پریودنتیت چیست و چه علائم و علتهایی دارد؟
پریودنتیت Periodontitis، که بیماری لثه نیز نامیده میشود، یک عفونت جدی لثه است که به بافت نرم آسیب میرساند و بدون درمان، میتواند استخوانی را که از دندانهای شما حمایت میکند، تخریب کند. پریودنتیت میتواند باعث لق شدن دندانها یا از دست دادن دندان شود.
پریودنتیت شایع است اما تا حد زیادی قابل پیشگیری است. معمولاً نتیجه عدم رعایت بهداشت دهان و دندان است. مسواک زدن حداقل دو بار در روز، نخ دندان کشیدن روزانه و انجام معاینات منظم دندانپزشکی میتواند شانس درمان موفقیتآمیز پریودنتیت را تا حد زیادی افزایش دهد و همچنین میتواند شانس ابتلا به آن را کاهش دهد.
علائم
لثههای سالم سفت و صورتی کم رنگ هستند و به خوبی در اطراف دندان قرار میگیرند. علائم و نشانههای پریودنتیت میتواند شامل موارد زیر باشد:
- لثههای متورم یا پف کرده
- لثههای قرمز روشن، قرمز تاریک یا ارغوانی
- لثههایی که هنگام لمس آنها حساس میشوند
- لثههایی که به راحتی خونریزی میکنند
- مسواک با رنگ صورتی بعد از مسواک زدن
- بیرون ریختن خون هنگام مسواک زدن یا نخ دندان کشیدن
- بوی بد دهان
- چرک بین دندانها و لثهها
- لق شدن دندان یا از دست دادن دندان
- جویدن دردناک
- فضاهای جدیدی بین دندانهای شما ایجاد میشود
- لثههایی که از دندانهای شما جدا میشوند (پسرفته میشوند) و باعث میشوند که دندانهایتان بلندتر از حد معمول به نظر برسند
- تغییر در نحوه قرار گرفتن دندانهای شما هنگام گاز گرفتن
چه زمانی به دندانپزشک مراجعه کنیم
از برنامه توصیه شده دندانپزشک خود برای معاینات منظم پیروی کنید. اگر متوجه علائم پریودنتیت شدید، در اسرع وقت با دندانپزشک خود ملاقات کنید. هر چه زودتر به دنبال مراقبت باشید، شانس شما برای معکوس کردن آسیب پریودنتیت بیشتر است.
علل
در بیشتر موارد، ایجاد پریودنتیت با پلاک شروع میشود – یک فیلم چسبنده که عمدتا از باکتری تشکیل شده است. در صورت عدم درمان، در اینجا نحوه پیشرفت پلاک به پریودنتیت آمده است:
- زمانی که نشاسته و قند موجود در غذا با باکتریهایی که به طور معمول در دهان شما یافت میشوند، بر روی دندانهای شما پلاک ایجاد میشود. مسواک زدن دو بار در روز و نخ دندان کشیدن یک بار در روز پلاک را از بین میبرد، اما پلاک به سرعت دوباره تشکیل میشود.
- اگر پلاک روی دندانهای شما بماند، در ناحیه زیر خط لثه شما سخت شود و به جرم دندان تبدیل شود. جدا کردن تارتار دشوارتر است و پر از باکتری است. هرچه پلاک و جرم طولانیتری روی دندان شما باقی بماند، آسیب بیشتری میتواند وارد کند. شما نمیتوانید با مسواک زدن و نخ دندان از شر تارتار خلاص شوید – برای از بین بردن آن به یک تمیز کردن دندان حرفهای نیاز دارید.
- پلاک میتواند باعث التهاب لثه، خفیفترین شکل بیماری لثه شود. ژنژیویت تحریک و التهاب بخشی از بافت لثه شما در اطراف پایه دندان شما (لثه) است. التهاب لثه را میتوان با درمان حرفهای و مراقبتهای خوب از دهان در خانه معکوس کرد.
- التهاب مداوم لثه میتواند باعث پریودنتیت شود و در نهایت باعث ایجاد پاکتهایی بین لثهها و دندانهای شما شود که با پلاک، جرم و باکتری پر میشود. با گذشت زمان، این کیسهها عمیقتر میشوند و با باکتریهای بیشتری پر میشوند. در صورت عدم درمان، این عفونتهای عمیق باعث از بین رفتن بافت و استخوان میشوند و در نهایت ممکن است یک یا چند دندان را از دست بدهید. همچنین، التهاب مزمن مداوم میتواند بر سیستم ایمنی بدن شما فشار وارد کند.
