بحران اوکراین چگونه بر استارتآپهای فناوری روسیه و اوکراین تاثیر گذاشته؟ این میلیاردر متولد روسیه صاحب یکی از بزرگترین شرکتهای توسعهدهنده گیم در جهان به نام پلیریکس است
ایگور بوخمان 40 ساله Igor Bukhman صبح روز 24 فوریه در خانهاش در غرب لندن با پیامکی از مدیر یکی از استودیوهای اوکراینی پلیریکس Playrix از خواب بیدار شد: “شروع شد”، متنی که در ادامه با عکسی از همسر او در حالی که تفنگ ساچمهای در دست داشت، همراه بود . همسر و دخترش در زیرزمین خانه از بیم حملات هوایی روسیه پناه گرفته بودند.
بوخمان، میلیاردر روس تبار که هزاران کارمند دارد که در روسیه و اوکراین روی بازیهای موبایل کار میکنند، میگوید: «ما واقعاً باور نمیکردیم که این اتفاق بیفتد.»
ایگور و برادر کوچکترش، دیمیتری، که رؤسای شرکت 18 ساله هستند. بازیهایی مانند Fishdom و Gardenscapes منشا بیش از 16 میلیارد دلار ثروت این دو هستند
چند ساعت پس از بحران، این دو برادر، کارکنان اوکراینی خود را به مرخصی با حقوق فرستادند. در دو روز آینده آنها خطوط تلفنی را برای کمک به تخلیه کارکنان راهاندازی کردند و 48 ساعت بعد پاداشی معادل یک ماه حقوق به کل نیروی کار 4000 نفری خود از جمله 1500 نفر در روسیه پرداخت کردند.
بوخمان میگوید این پرداخت به کارکنان برای ایجاد اطمینان در مورد ثبات شرکت لازم بود و فقط اختصاص به اوکراینیها نداشت، بلکه به روسهایی که از سقوط روبل آسیب دیده بودند، هم داده شد.
در حالی که صدها نفر از همکاران آنها برای ایمن نگه داشتن خود تلاش میکردند، درگیری عجیبی بین کارکنان Playrix در Slack رخ داد. پس از چند جوک رد و بدل شده، یک کارمند ساکن اوکراین پاسخ داد: «احتمالاً برای شما آسان و سرگرمکننده است. شما ساعت پنج صبح با یک صدای”بوم” باورنکردنی از خواب بیدار نشدید.»
بوخمان میگوید که طی چند روز آینده، این اختلافات به «فورانهای نفرت کنترلنشده بین کارمندان» تبدیل شد. در ابتدا دو برادر خواستار پایان دادن به بحثهای «سیاسی» شدند. سپس مدیران شرکت شروع به حذف پستهای مربوط به جنگ کردند.
برخی از کارمندان عصبانی بودند و از ممنوعیت اظهار نظر عمومی شاکی بودند.
پلیریکس و بنیانگذاران میلیاردر آن در شرایط سختی قرار دارند. بسیاری از کارآفرینان در سالهای اخیر به روسیه و اوکراین روی آورده بودند تا از استعدادهای فناوری ارزان قیمت استفاده کنند
برای مثال شرکت Grammarly، مستقر در سانفرانسیسکو ، توسط دو میلیاردر متولد اوکراین، الکس شوچنکو و مکس لیتونین شروع به کار کرده بود، در سال 2020 دفتری با 128 پرسنل در کیف افتتاح کرد. اسنپ چت و لیفت نیز در اوکراین دفاتری داشتند، در حالی که Ring متعلق به آمازون بیش از 1000 کارمند در اوکراین را استخدام کرد. در پایتخت اوکراین IPG Photonics، Ubisoft و توسعهدهنده بازی World of Tanks Wargaming،در مسکو دفاتر مهمی داشتند یا هنوز دارند.
بسیاری از متخصصان اوکراینی در میان 3.7 میلیون نفری هستند که به کشورهای همسایهگریختهاند، اما برخی دیگر، عمدتاً مردان، صفحه کلید خود را با کلاشینکف تعویض کردهاند. یکی از اولین غیرنظامیانی که کشته شدند تاتیانا پربینیس، حسابدار ارشد استارت آپ بهینهسازی جستجوی پالو آلتو SE Ranking بود.
از سوی دیگر، دهها هزار نفر از کارکنان فناوری روسیه – که یا مخالف جنگ هستند یا دریافتهاند که تحریمها و محدودیتهای اینترنتی روسیه کار را غیرممکن کرده، به ارمنستان، گرجستان و ترکیه فرار کردهاند. بوخمان هیچ برنامهای برای خروج از روسیه ندارد اما میگوید پلیریکس قبلاً به حدود 10 درصد از 1500 کارمند روسی خود کمک کرده است که به خارج از کشور نقل مکان کنند.
