به مغز کمک می کند تا حافظه زودگذر را به گونه ای ثبت کند که دیرتر قابل دسترسی باشد.
2- بازیهای فکری به تقویت حافظه در پیری کمک میکند
پژوهشی نشان میدهد شطرنج، دبلنا، بازیهای کارتی و جدول حل کردن همگی ذهن را پویا نگهمیدارند
پژوهشی نشان داده بازیهای فکری و رومیزی ممکن است به تقویت حافظه افراد مسن کمک کند.
پژوهشگران دریافتند کسانی که به طور مداوم به انجام بازیهایی مانند شطرنج و دبلنا میپردازند، بیشتر احتمال دارد مهارتهای فکریشان را در گذر زمان حفظ کنند.
در این مطالعه محققین دانشگاه ادینبرو وضعیت ۱۰۹۱ نفر از متولدین سال ۱۹۳۹ را بررسی کردند.
محققان عملکرد شناختی عمومی شرکتکنندگان را در ۱۱ و ۷۰ سالگی سنجیدند. سپس رشتهای آزمایشهای شناختی در سنین ۷۰، ۷۳، ۷۶ و ۷۹ سالگی بر روی آنان انجام شد.
در ۷۰ و ۷۶ سالگی از شرکتکنندگان پرسیدند چند وقت یک بار فعالیتهایی مانند بازیهای کارتی، شطرنج و دبلنا انجام میدهند یا جدول حل میکنند.
سپس پژوهشگران کوشیدند ببینند رابطهای بین نوع بازیها و تواناییهای شناختی آنان وجود دارد یا نه.
دکتر «درو آلتشول»، از دانشکده فلسفه، رواشناسی و علوم زبانی دانشگاه ادینبرو، توضیح داد: «پیام دیگر این مطالعه برای افراد ۷۰ ساله به بالا این است که شاید پرداختن به بازیهای غیردیجیتالی برای کاهش زوال مهارتهای شناختی مفید باشد».
پروفسور ایان دییری، رئیس مرکز مطالعات پیری شناختی و همهگیرشناسی شناختی دانشگاه ادینبرو گفت این پژوهش «توانسته نوع دقیقتر فعالیتهایی را تعیین کند که ممکن است به قوی نگه داشتن ذهن افراد در پیری کمک کند».
پروفسور دییری افزود: «خیلی خوب میشود اگر بفهمیم کدامیک از این بازیها مؤثرترند. دقت شود که موارد دیگری هم وجود دارند که به بهبود عملکرد شناختی در سنین بالا کمک میکنند، مانند تناسب اندام و سیگار نکشیدن».
خانم آبراهامز گفت: «با کشف ارتباط میان پرداختن به بازیهای فکری و سایر بازیهای غیردیجیتالی در سنین بالاتر و داشتن مهارتهای فکری و حافظهی قویتر، دانش ما در مورد اقداماتی که میتوان برای حفظ سلامت عملکرد شناختی انجام داد بیشتر میشود؛ اقداماتی مانند پرهیز از نوشیدن بیش از حد الکل، داشتن فعالیت جسمی و رژیم غذایی سالم».
3- بازیهای کامپیوتری برای سالمندان مفید است
یازیهای فکری کامپیوتری باعث تقویت حافظه و قدرت استدلال افراد سالمند میشود و ممکن است در یافتن راه جلوگیری از بروز زوال ذهنی مفید باشد.
پژوهشگران کینگز کالج دانشگاه لندن در تحقیق گستردهای که انجام دادهاند به این نتیجه رسیدهاند که تمرین فکری باعث افزایش کارآیی مغز شده و به بهتر انجام دادن کارهای روزمره مانند خرید و آشپزی کمک میکند.
در این پژوهش که به ابتکار یکی از برنامههای بیبیسی به جریان افتاد، تقریبا هفت هزار نفر در سنین پنجاه سال و بالاتر شرکت داشتند و برای شش ماه زیر نظر پژوهشگران فرار داشتند.
داوطلبان با همکاری بیبیسی، انجمن حمایت از مبتلایان آلزایمر و شورای پزشکی بریتانیا انتخاب شدند و تا آنجا که پژوهشگران اطلاع داشتند، هیچکدام با ضعف حافظه یا مشکل ذهنی دیگر مواجه نبود.
از بعضی از داوطلبان خواسته شد تا به دفعات دلخواه، هر دفعه به مدت ده دقیقه به بازیهای کامپیوتری فکری بپردازند و از بعضی دیگر – گروه شاهد – خواسته شد که فقط به جستجوی ساده اینترنتی اکتفا کنند.
پژوهشگران با استفاده از یک رشته آزمایشهای شناخته شده پزشکی به بررسی قدرت ذهنی داوطلبان پرداختند. این آزمایشها یکبار قبل از آغاز پژوهش صورت گرفت و سپس در فاصله سه ماهه و شش ماهه تکرار شد با این منظور که مشخص شود که آیا بین گروه اعضای گروه آزمایش و گروه شاهد تفاوتی ایجاد شده است یا نه.
