سرطان تخمدان چه علائمی دارد و چطور تشخیص داده میشود؟
دستگاه تناسلی زنان شامل دو تخمدان است، یکی در هر طرف رحم. تخمدانها – هر کدام به اندازه یک بادام – تخمک (تخمک) و همچنین هورمونهای استروژن و پروژسترون تولید میکنند.
علائم
زمانی که سرطان تخمدان برای اولین بار ایجاد میشود، ممکن است علائم قابل توجهی ایجاد نکند. هنگامی که علائم سرطان تخمدان رخ میدهد، معمولاً به سایر بیماریهای شایعتر نسبت داده میشود.
علائم و نشانههای سرطان تخمدان ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- نفخ یا تورم شکم
- احساس سیری زودرس هنگام خوردن غذا
- کاهش وزن
- ناراحتی در ناحیه لگن
- خستگی
- کمر درد
- تغییر در عادات روده مانند یبوست
- نیاز مکرر به ادرار کردن
علل
مشخص نیست که چه چیزی باعث سرطان تخمدان میشود، اگرچه پزشکان مواردی را شناسایی کردهاند که میتواند خطر ابتلا به این بیماری را افزایش دهد.
پزشکان میدانند که سرطان تخمدان زمانی شروع میشود که سلولهای داخل یا نزدیک تخمدانها دچار تغییرات (جهش) در DNA خود میشوند. DNA یک سلول حاوی دستورالعملهایی است که به سلول میگوید چه کاری انجام دهد. تغییرات به سلولها میگویند که به سرعت رشد کرده و تکثیر شوند و تودهای (تومور) از سلولهای سرطانی ایجاد کنند. سلولهای سرطانی زمانی به زندگی خود ادامه میدهند که سلولهای سالم بمیرند. آنها میتوانند به بافتهای مجاور حمله کنند و از تومور اولیه جدا شوند تا به سایر قسمتهای بدن گسترش یابند (متاستاز).
انواع سرطان تخمدان
نوع سلولی که سرطان در آن شروع میشود، نوع سرطان تخمدان شما را تعیین میکند و به پزشک کمک میکند تا تشخیص دهد کدام درمان برای شما بهترین است. انواع سرطان تخمدان عبارتند از:
- سرطان اپیتلیال تخمدان. این نوع رایجترین است. این شامل چندین زیرگروه، از جمله سرطان سروز و کارسینوم موسینوس است.
- تومورهای استرومایی این تومورهای نادر معمولاً در مراحل اولیه نسبت به سایر سرطانهای تخمدان تشخیص داده میشوند.
- تومورهای سلول زایا. این سرطانهای نادر تخمدان معمولا در سنین پایینتر رخ میدهند.
عوامل خطر
عواملی که میتوانند خطر ابتلا به سرطان تخمدان را افزایش دهند عبارتند از:
- سن بالاتر. خطر ابتلا به سرطان تخمدان با افزایش سن افزایش مییابد. اغلب در افراد مسن تشخیص داده میشود.
- تغییرات ژنی ارثی درصد کمی از سرطانهای تخمدان ناشی از تغییرات ژنی است که شما از والدین خود به ارث بردهاید. ژنهایی که خطر ابتلا به سرطان تخمدان را افزایش میدهند عبارتند از BRCA1 و BRCA2. این ژنها خطر ابتلا به سرطان سینه را نیز افزایش میدهند.
چندین تغییر ژنی دیگر برای افزایش خطر سرطان تخمدان شناخته شده است، از جمله تغییرات ژنی مرتبط با سندرم لینچ و ژنهای BRIP1، RAD51C و RAD51D.
- سابقه خانوادگی سرطان تخمدان. اگر بستگان خونی دارید که سرطان تخمدان در آنها تشخیص داده شده است، ممکن است خطر ابتلا به این بیماری را افزایش دهید.
- اضافه وزن یا چاق بودن. اضافه وزن یا چاقی خطر ابتلا به سرطان تخمدان را افزایش میدهد.
- درمان جایگزینی هورمونی پس از یائسگی. مصرف هورمون درمانی جایگزین برای کنترل علائم و نشانههای یائسگی ممکن است خطر ابتلا به سرطان تخمدان را افزایش دهد.
- اندومتریوز آندومتریوز یک اختلال اغلب دردناک است که در آن بافتی شبیه به بافتی که داخل رحم شما را میپوشاند در خارج از رحم شما رشد میکند.
- سن شروع و پایان قاعدگی: شروع قاعدگی در سنین پایین یا شروع یائسگی در سنین بالاتر یا هر دو ممکن است خطر ابتلا به سرطان تخمدان را افزایش دهد.