شرکتهای دیگر موضع سختتری اتخاذ کردهاند. JetBrains، شرکت مستقر در پراگ که در زمینه توسعه اندروید فعال است و توسط دو میلیاردر روسی به نامهای سرگئی دیمیتریف و والنتین کیپیاتکوف اداره میشود، دفاتر خود در روسیه را در ماه مارس تعطیل کرد. عذر کارکنانی که به جمهوری چک یا جاهای دیگر نقل مکان نکنند، خواسته خواهد شد. JetBrains نگفته چه تعداد از 1900 کارمند خود تحت تأثیر این بیماری قرار گرفتهاند.
استارتآپ Miro، مستقر در سانفرانسیسکو، دفتر خود در روسیه را نیز تعطیل کرد و کارکنانی را که نمیخواستند جابهجا شوند، اخراج کرد. میخائیل میژینسکی، مدیر عامل Relocode، یک شرکت مستقر در لندن که به استارتآپهای روسی در راهاندازی فروشگاه در اروپا کمک میکند، میگوید: «شرکتهای فناوری از روسیه میروند، زیرا ماندن خودکشی اقتصادی است، و حتی بودن در آنجا از نظر فیزیکی امن نیست.»
روسیه در تلاش است تا با معافیت مالیاتی جدیدی که شرکتهای فناوری و کارمندان آنها را از مالیات بر درآمد معاف میکند، فرار مغزها را متوقف کند. دولت همچنین قول داده که کارکنان فناوری از هرگونه سربازی معاف خواهند شد. اما با افزایش تحریمها و بسته شدن مسیرهای هوایی خارج از روسیه، احتمالاً برای متقاعد کردن کسی برای ماندن کافی نیست.
برای برخی مانند نیکولای استورونسکی و ولاد یاتسنکو، بنیانگذاران میلیاردر بانک دیجیتال بریتانیایی Revolut که اخیراً با 33 میلیارد دلار سرمایه یکی از ارزشمندترین استارت آپهای جهان است، جنگ چیزی بسیار ملموس شده. او در اوکراین به دنیا آمد اما در روسیه بزرگ شد اما در 20 سالگی آنجا را ترک کرد و اکنون 37 سال دارد و شهروند بریتانیا است. یاتسنکو، که ولادیمیر پوتین را “یکی از وقیحترین دروغگوهای تاریخ” نامید، در روز شروع جنگ، اهل شهر میکولایف اوکراین است که اکنون عمدتاً توسط توپخانه روسیه ویران شده است.
«زمانی که من بزرگ شدم، تصور جنگ بین روسیه و اوکراین غیرقابل تصور بود. نه فقط به این دلیل که جنگ و از دست دادن جانهای بیگناه همیشه اشتباه است، بلکه به این دلیل که به نظرم، اوکراینیها و روسها خویشاوند هستند.»
او کمک کردکه 11 میلیون دلار از مشتریانش برای صلیب سرخ اوکراین جمعآوری شود.
بوخمان میگوید که پدرش دامپزشک بود اما به عنوان نگهبان کار میکرد، و مادرشان که مدیر استخدام یک کارخانه بلبرینگ سازی بود، برای گذران زندگی با مشکل مواجه شدند. «ما همیشه غذا داشتیم، اما تا پایان ماه هیچ پولی باقی نمیماند.»
بزرگ شدن در یکی از معدود خانوادههای یهودی در این شهر دورافتاده، به بوخمان احساس بیگانگی. او میگوید: «به نوعی من احساس روسی بودن نمیکردم. برای من سخت بود که علناً بگویم یهودی هستم، حتی با وجود اینکه ما شخصاً با هیچ نوع یهودی ستیزی مستقیم روبرو نشدیم، اما از پدر و مادر و پدربزرگ و مادربزرگمان شنیدیم که باید مراقب باشید. »
بوخمان در سال 2001 زمانی که در دانشگاه زادگاهش در رشته ریاضیات کاربردی تحصیل میکرد، برنامهنویسی را شروع کرد، پس از آن که استادی گفت که پولی خوبی در نوشتن نرمافزارها وجود دارد. ایگور برادر کوچکتر خود، دیمیتری را که هنوز در دبیرستان تحصیل میکرد، استخدام کرد تا شروع به ساخت بازیها و اسکرین سیور کند. آنها با یک کامپیوتر پنتیوم 100 کار میکردند که پدربزرگشان به آنها داده بود. او میگوید: «ما مشخصاً پول کافی برای خرید رایانه نداشتیم. زمانی که شروع به کسب درآمد کردیم، یکی از اولین خریدهای ما یک کامپیوتر دیگر بود که بهره وری ما را دو برابر کرد.»
