۱. تاریخ دقیق تولد شکسپیر هنوز ناشناخته است
تاریخ تولد دقیق ویلیام شکسپیر (William Shakespeare) به طور کامل مشخص نیست. اسناد تاریخی تنها ثبت تعمید او در تاریخ ۲۶ آوریل ۱۵۶۴ را نشان میدهند. بر اساس این تاریخ، معمولاً تصور میشود که او سه روز پیش از آن، یعنی در ۲۳ آوریل متولد شده باشد، اما هیچ سند قطعی در این باره وجود ندارد. این تاریخ تولد با روز مرگ او در همان تاریخ سال ۱۶۱۶ همزمان است، که نکتهای عجیب و جذاب به نظر میرسد. شکسپیر در شهر کوچک استراتفورد آپون ایون (Stratford-upon-Avon) در انگلستان به دنیا آمد و در همین شهر نیز از دنیا رفت. با این حال، هنوز جزئیات کاملی از دوران کودکی او در دست نیست.
۲. شکسپیر مدرسه را در سنین پایین ترک کرد
با وجود شهرت عظیمی که شکسپیر به عنوان بزرگترین نمایشنامهنویس جهان دارد، او تحصیلات رسمی خود را در سنین پایین ترک کرد. او به مدرسه گرامر اسکول کینگ ادوارد ششم (King Edward VI Grammar School) در استراتفورد رفت که در آن زمان به آموزش زبان لاتین و آثار کلاسیک میپرداخت. اما به نظر میرسد که شکسپیر به دلیل مشکلات مالی خانوادهاش مجبور شد مدرسه را ترک کند تا به کارهای خانوادگی بپردازد. این موضوع حیرتانگیز است، چرا که او بعدها توانست شاهکارهای بزرگی از ادبیات جهان خلق کند، بدون آنکه تحصیلات دانشگاهی داشته باشد.
۳. شکسپیر در ۱۸ سالگی ازدواج کرد
ویلیام شکسپیر در سن ۱۸ سالگی با آن هاتاوی (Anne Hathaway)، که ۸ سال از او بزرگتر بود، ازدواج کرد. این ازدواج در سال ۱۵۸۲ ثبت شد و به دلیل جوانی شکسپیر، برخی از محققان گمان میکنند که این ازدواج به دلیل بارداری آن هاتاوی به سرعت صورت گرفته است. تنها چند ماه پس از ازدواج، نخستین فرزند آنها، سوزانا (Susanna) به دنیا آمد. شکسپیر و همسرش در کنار سوزانا، دو فرزند دیگر به نامهای هَمْنِت (Hamnet) و جودیت (Judith) داشتند. همنت در سن یازده سالگی به دلایل نامعلومی درگذشت که این اتفاق تأثیر عمیقی بر زندگی شکسپیر گذاشت.
۴. شکسپیر از سالهای مفقود زندگیاش به عنوان «سالهای گمشده» یاد میشود
بین سالهای ۱۵۸۵ تا ۱۵۹۲، اطلاعات زیادی درباره زندگی شکسپیر در دست نیست و این دوره از زندگی او به سالهای گمشده (Lost Years) معروف شده است. هیچ سند یا مدرکی وجود ندارد که نشان دهد شکسپیر در این سالها چه فعالیتی داشته است. برخی معتقدند که او در این دوره به سفرهای مختلفی پرداخته یا به فعالیتهای دیگری مشغول بوده است. برخی نظریهها حتی میگویند که او ممکن است به عنوان یک معلم یا بازیگر دورهگرد فعالیت کرده باشد. این دوره اسرارآمیز از زندگی شکسپیر هنوز موضوع بحث بسیاری از محققان است و هیچ پاسخ قطعی برای آن وجود ندارد.
۵. شکسپیر نویسنده موفق و تئاتری مشهور در لندن شد
شکسپیر در دهه ۱۵۹۰ به عنوان یکی از نمایشنامهنویسان برجسته و محبوب در لندن شناخته شد. او نه تنها به نوشتن نمایشنامههای بزرگ مانند هملت (Hamlet) و رومئو و ژولیت (Romeo and Juliet) پرداخت، بلکه به عنوان یکی از اعضای گروه تئاتری چمبرلینز من (Chamberlain’s Men) به فعالیتهای اجرایی نیز مشغول بود. این گروه تئاتری بعدها به کینگز من (King’s Men) تغییر نام داد و تحت حمایت سلطنتی درآمد. موفقیتهای شکسپیر به او اجازه داد تا از یک زندگی ساده در استراتفورد به یکی از معروفترین چهرههای هنری در لندن تبدیل شود.