پس از شش ماه مشخص شد که کسانی که به بازیهای “تقویت فکری” شامل استدلال و حل مشکلات پرداخته بودند بهتر از دیگران مهارتهای ذهنی خود را حفظ کرده بودند. این آزمایشها همچنین نشان داد که فواید ناشی از این بازیها زمانی بروز کرد که افراد دست کم پنج بار در هفته به آنها پرداختند. جالبتر اینکه این بهبود ذهنی به ویژه در مورد افراد بالای شصت سال چشمگیرتر بود.
پیش از این، تحقیقاتی که در زمینه ارتباط بازیهای فکری کامپیوتری و تقویت ذهنی انجام گرفته بود نشان میداد که این بازیها تاثیری بر افراد جوان ندارد.
پژوهشگران موسسه روانپزشکی، روانشناسی و اعصاب در کینگز کالج تحقیق طولانی مدتتری را برای بررسی استفاده از همین روش در جلوگیری از بروز زوال ذهن آغاز کردهاند.
دکتر دتاو بروان، عضو انجمن حمایت از مبتلایان آلزایمر میگوید که بازیهای مغزی اینترنتی به سرعت به یک صنعت چند میلیون پوندی تبدیل میشود و انجام تحقیقاتی از این قبیل میتواند در آگاهی از آثار این بازیها مفید باشد. وی گفته است که اگرچه طول مدت انجام پژوهش کینگز کالج برای تعیین تاثیرات این بازیها در جلوگیری از زوال ذهنی کافی نبود، اما نتیجه به دست آمده در حد خود بسیار هیچان انگیز است.
4- تقویت حافظه با خانهداری
نتیجه یک تحقیق حاکی از آن است که انجام کارهای سبک خانه میتواند به حفظ سلامت ذهنی فرد کمک کند.
بر اساس تحقیقی که روی حدود ۵۰۰ بزرگسال در سنگاپور انجام شده و در مجله پزشکی بیامجی اوپن (BMJ Open) منتشر شده است، مجموعهای از فعالیتهایی مانند ظرف شستن، مرتب کردن تختخواب، جمعوجور کردن خانه، آشپزی، پاک کردن شیشه، و جارو کردن ممکن است برای افراد ۶۵ساله و بالاتر فایدههای بدنی و شناختی داشته باشد.
افرادی را که در این تحقیق شرکت داشتند به دو گروه سنی تقسیم کردند: آنهایی که ۲۱ تا ۶۴ ساله بودند، و آنهایی که ۶۵ تا ۹۰ سال داشتند؛ میانگین سن این دو گروه به ترتیب ۴۴ و ۷۵ سال بود.
روی این افراد آزمایشهایی انجام شد تا حافظه و توانایی جسمی آنها بازبینی شود، به این صورت که محققان مواردی از قبیل سرعت راه رفتن و سرعت نشست و برخاست شرکتکنندهها را پایش کردند.
نتایج به دست آمده حاکی از آن بود که آنهایی که در طبقهبندی سنی بالاتر بودند، با انجام کارهای سبک خانه، هم از نظر حافظه و هم تواناییهای جسمی سود بردهاند.
نمره شناختی افرادی که در این طبقهبندی بودند با انجام حجم بالاتری از کارهای خانه هشت درصد، و با انجام کارهای کمتر، پنج درصد بالاتر از آنهایی بود که از این هم کمتر در خانه کار انجام میدادند.
آنها همچنین نسبت به کسانی که حجم بالایی از کارهای سنگین خانه را انجام میدادند هشت در صد سریعتر از جا بلند میشدند و میایستادند.
نویسندگان این مطالعه میگویند: «این نتایج در مجموع نشان میدهد که عملکردهای شناختی، جسمی، و جنبشی بهتر مربوط به فعالیتهای سنگین خانهداری ممکن است به طور منطقی با کاهش خطر نزول فیزیولوژیکی در میان افراد مسنتر جامعه در ارتباط باشد.»
این محققان میگویند: «درآمیختن [فعالیت بدنی] با سبک زندگی روزانه از طریق انجام کارهای خانه (یعنی خانهداری) میتواند به [فعالیت بدنی] بیشتر منتج شود که بهخصوص در میان افراد مسنتر جامعه، با سلامت عملکردشان به طور مثبت در ارتباط است.»
5- مشت کردن دست حافظه را بهبود میبخشد
تا کنون مشت کردن دست، نشانهای از عصبانیت فرض میشد. اما روانشناسان آمریکایی اینک به این نتیجه رسیدهاند که مشت کردن دست راست باعث میشود حافظه بهتر کار کرده و فرایند یادآوری بهبود یابد.
تیم تحقیقاتی روث پراپر(Ruth Propper)، روانشناس آمریکایی از دانشگاه مونتکلیرآمریکا این نتیجه را با تحقیق بر روی ۵۱ راستدست به دست آورده است.
