توانبخشی و کاردرمانی سکته مغزی چه تاثیری بر روند بهبودی بیماران دارد؟
رپورتاژ
چکیده : کاردرمانی، توانبخشی و فیزیوتراپی سکته مغزی به بیماران کمک میکند که تواناییهای حرکتی و شناختی که به دلیل سکته مغزی از دست دادهاند، تقویت و بازآموزی شود تا افراد قادر به مشارکت مستقل در فعالیتهای شخصی و اجتماعی شوند.
کاردرمانی، توانبخشی و فیزیوتراپی سکته مغزی به بیماران کمک میکند که تواناییهای حرکتی و شناختی که به دلیل سکته مغزی از دست دادهاند، تقویت و بازآموزی شود تا افراد قادر به مشارکت مستقل در فعالیتهای شخصی و اجتماعی شوند.
به طور کلی توانبخشی بیماران سکته مغزی عبارتند از کاردرمانی جسمی، کاردرمانی ذهنی، گفتاردرمانی و فیزیوتراپی سکته مغزی.
کاردرمانی سکته مغزی یکی از حیاتیترین بخشهای یادگیری نحوه عملکرد در جهان با یک نقص است و توانایهای عملکردی جدیدی را برای فعالیتهای روزمره بکار میبرد.
کاردرمانی جسمی، جهت تقویت قدرت عضلات و بهبود حرکات ریز و درشت اندامها، کاردرمانی شناختی در جهت بهبود حافظه و شناخت بیماران و گفتار درمانی، جهت بازیابی کلمات، بهبود گفتار و تصحیح مشکلات تنفسی و بلع در بیماران سکته مغزی استفاده میشود.
از چه زمانی میتوان توانبخشی و کاردرمانی سکته مغزی را آغاز کرد؟
هیچ مرز مشخصی بین مرحله حاد سکته مغزی در طی دو هفته اول و شروع توانبخشی و فیزیوتراپی سکته مغزی وجود ندارد. بیمارانی که حال عمومی خوبی ندارند باید سریعا تحت اقدامات توانبخشی سکته مغزی قرار گیرند.
نقش کاردرمانی سکته مغزی در بهبود بیماران چیست؟
ارزیابی کاردرمانی سکته مغزی باید شامل بررسی غفلت، آپراکسی و اختلالات شناختی باشد. کاردرمانی سکته مغزی توجه ویژهای بر بازتوانی فعالیتهای خاص مانند لباس پوشیدن، غذا خوردن، حمام رفتن، دستشویی رفتن، فعالیتهای مراقبت از خود و فعالیتهای اوقات فراغت دارد. اقدامات مهم دیگر توانبخشی سکته مغزی، توانایی حرکت و کنترل بیمار بر روی اندام فوقانی میباشد.
مشکل اسپاسم در بیماران سکته مغزی
“اسپاسم” یکی دیگر از مشکلات بالقوه است. پس از یک مرحله ضعف اولیه، اندام فلج غالبا دچار سختی یا سفتی میشود که اسپاسم نامیده میشود. برای جلوگیری از انقباض عضلات یا مفاصل باید اسپاسم را درمان کرد. کاردرمانی و فیزیوتراپی سکته مغزی، بهطور کلی به این بیماران کمک میکند که عملکرد کلی اسکلتی عضلانی خود را بهبود دهند.
یکی از تکنیکهایی که اخیرا در توانبخشی بیماران سکته مغزی مورد استفاده قرار میگیرد، حرکت درمانی ناشی از محدودیت نامیده میشود. در این تکنیک اندام سالم مهار میشود و از اندام آسیبدیده استفاده میشود. روش دیگر استفاده از دستگاه مدیریت تن عملکردی برای کمک به فعال کردن حرکت “گرفتن و رها کردن” دست، با نگهداشتن دست در حالت استراحت آن است. اغلب تکنیکهای توانبخشی سکته مغزی در ترکیب با یکدیگر استفاده میشوند.