۶. شکسپیر صاحب یک سالن تئاتر شد
شکسپیر نه تنها به نوشتن نمایشنامهها پرداخت، بلکه به عنوان یکی از سهامداران سالن تئاتر گلوب (Globe Theatre) در لندن شناخته شد. گلوب تئاتر یکی از مهمترین سالنهای تئاتر آن زمان بود که نمایشنامههای معروف شکسپیر مانند مکبث (Macbeth) و شب دوازدهم (Twelfth Night) برای اولین بار در آنجا به اجرا درآمد. این تئاتر به دلیل آتشسوزی در سال ۱۶۱۳ نابود شد، اما بعدها بازسازی شد. شکسپیر از این طریق توانست به ثروت قابلتوجهی دست یابد و موفقیتهای مالی زیادی را تجربه کند.
۷. شکسپیر شاعر و نویسندهای برجسته در زمان خود بود
علاوه بر نمایشنامهنویسی، شکسپیر به عنوان شاعر نیز شناخته شده است. او در طول دوران طاعون لندن که باعث بسته شدن تئاترها شد، به نوشتن سونتها (Sonnets) و اشعار عاشقانه پرداخت. ۱۴۰ سونت او همچنان به عنوان یکی از مهمترین آثار شعری زبان انگلیسی شناخته میشوند و تأثیر عمیقی بر ادبیات و شعر عاشقانه گذاشتهاند. سونتهای شکسپیر به دلیل زیبایی زبانی، مضامین عمیق و احساسات انسانی از جایگاه ویژهای در ادبیات جهان برخوردار هستند.
۸. شکسپیر با نام مستعار نمینوشت
برخلاف برخی از شایعات و نظریههای توطئهای، هیچ مدرکی وجود ندارد که نشان دهد شکسپیر با نام مستعار مینوشت یا نویسنده واقعی نمایشنامههایش شخص دیگری بود. برخی از محققان در طول سالها این نظریه را مطرح کردهاند که نویسندگان معروفی مانند کریستوفر مارلو (Christopher Marlowe) یا فرانسیس بیکن (Francis Bacon) در واقع نویسنده آثار شکسپیر بودند. اما هیچکدام از این نظریهها به طور جدی توسط محققان معتبر تأیید نشده است و شواهد تاریخی نشان میدهند که شکسپیر خود نویسنده آثار برجستهاش بوده است.
۹. شکسپیر در زمان زندگیاش بهطور گسترده شناخته نشد
با وجود این که شکسپیر اکنون به عنوان بزرگترین نمایشنامهنویس جهان شناخته میشود، در زمان حیاتش به اندازهای که امروز مشهور است، مورد تقدیر قرار نگرفت. اگرچه او در میان همعصرانش مانند بن جانسون (Ben Jonson) به عنوان نویسندهای بزرگ شناخته میشد، اما شهرت گسترده او پس از مرگش افزایش یافت. نسخه کامل آثار شکسپیر به نام فولیو اول (First Folio) در سال ۱۶۲۳، هفت سال پس از مرگش، منتشر شد و باعث شد تا آثار او برای آیندگان حفظ شود.
۱۰. تنها چند نمونه از دستنوشتههای شکسپیر باقی مانده است
شگفتانگیز است که با وجود تأثیرات بزرگ ویلیام شکسپیر در ادبیات و نمایشنامهنویسی، تنها چند نمونه از دستنوشتههای او باقی مانده است. از نمایشنامههای او نسخههای اولیهای که مستقیماً توسط خود او نوشته شده باشد، وجود ندارد. بیشتر آثار شکسپیر از طریق نسخههای چاپی که توسط دوستان و همکارانش منتشر شدهاند، به دست ما رسیده است. همچنین، تنها شش امضای اصلی شکسپیر در اسناد مختلف باقی مانده است. این کمبود مستندات تاریخی باعث شده که برخی از جنبههای زندگی و کار او همچنان در هالهای از ابهام باقی بماند.