طبق گزارش منتشره در “اشپیگل آنلاین” آلمان، شرکتکنندگان در این آزمون باید بر روی صفحهای تمرکز میکردند که بر روی آن ۳۶ کلمه به نمایش در آمده بود.
طبق این گزارش که در وبسایت مجله تخصصی PloS ONE منتشر شده است، در این تحقیق از آزمونشوندگان خواسته شد، یک بار بدون مشت کردن دست و دو بار هر بار به مدت ۴۵ ثانیه با دست مشتکرده کلمات را به خاطر بسپارند. برای مشت کردن دست توپی کوچک به آنها داده شد تا آن را در دست خود بفشارند.
نتایج آزمون
بهترین نتیجه را گروهی به دست داد که به هنگام تمرکز بر روی صفحه مورد نظر، دست راست و به هنگام یادآوری کلمات دست چپ خود را مشت میکرد. آنها توانستند به طور متوسط ۱۱ کلمه را به یاد آورند که ۹ تای آن صحیح بود.
کارایی این گروه دوبرابر گروهی بود که هم به هنگام تمرکز و هم به هنگام یادآوری دست چپ را مشت کرده بود.
گروهی که اصلا دست خود را مشت نکرده بود نتایجی بدتر از دو گروه دیگر به دست داد.
روث پراپر میگوید: «این نتیجه نشان میدهد که حرکات ساده از طریق ایجاد تغییراتی موقت در فعالیتهای مغزی حافظه را بهبود میبخشد.»
او با بیان اینکه فعالیتهای مغزی آزمونشوندگان در این تجربه اندازهگیری نشده است افزود، اما از این تجربه میتوان دریافت که با استفاده از روشهای ساده اما ارزشمند میتوان قابلیتهای متفاوت دو نیمکره مغز را مورد تحقیق قرار داد.
محققان میگویند، با وجود کمشماری آزمونشوندگان در این تحقیق نتایج به دست آمده از ارزش بالایی برخوردار است.
نیمکره چپ مغز مسئول حرکات نیمه راست و نیمکره راست مغز مسئول حرکات نیمه چپ بدن است.
6- ورزش می تواند سبب تقویت حافظه و قدرت تفکر شود
بر اساس نتایج یک تحقیق در آمریکا، ورزش در سنین ۲۰ تا ۲۹ سالگی سبب حفاظت از توانایی مغز در میانسالی می شود.
فعالیتهایی چون دویدن، شنا و دوچرخه سواری که فعالیت قلب را تنظیم می کنند در سنین پایینتر، سبب تقویت حافظه و قدرت فکر در سنین بالاتر می شوند.
بر اساس نتایج این تحقیق، سلامت قلب سبب حفظ سلامت مغز می شود.
سلامت قلب و عروق به میزان جذب اکسیژن به بدن در هنگام ورزش و همچنین انتقال اکسیژن به ماهیچه ها بستگی دارد.
محققان در دانشگاه مینسوتا در شهر مینیاپولیس آمریکا سه هزار نفر با سن متوسط ۲۵ سال را مورد آزمایش قرار دادند.
این افراد در طول یک سال آزمایشات سلامت قلب و عروق انجام دادند و این آزمایشات پس از ۲۰ سال تکرار شد.
از آنها خواسته شد تا زمانی که نفس دارند و بدنشان خسته نشده است بدوند.
سپس، آزمایشات دیگری برای سنجش قدرت و فعالیت مغزی ۲۵ سال پس از آغاز اولین آزمایش سلامت قلبی انجام گرفت.
افرادی که در جوانی بیشتر دویده بودند پس از ۲۵ سال از قدرت حافظه و توان فکری بالاتری برخوردار بودند.
همچنین افرادی که فاصله زمانی تست دویدن آنها پس از ۲۰ سال اختلاف کمتری داشته در آزمایشات حافظه و تواتایی مغزی از افرادی که فاصله زمانی تست دویدن آنها در فاصله ۲۰ سال اختلاف بیشتری داشته، نتیجه بهتری گرفتند.
دکتر دیوید جیکوبز، یکی از محققان دانشگاه مینسوتا می گوید که تحقیقات زیادی منافع سلامت قلب برای فعالیت مغزی را تایید کرده اند.
او می گوید جوانان باید به منافع ورزشهایی مثل شنا، دویدن و دوچرخه سواری برای سلامتی مغز خود آگاه باشند.
یک سخنگوی انجمن حمایت از بیماران دچار فراموشی (آلزایمر) گفته است که شواهد نشان می دهند ورزش می تواند ریسک تقلیل هوشیاری مغزی و ابتلا به فراموشی را کاهش دهد.
او خواستار سرمایه گذاری بیشتر در تحقیقاتی شده که به حفاظت از قوای مغزی، بخصوص در سنین بالاتر، کمک می کنند.
مطالب مرتبط