برنامهی بازتوانی این بیماران با درجات مختلف، در کاردرمانی سکته مغزی طبق الگوی زیر انجام میشود:
این برنامهها شامل تمرینات استحکام عضلات، تعادل و تناسب اندام، تمرینات کاردیوواسکولار برای استقامت قلب و عروق، تمرینات کووردیناسیون حرکات، تمرینات انعطاف پذیری و استرچینگ عضلات، و تمرینات تقویت تواناییهای عملکردی میباشد.
تمرینات کاردرمانی سکته مغزی برای بیماران از روزهای اول درگیری فرد شروع میشود.
برنامههایی در جهت افزایش دامنهی حرکتی مفاصل تا رسیدن به دامنهی حرکتی کامل
وضعیتدهی به بیمار در حالتها و پوزیشنهای مختلف
تقویت عضلات با کمک وسایلی مثل weight cuff و…
آمادهسازی بیمار برای غلتیدن
آمادهسازی قدم به قدم کاردرمانی سکته مغزی در بیمار برای نشستن
آمادهسازی بیمار برای نشستن مستقل بر روی زمین با حداکثر ثبات
ایجاد و تقویت تعادل در بیمار در وضعیت نشسته همراه با تحرک بر روی صندلی و زمین
آموزش بیمار جهت توانایی در جهت نشستن از حالت خوابیده
آمادهسازی بیمار برای ایستادن طبق اصول کاردرمانی و فیزیوتراپی سکته مغزی؛ ابتدا ایستادن با کمک، سپس ایستادن مستقل
آمادهسازی بیمار برای استفاده از واکر، عصای سهپایه و عصای معمولی و همچنین افزایش تعادل فرد در این حالت
آمادهسازی بیمار برای بلند شدن از حالت نشسته و برعکس
آموزش راه رفتن در بیماران سکته مغزی و آمادهسازی بیمار برای راه رفتن مستقل بدون عصا
تصحیح عادتهای غلط بیمار در راه رفتنهای مستقل و بدون عصا، جهت راه رفتن زیباتر بیمار
تمرینات راه رفتن با مانع و بالا پایین رفتن از پله
آمادهسازی بیماری بازگشت به زندگی روزمره
فیزیوتراپی بیمار سکته مغزی به صورت تیمی با سایر اعضای تیم درمانی مانند پزشکان تخصصی، توانبخشی حرفه ای، ورزشکاران حرفه ای، متخصصین روانشناسی و سایر متخصصین بهداشت و درمان همکاری میکند تا بهبودی بیمار حاصل شود.
فیزیوتراپی سکته مغزی:
فیزیوتراپی سکته مغزی نقش بسیار مهمی در بهبود وضعیت فرد ایفا میکند. تاثیرات درمانی فیزیوتراپی عبارتند از:
افزایش توانمندی حرکتی
تقویت عضلات
بهبود تعادل
کاهش درد
افزایش استقامت
تحریک سیستم عصبی
افزایش اعتماد به نفس
همچنین، فیزیوتراپی سکته مغزی به صورت شخصیسازی شده بر اساس نیازهای هر فرد انجام میشود تا بهترین نتیجه ممکن حاصل گردد.
سایر روشهای درمان سکته مغزی:
علاوه بر روشهای معرفی شده در بالا، روشهای دیگری برای توانبخشی بیماران سکته مغزی و بهبود وضعیت بیماران سکته مغزی وجود دارد.
در ادامه، لیستی از این روشها، آورده شده است:
براساس نیازها و وضعیت هر فرد بیمار تمزینات و تکنیکهای فیزیکی برای بیماران درنظر گرفته میشود.
طب سوزنی
داروهای گیاهی
موسیقی درمانی
یوگا
آینه درمانی
سلولهای بنیادی
جراحی
استنت گذاری
استفاده از وسایل کمک حرکتی
برای بهبود وضعیت بیمار، فیزیوتراپی سکته مغزی برای بیماران بسیار مهم است؛ فیزیوتراپی میتواند به بیماران کمک کند تا عملکرد جسمی خود را بهبود دهند و به طور مستقلتر در زندگی روزمره خود عمل کنند.