۱۱. شکسپیر برای هیچکدام از نمایشنامههایش نام حق تألیف دریافت نکرد
در دوران شکسپیر، مفهومی به نام حق تألیف (Copyright) به شکلی که امروز میشناسیم وجود نداشت. به همین دلیل، ویلیام شکسپیر هرگز حق تألیفی برای نمایشنامههایش دریافت نکرد. در آن زمان، زمانی که یک نمایشنامهنویس اثری مینوشت، حقوق آن به تئاتر یا شرکت تولیدکننده آن تعلق میگرفت و نمایشنامهنویس تنها دستمزد نوشتن اثر را دریافت میکرد. این موضوع باعث شد که شکسپیر از فروش کتابها و چاپ نمایشنامههایش نفع مالی زیادی نبرد. با این حال، او به دلیل سهامداری در تئاتر و اجرای نمایشنامههایش به ثروت رسید.
۱۲. شکسپیر صاحب یکی از بزرگترین خانههای استراتفورد بود
با موفقیتهای مالی که شکسپیر از طریق تئاتر و نمایشنامهنویسی به دست آورد، او توانست خانهای بزرگ و لوکس به نام نیو پلیس (New Place) در استراتفورد آپون ایون خریداری کند. این خانه یکی از بزرگترین و باشکوهترین خانههای شهر بود و بهعنوان نمادی از موفقیت او شناخته میشد. شکسپیر در اواخر زندگی خود به استراتفورد بازگشت و در این خانه ساکن شد. او تا زمان مرگش در سال ۱۶۱۶ در این خانه زندگی کرد و پس از مرگش نیز در کلیسای ترینیتی مقدس (Holy Trinity Church) در همین شهر به خاک سپرده شد.
۱۳. شکسپیر هرگز به دانشگاه نرفت
شکسپیر برخلاف برخی از همعصران خود مانند کریستوفر مارلو (Christopher Marlowe) و بن جانسون (Ben Jonson) که در دانشگاههای معتبر تحصیل کرده بودند، هرگز وارد دانشگاه نشد. او پس از ترک مدرسه گرامر در استراتفورد، تحصیلات رسمی خود را ادامه نداد و به کارهای مختلفی پرداخت. با این حال، آثار او به دلیل دانش گستردهاش در زمینههای مختلف مانند تاریخ، زبانشناسی و فلسفه بهطور گسترده تحسین شدهاند. این موضوع نشان میدهد که شکسپیر از طریق خودآموزی و مطالعه شخصی توانسته بود به دانش گستردهای در زمینههای مختلف دست یابد.
۱۴. بیشتر نمایشنامههای شکسپیر بر اساس آثار دیگر نوشته شدهاند
بسیاری از نمایشنامههای شکسپیر بر اساس داستانها، افسانهها یا تاریخنگاریهای قبلی نوشته شدهاند. به عنوان مثال، نمایشنامه رومئو و ژولیت (Romeo and Juliet) بر اساس یک داستان ایتالیایی نوشته شده و شاه لیر (King Lear) از افسانههای کهن بریتانیایی الهام گرفته است. شکسپیر توانست این داستانها را با نوآوریهای خاص خود به نمایشنامههایی بینظیر تبدیل کند و به آنها عمق احساسی و روانشناختی بیشتری ببخشد. او در استفاده از منابع مختلف برای خلق آثار هنری برجسته مهارت فوقالعادهای داشت و این آثار همچنان بهعنوان شاهکارهای ادبی شناخته میشوند.
۱۵. شکسپیر در میان همعصرانش به عنوان بازیگر نیز شناخته میشد
علاوه بر نمایشنامهنویسی، شکسپیر بهعنوان بازیگر نیز در تئاتر فعالیت داشت. او در گروه چمبرلینز من (Chamberlain’s Men) که بعدها به کینگز من (King’s Men) تغییر نام داد، به بازیگری میپرداخت و در برخی از نمایشنامههای خود نیز نقش ایفا میکرد. اگرچه او بهطور عمده به عنوان نمایشنامهنویس شناخته میشود، اما فعالیتهای بازیگری او نیز در زمان خود مورد توجه قرار گرفته بود. شکسپیر با این که بازیگری حرفهای نبود، توانست بهعنوان یکی از چهرههای مهم تئاتر لندن شناخته شود.