عوامل خطر
عواملی که میتوانند خطر ابتلا به پریودنتیت را افزایش دهند عبارتند از:
- التهاب لثه
- عادات بد بهداشت دهان و دندان
- سیگار کشیدن یا جویدن تنباکو
- تغییرات هورمونی، مانند تغییرات مربوط به بارداری یا یائسگی
- استفاده تفریحی از مواد مخدر، مانند کشیدن ماری جوانا یا سیگار کشیدن
- چاقی
- تغذیه ناکافی، از جمله کمبود ویتامین C
- ژنتیک
- داروهای خاصی که باعث خشکی دهان یا تغییر لثه میشوند
- شرایطی که باعث کاهش ایمنی میشود، مانند سرطان خون، HIV / ایدز و درمان سرطان
- برخی بیماریها مانند دیابت، آرتریت روماتوئید و بیماری کرون
عوارض
پریودنتیت میتواند باعث از دست دادن دندان شود. باکتری مسئول پریودنتیت میتواند از طریق بافت لثه وارد جریان خون شما شود و احتمالاً سایر قسمتهای بدن شما را تحت تأثیر قرار دهد. به عنوان مثال، پریودنتیت با بیماریهای تنفسی، آرتریت روماتوئید، بیماری عروق کرونر و مشکلات کنترل قند خون در دیابت مرتبط است.
پیشگیری
بهترین راه برای پیشگیری از پریودنتیت، پیروی از یک برنامه بهداشت دهان و دندان خوب است، برنامهای که از اوایل شروع میشود و به طور مداوم در طول زندگی آن را انجام میدهید.
- بهداشت دهان و دندان خوب. یعنی حداقل دو بار در روز به مدت دو دقیقه – صبح و قبل از خواب – مسواک بزنید و حداقل یک بار در روز از نخ دندان استفاده کنید. نخ دندان کشیدن قبل از مسواک زدن به شما این امکان را میدهد که ذرات غذا و باکتریهای شل شده را پاک کنید. بهداشت خوب دهان و دندان از ایجاد محیطی در اطراف دندانهای شما که برای باکتریهای خاصی که باعث بیماری پریودنتال میشوند، مساعد است، جلوگیری میکند.
- ویزیت منظم دندانپزشکی به طور مرتب به دندانپزشک یا بهداشت دندان خود برای تمیز کردن مراجعه کنید، معمولاً هر شش تا 12 ماه یکبار. اگر عوامل خطری دارید که شانس ابتلا به پریودنتیت را افزایش میدهند – مانند خشکی دهان، مصرف برخی داروها یا سیگار کشیدن – ممکن است بیشتر به تمیز کردن حرفهای نیاز داشته باشید.
تشخیص
برای تعیین اینکه آیا پریودنتیت دارید و شدت آن چقدر است، دندانپزشک ممکن است:
- سابقه پزشکی خود را مرور کنید تا عواملی را که میتواند در علائم شما نقش داشته باشد، مانند سیگار کشیدن یا مصرف برخی داروهای خاص که باعث خشکی دهان میشوند، شناسایی کنید.
- دهان خود را معاینه کنید تا به دنبال تجمع پلاک و تارتار باشید و خونریزی آسان را بررسی کنید.
- عمق پاکت شیار بین لثه و دندان را با قرار دادن یک پروب دندانی در کنار دندان خود در زیر خط لثه، معمولاً در چندین محل در سراسر دهان اندازهگیری کنید. در یک دهان سالم، عمق پاکت معمولا بین 1 تا 3 میلی متر (میلی متر) است. عمق بیشتر از 4 میلی متر ممکن است نشان دهنده پریودنتیت باشد. جیبهای عمیقتر از 5 میلی متر را نمیتوان به خوبی تمیز کرد.
- برای بررسی از دست دادن استخوان در مناطقی که دندانپزشک شما عمق پاکتهای عمیقتری را مشاهده میکند، از اشعه ایکس دندان بگیرید.
دندانپزشک شما ممکن است بر اساس شدت بیماری، پیچیدگی درمان، عوامل خطر و سلامت شما، مرحله و درجهای را برای پریودنتیت تعیین کند.
درمان
درمان ممکن است توسط پریودنتیست، دندانپزشک یا یک متخصص بهداشت دندان انجام شود. هدف از درمان پریودنتیت تمیز کردن کامل پاکتهای اطراف دندان و جلوگیری از آسیب به استخوان اطراف است. زمانی بهترین شانس را برای درمان موفق خواهید داشت که از یک روال روزانه مراقبت از دهان و دندان استفاده کنید، شرایط سلامتی را که ممکن است بر سلامت دندان تأثیر بگذارد و مصرف دخانیات را متوقف کنید، مدیریت کنید.
درمانهای غیر جراحی
اگر پریودنتیت پیشرفته نباشد، درمان ممکن است شامل روشهای کمتر تهاجمی باشد، از جمله:
- مقیاسبندی. جرمگیری تارتار و باکتریها را از سطوح دندان و زیر لثه شما پاک میکند. ممکن است با استفاده از ابزار، لیزر یا دستگاه اولتراسونیک انجام شود.
