عنوان بلوک
- آپدیت
افسانهٔ انرون: چگونه بزرگترین فریب مالی قرن شکل گرفت و فروپاشید
صبحی از نوامبر ۲۰۰۱، ساختمان شیشهای غولآسای شرکت انرون (Enron) در هیوستون هنوز با غرور برق میزد. کارمندان با کتوشلوارهای اتوکرده وارد میشدند، تابلوی سهام در والاستریت بالا بود و مدیرعامل، جفری اسکیلینگ (Jeffrey Skilling)، از نوآوری در بازار انرژی سخن میگفت. هیچکس هنوز نمیدانست که درون این سازهٔ پر…
- تاریخ
هفت مرد و یک دروغ بزرگ؛ روزی که مدیران دخانیات گفتند نیکوتین اعتیادآور نیست
صبحی در آوریل ۱۹۹۴، سالن اصلی مجلس نمایندگان آمریکا مملو از خبرنگاران، نور دوربینها و همهمهٔ تماشاگران بود. در مقابل کمیته فرعی سلامت مجلس، هفت مرد با کتوشلوارهای تیره و چهرههایی جدی پشت میز نشستند؛ مدیران عامل بزرگترین شرکتهای دخانیات آمریکا. آن روز قرار بود دربارهٔ تأثیر سیگار و نیکوتین…
- آپدیت
اعداد اول چه هستند و چرا در ریاضیات اینقدر مهم هستند؟
گاهی ریاضی از دل سادهترین پرسشها به شگفتانگیزترین نتایج میرسد. یکی از آن پرسشهای ظاهراً کودکانه این است: «چرا بعضی عددها فقط بر خودشان و یک بخشپذیرند؟» از این سؤال ساده، مفهومی برخاست که امروز نه تنها در کلاسهای ریاضی بلکه در قلب امنیت دادهها، رمزنگاری اینترنت، الگوریتمهای جستوجو و…
- آپدیت
چرا یخ روی سطح آب شناور میماند؟
روزی در زمستان سرد کنار دریاچهای ایستاده بودم و تکههایی یخ را تماشا میکردم که به آرامی روی سطح آب شناور بودند. حیرتآور بود: چگونه چیزی که از جنس آب است، وقتی جامد میشود پایین فرو نمیرود بلکه بالا میماند؟ این صحنهای ساده است اما وقتی کمی در آن تأمل…
- آپدیت
ژیروسکوپ چیست، چه کاربردی دارد و چگونه کار میکند؟
اگر روزی درون هواپیمایی بنشینی که بهناگاه تمام دستگاههای الکترونیکیاش از کار بیفتند، هنوز وسیلهای هست که به خلبان بگوید «بالا کجاست و پایین کدامسو». اگر در تاریکی مطلق در اعماق دریا حرکت کنی، بدون دید و بدون سیگنال ماهواره، باز هم ابزار کوچکی در دل زیردریایی میگوید که بدنه…
- آپدیت
اینرسی چیست و چرا در هر لحظه از زندگی ما حضور دارد؟
صبحی شلوغ در خیابانهای شهر، اتوبوسی ناگهان ترمز میکند. تو که ایستادهای، بیاختیار به جلو پرت میشوی، دستت را به میله میگیری و سرت را عقب میکشی. شاید فقط چند ثانیه طول بکشد، اما در همان لحظه، یکی از بنیادیترین اصول جهان در برابر چشمانت ظاهر شده است: اینرسی (Inertia).…
- آپدیت
چرا اسیدها ترش مزه هستند و بازها طعم تلخ دارند؟
وقتی یک قطره آبلیمو به زبانت میخورد، چنان انقباضِ ناگهانیِ عضلات زبان حس میکنی که شاید فریاد بکشی «ترش!» و وقتی صابونِ مایع را ناخودآگاه مزه میکنی – نه اینکه توصیه کنیم! – شاید طعمی تلخ و ناخوشایند احساس کنی. اما این حسها تصادفی نیستند بلکه به ساختار مولکولی، یونها…
- آپدیت
چرا بعضی واکنشهای شیمیایی گرماده و بعضی گرماگیر هستند؟
شبِ زمستانی در یک آزمایشگاه، دانشآموزی دست به تجربه میزند: دو لوله آزمایش را با محلولهای متفاوت پر میکند و هنگام مخلوط کردن یکی از آنها گرم میشود و دیگری سرمایی عجیب احساس میکند. او دستش را روی آنها میگذارد و میپرسد: «چرا بعضی واکنشها گرما آزاد میکنند و بعضی…
- گوناگون
چرا یک ژنرال شوروی دست به خیانت زد؟ راز دیمیتری پُلیاکوف، جاسوس دوطرفه برجستهٔ جنگ سرد
زمستانی سرد در نیویورک. خیابانها پوشیده از برفاند و در میان ساختمانهای شیشهای، مردی با یونیفورم رسمی دیپلماتیک شوروی از مقابل دفتر نمایندگی سازمان ملل عبور میکند. کسی نمیداند که در زیر آن چهرهٔ آرام، ذهنی در حال طغیان است. نامش دیمیتری فیودورویچ پُلیاکوف (Dmitri Polyakov) است؛ افسر ارشد ارتش…
- دانش
شتر هم دلش با موسیقی به رحم میآید! آیین «کوکسینگ» مغولستان برای پذیرش بچهشتر طرد شده توسط مادرش
در گسترهٔ بیپایان صحرای گُبی، جایی که زمین و آسمان در هم میپیچند و صدای باد گاه تنها موسیقی زندگی است، صحنهای رخ میدهد که میان علم، احساس و سنت در نوسان است. شتر مادهای، پس از زایمانی دشوار، کنار فرزند تازهبهدنیاآمدهاش ایستاده اما بیاعتنا به او. چادرنشینان مغولی با…
- تاریخ فناوری
داستان ساعتهای بادی ویکتور پوپ در پاریس | مهندسی زمان در زیر خیابانها
در اواخر قرن نوزدهم، پاریس شهری بود در آستانه دگرگونی. چراغهای گازی تازه جان گرفته بودند، خطوط تراموا در خیابانها معمول شده بود و برج ایفل دیگر تنها طرحی بر کاغذ نبود. اما پشت آرامش ظاهری این شهر مدرن، مسئلهای عجیب ذهن مهندسان را درگیر کرده بود: چگونه میتوان همه…
- آپدیت
تفسیر آزمایش فریتین: چرا بالا یا پایین بودن آن «لزوما» به معنی کمخونی یا التهاب نیست؟
گاهی در برگهٔ آزمایش خون، عددی به چشم میخورد که کمتر کسی معنای واقعیاش را میداند: فریتین. بیمار از پزشک میپرسد «آیا این همان آهن است؟» و اغلب پاسخ میشنود «نه دقیقاً». با اینحال، همین پروتئین کوچک میتواند سرنخ مهمی از وضعیت سلامت بدن باشد. از بیماران کمخونی گرفته تا…
