زندگینامه و دستاوردهای ادبی اُرهان پاموک
اُرهان پاموک متولد سال ۱۹۵۲ است و درست مثل قهرمان رمانهایش آقای جودت و پسران و کتاب سیاه در خانوادهای پُرتعداد اما متمول در محلهی نیشانتاشی استانبول به دنیا آمده. همانطور که در کتاب استانبول، اتوبیوگرافی نویسنده، آمده تحصیلات مقدماتی و متوسطه را با گرایش نقاشی در کالج امریکایی رابرت کالج(۱) واقع در محلهی سکونتش گذراند.
در بیست و دوسالگی در رشتهی معماری دانشگاه پلیتکنیک استانبول ثبتنام اما بعد از سه سال تحصیل این رشته را رها کرد و در همان دانشگاه به رشتهی روزنامهنگاری روی آورد و چهار سال بعد با مدرک کارشناسی از این رشته فارغالتحصیل شد. اولین رمانش، آقای جودت و پسران، را که حکایت خانوادهای ثروتمند و شلوغ است در سال ۱۹۸۲ نوشت که جوایز ملی اُرهان کمال و کتاب سال را برایش به ارمغان آورد. سال بعدش رمان خانهی خاموش را منتشر کرد که جایزهی پقی دلا دکووقت اقوپین(۲) را به دست آورد.
رمان قلعهی سفید (۱۹۸۵) که حکایتی است از دوستی یک دانشمند عثمانی با بردهای از روم به زبان انگلیسی و سپس تقریباً به تمامی زبانهای اروپایی ترجمه شد و پاموک را تبدیل به نویسندهای جهانی کرد. در پی این شهرت، کرسی تدریس رشتهی ادبیات داستانی را در دانشگاه کلمبیای امریکا پذیرفت و همراه همسرش از سال ۱۹۸۵ تا ۱۹۸۸ مقیم نیویورک شد. رمان کتاب سیاه، که دوباره بالاترین جایزهی ادبی فرانسه را نصیبش کرد، شهرت او را دوچندان کرد. در سال ۱۹۹۱ اولین فرزند پاموک به دنیا آمد که رؤیا نام گرفت. همچنین فیلم چهرهی پنهان که براساس رمان کتاب سیاه او ساخته شده بود جایزهی بهترین فیلم اقتباسی جشنوارهی فیلم آنتالیای ترکیه را به دست آورد و پاموک را به عاشقان سینمای کشورش نیز شناساند.
رمان بعدی او با عنوان حیات نو در سال ۱۹۹۴ با الهام از واقعیت و بخشی از زندگی یکی از نزدیکان نویسنده نوشته شد که بسیار موردتوجه قرار گرفت. کتاب بعدی پاموک سال ۱۹۹۸ با عنوان نام من سرخ به چاپ رسید که علاوه بر بیشمار جوایز ملی، جایزهی بهترین رمانِ ترجمهی سالِ فرانسه،گرینزانه کاوور(۳) ایتالیا و دابلین ایمپک ایرلند را به دست آورد. همچنین در این سال مجموعه مقالات ادبی و فرهنگی پاموک، که در دههی ۱۹۹۰ در روزنامه و مجلات ترکی و اروپایی به چاپ رسیده بود، جمعآوری و در کتابی با عنوان به رنگی دیگر چاپ شد که به زعم پاموک ادای دِینی بود به رشتهی تحصیلیاش. سال ۲۰۰۲ رمان برف که پاموک خودش آن را «اولین و آخرین رمان سیاسی من» میخواند به چاپ رسید؛ رمانی که در سال ۲۰۰۴ از سوی ضمیمهی کتاب نیویورک تایمز یکی از ده کتاب برتر جهان نام گرفت و جایزهی بهترین نویسندهی خارجی سالِ فرانسه را از آن خود کرد.
کتابِ بعدی پاموک با عنوان استانبول، که در واقع اتوبیوگرافی خود نویسنده و شامل عکسهای خانوادگی، دفتر خاطرات و ایدههای شخصیاش در سالیان متمادی بود سال ۲۰۰۳ به چاپ رسید که بهنظر بسیاری یکی از بهترین اتوبیوگرافیهای نویسندههای ادبی تا به امروز است. در این سالهای اخیر سالی نبوده که پاموک جایزهای ادبی از کشوری نگرفته باشد. در سال ۲۰۰۵ جایزهی ادبی صلح جهانی از طرف انجمن نویسندگان آلمان به او اهدا شد؛ همان سال جایزهی ادبی تأثیرگذارترین صد فرد سال جهان از طرف مجلهی فرهنگی ادبی پراسپکت نصیبش شد؛ سال ۲۰۰۶ جایزهی ادبی فرهنگی باهوشترین صد مرد سال جهان را از طرف مجلهی تایم گرفت؛ همان سال دکترای افتخاری ادبیات از آکادمی هنر و ادبیات امریکا و بالاخره همان سال جایزهی نوبل ادبیات را کسب کرد.
رمان موزهی معصومیت پاموک که سال ۲۰۰۸ چاپ شد، موضوعاتی چون عشق، دوست داشتن، خوشبختی و ازدواج را از وجوه فردی و اجتماعی بهدقت پرداخته است، البته در دل رمانی بسیار جذاب و دلنشین. بعد از کتاب قطعاتی از منظره که سال ۲۰۱۰ منتشر شد و مجموعهای بسیار مهم از مصاحبههای پاموک بهاضافهی چند نوشتهی ادبیاش را شامل میشود، کتاب با و بیتکلف که در واقع متن درسگفتارهای اوست برای کلاس موسوم به نورتن(۴) در دانشگاه هاروارد، سال ۲۰۱۱ چاپ شد. سال ۲۰۱۲ پاموک براساس رمان موزهی معصومیت و به همین نام موزهای بنا نهاد که سال ۲۰۱۳ از سوی اتحادیهی اروپا بهترین موزهی سال نام گرفت.
همچنین در همین سال جایزهی مشهور پادشاهی دانمارک، سونینگ(۵)، را بابت «ارتقای سطح فرهنگی اتحادیهی اروپا» به دست آورد. رمان شوری در سر، که در ۲۰۱۴ چاپ شد، پاموک را در ردهی معدود نویسندگانی جای داد که پس از اخذ جایزهی ادبی نوبل آثاری خلق کردهاند بهتر یا حداقل در سطح و اندازهی آثار پیشترشان. این رمان سال ۲۰۱۵ کتاب سال شد و جوایز اردال اُز و آیدین دوغان را نیز کسب کرد.
مطالب مرتبط
