اگر هر روز صبح، خسته از خواب برمیخیزید …
آیا تا به حال پیش آمده که هشت ساعت کامل بخوابید اما با خستگی بیدار شوید، انگار که تمام شب بیدار بودهاید؟ این حالت ممکن است نتیجه خواب بیکیفیت باشد. خواب بیکیفیت یا خواب غیرترمیمی (Non-Restorative Sleep) به خوابی گفته میشود که بدن و مغز را به اندازه کافی شارژ نمیکند و احساس شادابی بعد از خواب را فراهم نمیکند. افرادی که این نوع خواب را تجربه میکنند، «به همان اندازه قبل از خواب، احساس خستگی میکنند.»
خواب بیکیفیت: مشکل اصلی چیست؟
خواب بیکیفیت با بیخوابی (Insomnia) متفاوت است. در حالی که بیخوابی به ناتوانی در به خواب رفتن یا بیدار ماندن گفته میشود، اما در خواب بیکیفیت فرد ممکن است بهراحتی بخوابد و حتی طول خواب کافی داشته باشد اما باز هم احساس خستگی کند. دکتر سونیا شوتز، متخصص عصبشناسی خواب از دانشگاه میشیگان میگوید: «بسیاری از افراد حس میکنند، مهم نیست چقدر بخوابند، صبحها همچنان حس میکنند زیر بار کامیون له شدهاند.»
علل خواب غیرترمیمی چیست؟
این مشکل میتواند نشانهای از مشکلات پزشکی بزرگتری مانند سندروم پای بیقرار (Restless Leg Syndrome)، فیبرومیالژیا (Fibromyalgia)، سندروم خستگی مزمن (ME/CFS) یا کووید طولانیمدت باشد.
برخی از اختلالات خواب قابل درمان مانند هایپرسومنیا (Hypersomnia)، آپنه خواب (Sleep Apnea)، و نارکولپسی (Narcolepsy) نیز ممکن است باعث خستگی روزانه شوند.
دکتر لوسینا بیتمن، بنیانگذار مرکز بتمان هورن، توصیه میکند: «اگر خواب بهطور مداوم غیرترمیمی است، نیاز به بررسی پزشکی برای تشخیص علتهای زمینهای دارید.»
با این حال، برخی افراد دچار خواب غیرترمیمی میشوند بدون آنکه دلیل پزشکی واضحی داشته باشند. به نظر میرسد این مشکل به کمبود استراحت عمیق و ترمیمکننده مرتبط باشد. در طول یک شب، فرد معمولاً چهار تا شش چرخه خواب را طی میکند که هر یک شامل چهار مرحله مختلف خواب است. خواب عمیق که به بازیابی بدن و مغز کمک میکند، در انتهای هر چرخه رخ میدهد. اگر فرد به هر دلیلی خواب عمیق کافی نداشته باشد، در طول روز احساس خستگی میکند.
چطور خواب خود را بهبود دهیم؟
هر کسی ممکن است یک شب خواب بد داشته باشد، اما اگر بهطور مداوم با خواب غیرترمیمی مواجه هستید، بهتر است به عادات و بهداشت خواب خود توجه کنید. ابتدا مطمئن شوید که بهاندازه کافی خوابیدهاید. برخی افراد به اشتباه فکر میکنند که به خواب کمتری نیاز دارند، در حالی که در واقع ممکن است دچار کمبود خواب مزمن باشند. برای بررسی اینکه آیا خواب کافی دارید، پیشنهاد میشود که در روزهای تعطیل ساعت خود را تنظیم نکنید و ببینید تا چه زمانی میخوابید.
همچنین به داروهایی که مصرف میکنید توجه کنید. داروهای خوابآور و حتی مکملهای بدون نسخه مانند ملاتونین میتوانند اثری مشابه «خماری» در صبح ایجاد کنند. استفاده از برخی مواد مانند خوردن شیرینیهای خوراکی با ترکیب حشیش نیز ممکن است باعث خستگی صبحگاهی شود و کیفیت خواب را کاهش دهد. اگر دارویی مصرف میکنید که باعث گیجی صبحگاهی میشود، از پزشک خود بپرسید که آیا راهی برای کاهش این عوارض وجود دارد.
همچنین پیروی از اصول کلاسیک خواب همچون کاهش مصرف کافئین و الکل، دوری از گوشی قبل از خواب، ایجاد یک برنامه ثابت برای خواب و بیداری، و خوابیدن در محیطی خنک، تاریک و آرام میتواند کمککننده باشد. تمرینات ذهنآگاهی و تکنیکهای کاهش استرس نیز میتواند نقش مهمی در بهبود خواب ایفا کند.
اگر تمام این توصیهها را انجام دادهاید و همچنان خواب شما غیرترمیمی است، بهتر است به پزشک مراجعه کنید تا دلایل پزشکی احتمالی بررسی شوند و راهحلهای مناسب برای بهبود خواب به شما پیشنهاد شود.
مطالب مرتبط
