اختلال راه رفتن در خواب در دوران کودکی

۷ مهر ۱۴۰۲آخرین بروزرسانی: ۷ مهر ۱۴۰۲

زمان تقریبی مطالعه 4 دقیقه

«راه رفتن در خواب» ۱ یکی از اختلالات مربوط به خواب است که به صورت قدم زدن در حالت خواب بارز می‌شود و طی آن کودک از رختخواب بلند می‌شود و بدون این که هوشیار باشد و بداند چه کار می‌کند، شروع به انجام کار‌های خودش (مثل غذا خوردن، حرف زدن، راه رفتن و…) می‌کند. چنانچه در این حالت کودک از خواب بیدار شود، چیزی به خاطر نمی‌آورد و هیچ آگاهی ای از کاری که می‌کرده است، ندارد. «خواب گردی» اغلب با صحبت کردن در خواب هم همراه است و به طور معمول زمانی که کودک وارد مرحله خواب عمیق می‌شود (یعنی ۲ _ ۱ ساعت بعد از خواب رفتن) آغاز می‌گردد.

• علائم و نشانگان راه رفتن در خواب

به طور کلی زمانی که کودک کاملاً در خواب فرو رفته است، ناگهان بلند می‌شود. در این حالت حرکات او بسیار آرام و آهسته است. ممکن است انگشتان و دست‌هایش را مرتب تکان دهد. چشم‌های کودک می‌تواند کاملاً باز باشد؛ حتی گاهی چشمک هم می‌زند. گاهی کودک خواب گرد از رختخواب بلند می‌شود و بدون هدف دور اتاق می‌گردد. در بیشتر موارد نیز بدون مشکل و ناراحتی خاصی مجدداً به رختخواب برمی گردد و دوباره می‌خوابد. کودک ممکن است این کار‌ها را آرام و راحت انجام دهد، اما ممکن است گاهی فعالیت‌های هدفمندی را هم مثل لباس پوشیدن، باز کردن در و… انجام دهد.

به طور معمول کودک در حین انجام این گونه کار‌ها هوشیار نیست، زمانی که با کودک صحبت شود، ممکن است او با زیر لب سخن گفتن و زمزمه کردن پاسخ دهد. هر دوره از خواب گردی تقریباً ۲۰ _ ۵ دقیقه طول می‌کشد و بعد از آن دوباره به اتاق و رختخوابش برمی گردد.

• علت را ه رفتن در خواب و خطرات ناشی از آن

پژوهش‌ها نشان می‌دهند که ۱۵ درصد از کودکان بین ۱۵ _ ۵ سال برای اولین بار دچار خواب گردی می‌شوند و ۶ _ ۳ درصد این کودکان بیش از یک بار در خواب راه ‌می‌روند. این اختلال در پسر‌ها شایع‌تر از دخترهاست؛ و به طور معمول وقتی روی می‌دهد که کودک دچار خواب‌های پریشان شده است. (وگمان، ۲۰۰۲) چنانچه این اختلال در بین والدین و اعضای دیگر خانواده نیز مشاهده شده باشد، می‌تواند به عنوان اختلالی ارثی شمرده شود. ۲۰ _ ۱۰ درصد از خواب گردی‌های کودکان می‌تواند ناشی از سابقه خانوادگی باشد. (تفتی، ۲۰۰۵) همچنین خواب گردی کودک، می‌تواند ناشی از خستگی مفرط و یا فشار‌ها و تنش‌های روزانه باشد. تحقیقات نشان می‌دهند خواب گردی در کودکان مبتلا با افزایش سن کاهش می‌یابد و به تدریج از بین می‌رود. اما اگر خواب گردی کودک از ۹ سالگی به بعد شروع شود، ممکن است در دوران بزرگسالی نیز ادامه یابد. در این صورت بهتر است، حتماً این مشکل را جدی گرفت و درصدد درمان آن برآمد. در مواردی مشاهده می‌شود که خواب گردی کودک ناشی از عوامل زیر است (اوونز، ۲۰۰۰):

