عنوان بلوک
- آپدیت
چرنوبیل و عراق؛ مقایسهٔ دو فاجعهٔ رادیولوژیک با منشأ متفاوت و پیامدهای مشترک انسانی
در آوریل ۱۹۸۶، آسمان شمال اوکراین از تابش مرئی اما مرگبار پر شد. در شهر کوچک پریپیات، کارگران نیروگاه چرنوبیل متوجه انفجاری شدند که از نظر بصری به آتش عادی شباهت داشت، اما در واقع آغاز یکی از فاجعهبارترین رخدادهای رادیولوژیک تاریخ بود. دههها بعد، در بیابانهای عراق، سلاحهایی که…
- آپدیت
اورانیوم ضعیفشده و انسان؛ میراث خاموش سلاحهای مدرن و اثرات پنهان آن بر نسلها
در سالهای پایانی قرن بیستم، جهانیان به نظارهٔ جنگی نشستند که چهرهای تازه از فناوری نظامی را آشکار کرد. جنگ دوم خلیج فارس تنها عرصهٔ درگیری تانکها و موشکها نبود، بلکه نخستین میدان بزرگ استفاده از نوعی سلاح بود که بعدها نامش با واژهای نگرانکننده پیوند خورد: اورانیوم ضعیفشده (Depleted…
- آپدیت
چگونه موتور پلاسمایی VASIMR میتواند مسیر سفرهای انسانی به مریخ را دگرگون کند؟
در یک شبیهسازی دیجیتال در مرکز تحقیقاتی ناسا، تصویر فضاپیمایی دیده میشود که در سکوت میانستارهای حرکت میکند. هیچ شعلهٔ آتش یا انفجار شیمیایی در کار نیست. به جای آن، از انتهای موتور، پرتو آبیرنگی از پلاسما (plasma) میدرخشد. این تصویر نماد یکی از جاهطلبانهترین ایدههای تاریخ پیشرانش فضایی است:…
- آپدیت
راز موتور EM Drive؛ آیا این پیشران واقعاً بدون سوخت کار میکند یا قوانین فیزیک را نقض میکند؟
در سال ۲۰۰۱، مهندسی بریتانیایی به نام «راجر شاویِر» (Roger Shawyer) اعلام کرد که دستگاهی ساخته است که میتواند بدون بیرون راندن هیچ ذرهای از خود، نیروی رانش تولید کند. نام آن را «EM Drive» گذاشت. ادعا بهقدری عجیب بود که حتی جامعهٔ علمی نیز نمیدانست باید آن را با…
- آپدیت
تحول بزرگ در فناوری رانش یونی و پلاسمایی؛ آیندهٔ موتورهای فضایی کمسوخت و کارا
در یکی از سالنهای آزمایشی ناسا، محفظهای شیشهای وجود دارد که درون آن فضاپیمایی کوچک قرار گرفته و نوری آبی از پشت آن میتابد. این نور از یونهای زنون (xenon ions) است که با سرعت چند ده کیلومتر در ثانیه از پیشران خارج میشوند. در ظاهر، هیچ انفجار، دود یا…
- آپدیت
از تسیولکوفسکی تا استارشات؛ تاریخ ایدههای پیشران بیسوخت
در سال ۱۸۹۵، زمانی که هنوز هیچ پروازی به فضا صورت نگرفته بود، کنستانتین تسیولکوفسکی (Konstantin Tsiolkovsky) در اتاق کوچک خود در کالوگا روسیه مشغول نوشتن مقالهای بود که جهان آینده را تغییر داد. او دربارهٔ موشکهایی مینوشت که میتوانند با استفاده از اصل سوم نیوتن زمین را ترک کنند،…
- آپدیت
فرمانهای DOS که هنوز در ویندوز زندهاند
اگر از کاربران قدیمی رایانه باشی، شاید هنوز صدای تقتق صفحهکلید هنگام تایپ دستورهایی چون «dir» یا «copy» را در حافظه داری. زمانی که ویندوز با ظاهر رنگارنگش هنوز متولد نشده بود، کاربران برای اجرای هر کار سادهای باید با خط فرمان (command line) صحبت میکردند. اما نکتهٔ جالب اینجاست…
- آپدیت
چرا خواب کافی همیشه انرژیبخش نیست؟ راز پنهان پشت بیدار شدن با احساس خستگی
تقریباً همه ما تجربه کردهایم که پس از خوابی طولانی و بدون وقفه، صبح بیدار میشویم اما هنوز حس میکنیم هیچ استراحتی نکردهایم. ساعتها روی تخت بودیم، اما بدن سنگین است، ذهن تاریک و چشمها سوزان. این موقعیت ساده، یکی از معماهای عجیب زیستشناسی روزمره است: چرا گاهی خواب کافی،…
- آپدیت
روانشناسی تنهایی در سفرهای فضایی طولانیمدت
در یک ایستگاه فضایی، هزاران کیلومتر دور از زمین، صدایی جز وزش آرام هوای تصفیهشده و گاه تپش پمپهای اکسیژن به گوش نمیرسد. بیرون از پنجره، سیاره آبی چون نقطهای معلق در تاریکی میدرخشد و هر نود دقیقه یکبار از برابر چشمان فضانورد میگذرد. در چنین محیطی، گذر زمان معنای…
- آپدیت
انقلاب موشکهای چندبارمصرف و آینده پرتابهای کمهزینه
تصور کنید در آسمان، موشکی که دقایقی پیش با غرش عظیم به سوی مدار پرتاب شده بود، حالا به آرامی بازمیگردد، بالابرهای خود را باز میکند و بر سکویی فلزی در اقیانوس فرود میآید. این صحنه که زمانی به تخیل نویسندگان علمیتخیلی تعلق داشت، امروز به رویدادی عادی تبدیل شده…
- آپدیت
آیندهٔ رباتهای نانومقیاس در پزشکی | از جراحی درونرگی تا درمان هدفمند سرطان
تصور کن پزشکی بتواند هزاران ربات میکروسکوپی را وارد جریان خون کند تا سلولهای سرطانی را پیدا کنند، داروی لازم را دقیقاً به همان نقطه تزریق کنند و سپس بدون برجای گذاشتن اثری از بدن خارج شوند. این تصویر زمانی تخیل محض به نظر میرسید، اما امروز دانش نانوفناوری (Nanotechnology)…
- آپدیت
چگونه طیفسنجی راز ترکیب ستارگان را فاش کرد و درک ما از کیهان را دگرگون ساخت
در قرن نوزدهم، وقتی دانشمندان برای نخستین بار نور ستارگان را از درون منشور عبور دادند، با منظرهای مواجه شدند که مسیر علم را برای همیشه تغییر داد. طیفهای رنگارنگ نور به خطوطی دقیق و تکرارنشدنی تقسیم میشدند. در نگاه اول شاید چیزی جز نوارهایی از رنگ بهنظر نمیرسیدند، اما…
