بررسی حرکت عجیب جدید لکه قرمز بزرگ مشتری
لکه قرمز بزرگ سیاره مشتری یکی از شگفتیهای برجسته منظومه شمسی است. این طوفان بیضویشکل، با چرخش سریع و رنگهای نارنجی و مسی درخشان، از زمین هم بزرگتر است. سرعت بادهای این طوفان عظیم به ۶۴۰ کیلومتر در ساعت میرسد. با وجود ظاهر ثابت آن از دور، بررسیهای جدید با استفاده از تلسکوپ فضایی هابل (Hubble Space Telescope) نشان داده که این طوفان در حال تغییر شکل است.
تغییرات غیرمنتظره در شکل لکه قرمز بزرگ
پژوهشی که بهتازگی انجام شده، تصاویر ثبتشده از دسامبر ۲۰۲۳ تا مارس ۲۰۲۴ را مورد تحلیل قرار داده است. این تصاویر نشان میدهند که لکه قرمز بزرگ به شکلی جالب و غیرقابلپیشبینی در حال کشیده و جمعشدن است، بهطوری که گویی مانند یک توپ قرمز در حال جهیدن در فضای سیارهای است. این تغییرات در طول یک دوره ۹۰ روزه مشاهده شده و دانشمندان را شگفتزده کرده است.
امی سایمِن، ستارهشناس سیارهای از مرکز پروازهای فضایی گودارد ناسا (NASA-GSFC)، از این تغییرات غافلگیر شده و میگوید: «این تغییرات برای ما بسیار غافلگیرکننده بود.» نتایج این مطالعه در مجله علمی سیارات (The Planetary Science Journal) منتشر شده،
رفتارهای غیرعادی لکه قرمز بزرگ
این طوفان قدیمی در گذشته بهشکل دیگری بوده است، اما تغییرات اخیر، بهویژه تغییر اندازه در دورههای زمانی کوتاه، از دیدگاه محققان بسیار عجیب به نظر میرسد. برخی ستارهشناسان مانند جیمز اُدوناگو از دانشگاه ردینگ انگلستان، این تغییرات را به حرکت یک حلزون تشبیه میکنند و میگویند: «این طوفان مثل یک حلزون بزرگ قرمز رفتار میکند که در حین حرکت، جمع و کشیده میشود.»
دلایل نامعلوم تغییرات شکل
با وجود بررسیهای دقیق، دانشمندان هنوز نتوانستهاند توضیحی قطعی برای این رفتارهای عجیب پیدا کنند. «اینکه چه فرآیندی باعث این تغییرات میشود، هنوز معمایی برای ماست» دکتر اُدوناگو اضافه میکند. احتمالاً دو جریان جتی قدرتمند که طوفان را بین خود قرار دادهاند، نقش مهمی در حفظ ساختار آن دارند، اما این جریان شدید نمیتوانند مانع از تغییر شکل آن در حین حرکت شوند.
این طوفان بهتدریج بهسمت غرب حرکت میکند و هر چند سال یکبار مشتری را دور میزند. در طول این حرکت، سرعت آن در چرخههای سهماهه افزایش و کاهش مییابد. در این دورهها، زمانی که طوفان با سرعت کمتر حرکت میکند، کشیده و بزرگ میشود و در زمانی که سرعت بیشتری میگیرد، بهصورت فشردهتر و کوچکتر درمیآید.
آینده لکه قرمز بزرگ
لکه قرمز بزرگ، که بیش از ۱۵۰ سال است بهطور مستمر مشاهده میشود، در طول تاریخ خود دچار تغییرات بسیاری شده. در اواخر قرن نوزدهم، این طوفان سه برابر بزرگتر از زمین بود، اما بهتدریج کوچکتر شده است. شاید در نهایت، نیروهای طبیعی موجب شوند که این طوفان به شکل ایدهآلتری برسد یا حتی بهطور کامل ناپدید شود.
تصاویر جدید هابل به ما یادآوری میکنند که هر پدیدهای در منظومه شمسی، مانند لکه قرمز بزرگ، همواره در حال تغییر است و این تحولات را ما خوشبختانه میتوانیم مشاهده کنیم.
مطالب مرتبط