- زن هرگز باردار نشده باشد:
پیشگیری
هیچ راه مطمئنی برای پیشگیری از سرطان تخمدان وجود ندارد. اما ممکن است راههایی برای کاهش خطر وجود داشته باشد:
- مصرف قرصهای ضد بارداری را در نظر بگیرید. از پزشک خود بپرسید که آیا قرصهای ضد بارداری (قرصهای ضد بارداری خوراکی) ممکن است برای شما مناسب باشد یا خیر. مصرف قرصهای ضد بارداری خطر ابتلا به سرطان تخمدان را کاهش میدهد. اما این داروها خطراتی دارند، بنابراین در مورد اینکه آیا مزایا بر این خطرات بر اساس وضعیت شما بیشتر است یا خیر، بحث کنید.
- عوامل خطر خود را با پزشک خود در میان بگذارید. اگر سابقه خانوادگی سرطان سینه و تخمدان دارید، این موضوع را با پزشک خود در میان بگذارید. پزشک شما میتواند تعیین کند که این ممکن است چه معنایی برای خطر ابتلا به سرطان داشته باشد. ممکن است به یک مشاور ژنتیک ارجاع داده شوید که میتواند به شما کمک کند تصمیم بگیرید که آیا آزمایش ژنتیک ممکن است برای شما مناسب باشد یا خیر. اگر مشخص شد که تغییر ژنی دارید که خطر ابتلا به سرطان تخمدان را افزایش میدهد، ممکن است برای جلوگیری از سرطان، جراحی را برای برداشتن تخمدان در نظر بگیرید.
تشخیص
آزمایشها و روشهای مورد استفاده برای تشخیص سرطان تخمدان عبارتند از:
- معاینه لگن. در طول معاینه لگن، پزشک انگشتان دستکش دار را وارد واژن میکند و همزمان دستی را روی شکم شما فشار میدهد تا اندامهای لگنی شما را حس کند (لمس کند). پزشک همچنین دستگاه تناسلی خارجی، واژن و دهانه رحم شما را به صورت بصری معاینه میکند.
- تستهای تصویربرداری آزمایشاتی مانند سونوگرافی یا سی تی اسکن شکم و لگن ممکن است به تعیین اندازه، شکل و ساختار تخمدان شما کمک کند.
- آزمایشات خون آزمایشهای خون ممکن است شامل آزمایشهای عملکرد اندام باشد که میتواند به تعیین سلامت کلی شما کمک کند.
پزشک شما همچنین ممکن است خون شما را برای نشانگرهای تومور که نشان دهنده سرطان تخمدان هستند آزمایش کند. به عنوان مثال، آزمایش آنتی ژن سرطانی (CA) 125 میتواند پروتئینی را که اغلب در سطح سلولهای سرطانی تخمدان یافت میشود، شناسایی کند. این آزمایشها نمیتوانند به پزشک شما بگویند که آیا سرطان دارید، اما ممکن است سرنخهایی در مورد تشخیص و پیشآگهی شما ارائه دهند.
- عمل جراحی. گاهی اوقات پزشک شما نمیتواند از تشخیص شما مطمئن باشد تا زمانی که برای برداشتن تخمدان و آزمایش آن برای علائم سرطان تحت عمل جراحی قرار نگیرید.
- آزمایش ژنتیک. پزشک ممکن است آزمایش نمونه خون را برای بررسی تغییرات ژنی که خطر سرطان تخمدان را افزایش میدهد، توصیه کند. دانستن تغییر ارثی در DNA به پزشک کمک میکند تا در مورد برنامه درمانی شما تصمیم بگیرد. ممکن است بخواهید اطلاعات را با خویشاوندان خونی خود، مانند خواهر و برادر و فرزندانتان به اشتراک بگذارید، زیرا آنها نیز ممکن است در معرض خطر تغییرات ژنی مشابه باشند.
هنگامی که تأیید شد که شما به سرطان تخمدان مبتلا هستید، پزشک از اطلاعات حاصل از آزمایشات و روشهای شما برای تعیین مرحله سرطان شما استفاده میکند. مراحل سرطان تخمدان از 1 تا 4 متغیر است که اغلب با اعداد رومی I تا IV نشان داده میشود. پایینترین مرحله نشان میدهد که سرطان محدود به تخمدانها است. در مرحله 4، سرطان به نواحی دوردست بدن گسترش یافته است.
درمان
درمان سرطان تخمدان معمولاً شامل ترکیبی از جراحی و شیمی درمانی است. درمانهای دیگر ممکن است در شرایط خاص استفاده شود.
عمل جراحی
عملیات حذف سرطان تخمدان عبارتند از:
- جراحی برای برداشتن یک تخمدان. برای سرطان در مراحل اولیه که بیش از یک تخمدان گسترش نیافته است، جراحی ممکن است شامل برداشتن تخمدان آسیب دیده و لوله فالوپ آن باشد. این روش ممکن است توانایی شما برای بچه دار شدن را حفظ کند.