این برادران به طور رسمی Playrix را در سال 2004 تأسیس کردند و شروع به استخدام توسعهدهندگان و هنرمندان در شهر خود کردند. این شرکت از ساخت بازیهای پازل ساده برای رایانههای خانگی به ساخت بازیهای اجتماعی مبتنی بر فیسبوک برای رقابت با Farmville تغییر جهت داد و سرانجام در سال 2009 روی نوشتن برنامههای رایگان بازی متمرکز شد.
بازیهای Playrix، مانند Homescapes معمایی و Township ساخت شهر، در فهرست برترین دانلودهای هم قرار گرفتهاند. بازیهای Playrix رایگان هستند، اما بازیکنان بهطور میانگین ماهیانه 5 دلار در «خرید تراکنشهای» چند دلاری برای باز کردن سطوح جدید یا ارتقاء هر بازی باید پرداخت میکنند. اکثر درآمد 2.7 میلیارد دلاری Playrix از گیمرهای آمریکایی ناشی میشود، اما بازیها در چین نیز خوب درآمد برای شرکت در بر داشتهاند.
تراکنشهای خرد به دو برادر کمک کرد تا بدون سرمایهگذاری خارجی، کسبوکار خود را راهاندازی کنند. آنها مدتها آرزوی دور شدن از زادگاهشان را داشتند، اما یک دهه پیش، زمانی که پلیس روسیه با سؤالاتی در مورد وضعیت مالی آنها در دفتر آنها ظاهر شد، وضعیت اورژانس شد. معلوم شد که زمین توسط کسی که مالک آن نبوده فروخته شده است.
“افقط مسئله پول نیست. باورم را به سیستم و این احساس که میتوانیم در امان باشیم، از دست دادم.»
این دو در سال 2020 به لندن نقل مکان کردند.
شرکت آنها در طول همهگیری کرونا رونق گرفت و درآمد 53% ، افزایش یافت. اکنون این شرکت چهارمین شرکت بزرگ بازیهای موبایلی جهان (از نظر درآمد) پس از Tencent، NetEase و Activision چین است. دارایی خالص برادران بخمان که مجموعاً 96 درصد از شرکت را در اختیار دارند، از سال 2020 بیش از دو برابر شده است.
اما آنها برای بحران کنونی داشت. شرکتهای فنآوری جوان معمولاً زمان زیادی را صرف برنامهریزی ژئوپلیتیک نمیکنند. با این حال، برخی استارت آپها بیسر و صدا برای بدترین سناریویی ممکنه، برنامهریزی میکردند.
در میان بهترین شرکتهای آیندهنگر و از پیش آماده، میتوانیم به Wix اشاره کنیم که با افزایش تنشها در ماه فوریه، که پیشنهاد فوق العادهای را مبنی بر پرداخت دستمزد کل 1000 کارمند اوکراینی خود ارائه کرد تا به همراه خانوادههایشان به طور موقت به ترکیه نقل مکان کنند. هنگامی که نیروهای روسی حمله کردند، ناوگان اتوبوسی که توسط Wix اجاره شده بود، بقیه را با امنیت نسبی در غرب اوکراین برد.
رویکرد برخی هم منفعلانه نبود: مدیران شرکت Revolut جنگ را به سرعت و علنا محکوم کردند و شرکت وارد عمل شد و به تخلیه کارکنان و قطع حسابهای روسیه کمک کرد. تا اواسط ماه مارس، از پرداخت هزینههای نقل و انتقالات به حسابهای بانکی اوکراین چشم پوشی کرد و بررسی هویت مشتریان جدیدی را که ممکن بود بدون گذرنامه یا سایر اسناد ضروری فرار کرده باشند، کاهش داد.
اسنپ فروش تبلیغات در روسیه را در عرض یک هفته پس از حمله به حالت تعلیق درآورد، به تخلیه 300 کارمند ساکن کیف که عمدتاً در زمینه فناوری هوش مصنوعی فیلترهای سلفی فعال بودند، کمک کرد و 15 میلیون دلار به اوکراین کمک کرد.
موقعیت عمومی بوخمان از زمان شروع جنگ به طور قابل توجهی تغییر کرده . یک پست عمومی در فیس بوک جنگ را “تراژدی بزرگ برای همه، از جمله شرکت ما” اعلام کردند. آنها خواستار پایان دادن به آن شدند. اما در داخل شرکت، بنیانگذاران شرکت بازخورد کارمندان را پذیرفتهاند که باید موضع عمومی قویتری اتخاذ کنند. ایگور در 4 مارس خطاب به کارمندان نوشت: “من و [دیمیتری] در شبکههای اجتماعی حمایت خود را از اوکراین با کلماتی که میتوانستیم به کار ببریم ابراز کردیم. ” اما ما 16 دفتر و 1500 کارمند در روسیه داریم. .. . اکنون نمیتوانیم موضع باز داشته باشیم زیرا در قبال کارمندان و خانوادههایمان مسئولیت داریم.»
مطالب مرتبط