– خواب ناکافی

– برنامه نامنظم خواب

– بیماری و داشتن تب بالا

– مصرف بعضی از دارو‌ها

– پر بودن مثانه

– خوابیدن در محیطی شلوغ و پرسروصدا

خواب گردی در دوران کودکی به انواع مختلفی دیده می‌شود. بیشتر کودکانی که تحت تاثیر شرایط و تغییرات محیطی قرار می‌گیرند، شب‌ها در خواب راه ‌می‌روند. این گونه خواب گردی‌های کودک، ناشی از هیچ اختلال جدی و مهمی نیست و به طور معمول با کاهش شرایط استرس‌آور و رشد کودک به تدریج از بین می‌رود. والدین این کودکان تنها باید مراقب باشند که فرزندشان هنگام خواب آسیبی نبیند. برخی از کودکان تنها یک بار در چند ماه و برخی دیگر چند بار در طول یک ماه در خواب راه ‌می‌روند. کودکان خواب گرد اغلب از این عمل ناخودآگاه خود احساس خجالت، شرمساری، اضطراب، گناه و گیجی می‌کنند. خواب گردی کودک خطری برای دیگران ندارد. بیدار کردن کودکی که در حال خواب راه می‌رود، هیچ مشکلی پیش نمی‌آورد، تنها ممکن است برای چند لحظه جهت‌یابی خود را از دست بدهد و کمی گیج و سرگردان شود.

• روش‌های پیشگیری از راه رفتن در خواب

تاکنون روش علمی ویژه‌ای برای درمان کامل این اختلال در کودکان ابداع نشده است، ولی می‌توان با به کار بردن روش‌های زیر میزان خواب گردی کودک را هر چه کمتر کرد:

* از مصرف دارو‌های نامتعارف، دارو‌ها و قرص‌های تجویز نشده از سوی پزشک خودداری کنید.

* از مصرف دارو‌های خواب‌آور خودداری کنید.

* برنامه خواب و بیداری منظمی برای کودک در نظر بگیرید.

* تمرین‌های آرام‌سازی عضلانی، یوگا و مراقبه می‌تواند موجب کاهش استرس و فشار روانی و بهبود رفتار خواب گردی در کودک شود.

• تشخیص بیماری

تشخیص این اختلال با گرفتن پیشینه پزشکی و آزمایش‌های جسمانی آغاز می‌شود. در مواردی نیز پزشک معالج برای تشخیص بیماری آزمایش‌های دیگری نیز توصیه می‌کند.

• شیوه‌های درمان

والدین و اعضای خانواده می‌توانند با به کارگیری نکات زیر به کودک مبتلا به خواب گردی کمک کنند: (سامرز، ۲۰۰۰):

۱ _ کودک را خیلی آرام به رختخواب برگردانند.

۲ _ کودک را از آسیب‌ها و حوادث ناشی از خواب گردی مصون نگه دارند.

۳ _ جلوی نرده‌ها، بالکن‌ها و پرتگاه‌های منزل نرده بکشند.

۴ _ درب اصلی خانه را قفل بزنند (قفلی که بالاتر از دسترس کودک باشد).

۵ _ اجازه ندهند کودک هنگام خواب خیلی خسته و متشنج به خواب رود.

۶ _ زنگوله‌ای به درِ اتاق کودک نصب کنند تا با باز شدن در، به صدا درآید و اعضای خانواده را باخبر کند.

همچنین با استفاده از روش‌های زیر می‌توانند خواب گردی کودک را کاهش دهند؛

۱ _ کودک را برای چند شب تحت نظر بگیرند (چه موقع از خواب بیدار می‌شود و چه مدتی خواب گردی می‌کند).

۲ _ بعد از چند شب، کودک را ۱۵ دقیقه قبل از خواب گردی شبانه‌اش بیدار کنند.

۳ _ کودک را ۴ دقیقه بیدار نگه دارند (با او کمی حرف بزنند و یا کمی آب به او بدهند).

۴ _ این کار را به مدت یک هفته انجام دهند.

۵ _ چنانچه مجدداً خواب گردی کودک شروع شد، انجام این اقدامات را دوباره از سر بگیرند.

والدین، خواهر‌ها و برادر‌ها و اعضای خانواده بهتر است کودکی را که زیاد دچار خواب گردی می‌شود، دست نیندازند و اذیت نکنند؛ زیرا او نسبت به این رفتار خود هیچ آگاهی ای ندارد و به طور کلی چیزی به خاطر نمی‌آورد. صبح که کودک بیدار می‌شود، در صورتی درباره خواب گردی شب قبل او صحبت کنند که خودش در این مورد پرس و جو کند.

۱. Somnambulism

سه شنبه ۱۷ آبان ۱۳۸۴ – شرق