تنها یک دوز از داروی لپودیسیران، مقدار یک نوع کلسترول زیان‌آور به نام لیپوپروتئین (a) را تقریباً به مدت سال 94 درصد کاهش داد

۲۴ آبان ۱۴۰۲آخرین بروزرسانی: ۲۴ آبان ۱۴۰۲

زمان تقریبی مطالعه 2 دقیقه

محققان اولین آزمایشات انسانی داروی جدید لپودیسیران lepodisiran را انجام دادند و دریافتند که تنها یک تزریق آن، لیپوپروتئین (a) – یک کلسترول بد که به صورت ژنتیکی در برخی بالا می‌رود – را برای تقریبا یک سال به سطوح غیرقابل تشخیص کاهش می‌دهد. پس این دارو این پتانسیل را دارد که یک عامل خطر برای بیماری قلبی عروقی را که در حال حاضر هیچ درمانی برای آن وجود ندارد، از بین ببرد.

نوعی از کلسترول، لیپوپروتئین (a) یا Lp (a)، برخی از خصوصیات مشترک با کلسترول لیپوپروتئین با چگالی کم (LDL)، را دارد. مانند کلسترول LDL، Lp(a) هم باعث ایجاد پلاک در شریان‌ها می‌شود و جریان خون را به قلب، مغز و سایر قسمت‌های بدن کاهش می‌دهد و یک عامل خطر برای بیماری‌های قلبی عروقی است. با این حال، از آنجایی که سطوح بالای Lp(a) ارثی است، تا حد زیادی تحت تاثیر ورزش، رژیم غذایی یا دارو‌ها قرار نمی‌گیرند. هیچ درمان فعلی برای Lp (a) بالا وجود ندارد.

پس محققان اولین آزمایشات انسانی یک داروی درمانی جدید به نام لپودیسیران را انجام داده‌اند و دریافتند که یک بار تزریق این دارو با تداخل در مکانیسم تولید لیپوپروتئین (a)، میزان آن را برای تقریبا یک سال به سطوح غیرقابل تشخیص کاهش می‌دهد.

مکانیسم عمل لپودیسیران

لپودیسیران یک RNA مداخله‌گر کوچک (siRNA) است که RNA پیام‌رسان درگیر در تولید آپولیپوپروتئین (a) را غیرفعال می‌کند، پس ذرات Lp(a) که در کبد تولید می‌شود، دیگر نمی‌توانند سر هم شوند. این دارو به قند N-Acetylgalactosamine (GalNAc) متصل است که به آن اجازه می‌دهد تا به سلول‌های کبدی دارای گیرنده GalNAc منتقل شود.

در آزمایش از 48 شرکت‌کننده با سطوح Lp(a) غیرطبیعی که برای مطالعه انتخاب شدند، 12 نفر به‌طور تصادفی دارونما دریافت کردند و به 36 نفر یک تزریق زیر جلدی لپودیسیران داده شد. در گروهی که لپودیسیران گرفته بودند، شش دوز مختلف به طور تصادفی دریافت کردند: 4، 12، 32، 96، 304 یا 608 میلی گرم.

پس از سه روز بستری برای نظارت، شرکت‌کنندگان مرخض شدند. آزمایش خون پیگیری به مدت 48 هفته پس از درمان انجام شد. هیچ یک از شرکت‌کنندگان بیماری قلبی قبلی نداشتند.

محققان دریافتند که سطح خونی این دارو به سرعت افزایش یافت و در 10.5 ساعت به اوج رسید و در عرض 48 ساعت به سطح اولیه بازگشت، احتمالاً به این دلیل که به سرعت از جریان خون به کبد منتقل می‌شد.

با بالاترین دوز لپودیسیران یعنی 608 میلی‌گرم، سطح Lp(a) خون به سرعت کاهش یافت و تا روز 29 غیرقابل تشخیص بود. سطوح بین روز‌های 29 و 281 غیرقابل اندازه‌گیری باقی ماند و سپس کمی افزایش یافت و 48 هفته بعدی هم کاهش متوسط سطوح Lp(a) در 94% زیر سطح پایه مشاهده شد.

کحققان خاطرنشان می‌کنند که دوز‌های کوچکتر لپودیسیران اثرات کوتاه مدتی ایجاد می‌کند.

نیسن گفت: «از نظر ما، این روش درمانی بسیار امیدوارکننده است. این داده‌ها نشان می‌دهد که لپودیسیران بی‌خطر است و اثربخشی آن در کاهش Lp(a) با حذف تقریباً کامل Lp(a) که برای مدت طولانی ادامه داشت، کاملا قابل توجه بود.ـ

این دارو فاز 2 آزمایش را هم باید بگذارند. کارآزمایی بالینی فاز 2 فعلی در حال آزمایش این دارو در افرادی است که هم سطح Lp(a) بالایی دارند و هم در معرض خطر بالای حمله قلبی یا سکته مغزی هستند.

نیسن گفت: «اگر آزمایش‌های بیشتر نشان دهد که این دارو – لپودیسیران – بی‌خطر است و می‌تواند حملات قلبی و سکته مغزی را کاهش دهد، خبر خوبی برای بیماران خواهد بود زیرا عامل خطری را که ما قادر به درمان آن نبوده‌ایم از بین می‌برد. این دارو می‌تواند یک بار در سال به افرادی که لیپوپروتئین (a) بالایی دارند، مثل یک واکسن تنزریق شود.

این تحقیق که توسط شرکت Eli Lilly تأمین مالی شده.

منبع: انجمن قلب آمریکا و نشریه جاما