آسیبهای روحی و روانی فشار خون بالا و راههای کنترل آنها
رپورتاژ
وقتی به فشار خون بالا فکر میکنید اولین چیزی که به نظرتان بیاید تلاش برای کم کردن عوارض بالینی و بیماریهای مربوط به فشار خون بالا باشد. شاید کمتر کسی به اختلالات سلامت روان این بیماری فکر کند. واقعیت ماجرا این است که افرادی که دچار پرفشاری خون هستند، بیشتر از افراد با فشار خون نرمال مشکلات خلقی مانند اضطراب و افسردگی را تجربه خواهند کرد.
فشار خون یک وضعیت قابلکنترل است. راههایی برای کنترل فشار خون با تغییر شیوه زندگی یا دارو وجود دارد. پیروی از یک برنامه درمانی مؤثر فشار خون میتواند فشار خون شما را کنترل کرده و سلامت روان شما را هم بهبود بخشد.
فشار خون بالا چیست؟
بر اساس آمارهای منتشرشده توسط وزارت بهداشت، حدود ۳۵٪ از جمعیت بالای ۳۰ سال ایران به فشار خون بالا مبتلا هستند. بیش از ۷۰٪ افراد دارای فشار خون بالا در ایران خود را بهعنوان فرد سالم میدانند و به دلیل عدم مشاهده علائم، بسیاری از افراد تلاشی برای درمان این بیماری نمیکنند
قلب خون را بهطور مداوم در تمام بدن پمپاژ میکند. این پمپاژ، باعث ایجاد نیروی فشار در داخل رگها و دیواره آنها میشود. این فشار میتواند بیشازحد طبیعی شده و نیروی بیشتری را روی دیواره رگها اعمال کند. وقتی فشار خون بالا بماند، بهمرور زمان به رگهای خونی بدن آسیب میرساند.
اکثر مردم با این موضوع که فشار خون بالای مزمن خطر سکته و دیگر بیماریهای قلبی عروقی را افزایش میدهد، آشنا باشند، اما شاید کمتر از اینکه فشار خون بالای کنترل نشده یا ضعیف، میتواند سلامت روان آنها را نیز به خطر میاندازد، باخبر باشند.
اهمیت کنترل فشار خون بالا
فشار خون بالا یک عامل خطر قابل اصلاح برای بیماریهای قلبی عروقی است. شما میتوانید با ایجاد تغییرات خاصی در سبک زندگی فشار خون خود را در محدوده سالم قرار دهید و خطر این عوارض را کاهش دهید.
کارهایی مثل خوردن یک رژیم غذایی سالم برای قلب، ورزش کافی، کاهش وزن و ترک سیگار میتواند کمک زیادی به مدیریت فشار خون بالا کند. اگر تغییرات سبک زندگی بهتنهایی کافی نیست، ممکن است پزشک داروهای کنترل فشار خون بالا را برای شما تجویز کند.
فشار خون بالا چگونه بر سلامت روان شما تأثیر میگذارد؟
حتی تشخیص فشار خون بالا هم میتواند فرد را دچار اضطراب کند؛ اما نکته کلیدی و اصلی آگاهی از بیماری و کنترل آن است. باید بدانید که با درمان کافی، میتوانید فشار خون خود را کنترل و از سلامت قلب و روان خود محافظت کنید. داشتن فشار خون بالا به این معنی نیست که شما در اثر حمله قلبی یا سکته مغزی میمیرید!
محققان و متخصصان زیادی ارتباط بین فشار خون بالا و سلامت روان را بررسی کردهاند و دریافتهاند که فشار خون بالا میتواند به روشهای زیر روی سلامت روان تأثیر بگذارد:
عدم انطباق
داشتن اضطراب و افسردگی خود میتواند باعث اجتناب از درمان فشار خون بالا شود. بیماران مبتلابه اضطراب و افسردگی کمتر داروهای خود را طبق دستور درمان خود مصرف میکنند. همین امر میتواند مشکل را پیچیدهتر کند
برای بهبود و کنترل فشار خون بالا، باید بهشدت روی درمان اضطراب و افسردگی تمرکز و در صورت لزوم از داروهایی که ممکن است بر فشار خون نیز تأثیر بگذارند، استفاده کرد.
التهاب
فشار خون بالا باعث ایجاد یک حالت التهاب مزمن با درجه پایین میشود. مواد شیمیاییای که در پاسخهای التهابی مزمن مداخله میکنند نیز علاوه بر تأثیر منفی بر سلامت روان با مواد شیمیایی تنظیمکننده خلقوخوی تداخل پیدا خواهند کرد. به همین خاطر است که افراد با فشار خون بالا ممکن است کمی خلقوخوی تهاجمی یا عصبی داشته باشند.
استرس بالا
پرفشاری خون درماننشده سطح هورمونهای مرتبط با استرس را در خون افزایش میدهد. هر چه فشار خون کنترل نشده تر باشد، تعادل مواد شیمیایی مرتبط با استرس بههمخورده و خود باعث افزایش فشار خون هم میشوند. این رابطه دوطرفه برای سلامت روان قطعاً دردسرهای بیشتری ایجاد خواهد کرد.
همواره به خاطر داشته باشید که استرس یک عامل خطر عمده در اختلالات سلامت روان است. درمان فشار خون بالا و کاهش سطح استرس میتواند سلامت روانی شما را بهبود بخشد و شانس تجربه اضطراب و افسردگی را کاهش دهد.
کاهش عوارض فشار خون بالا روی سلامت روان با درمان بهموقع
فشار خون بالا میتواند بهطور مستقیم و غیرمستقیم بر سلامت روان انسان تأثیر بگذارد. حتی برخی از داروهای فشار خون بالا نیز دارای عوارضی همچون خستگی، سردرد، افزایش وزن و مشکلات جنسی هستند.
ازاینرو، بهترین راه برای کاهش عوارض فشار خون بالا روی سلامت روان، درمان بهموقع فشار خون بالا است. با این کار، عوارض ناشی از چنین مشکلاتی کاهش پیدا خواهد کرد و سلامت روانی نیز بهبود خواهد یافت. بهتر است برای کاهش خطر بروز فشار خون بالا موارد زیر را رعایت کنید:
- تغذیه مناسب
- ورزش منظم و کافی
- مدیریت استرس
- عدم مصرف الکل
- ترک سیگار
فشار خون بالا علاوه بر عوارض بالینی میتوان روی ذهن و روح افراد نیز تأثیرات منفیای از خود بر جای بگذارد. افزایش فشار خون میتواند باعث افزایش استرس و اضطراب شده و عوارضی مانند سردرد و خستگی را نیز به همراه داشته باشد. از عوارض طولانیمدت فشار خون بالا افزایش خطر بروز بیماریهای روانی مانند افسردگی و اضطراب است؛ اما با رعایت چند روش ساده، میتوان فشار خون را کنترل و از آسیبهای روحی و روانی جلوگیری کرد.