۱۶. شکسپیر تاثیر زیادی بر زبان انگلیسی گذاشت
ویلیام شکسپیر تأثیر فوقالعادهای بر توسعه زبان انگلیسی گذاشت و بسیاری از اصطلاحات و عباراتی که امروزه استفاده میشوند، توسط او ابداع یا محبوب شدند. اصطلاحات معروفی مانند “break the ice” (شکستن یخ) و “wild-goose chase” (جستجوی بیهوده) از جمله عباراتی هستند که در نمایشنامههای شکسپیر بهکار رفتهاند. او همچنین بسیاری از کلمات جدید را به زبان انگلیسی اضافه کرد و سبک نوشتاری او باعث تغییرات عمیقی در زبان و ادبیات انگلیسی شد. شکسپیر با نوآوریهای زبانی خود توانست دنیای ادبیات و تئاتر را بهشکل دائمی تغییر دهد.
۱۷. برخی از نمایشنامههای شکسپیر بارها مورد بازنویسی قرار گرفتهاند
برخی از نمایشنامههای شکسپیر مانند هملت (Hamlet) و شاه لیر (King Lear) بارها توسط خود او بازنویسی شدهاند. نسخههای مختلفی از این نمایشنامهها وجود دارد که نشان میدهد شکسپیر در طول زمان آنها را تغییر داده و بهبود بخشیده است. همچنین، برخی از نمایشنامههای او پس از مرگش توسط ناشران و دوستانش جمعآوری و چاپ شدهاند که ممکن است با نسخههای اصلی تفاوت داشته باشند. این تغییرات و بازنویسیها باعث شده که برخی از محققان همچنان درباره نسخههای مختلف آثار شکسپیر تحقیق کنند و به دنبال نسخههای اصلی و دقیقتری باشند.
۱۸. مرگ شکسپیر به دلیل نامعلومی رخ داد
ویلیام شکسپیر در ۲۳ آوریل ۱۶۱۶ در سن ۵۲ سالگی درگذشت، اما دلیل دقیق مرگ او هرگز مشخص نشده است. هیچ مدرکی از بیماری یا شرایط خاصی که منجر به مرگ او شده باشد، در دست نیست. برخی از محققان معتقدند که ممکن است شکسپیر به دلیل عفونت یا بیماری ناگهانی از دنیا رفته باشد، در حالی که دیگران احتمال میدهند که مرگ او به دلیل مشکلات سلامتی ناشی از فعالیتهای فیزیکی و استرسهای ناشی از کارهای تئاتری بوده باشد. با این حال، مرگ ناگهانی او همچنان به عنوان یکی از اسرار زندگی شکسپیر باقی مانده است.
۱۹. شکسپیر پس از مرگش ثروت زیادی برای خانوادهاش به جا گذاشت
با وجود این که شکسپیر در طول زندگیاش به عنوان یک نمایشنامهنویس و بازیگر فعالیت میکرد، او توانست ثروت قابلتوجهی به دست آورد و پس از مرگش املاک و داراییهای زیادی را برای خانوادهاش به جا بگذارد. او در وصیتنامه خود بخشی از داراییهایش را به همسر و دخترانش اختصاص داد و بخشی از اموال خود را نیز به دوستان و همکارانش در دنیای تئاتر واگذار کرد. این ثروت نشان میدهد که شکسپیر نه تنها به عنوان یک هنرمند موفق بود، بلکه توانست از طریق فعالیتهایش به موفقیت مالی نیز دست یابد.
۲۰. آثار شکسپیر همچنان الهامبخش هنرمندان در سراسر جهان هستند
نمایشنامهها و اشعار ویلیام شکسپیر پس از گذشت بیش از ۴۰۰ سال از مرگش، همچنان به عنوان منبع الهام برای هنرمندان، نویسندگان و کارگردانان در سراسر جهان شناخته میشوند. آثار او در قالب فیلمها، سریالها، تئاترها و حتی موسیقی بازآفرینی شدهاند و هر نسل جدیدی از هنرمندان به دنبال بازتاب مضامین انسانی، عشق، قدرت و تراژدی در آثار او هستند. شکسپیر توانسته است به عنوان یکی از بزرگترین نویسندگان تاریخ، تأثیری بینظیر بر فرهنگ جهانی بگذارد و آثارش همچنان به عنوان شاهکارهای ادبی در سراسر جهان تدریس و اجرا میشوند.