- برنامهریزی ریشه. روت پلنینگ سطوح ریشه را صاف میکند، از تجمع بیشتر تارتار و باکتریها جلوگیری میکند و محصولات جانبی باکتریایی را که به التهاب کمک میکنند و بهبود یا اتصال مجدد لثه به سطوح دندان را به تاخیر میاندازد، حذف میکند.
- آنتی بیوتیکها. آنتی بیوتیکهای موضعی یا خوراکی میتوانند به کنترل عفونت باکتریایی کمک کنند. آنتیبیوتیکهای موضعی میتوانند شامل دهانشویههای آنتیبیوتیک یا قرار دادن ژلهای حاوی آنتیبیوتیک در فضای بین دندانها و لثهها یا داخل جیبها پس از تمیز کردن عمیق باشند. با این حال، آنتی بیوتیکهای خوراکی ممکن است برای از بین بردن کامل باکتریهای عامل عفونت ضروری باشد.
درمانهای جراحی
اگر پریودنتیت پیشرفته دارید، درمان ممکن است به جراحی دندان نیاز داشته باشد، مانند:
- جراحی فلپ (جراحی کاهش پاکت). پریودنتیست برشهای کوچکی در لثه شما ایجاد میکند تا بخشی از بافت لثه را بتوان به عقب برد و ریشهها را برای جرمگیری مؤثرتر و صافکاری ریشهها در معرض دید قرار داد. از آنجایی که پریودنتیت اغلب باعث از دست دادن استخوان میشود، ممکن است استخوان زیرین قبل از بخیه شدن بافت لثه در جای خود بازسازی شود. پس از بهبودی، تمیز کردن این نواحی و حفظ بافت لثه سالم آسانتر است.
- پیوند بافت نرم وقتی بافت لثه را از دست میدهید، خط لثه شما عقب مینشیند. ممکن است لازم باشد برخی از بافت نرم آسیب دیده را تقویت کنید. این معمولاً با برداشتن مقدار کمی از بافت از سقف دهان (کام) یا استفاده از بافت از منبع اهداکننده دیگر و چسباندن آن به محل آسیبدیده انجام میشود. این میتواند به کاهش تحلیل بیشتر لثه کمک کند، ریشههای در معرض دید را بپوشاند و ظاهری دلپذیرتر به دندانهای شما بدهد.
- پیوند استخوان. این روش زمانی انجام میشود که پریودنتیت استخوان اطراف ریشه دندان شما را از بین برده باشد. پیوند ممکن است از قطعات کوچکی از استخوان شما تشکیل شده باشد، یا ممکن است استخوان مصنوعی یا اهدایی باشد. پیوند استخوان با نگه داشتن دندان در جای خود از از دست دادن دندان جلوگیری میکند. همچنین به عنوان بستری برای رشد مجدد استخوان طبیعی عمل میکند.
- بازسازی بافت هدایت شده این اجازه میدهد تا استخوانی که توسط باکتریها از بین رفته است رشد کند. در یک رویکرد، دندانپزشک شما یک قطعه خاص از پارچه زیست سازگار را بین استخوان موجود و دندان شما قرار میدهد. این ماده از ورود بافتهای ناخواسته به ناحیه بهبودی جلوگیری میکند و به جای آن به استخوان اجازه رشد مجدد میدهد.
- پروتئینهای محرک بافت روش دیگر شامل استفاده از ژل مخصوص روی ریشه دندان بیمار است. این ژل حاوی همان پروتئینهای موجود در مینای دندان است و رشد استخوان و بافت سالم را تحریک میکند.
شیوه زندگی و درمانهای خانگی
این اقدامات را برای کاهش یا پیشگیری از پریودنتیت امتحان کنید:
- دندانهای خود را دو بار در روز یا بهتر است بعد از هر وعده غذایی یا میان وعده مسواک بزنید.
- از یک مسواک نرم استفاده کنید و حداقل هر سه ماه یکبار آن را تعویض کنید.
- استفاده از مسواک برقی را در نظر بگیرید که ممکن است در از بین بردن پلاک و جرم موثرتر باشد.
- روزانه نخ دندان بکشید.
- در صورت توصیه دندانپزشک از دهانشویه برای کمک به کاهش پلاک بین دندانی استفاده کنید.
- مسواک زدن و نخ دندان کشیدن را با یک پاککننده بین دندانی، مانند پیک دندان، مسواک بین دندانی یا چوب دندانی که مخصوص تمیز کردن بین دندانها طراحی شده است، تکمیل کنید.
- طبق برنامهای که دندانپزشک شما توصیه میکند، به طور منظم تمیز کردن دندانهای حرفهای را انجام دهید.
- سیگار نکشید و تنباکو نجوید.
مطالب مرتبط