- جراحی برای برداشتن هر دو تخمدان. اگر سرطان در هر دو تخمدان شما وجود داشته باشد، اما هیچ نشانهای از سرطان اضافی وجود نداشته باشد، جراح ممکن است هر دو تخمدان و هر دو لوله فالوپ را بردارد. این روش رحم شما را دست نخورده میگذارد، بنابراین ممکن است همچنان بتوانید با استفاده از جنین یا تخمک منجمد خود یا با تخمکهای اهداکننده باردار شوید.
- جراحی برای برداشتن هر دو تخمدان و رحم. اگر سرطان شما گستردهتر باشد یا اگر نمیخواهید توانایی خود را برای بچهدار شدن حفظ کنید، جراح تخمدانها، لولههای فالوپ، رحم، غدد لنفاوی مجاور و چینهایی از بافت چربی شکم (امنتوم) را برمیدارد.
- جراحی برای سرطان پیشرفته اگر سرطان شما پیشرفته باشد، پزشک ممکن است جراحی را برای برداشتن هر چه بیشتر سرطان توصیه کند. گاهی اوقات شیمی درمانی قبل یا بعد از جراحی در این شرایط انجام میشود.
شیمی درمانی
شیمی درمانی یک درمان دارویی است که از مواد شیمیایی برای از بین بردن سلولهای سریع رشد در بدن از جمله سلولهای سرطانی استفاده میکند. داروهای شیمی درمانی را میتوان به داخل رگ تزریق کرد یا از طریق دهان مصرف کرد.
شیمی درمانی اغلب پس از جراحی برای از بین بردن سلولهای سرطانی باقیمانده استفاده میشود. قبل از جراحی نیز میتوان از آن استفاده کرد.
در شرایط خاص، داروهای شیمی درمانی ممکن است در حین جراحی (شیمی درمانی داخل صفاقی هیپرترمیک) گرم شده و به شکم تزریق شوند. داروها قبل از تخلیه برای مدت معینی در جای خود باقی میمانند. سپس عملیات به پایان میرسد.
درمان هدفمند
درمانهای دارویی هدفمند بر نقاط ضعف خاص موجود در سلولهای سرطانی تمرکز دارند. با حمله به این نقاط ضعف، درمانهای دارویی هدفمند میتوانند باعث مرگ سلولهای سرطانی شوند.
اگر درمان هدفمند سرطان تخمدان را در نظر دارید، پزشک ممکن است سلولهای سرطانی شما را آزمایش کند تا مشخص کند کدام درمان هدفمند بیشترین تأثیر را بر سرطان شما دارد.
هورمون درمانی
هورمون درمانی از داروهایی برای جلوگیری از اثرات هورمون استروژن بر سلولهای سرطان تخمدان استفاده میکند. برخی از سلولهای سرطانی تخمدان از استروژن برای کمک به رشد خود استفاده میکنند، بنابراین مسدود کردن استروژن ممکن است به کنترل سرطان کمک کند.
هورمون درمانی ممکن است یک گزینه درمانی برای برخی از انواع سرطانهای تخمدان با رشد آهسته باشد. همچنین اگر سرطان پس از درمانهای اولیه عود کند، ممکن است یک گزینه باشد.
ایمونوتراپی
ایمونوتراپی از سیستم ایمنی برای مبارزه با سرطان استفاده میکند. سیستم ایمنی بدن که با بیماری مبارزه میکند ممکن است به سلولهای سرطانی حمله نکند زیرا آنها پروتئینهایی تولید میکنند که به آنها کمک میکند از سلولهای سیستم ایمنی پنهان شوند. ایمونوتراپی با تداخل در این فرآیند کار میکند.
ایمونوتراپی ممکن است گزینهای برای درمان سرطان تخمدان در شرایط خاص باشد.
مراقبت حمایتی (تسکین دهنده).
مراقبت تسکینی یک مراقبت پزشکی تخصصی است که بر تسکین درد و سایر علائم یک بیماری جدی تمرکز دارد. متخصصان مراقبتهای تسکینی با شما، خانواده و سایر پزشکان شما همکاری میکنند تا لایهای اضافی از حمایت را ارائه دهند که مکمل مراقبتهای مداوم شما باشد. مراقبت تسکینی را میتوان در حین انجام سایر درمانهای تهاجمی مانند جراحی و شیمی درمانی استفاده کرد.
هنگامی که از مراقبت تسکینی همراه با سایر درمانهای مناسب استفاده میشود، افراد مبتلا به سرطان ممکن است احساس بهتری داشته باشند و عمر طولانیتری داشته باشند.
مراقبت تسکینی توسط تیمی از پزشکان، پرستاران و سایر متخصصان آموزش دیده ویژه ارائه میشود. هدف تیمهای مراقبت تسکینی بهبود کیفیت زندگی افراد مبتلا به سرطان و خانوادههایشان است. این شکل از مراقبت در کنار درمانهای درمانی یا سایر درمانهایی که ممکن است دریافت کنید ارائه میشود.
مطالب مرتبط
